II SA/Łd 722/17

Dnia 14 grudnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska, Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, , Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2017 roku sprawy ze skargi H. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie czasowego odebrania zwierzęcia i zobowiązania do zwrotu kosztów z tym związanych 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu M. W. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy ul. [...] kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. a.tp. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpoznaniu odwołania H. G., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...] w sprawie czasowego odebrania zwierzęcia. Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący: Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] orzekł o czasowym odebraniu H. G. psa (samiec, mieszaniec w typie owczarka niemieckiego, średniej wielkości w wieku ok 10 lat, maści brązowo – czarnej), o przekazaniu odebranego zwierzęcia pod opiekę Schroniska dla Zwierząt w Ł. przy ulicy A 4 oraz o zobowiązaniu kosztami utrzymania, koniecznego leczenia zwierzęcia i uśpienia oraz utylizacji zwłok w łącznej wysokości 944,52 zł (w tym kosztów za usługę lekarsko – weterynaryjną – 684,52 zł, koszt uśpienia i utylizacji zwłok – 200 zł oraz kosztów utrzymania psa w Schronisku w wysokości 60 zł za 12 dni pobytu w terminie od dnia 9 do 21 czerwca 2017 roku). Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 7 ust. 1 pkt 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 4 w zw. z art. 4 pkt 11 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o ochronie zwierząt (tekst jedn. Dz. U. z 2016 roku, poz. 1605 ze zm., dalej jako: "u.o.z."). Kwestionując powyższą decyzję H. G. złożyła odwołanie podnosząc, iż ma orzeczoną II grupę inwalidzką, utrzymuje się z renty socjalnej w kwocie 724 zł i zasiłku pielęgnacyjnego w wysokości 150 zł miesięcznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując odwołanie uznało, iż nie zasługuje ono na uwzględnienie, zatem utrzymało w mocy kwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, iż funkcjonariusze Straży Miejskiej w Ł. w dniu 9 czerwca 2017 roku o godzinie 7.40 w wyniku interwencji odebrali odwołującej psa, a następnie pies został przewieziony dla Schroniska dla Zwierząt w Ł., co potwierdza sporządzony protokół o odebraniu zwierzęcia oraz dokumentacja fotograficzna. H. G. brała udział w czynnościach i podpisała protokół. Z opisanych powodów Straż Miejska w Ł. wystąpiła do organu pierwszej instancji z wnioskiem o wydanie decyzji wobec podjętych w trybie art. 7 u.o.z. czynności polegających na odebraniu zwierzęcia. W toku postępowania H. G. oświadczyła, iż ukończyła szkołę specjalną, jest inwalidką II grupy, pies był u niej od szczeniaka, jak mu dawano jeść to warczał i nie był nigdy u weterynarza. Był zaniedbany, bo odwołująca na leczenie psa nie ma środków. Potrzeby fizjologiczne załatwiał w miejscu pobytu. Jak dostrzegło Kolegium, akta sprawy zawierają nadto opinię lekarza weterynarii o stanie w jakim znajdował się pies i podjętych zabiegach leczniczych z dnia 26 czerwca 2017 roku, pismo z dnia 29 czerwca 2017 roku Dyrektora Schroniska dla Zwierząt o kosztach leczenia i pobytu psa, odpis badań weterynaryjnych i zastosowanych lekarstw oraz zaleceń sporządzony przez lekarza weterynarii oraz odpis karty zwierzęcia. W dniu 21 czerwca 2017 roku zadecydowano o eutanazji psa, a w dniu [...] organ pierwszej instancji wydał kwestionowaną w odwołaniu decyzję. Sięgając do treści art. 6 ust. 1a ust. 2 oraz art. 7 ust. 1 i 3 u.o.z. Kolegium napisało, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 7 ust. 3 u.o.z., bowiem nie ulega wątpliwości, iż zwierzę zostało już odebrane przez strażników miejskich. Istota postępowania w tym przypadku sprowadza się do ustalenia, czy miał miejsce stan niecierpiącej zwłoki a zatem, czy zasadnie dokonano czynności odebrania zwierzęcia, jak ma to miejsce w tym przypadku, jak również, czy istniało zagrożenie życia lub zdrowia zwierzęcia. W ocenie Kolegium, zebrany materiał dowodowy wskazuje, że zasadnie odebrano H. G. zwierzę, a w konsekwencji słusznie organ pierwszej instancji wydał decyzję o czasowym odebraniu zwierząt i wskazaniu na konieczność poniesienia stosownych kosztów utrzymania, leczenia i uśpienia. Zwierzę nie było leczone, było odwodnione, pokryte licznymi ranami w których bytowały setki larw much, z widocznymi odleżynami i silnymi odparzeniami, z niedowładem kończyn miednicznych, co – zdaniem organu – potwierdza, że występował stan zagrożenia życia i zdrowia zwierzęcia. Lekarz weterynarii w opinii z dnia 26 czerwca 2017 roku wskazał, iż pies był w ciężkim stanie, był wniesiony na noszach, co wskazywało nie tylko na konieczność, ale wręcz na obowiązek jego odebrania. Zebrany materiał fotograficzny (dokumentacja z interwencji w dniu 9 czerwca 2017 roku) wskazuje w jakich warunkach zwierzę bytowało i w jakiej stanie pies się znajdował. Stan ten – w ocenie Kolegium – nie wymaga żadnego szerszego opisu, bowiem jednoznacznie wskazuje, że w tym przypadku miało miejsce utrzymywanie psa w stanie rażącego zaniedbania i niechlujstwa, a nadto bez odpowiedniego zabezpieczenia w wodę. Stan ten wyczerpuje dyspozycję w art. 7 ust. 3 u.o.z., który wskazuje, iż strażnik gminny lub policjant lub przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt odbiera zwierzę, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu. Dalsze pozostawanie psa pod opieką odwołującej stanowiło o zagrożeniu życia, jak i zdrowia zwierzęcia. Ponadto – jak dodał organ – stan w jakim znajdował się pies był tak tragiczny, że nawet intensywne leczenie nie spowodowało znaczącej poprawy i ostatecznie wobec cierpienia psa zachodziła konieczność jego uśpienia. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium napisało, że w art. 7 ust. 4 u.o.z. ustawodawca stanowi, iż w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 3, kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna. H. G. była i właścicielem i opiekunem psa, stąd konieczność określenia w wydanej decyzji kosztów leczenia, utrzymania i uśpienia psa w wysokości 944,52 zł. Kwota ta nie jest żadną karą, a jedynie prostą konsekwencją działania czy też zaniechania właściciela (opiekuna zwierzęcia. Okoliczność, iż odwołująca ma ustaloną II grupę inwalidzką i utrzymuje się z renty socjalnej z zasiłkiem pielęgnacyjnym, zatem uzyskuje niskie dochody, nie pozwala na zwolnienie z obowiązku poniesienia kosztów opieki weterynaryjnej, uśpienia i utylizacji zwłok, czy kosztów utrzymania psa. Jak podkreśliło Kolegium, gdyby zwierzę nie było utrzymywane w rażącym zaniedbaniu, było leczone, pielęgnowane, należycie utrzymywane, to zwierzę nie musiałoby być odebrane, a organ nie miał obowiązku wydania decyzji w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z. Każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania (art. 5 u.o.z.). Jednak w zaistniałym w sprawie stanie faktycznym nie miało miejsca humanitarne traktowanie zwierzęcia, a stan w jakim się znajdował pies uzasadniał odebranie go. Z tego powodu Kolegium stwierdziło, że zarzuty odwołania są chybione. Z opisanych powodów – jak wskazało Kolegium – organ pierwszej instancji prawidłowo wszczął postępowanie, uznał że ma miejsce stan niecierpiącej zwłoki i w konsekwencji prawidłowo wydał decyzję o odebraniu i ustaleniu kosztów utrzymania i leczenia zwierzęcia. W skardze skierowanej do sądu administracyjnego H. G. ponownie podniosła, iż nie wyrażała zgody na leczenie psa, bowiem nie dysponowała odpowiednimi środkami finansowymi. Skarżąca przebywa na rencie socjalnej w wysokości 724 zł i uzyskuje zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 150 zł miesięcznie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1369 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada zgodność z prawem (legalność) zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" – "c" P.p.s.a.). Stosownie do uregulowania art. 151 P.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, sąd skargę oddala w całości albo w części. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i wydały rozstrzygnięcie odpowiadające zebranym dowodom oraz przepisom prawa. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postępowanie prowadzone w przedmiocie czasowego odebrania zwierzęcia i nałożenia na skarżącą będącą właścicielką zwierzęcia kosztu jego leczenia, uśpienia i utylizacji oraz kosztu utrzymania. Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy art. 7 powołanej wcześniej ustawy o ochronie zwierząt. Zgodnie z treścią art. 7 ust. 3 pkt 1 u.o.z., w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. W takiej sytuacji kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna (art. 4 ust. 4 u.o.z.). Rażące zaniedbani to – zgodnie z art. 4 pkt 11 u.o.z.o. –to drastyczne odstępstwo od określonych w ustawie norm postępowania ze zwierzęciem, a w szczególności w zakresie utrzymywania zwierzęcia w stanie zagłodzenia, brudu, nieleczonej choroby, w niewłaściwym pomieszczeniu i nadmiernej ciasnocie. Decyzja o odebraniu zwierzęcia, która podejmowana w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z., odmiennie niż w trybie art. 7 ust. 1 u.o.z., zapada wówczas, gdy zwierzę zostało już faktycznie odebrane. Organ prowadząc postępowanie i wydając decyzję z trybie art. 7 ust. 3 u.o.z. orzeka zatem o czasowym odebraniu zwierzęcia, jeżeli spełnione są przesłanki, określone w tym przepisie, pomimo iż w chwili wydawania decyzji, zwierzę nie przebywa już u swego właściciela. W konsekwencji postępowanie organu nakierowane jest w tym przypadku na wnikliwe, następcze zbadanie dokonanego już odebrania zwierzęcia. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2013 roku, sygn. II OSK 2417/12 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Warszawie z dnia 18 marca 2014 roku, sygn. IV SA/Wa 2877/13 i Opolu z dnia 24 października 2013 roku, sygn. II SA/Op 348/13, wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Postępowanie to winno być przy tym przeprowadzone zgodnie z regułami, określonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego. W świetle ustawy o ochronie zwierząt, możliwość niezwłocznego, czasowego odebrania zwierzęcia uzależniona jest – po pierwsze – od ustalenia, że miało miejsce znęcanie się nad nim, w rozumieniu art. 6 ust. 2 ustawy, a – po drugie – wyłącznie w sytuacji gdy jest to przypadek niecierpiący zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu (art. 7 ust. 3 u.o.z.). Tymczasem, zgodnie z art. 6 ust. 2 u.o.z., znęcanie się nad zwierzętami to zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa (pkt 10), wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu (pkt 17), bądź utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku (pkt 19). Na potrzeby niniejszej sprawy celowym wydaje się też przypomnienie, że niewątpliwie intencją ustawodawcy było stworzenie w art. 7 ust. 3 u.o.z., narzędzia umożliwiającego pilne działanie w momencie stwierdzenia, iż dalsze przebywanie zwierzęcia u właściciela zagraża jego życiu lub zdrowiu. Jednocześnie poprzez powiązanie ust. 3 z ust. 1 art. 7 u.o.z. i konieczność wszechstronnego wyjaśnienia zaistniałych okoliczności, nie zaś tylko ograniczenia się do akceptacji podjętych czynności, ustawodawca stworzył narzędzie zabezpieczające właścicieli przed pochopnym działaniem ze strony uprawnionych organizacji dbających o dobro zwierząt. Przedstawiony sposób interpretacji przepisu art. 7 ust. 3 u.o.z. znajduje potwierdzenie w judykaturze, gdzie wskazuje się, że celem ustawy jest niewątpliwie ochrona zwierząt, która polega m.in. na czasowym ich odebraniu właścicielowi w sytuacji rażących zaniedbań, kiedy to nadrzędną potrzebą jest szybkość i sprawność działania, co oczywiście nie zwalnia organu od zbadania czy wymienione wyżej przesłanki wystąpiły (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gdańsku z dnia 11 stycznia 2012 roku, sygn. II SA/Gd 841/11; w Poznaniu z dnia 21 marca 2013 roku, sygn. IV SA/Po 31/13; w Łodzi: z dnia 8 grudnia 2015 roku, sygn. II SA/Łd 747/15; z dnia 17 listopada 2015 roku, sygn. II SA/Łd 711/15; z dnia 19 lutego 2014 roku, sygn. II SA/Łd 1242/13). Należy mieć świadomość, że zwierzę jest istotą żyjąca, zdolną do odczuwania cierpienia, a człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę, co wynika także z art. 1 ust. 1 u.o.z. Każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania (art. 5 u.o.z.), przez co należy rozumieć traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewnienie mu opieki i ochrony, w myśl art. 4 pkt 1 u.o.z. (por. wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2013 roku, sygn. II OSK 1743/11, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 2 sierpnia 2007 roku, sygn. II SA/Go 202/07). Obowiązkiem organów prowadzących postępowanie w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z. było zatem przeprowadzenie rzetelnego postępowania wyjaśniającego, którego celem winno było być ustalenia, czy przesłanki wspomniane zostały spełnione. Analiza nadesłanych do kontroli sądowej akt sprawy prowadzi do wniosku, że postępowanie prowadzone było z poszanowaniem zasad postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1257, dalej jako: "K.p.a."). Lektura akt administracyjnych pozwala stwierdzić, że zwierzę (pies) stanowiący własność skarżącej przebywał na jej nieruchomości w złych warunkach, co uwzględniając okoliczność, iż był to przypadek niecierpiący zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, uprawniało strażników miejskich do odebrania zwierzęcia właścicielce. Po odebraniu zwierzęcia i jego przetransportowaniu do lecznicy weterynaryjnej zwierzę zostało poddane zabiegom leczniczym i terapeutycznym. Załączona do akt administracyjnych opinia lekarza weterynarii zawierająca szczegółowy opis stanu zwierzęcia w momencie jego przywiezienia do lecznicy i podjętych wobec zwierzęcia działań leczniczych potwierdza, że zwierzę znajdowało się w złym stanie zdrowia. Stan zdrowia zwierzęcia był na tyle poważny, że lekarz mimo kilkudniowego jego leczenia, zdecydował się na eutanazję. W tym miejscu podkreślić należy, że skarżąca ani na etapie postępowania administracyjnego, ani w treści skargi nie kwestionowała żadnych ustaleń organu w zakresie oceny stanu zdrowia psa, czy kosztów jego leczenia, uśpienia i utylizacji, czy też kosztów jego utrzymania w schronisku. Co więcej skarżąca w toku postępowania administracyjnego oświadczyła, że pies był u niej od szczeniaka, nigdy nie był u weterynarza, pies był zaniedbany, bowiem skarżąca nie ma pieniędzy na jego leczenie. W treści skarg, a wcześniej w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji, skarżąca podnosiła, iż ma orzeczoną II grupę inwalidzką i utrzymuje się z renty socjalnej (724 zł) i zasiłku pielęgnacyjnego (150 zł). Argumentacja skargi zatem ogranicza się jedynie do wskazania, iż sytuacja życiowa i finansowa strony jest trudna. Jednak sięgając do treści art. 7 ust. 4 u.o.z. należy dostrzec, że ustawodawca nie uzależnia możliwości nałożenia na właściciela zwierzęcia kosztów jego utrzymania, leczenia, czy kosztów jego uśpienia i utylizacji, od sytuacji życiowej czy materialnej tegoż właściciela. Z argumentacji skarżącej wynika, że nie kwestionowała ona samego faktu odebrania zwierzęcia, a jedynie wskazywała na swoją trudną sytuację. W konkluzji podkreślić należy, iż mimo że skarżąca nie podnosiła argumentów dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych Sąd, który nie jest związany granicami skargi (art. 134 § 1 P.p.s.a.), zobligowany był także rozważyć ewentualne naruszenia w tym zakresie. Sąd jednak nie dopatrzył się uchybień w tym zakresie, gdyż postępowanie w sprawie było przeprowadzone w sposób rzetelny i dokładny, co znalazło swoje potwierdzenie w dokumentach załączonych do akt administracyjnych i w uzasadnieniu skonstruowanym zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a. Konkludując Sąd uznał działanie organów administracji w przedmiotowej sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd orzekł w wyroku o oddaleniu skargi w całości. M.K.