II SA/Łd 74/21

Dnia 6 maja 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Asesor WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2021 roku sprawy ze skargi U.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania U.P., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy B. z [...] r. nr [...]. Jak wynika z akt sprawy decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania U.P., uchyliło decyzję Wójta Gminy B. z [...] czerwca 2020 r. o odmowie przyznania U.P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem M.P. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, wskazując na wadliwą wykładnię art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Rozpatrując sprawę ponownie, decyzją z [...] r. Wójt Gminy B. odmówił U.P. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad mężem M.P.. Jak wskazał w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji U.P. wnioskiem z 7 maja 2020 r. wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem, który został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. W wyniku przeprowadzonego 28 sierpnia 2020 r. wywiadu środowiskowego ustalono, że U.P. jest osobą bierną zawodowo od wielu lat, w okresie od 29 marca 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. nie pracowała, ponieważ w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem, pobierała świadczenie pielęgnacyjne, a od 1 lipca 2013 r. do 30 listopada 2014 r. zasiłek dla opiekuna, którego od 1 grudnia 2014 r. została pozbawiona z powodu zaprzestania sprawowania opieki. Od 9 grudnia 2014 r. do 14 września 2015 r. była zarejestrowana jako osoba bezrobotna, ostatnio była zatrudniona od 15 września 2015 r. do 14 listopada 2015 r., dopiero od 11 maja 2016 r. zarejestrowała się w PUP w O. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, od 13 września 2017 r. nie była nawet zarejestrowana jako osoba bezrobotna, czy też poszukująca pracy. W trakcie wywiadu strona poinformowała, że nie podejmuje pracy ze względu na swój stan zdrowia, a obecnie opiekuje się chorym mężem. Wnioskodawczyni nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W trakcie wywiadu środowiskowego ustalono, że mąż zainteresowanej - M.P. w listopadzie 2019 r. przeszedł udar mózgu i ma połowiczny prawostronny niedowład. Wnioskodawczyni podała, że sprawuje opiekę nad mężem od stycznia 2020 r., tj. po opuszczeniu przez niego szpitala. M.P. porusza się po domu samodzielnie, przy pokonywaniu barier architektonicznych (schody, krawężniki) korzysta z kuli, ma trudności w przygotowywaniu posiłków, ale samodzielnie podgrzewa przygotowany posiłek, zaparza herbatę oraz spożywa posiłek, samodzielnie umyje twarz, a przy goleniu, kąpieli i ubraniu wymaga pomocy osoby drugiej, samodzielnie korzysta z toalety, potrafi komunikować się z otoczeniem, nie wymaga pomocy przy korzystaniu z telefonu komórkowego. Wnioskodawczyni podaje mężowi leki (po jednej tabletce) rano i wieczorem, jak informuje nie pozostawia męża samego dłużej niż na trzy godziny, może liczyć na pomoc dwóch dorosłych synów zwłaszcza przy zawiezieniu ojca do lekarza lub urzędu. W ocenie organu zakres świadczonej opieki nie wyklucza możliwości podjęcia przez wnioskodawczynię zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, ponadto brak jest związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia, a opieką nad mężem, bowiem zainteresowana w pełni świadomie nie poszukiwała pracy od wielu lat. Organ zauważył także, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP; skutkiem tego wyroku nie jest jednak uchylenie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych dlatego organ nadal zobligowany jest stosować ten przepis. W odwołaniu od powyższej decyzji U.P. reprezentowana przez adwokata wiosła o jej uchylenie i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty poprzez ustalenie stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem M.P. Decyzji organu pierwszej instancji zarzuciła: - naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy poprzez zastosowanie art. 17 ust. 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, - naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż niepodejmowanie przez skarżącą pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, - rażące naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 2a k.p.a., poprzez zignorowanie przez organ I instancji wytycznych SKO w P. w zakresie wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r., pomimo wydania przez Kolegium decyzji zawierającej wiążącą wykładnię tego przepisu, - naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy polegające na błędnym przyjęciu, iż nie ma bezpośredniego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem pracy przez stronę a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem oraz błędne przyjęcie, iż zakres świadczonej przez stronę opieki względem męża nie wyklucza możliwości zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, a w konsekwencji brak podejmowania przez organ działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Przekazując odwołanie przy piśmie z 24 września 2020 r. organ pierwszej wskazał na argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz na dodatkowe okoliczności, które wyszły na jaw po wydaniu zaskarżonej decyzji. Mianowicie, 21 września 2020 r. organ uzyskał informację, że M.P. od kilku miesięcy nie mieszka z żoną w miejscowości S. Informację tę potwierdził sam zainteresowany podając, że od 26 maja 2020 r. mieszka u swojej matki w miejscowości N., która sprawuje nad nim opiekę razem z siostrą, żona nie pomaga mu w żaden sposób. Od wyjazdu nigdy nie był w domu i nie zamierza powrócić, bowiem w dniu 22 września 2020 r. złożył pozew o rozwód. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. potwierdził przekazane przez M.P. informacje. Ponadto uzyskano informację ze Szpitala Specjalistycznego w K., że M.P. przebywał na rehabilitacji od 4 grudnia 2019 r. do 29 stycznia 2020 r. co oznacza, że wnioskodawczyni zataiła w trakcie wywiadu fakt, że mąż się wyprowadził. Powołaną na wstępie decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 z późn.zm. – dalej w skrócie "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy przytoczył brzmienie art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1b i ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111 z późn.zm. - dalej w skrócie "u.ś.r."), a następnie wyjaśnił, że M.P. (ur. 02.11.1971 r.) orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. z [...] lutego 2020 r. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności, orzeczenie wydano do 31 marca 2021 r., niepełnosprawność istnieje od 12 listopada 2019 r., natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 24 stycznia 2020 r. Kolegium odnosząc się do stanowiska organu I instancji, że skarżąca nie spełnia warunku do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 ust. 1b u.ś.r., stwierdziło, że już w poprzedniej decyzji z [...] sierpnia 2020 r. wskazało, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U. z 2014 r., poz. 1443) orzekł, że art. 17 ust. 1b w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Oznacza to, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później (co ma miejsce w niniejszej sprawie), kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Tym samym w odniesieniu do tych osób, a w niniejszej sprawie do męża skarżącej, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należało i należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Treść sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie sygn. akt K 38/13 z 21 października 2014 r. jest jasna i nie budzi wątpliwości. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Przyjęcie, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu nie przekłada się na ukształtowanie nowego stanu prawnego, jest sprzeczne z zasadami państwa prawa, które organy mają obowiązek wcielać w życie. W związku z powyższym rozpoznanie wniosku skarżącej o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wiąże się ze zbadaniem, czy wnioskodawczyni spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Z normy art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika natomiast, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki, a rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osoby sprawującej opiekę. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. W dalszej kolejności Kolegium stwierdziło, że pomimo błędnej wykładni przepisów prawa materialnego - art. 17 ust. 1b u.ś.r., organ I instancji zasadnie odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na męża M.P.. W rozpatrywanej sprawie nie została bowiem spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej (lub jej niepodejmowanie) spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni. Celem ustawodawcy nie było i nie jest traktowanie świadczenia pielęgnacyjnego jako źródła dochodu osoby, która nie odnajdowała się i nie odnajduje w realiach rynku pracy z różnych przyczyn, lecz zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej niejakiego ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na cel sprawowanej opieki nad niepełnosprawną osobą. Rezygnacja z aktywności zawodowej musi być wymuszona przez konieczność sprawowania opieki nad chorym, zaś rozmiar tej opieki musi być na tyle duży, aby uniemożliwiał podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. W sytuacji więc, gdy sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, a także w sytuacji, gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia z innych przyczyn, jak np. brak pracy czy swój stan zdrowia, świadczenie takie nie będzie przysługiwało. Nie każda bowiem rezygnacja z zatrudnienia lub zaniechanie podjęcia pracy będzie podstawą do przyznania świadczenia, lecz wyłącznie takie, których celem jest sprawowanie opieki. W analizowanej sprawie organ I instancji ustalił, że nie ma bezpośredniego związku przyczynowo skutkowego pomiędzy nie podejmowaniem pracy przez U.P., a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Skarżąca nie podejmowała pracy nie z powodu złego stanu zdrowia męża. Od wielu lat była bowiem osobą niepozostającą w zatrudnieniu. Ponadto - zdaniem organu drugiej instancji - najistotniejszy jest fakt, że z ujawnionych, po wydaniu zaskarżonej decyzji okoliczności wynika, że skarżąca w ogóle nie sprawuje opieki nad mężem, który wyprowadził się z domu i od 26 maja 2020 r. przebywa u swojej matki. Zaznaczenia wymaga, iż podczas wywiadu przeprowadzonego 28 sierpnia 2020 r. nie był obecny mąż skarżącej, bowiem jak oświadczyła zainteresowana, miał przebywać na rehabilitacji w szpitalu w K.. Oznacza to, że skarżąca podała w trakcie wywiadu środowiskowego nieprawdziwe informacje, o czym świadczy oświadczenie M.P. z 23 września 2020 r., adnotacja urzędowa pracownika socjalnego z 21 września 2020 r. oraz z 22 września 2020 r. Brak sprawowania opieki całkowicie pozbawia skarżącą prawa do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji zasadnym jest stwierdzenie, iż nie została spełniona pozytywna przesłanka przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 1 u.ś.r.). Zatem, odmowa przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad mężem jest w pełni uzasadniona. Jednocześnie organ zauważył, że zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a., zawiadomił pełnomocnika strony o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań, jednak nie skorzystał on z tej możliwości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi U.P. reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zasądzenie od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, podnosząc zarzuty: 1. naruszenia prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, iż rezygnacja z pracy zarobkowej przez stronę nie jest spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o znacznym stopniu niepełnosprawności, w sytuacji, gdy strona pełni stałą, całodzienną opiekę nad niepełnosprawnym mężem M.P. oraz strona wcześniej była zatrudniona a następnie zarejestrowana jako osoba bezrobotna, i ze względu na opiekę nad mężem strona nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, 2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na błędnym i całkowicie dowolnym przyjęciu, iż: - skarżąca nie mieszka z niepełnosprawnym mężem M.P. od 26 maja 2020 r., - mąż skarżącej mieszka razem z matką w miejscowości N., - matka M.P. sprawuje nad nim opiekę, a pomaga jej w tym również jego siostra, - M.P. złożył w dniu 22.09.2020 r. pozew o rozwód, w oparciu o oświadczenie, które M.P. miał złożyć 23 września 2020 r. oraz adnotacje pracowników GOPS w B., a w konsekwencji brak podejmowania przez organy obu instancji działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. polegające na błędnym przyjęciu, iż brak jest związku przyczynowego pomiędzy nie podejmowaniem przez stronę zatrudnienia a koniecznością opieki nad niepełnosprawnym mężem, z uwagi na niepozostawanie w zatrudnieniu od wielu lat, w sytuacji, gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca wcześniej sprawowała opiekę nad niepełnosprawnym ojcem, podejmowała zatrudnienie oraz była zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, c) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy B. pomimo wydania jej przez organ I instancji z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. autor skargi wniósł o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z oświadczenia M.P. z 29 grudnia 2020 r. na okoliczność: nieprawidłowości informacji zawartych w oświadczeniu M.P. z 23 września 2020 r., nieprzerwanego zamieszkiwania skarżącej wspólnie z niepełnosprawnym mężem, braku złożenia przez M.P. pozwu o rozwód, albowiem jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji. Stwierdziło nadto ustosunkowując się do załączonego nowego oświadczenia męża skarżącej, że nie sposób dać mu wiarę. Kolegium oceniło wiarygodność dowodów zebranych w sprawie według własnego przekonania opartego o wszechstronną analizę zebranego materiału, zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Wnioski wyprowadzone z analizy dowodów nie budzą zastrzeżeń. Skarżąca nie wykazała, aby Kolegium błędnie oceniło zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez Kolegium zasad postępowania wymaga udowodnienia, że uchybiło ono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Postawienie zarzutu nie może natomiast polegać na zaprezentowaniu przez skarżącą stanu faktycznego, na podstawie własnej, subiektywnej oceny dowodów. M.P. jako osoba z pełną zdolnością do czynności prawnych, winien mieć pełną świadomość gdzie składa swój podpis. Nie sposób również pominąć faktu, iż skarżąca podała w trakcie wywiadu środowiskowego nieprawdziwe informacje co do przyczyn nieobecności jej męża, co zostało również poparte dowodami wymienionymi w zaskarżonej decyzji. Kolegium podkreśliło także, że w związku z zaistniałą sytuacją Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w B. złożył do Prokuratury Rejonowej w O. zawiadomienie o próbie wyłudzenia środków finansowych z budżetu państwa oraz składanie fałszywych zeznań i oświadczeń przez U.P. W dniu 4 stycznia 2021 r. wszczęto w tej sprawie dochodzenie o przestępstwo określone w art. 13 § 1 kk w zw. z art. 286 § 1 k.k. (dokumenty w aktach organu I instancji). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu. W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z późn.zm. - w skrócie "p.p.s.a."), stanowiącym, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Z taką sytuacją mieliśmy do czynienia na gruncie rozpatrywanej sprawy. Następnie stwierdzić przyjdzie, że sądy administracyjne stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 137 z późn.zm.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie), jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy B. o odmowie przyznania U.P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem M.P.. Zasadniczym powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia jest, jak twierdzi organ odwoławczy, brak spełnienia po stronie osoby ubiegającej się o jego przyznanie ustawowej przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r., a konkretnie brak bezpośredniego związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy rezygnacją (nie podejmowaniem) z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, choć kluczowym w toku postępowania odwoławczego argumentem stał się brak sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem, podniesiony przez samego M.P. Problematyka rozważanego na gruncie rozpatrywanej sprawy świadczenia została unormowana przez ustawodawcę w przepisach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r., poz. 111). Świadczenie pielęgnacyjne jest obok zasiłku pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego jednym ze świadczeń opiekuńczych, zaliczanym do świadczeń rodzinnych (art. 2 pkt 2 u.ś.r.). Przesłanki materialnoprawne przyznania świadczenia zostały uregulowane w art. 17 u.ś.r., który stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: pkt 1 - matce albo ojcu, pkt 2 - opiekunowi faktycznemu dziecka, pkt 3 - osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, pkt 4 - innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 17 ust. 1). Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: pkt 1 - rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; pkt 2 - nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; pkt 3 - nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.). Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała pkt 1 - nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub pkt 2 - w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (art. 17 ust. 1b u.ś.r.). Świadczenie pielęgnacyjne według art. 17 ust. 5 nie przysługuje, jeżeli: 1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 2) osoba wymagająca opieki: a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu; 3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury; 4) (uchylony); 5) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów; 6) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Z przywołanych unormowań, jak trafnie stwierdził organ drugiej instancji, jasno wynika, że jednym z podstawowych warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, by opiekun osoby niepełnosprawnej, którym z woli ustawodawcy mogą być podmioty wymienione expressis verbis w art. 17 ust. 1 pkt 1-4 u.ś.r., nie podejmował lub rezygnował z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pod pojęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ustawodawca rozumie wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej (art. 3 pkt 22 u.ś.r.). Dla dokonania prawidłowej wykładni ustawowego zwrotu "nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" wskazać trzeba, że zarejestrowanie opiekuna osoby niepełnosprawnej w urzędzie pracy jako osoby poszukującej pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie stanowi okoliczności wykluczającej prawną możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w rozumieniu art. 17 ust. 5 u.ś.r. Zresztą w art. 17 ust. 6 u.ś.r. ustawodawca wprost stwierdził, że zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem, za osobę nie podejmującą zatrudnienia lub rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej należy również uznać osobę bezrobotną, która nie podejmuje zatrudnienia z uwagi na sytuację na rynku pracy. Zarejestrowanie w urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy oznacza przecież gotowość do podjęcia zaoferowanego przez urząd zatrudnienia. Wobec tego na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy, jeżeli niepodejmowanie aktualnie zatrudnienia jest spowodowane właśnie koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Gdyby wolą ustawodawcy było pozbawienie osób bezrobotnych możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, to z całą pewnością znalazłoby to wyraz wprost w treści przepisu. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie to jest zatem skierowane do osób zdolnych i gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą wymagającą opieki. Jest to świadczenie rekompensujące brak możliwości uzyskiwania dochodu z pracy zarobkowej w związku z niepodjęciem lub rezygnacją z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zgodnie z założeniami ustawodawcy celem świadczeń opiekuńczych, do których należy świadczenie pielęgnacyjne, jest częściowe pokrycie wydatków ponoszonych przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnemu dziecku lub niepełnosprawnej osobie dorosłej. Świadczenie pielęgnacyjne ma charakter świadczenia zasiłkowego, które miało zastąpić instytucję zasiłku stałego z ustawy o pomocy społecznej. Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie materialnego wsparcia osobom, które rezygnują z aktywności zawodowej, by opiekować się osobą niepełnosprawną. Świadczenie pielęgnacyjne ma zatem zastąpić dochód wynikający ze świadczenia pracy, której nie może podjąć lub z której musi zrezygnować osoba pielęgnująca. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest więc częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną (vide: wyrok NSA z 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt I OSK 1124/18 – Lex nr 2588317). A zatem, zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (vide: wyrok NSA z 7 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1549/19 – Lex nr 2755167). Jak wynika z lektury art. 17 ust. 1 u.ś.r. kolejnym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, co podkreśliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., jest konieczność sprawowania przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Innymi słowy, musi zachodzić bezpośredni związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia a koniecznością sprawowania stałej (długotrwałej) i bezpośredniej opieki nad osobę jej wymagającą. Zgodnie z brzmieniem art. 3 pkt 21 u.ś.r. ilekroć w ustawie jest mowa o znacznym stopniu niepełnosprawności oznacza to: a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji albo trwałą lub okresową całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji, orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach, d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów, e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (vide. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15 – www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (vide: wyroki NSA z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11 i 23 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1148/20 – www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreśla się także, że zakres faktycznie sprawowanej opieki, wynikający z innych przyczyn niż potrzeby osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w zakresie opieki, może wskazywać na to, czy rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodjęcie pozostają z sobą w związku (vide: wyrok NSA z 18 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 691/19 – Lex nr 3020846). Przenosząc poczynione dotychczas uwagi natury ogólnej na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić trzeba, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego, prawidłowo zresztą ocenionego przez organ wynika, że wnioskiem z 7 maja 2020 r. U.P. wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką sprawowaną nad niepełnosprawnym mężem, który został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności. W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 28 sierpnia 2020 r. organ pierwszej instancji ustalił, że U.P. jest osobą bierną zawodowo od wielu lat, w okresie od 29 marca 2012 r. do 30 czerwca 2013 r. nie pracowała, ponieważ w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem, pobierała świadczenie pielęgnacyjne, a od 1 lipca 2013 r. do 30 listopada 2014 r. zasiłek dla opiekuna, którego od 1 grudnia 2014 r. została pozbawiona z powodu zaprzestania sprawowania opieki. Od 9 grudnia 2014 r. do 14 września 2015 r. wnioskodawczyni była zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Ostatnio była zatrudniona od 15 września 2015 r. do 14 listopada 2015 r. Dopiero od 11 maja 2016 r. zarejestrowała się w PUP w O. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Od 13 września 2017 r. nie była nawet zarejestrowana jako osoba bezrobotna, czy też poszukująca pracy. W trakcie wywiadu strona twierdziła, że nie podejmuje pracy ze względu na swój stan zdrowia, a obecnie opiekuje się chorym mężem. Wnioskodawczyni nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Natomiast osobą wymagającą opieki jest mąż wnioskodawczyni - M.P., który w listopadzie 2019 r. przeszedł udar mózgu i ma połowiczny prawostronny niedowład. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O. z [...] lutego 2020 r. M.P. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności, orzeczenie wydano do 31 marca 2021 r., niepełnosprawność istnieje od 12 listopada 2019 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 24 stycznia 2020 r. U.P. deklarowała pierwotnie, że opiekuje się mężem od momentu opuszczenia przez niego szpitala, a zatem od stycznia 2020 r. (wniosek o przyznanie świadczenia złożyła 7 maja 2020 r.). W trakcie wywiadu środowiskowego twierdziła, że mąż porusza się po domu samodzielnie, przy pokonywaniu barier architektonicznych (schody, krawężniki) korzysta z kuli, ma trudności w przygotowywaniu posiłków, ale samodzielnie podgrzewa przygotowany posiłek, zaparza herbatę, spożywa posiłek, samodzielnie umyje twarz. Przy goleniu, kąpieli i ubraniu wymaga pomocy osoby drugiej. Samodzielnie korzysta z toalety. Potrafi komunikować się z otoczeniem, nie wymaga pomocy przy korzystaniu z telefonu komórkowego. Wnioskodawczyni podaje mężowi leki (po jednej tabletce) rano i wieczorem. Strona informowała, że nie pozostawia męża samego dłużej niż na trzy godziny, może liczyć na pomoc dwóch dorosłych synów zwłaszcza przy zawiezieniu ojca do lekarza lub urzędu. Powyższe ustalenia w zakresie sprawowanej przez skarżącą opieki zostały skutecznie zanegowane na skutek ustaleń organu pierwszej instancji poczynionych po wydaniu decyzji o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Mianowicie, z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że od 26 maja 2020 r. M.P. nie mieszka ze skarżącą. Mieszka w miejscowości N. u swojej matki, która razem z jego siostrą sprawuje nad nim opiekę. Od wyjazdu nigdy nie był w domu i nie zamierza wrócić, ponieważ 22 września 2020 r. złożył pozew o rozwód. M.P. zaprzeczył też jakoby to skarżąca sprawowała nad nim opiekę. Nadto nieprawdziwa okazała się informacja, że mąż skarżącej, który był nieobecny w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w sierpniu 2020 r., przebywał w tym czasie na rehabilitacji w K.. Na podstawie informacji uzyskanej ze Szpitala Specjalistycznego w K. organ ustalił, że M.P. przebywał na rehabilitacji od 4 grudnia 2019 r. do 29 stycznia 2020 r. Wobec powyższego rację ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. twierdząc, że skoro skarżąca nie sprawuje opieki nad mężem a nadto, jak trafnie przyjął organ pierwszej instancji i stanowisko to zaaprobował organ odwoławczy, w stosunku do U.P. nie została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem, brak jest podstaw prawnych do przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Odnosząc się na zakończenie rozważań do załączonej do skargi kserokopii oświadczenia M.P. z 29 grudnia 2020 r., to – zdaniem Sądu - jest ona niewiarygodna. Przede wszystkim podkreślić trzeba, że nie została ona poświadczona za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika skarżącej, będącego adwokatem. Nadto oświadczenie to zostało sporządzone po dacie wydania zaskarżonej decyzji i nie mogło być przedmiotem oceny przez organ a okoliczności w nim podniesione nie były przedmiotem zarzutów odwołania, chociaż powinny być znane stronie skarżącej, jako że oświadczenie M.P. pochodziło z dnia 23 września 2020 roku. Niezależnie od powyższego stwierdzić trzeba, że nie jest rzeczą Sądu czynienie ustaleń faktycznych w sprawie, bowiem ten obowiązek spoczywa na organach administracji publicznej. Zatem, poza zakresem rozważań Sądu i bez jakiegokolwiek znaczenia z punktu widzenia legalności zaskarżonej decyzji pozostają ustalenia czy Państwo P. się rozwodzą i weryfikowanie rzekomego braku złożenia przez M.P. pozwu o rozwód. Mąż skarżącej w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie jest osobą ubezwłasnowolnioną, posiada pełną zdolność do czynności prawnych, wobec czego brak jest podstaw, aby podważać i tym samym negować wiarygodność jego oświadczenia z 23 września 2020 r. Reasumując, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy B. wydana została zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Postępowanie administracyjne poprzedzające jej wydanie przeprowadzono z poszanowaniem reguł proceduralnych zdefiniowanych w przepisach art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Jednocześnie żaden z zarzutów skargi, które w zasadniczej mierze skupiały się na nieskutecznym negowaniu ustaleń organów, nie mógł odnieść zamierzonego skutku w postaci uchylenia wydanych na gruncie rozpatrywanej sprawy decyzji. Kończąc rozważania Sąd podziela zaprezentowane w motywach kontrolowanej decyzji stanowisko organu odwoławczego o błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. dokonanej przez organ pierwszej instancji z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Stwierdzone uchybienie pozostawało jednak bez jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku. dc