II SA/Łd 768/25

Dnia 5 grudnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Porczyński (spr.), Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, , Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chrzanowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2025 roku sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 22 sierpnia 2025 roku nr KO.4111.76.2025 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Decyzją z dnia 22 sierpnia 2025 r., nr KO.4111.76.2025 wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) – dalej: k.p.a.; art. 59 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 lit. a), art. 64 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm.) - dalej: u.p.s.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kutno z dnia 9 lipca 2025 r., nr MOPS.PS.5020.22.2023.7 orzekającą o: - ustaleniu A.W. odpłatność za pobyt żony - B.W. w Domu Pomocy Społecznej w Kutnie przy ul. [...] za okres od 1 sierpnia 2023 r. do 31 stycznia 2024 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie oraz za okres 1-26 lutego 2024 r. w wysokości 448,28 zł proporcjonalnie do ilości dni pobytu ww. w domu pomocy społecznej; wraz ze wskazaniem terminów i formy płatności należnych kwot (pkt 1-4 decyzji); - odmowie całkowitego zwolnienia A.W. z ponoszenia odpłatności za pobyt żony B.W. w Domu Pomocy Społecznej w Kutnie przy ul. [...] w ww. okresie (pkt 5 decyzji). Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że B.W. została umieszczona w Domu Pomocy Społecznej w Kutnie na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Kutno z dnia 3 lipca 2023 r., nr MOPS.DŚ.5020.2630.2023, gdzie przebywała w okresie od 1 sierpnia 2023 r. do dnia 26 lutego 2024 r. Obowiązujący w tym okresie, całkowity koszt utrzymania mieszkańca placówki, zgodnie z zarządzeniem Starosty Kutnowskiego z dnia 15 marca 2023 r., nr 7/2023 wynosił 4937,60 zł. Odpłatność ponoszona przez B.W., na podstawie art 61 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 2 pkt 1 u.p.s., wynosiła 1492,11 zł i nie pokrywała w całości jej kosztów pobytu. Z akt sprawy wynika nadto, że osobami obowiązanymi do ponoszenia ww. opłaty, o których mowa w art. 61 ust. 1 pkt 2 są: mąż A.W., córka A.W., syn M.W. oraz wnuk J.G.. Dzieci B.W. oraz jej wnuk nie kwalifikują się do ponoszenia ww. opłaty, z uwagi na fakt, iż ich dochód nie przekracza 300% ustawowego kryterium dochodowego. Ustalono nadto, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe w mieszkaniu w K. przy ul. [...], w którym zamieszkuje wraz ze swoją matką – F.W., która posiada własne źródło dochodu. Skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym i z tego tytułu pobiera rentę inwalidzką w zbiegu z emeryturą oraz dodatkiem pielęgnacyjnym. Łączny dochód z powyższego tytułu w miesiącu lipcu 2023 r. wyniósł 3.923,15 zł. Z uzyskiwanego dochodu skarżący pokrywa całkowite koszty utrzymania i eksploatacji zajmowanego lokalu mieszkalnego, koszty swojego leczenia (choroba oczu, asymetria kończyn dolnych, skrzywienie kręgosłupa lędźwiowego), koszty ubezpieczenia swojego oraz żony, koszty dostarczanych usług multimedialnych. Ustalono nadto, że skarżący wspiera finansowo swoje dzieci oraz matkę. Poza kosztami utrzymania i eksploatacji zajmowanego przez siebie mieszkania strona ponosi również koszty utrzymania i eksploatacji lakolu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w K., zajmowanego przez córkę skarżącego oraz jej rodzinę. Jak wynika bowiem z wyjaśnień składanych przez skarżącego, córka urodziła dziecko wymagające wysokich kosztów leczenia, a dodatkowo z uwagi na własną niepełnosprawność ponosi wysokie koszty na eksploatację samochodu (paliwo, naprawy, ubezpieczenie). Skarżący wskazywał dodatkowo na wysokie koszty ponoszone w związku z genetyczną chorobą oczu syna (zwyrodnienie siatkówek), które zagraża utracie wzroku, w tym koszt zakupu zastrzyku w oko w wysokości ok. 1000 zł. Ponadto, mimo deklarowanego prowadzenia odrębnego gospodarstwa domowego z matką, skarżący wspiera matkę z uwagi na wysokie koszty leczenia i opłat. Istotne dla sprawy pozostają również te ustalenia faktyczne, z których wynika, że decyzją z dnia 31 października 2023 r. Prezydent Miasta Kutno ustalił skarżącemu odpłatność za pobyt żony w domu pomocy społecznej w wysokości 1.000 zł miesięcznie, począwszy od dnia 1 sierpnia 2023 r. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z 20 grudnia 2023 r. Wydanie powyższych rozstrzygnięć poprzedzone zostało przeprowadzonym wywiadem środowiskowym z dnia 11 sierpnia 2023 r., w wyniku którego ustalono, że uzyskiwany przez stronę dochód przekracza 300% kryterium dochodowego dla osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe (zgodnie z deklaracją strony) oraz przedkładanymi skarżącemu propozycjami zawarcia umów w sprawie ustalenia wysokości ciążącej na stronie odpłatności, wpierw na kwotę 1595,15 zł miesięcznie, następnie na 1.000 zł miesięcznie, które to propozycje nie zostały przez stronę zaakceptowane. Z akt sprawy wynika także, że w toku prowadzonego postępowania, w dniu 20 sierpnia 2023 r. skarżący wnosił o całkowite zwolnienie z obowiązku ponoszenia przedmiotowych kosztów, który to wniosek nie został rozpatrzony. W następstwie rozpoznania skargi A.W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawomocnym wyrokiem z dnia 12 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 125/24 uchylił ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 20 grudnia 2023 r. wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji. Uzasadniając Sąd stwierdził, iż jakkolwiek za prawidłowe uznać należy stanowisko procedujących w sprawie organów administracji, zgodnie z którym skarżący, z racji osiąganych dochodów, jest jedyną osobą spośród zobowiązanych do partycypowania w kosztach pobytu B.W. w domu pomocy społecznej, to wydane w sprawie rozstrzygnięcia uznać należy za co najmniej przedwczesne z uwagi na brak ustalenia i rozważenia wszelkich okoliczności istotnych dla oceny "możliwości" skarżącego do ponoszenia tych opłat (art. 62 ust. 2d w zw. z art. 103 ust. 2 u.p.s), w okresie w jakim żona skarżącego przebywała domu pomocy społecznej, w szczególności wobec podnoszonych przez skarżącego argumentów, co do ponoszonych dodatkowych kosztów związanych z udzielaną przez stronę pomocy swojej matce oraz dzieciom. Powyższe okoliczności winny również zostać uwzględnione w kontekście złożonego przez stronę, w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, a nierozpatrzonego wniosku o całkowite zwolnienie z obowiązku ponoszenia przedmiotowej opłaty, który to wniosek zdaniem Sądu powinien zostać rozstrzygnięty w decyzji ustalającej wysokość ciążącej na skarżącym odpłatności. Decyzją z dnia 4 listopada 2024 r. Prezydent Miasta Kutno ustalił skarżącemu opłatę za pobyt B.W. w domu pomocy społecznej za okres od 1 sierpnia 2023 r. do 31 stycznia 2024 r. w wysokości 500 zł miesięcznie oraz za okres od 1-26 lutego 2024 r. w wysokości 448, 28 zł. Wydanie powyższego rozstrzygnięcia poprzedzono przedstawioną skarżącemu propozycją zawarcia umowy dotyczącej ponoszenia odpłatności na kwotę 500 zł miesięcznie, niezaakceptowaną przez stronę. Powyższa decyzja została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 7 stycznia 2025 r. z uwagi na brak rozstrzygnięcia kwestionowaną decyzją, pomimo wiążącej oceny prawnej wyrażonej w ww. prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 czerwca 2024 r., złożonego przez skarżącego wniosku o całkowite zwolnienie z obowiązku ponoszenia przedmiotowej opłaty. Wywiedziony od tej decyzji sprzeciw skarżącego został oddalony prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 75/25. W toku ponownego rozpatrywania sprawy, w dniu 28 stycznia 2025 r. przeprowadzono aktualizację wywiadu środowiskowego, w wyniku której ustalono, że skarżący nadal zamieszkuje z matką prowadząc odrębne gospodarstwo domowe. Uzyskany za grudzień 2024 r. łączny dochód skarżącego z tytułu pobieranej renty inwalidzkiej w zbiegu z emeryturą oraz dodatkiem pielęgnacyjnym wyniósł. 4.362,60 zł. Z powyższej kwoty skarżący nadal pokrywa całkowite koszty utrzymania i eksploatacji zajmowanego lokalu mieszkalnego, koszty swojego leczenia, koszty ubezpieczenia swojego oraz żony, koszty dostarczanych usług multimedialnych a nadto dodatkowo koszty dojazdów do żony, która przebywa aktualnie w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w S. Przy czym deklarowane koszty leczenia, jak i dojazdów do żony nie zostały w jakikolwiek sposób udokumentowane. Skarżący nadal wspiera finansowo swoje dzieci oraz matkę. Ponosi koszty utrzymania i eksploatacji lakolu mieszkalnego zajmowanego przez jego córkę i wnuczkę położonego przy ul. [...] w K. W oparciu o tak dokonane ustalenia faktyczne, wskazaną na wstępie decyzją z dnia 9 lipca 2025 r. Prezydent Miasta Kutno ustalił skarżącemu opłatę za pobyt B.W. w Domu Pomocy Społecznej w Kutnie za okres od 1 sierpnia 2023 r. do 31 stycznia 2024 r. w wysokości 500 zł miesięcznie, za okres od 1-26 lutego 2024 r. w wysokości 448,28 zł. oraz odmówił skarżącemu całkowitego zwolnienia z ponoszenia ww. odpłatności. Podjęcie powyższego rozstrzygnięcia poprzedzono kierowaną do strony propozycją zawarcia umowy na kwotę 500 zł, która nie została zaakceptowana. Uzasadniając organ I instancji wyjaśnił pojęcie "możliwości", o którym mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s, a następnie wskazał, że rozstrzygając o wysokości ciążącej na skarżącym odpłatności uwzględnił dodatkowe obciążenia wskazane przez stronę tj. koszty na dojazdy do Zakładu Opiekuńczo - Leczniczego w S., w którym aktualnie przebywa żona oraz pozostałe wykazane przez stronę, enumeratywnie wymienione wydatki. Wskazał, że po odliczeniu od uzyskiwanego przez skarżącego comiesięcznego dochodu wszystkich wykazywanych obciążeń, na zaspokojenie innych potrzeb bytowych stronie pozostaje kwota 1.279,01 zł. Zaznaczył, że rzeczywiste miesięczne wydatki strony, opiewające na kwotę ponad 2.000 zł niewątpliwe są znaczące, niemniej jednak część z nich związana jest z kosztami utrzymania matki oraz dzieci skarżącego, którzy prowadzą odrębne gospodarstwa domowe w rozumieniu przepisów u.p.s. W badanym czasie sytuacja finansowa strony nie uległa pogorszeniu. Organ podkreślił, że przedstawione przez stronę wydatki (opłaty, rachunki i wydatki związane z zakupem żywności) nie były i nie są dla strony wydatkami niespodziewanymi i nieplanowanymi, nie wynikają z nagłego zdarzenia losowego. Mają charakter ciągły, są ponoszone przez rodzinę regularnie więc zainteresowany ma możliwość zaplanowania przewidywanych kosztów związanych z ich realizacją. Potrzeby rodziny związane ze wskazanymi wydatkami są zabezpieczone, ponieważ ustalenie opłaty następuje w ten sposób, że rodzinie na osobę pozostaje 300% kryterium dochodowego. Odnośnie wydanego rozstrzygnięcia w zakresie odmowy całkowitego zwolnienia z ponoszenia opłaty organ I instancji wskazał, że choć ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "uzasadnionych okoliczności", to jednak w orzecznictwie przyjmuje się że zamiarem ustawodawcy było objęcie tym zakresem zdarzeń związanych z sytuacją zdrowotną osób ubiegających się o zwolnienie, sytuacji nagłego pogorszenia się sytuacji materialnej będącej wynikiem zdarzeń niezależnych od woli ubiegającego się o zwolnienie. Rozstrzygając sprawę organ uwzględnił fakt, że zainteresowany jest osobą niepełnosprawną. W ocenie organu ponoszenie przez stronę częściowej odpłatności za pobyt żony w domu pomocy społecznej nie stanowi nadmiernego obciążenia finansowego. Jak już bowiem wyżej wskazano po uiszczeniu opłaty za pobyt żony w domu pomocy społecznej, pozostały zabezpieczone, pozostała do dyspozycji zainteresowanego kwota przekraczała 300% kryterium dochodowego obowiązującego w badanym okresie czasu. A.W. posiada stałe źródło dochodu pozwalające na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Sytuacja finansowa jest stabilna i posiada cechy niezmienności. W związku z coroczną waloryzacją rent i emerytur kwota otrzymywanych świadczeń została zwiększona. Przedstawione wydatki (opłaty i rachunki) nie były i nie są dla strony wydatkami niespodziewanymi i nieplanowanym, nie wynikają z nagłego zdarzenia losowego. Od powyższej decyzji A.W. wniósł odwołanie, w którym wnosił o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Podnosił, że nie wyraża zgody na zapłatę kwoty 3.500 zł tytułem pobytu jego żony w Domu Pomocy Społecznej w Kutnie w okresie od 1 sierpnia 2023 r. do 26 lutego 2024 r. Podkreślał, że żona przebywa w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w S. już prawie 17 miesięcy i kwota przeznaczana na dojazdy znacznie przekroczyła kwotę ustaloną kwestionowaną decyzją. Gdyby żona nadal przebywała w Domu Pomocy Społecznej w Kutnie środki te otrzymywałaby ww. placówka, a żona mogłaby być częściej odwiedzana przez rodzinę. Zaskarżoną niniejszą skargą decyzją z dnia 22 sierpnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, ustalanego, w przypadku domu pomocy społecznej o zasięgu powiatowym, przez właściwego starostę nie później niż do 31 marca każdego roku. Dalej Kolegium wskazało, że osoby zobowiązane do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej określone zostały w art. 61 ust. 1 u.p.s. Są nimi w kolejności: mieszkaniec domu pomocy społecznej, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Reguły, według których są ustalane opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, które powinny wnosić zobowiązane podmioty oraz granice swobody określania wysokości tych opłat określone zostały w art. 61 ust. 2 pkt 1-3 u.p.s. Kolegium podkreśliło także, że co do zasady ustalenie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej przez podmioty wymienione w art. 61 ust. 2 pkt 2 ustawy winno nastąpić w drodze umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., z uwzględnieniem sytuacji dochodowej i majątkowej tych osób. W przypadku odmowy zawarcia umowy, opłatę ustala się w drodze decyzji i stanowi ona różnicę między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2. z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 ustawy (art. 61 ust. 2d u.p.s.). Kolegium przywołując uchwałę siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2018 r., I OSK 7/17 wskazało dodatkowo na możliwość ustalenia tej opłaty za okres wsteczny. Dalej odwołując się do dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych oraz zgromadzonego materiału dowodowego Kolegium wskazało na przeprowadzone postępowanie wyjaśniające odnośnie do sytuacji majątkowej i dochodowej rodziny A.W.. Podkreśliło, że dochód skarżącego z lipca 2023 r. przekracza 300% ustawowego kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej do 31 grudnia 2024 r. wynosiło 776 zł miesięcznie stosownie do § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1296), co upoważniało organy do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt żony w domu pomocy społecznej (art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s.). Kolegium zaznaczyło, że aktualnym stanie prawnym zasadą jest, że w stosunku do małżonka, zstępnych, wstępnych organ w pierwszej kolejności winien dążyć do ustalenia opłaty w drodze umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. Dopiero w przypadku, gdy osoba zobowiązana odmówi zawarcia umowy, organ winien uruchomić decyzyjny tryb ustalenia odpłatności. W rozpoznawanej sprawie skarżącemu trzykrotnie przedstawiano propozycję zawarcia stosownej umowy (art. 103 ust. 2 u.p.s.) opiewającej kolejno na kwoty 1. 595,15 zł, 1.000 zł, 500 zł miesięcznie, które nie zostały przez stronę zaakceptowane. To zaś uprawniało organy do ustalenia opłaty w drodze decyzji administracyjnej. Jednocześnie zgłoszenie przez skarżącego w toku prowadzonego postępowania wniosku o całkowite zwolnienie, na podstawie art. 64 u.p.s., z ponoszenia opłat za pobyt żony w domu pomocy społecznej we wskazanym okresie, obligowało organ do jego rozpatrzenia w tym postępowaniu. Odnosząc się do rozstrzygnięcia w zakresie ustalenia ciążącej na stronie wysokości odpłatności za pobyt B.W. domu pomocy społecznej Kolegium wskazało, że wymagało to nie tylko ustalenia sytuacji dochodowej strony i ograniczeń wynikających z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., ale również uwzględnienia "możliwości" strony, o których mowa art. 103 ust. 2 u.p.s., a przez które należy rozumieć różne okoliczności życiowe, rodzinne i osobiste, które mogą zmniejszać zdolność danej osoby do ponoszenia opłaty. Przy czym ocena w powyższym zakresie winna być dokonywana nie tylko poprzez zakres regulacji określonych w art. 3 i art. 61 u.p.s., ale także przepisy określone w art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Kolegium stwierdziło, że osiągany przez skarżącego dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, zaś analiza stanu faktycznego niniejszej sprawy w aspekcie "możliwości" strony pozwala na stwierdzenie, iż skarżący jest zdolny do poniesienia opłaty za pobyt żony w domu pomocy społecznej w kwocie 500 zł miesięcznie. Zdaniem Kolegium, uwzględniając wszystkie ponoszone przez skarżącego wydatki związane zarówno z własnymi potrzebami, jak i ponoszone w związku z pomocą materialną schorowanej matce oraz dorosłym dzieciom, którzy nie są w pełni samodzielni wskutek choroby uznać należy, że skarżący nie znajduje się w tak trudnej sytuacji finansowej, która uniemożliwiałaby mu ponoszenie ww. opłaty Zwłaszcza iż opłata ta dotyczy tylko okresu 7 miesięcy, w którym żona skarżącego przebywała w Domu Pomocy Społecznej w Kutnie. Uwzględnienie wysokości uzyskiwanego przez stronę dochodu, zarówno w okresie kiedy żona przebywała w ww. placówce (3923,15 zł), jak i obecnie (4362,60 zł) prowadzi do stwierdzenia, iż po uiszczeniu spornej opłaty stronie pozostaje do dyspozycji dochód przekraczający 300% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Zatem zarówno przy dochodzie z lipca 2023 r., jak również przy obecnych dochodach skarżący jest w stanie ponieść deklarowane wydatki w kwocie ok. 2.000 – 2.500 zł miesięcznie. Tym bardziej, że rodzaj wydatków jakie ponosi obecnie zainteresowany, zarówno związanych z własnym utrzymaniem, jak i świadczonej pomocy bliskim, nie uległ zasadniczej zmianie w stosunku do wydatków ustalonych podczas wywiadu środowiskowego z 11 sierpnia 2023 r., a ich charakter należy do standardowych wydatków jakie ponosi większość rodzin. Stąd też ustalenie opłaty w kwocie 500 zł nie przekracza możliwości finansowych strony, bowiem pozostająca do dyspozycji kwota dochodu daje możliwość zaspokojenia niezbędnych potrzeb. Nie bez znaczenia, zdaniem Kolegium pozostaje również ta okoliczność, że organ nie żąda zapłaty za pobyt żony w domu pomocy społecznej jednorazowo, co mogłoby powodować znaczne obciążenie finansowe, lecz należna opłata rozłożona na okresy miesięczne, począwszy od września 2025 r. do marca 2026 r. Odnosząc się do podjętego rozstrzygnięcia w części dotyczącej odmowy całkowitego zwolnienia skarżącego z przedmiotowej opłaty Kolegium wskazało, że rozpatrzenie wniosku w tej sprawie następuje na podstawie art. 64 u.p.s. Udzielana w tym zakresie ulga ma charakter fakultatywny a jej przyznanie zależy głównie od sytuacji materialnej i rodzinnej osób zobowiązanych do opłat. Zdaniem Kolegium w rozpatrywanej sprawie zastosowanie znajduje art. 64 pkt 2 u.p.s., zgodnie z którym osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych. W ocenie Kolegium dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz zgromadzony materiał dowodowy nie pozwalają na stwierdzenie, że sytuacja w jakiej znajduje się skarżący należy do przypadków szczególnie uzasadnionych, dających podstawę przyznania żądnej ulgi. Bezsporne pozostaje bowiem, że okoliczności występujące u zobowiązanego, w tym związane z aktywnością zawodową, warunkami mieszkaniowymi oraz składem rodziny nie wymagają ingerencji pomocy społecznej. Skarżący jest emerytem, ma stałe źródło dochodu i choć z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie podjąć dodatkowej pracy, to jednak posiadany dochód znacznie przekracza 300% kryterium dochodowego, dla osoby samotnie gospodarującej, zgodnie z deklaracją strony, nie mającej na utrzymaniu innych osób (art. 6 pkt 10 u.p.s.). Strona ma w pełni zabezpieczone warunki mieszkaniowe, gdyż jak wynika z akt sprawy jest właścicielem lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w K. oraz współwłaścicielem lokalu przy ul. [...] w K. Nie jest kwestionowane przez organ również to, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, jednakże sam fakt posiadania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie może stanowić samoistnej przesłanki całkowitego zwolnienia z opłaty, gdyż każda niepełnosprawność zasadniczo wiąże się z koniecznością pozostawania pod opieką medyczną i ponoszonymi w związku z tym kosztami leczenia. Kolegium oceniając sytuację zdrowotną strony w kontekście potrzeb i wyższych nakładów finansowych związanych ze stanem zdrowia skarżącego uznało, że ponoszone w tym aspekcie deklarowane wydatki w kwocie ok. 150 zł miesięcznie, co istotnie w żaden sposób nieudokumentowane, nie uzasadniają całkowitego zwolnienia, gdyż nie są nadmiernie w stosunku do posiadanego dochodu. Zdaniem Kolegium za szczególną okoliczność nie można również uznać kosztów jakie zainteresowany ponosi w związku z odwiedzinami żony przebywającej w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w S., gdyż tego rodzaju wydatki nie mogą wyprzedzać zobowiązań z tytułu ponoszenia opłaty. Podobnie wydatki związane z posiadaniem i utrzymaniem samochodu powinny zostać uwzględnione we własnych możliwościach finansowych strony, gdyż nie są to wydatki nieprzewidywalne. Istotna zdaniem Kolegium jest również ta okoliczność, że dzieci B.W., którym skarżący pomaga finansowo, pomniejszając tym samym własne zasoby finansowe, zostały w całości zwolnione z ponoszenia opłaty za pobyt matki w domu pomocy społecznej z uwagi na niskie dochody. Natomiast wydatki odnoszące się wyłącznie do osoby skarżącego, jako osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty, należą do standardowych wydatków jakie ponosi większość osób w tym wieku i związane są z zapewnieniem podstawowych potrzeb bytowych i zdrowotnych. Stąd też zdaniem Kolegium analiza sytuacji rodzinnej, zdrowotnej oraz finansowej skarżącego wskazuje, że nie występują "uzasadnione okoliczności" uzasadniające zwolnienie z opłaty na podstawie art. 64 pkt 2 u.p.s., zaś wysokość ustalonej opłaty mieści się w możliwościach finansowych strony, który jako małżonek jest osobą zobowiązaną do partycypowania w kosztach pobytu żony w DPS. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A.W. wnosił o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 22 sierpnia 2025 r. wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Podkreślał, że umowa zawarta zgodnie z art. 103 ust. 2 u.p.s. jest podstawowym trybem ustalania opłat za pobyt w domu pomocy społecznej dla osób zobowiązanych. Brak zawarcia jej bez wykazania lub pominięcia takiej możliwości sprawia, że decyzja będzie nieskuteczna, co wyłącza roszczenia organu odnośnie tych kosztów. Skarżący wnosił o rozpoznanie okoliczności, które nastąpiły po przedstawieniu przez niego propozycji na zawarcie umowy w wysokości 500 zł, co wbrew argumentacji organu deklarował już 3 listopada 2023 r., w tym okoliczności umieszczenia żony w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczego w S., jakości świadczonej opieki w domu Pomocy Społecznej w Kutnie, która w jego ocenie była niewystarczająca, jak i znacznego przyczynienia się organów administracji do poniesienia przez niego znacznych kosztów i trudności związanych z dojazdami do żony, które winny zostać przez nie zrekompensowane. Skarżący przytoczył też okoliczności swojej niepełnosprawności, załączając do skargi orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz historię choroby z przychodni ortopedycznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach wnosiło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 17 listopada 2025 r. skarżący zarzucał bagatelizowanie podnoszonej argumentacji odnośnie do kosztów ponoszonych na dojazdy do żony oraz kosztów przeznaczanych na obuwie ortopedyczne i innych związanych z wypadkiem przy pracy i konsekwencjami zdrowotnymi z tego tytułu. Skarżący podkreślał, że od wielu lat nie otrzymuje pomocy w zaopatrzeniu w obuwie ortopedyczne, które mu się należy zgodnie z załączonym wcześniej orzeczeniem. Wskazywał nadto, że przekroczenie 300% ustawowego kryterium dochodowego spowodowane jest włączeniem do dochodu kwoty uzyskiwanej z wypłacanej renty inwalidzkiej, a także nie wliczaniem innych wydatków. Skarżący odniósł się także do kwestii ponoszenia kosztów utrzymania dwóch mieszkań, podkreślając, że stanowią jego własność, a świadczone przez niego wsparcie finansowe dotyczy osób mu bliskich – matki, dzieci i wnuków, którzy z uwagi na stan zdrowia, wiek i sytuacje finansowa tego wsparcia wymagają. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) -dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Jak już wcześniej wskazano, przedmiotem skargi A.W. uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 22 sierpnia 2022 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Kutno z dnia 9 lipca 2025 r. orzekającą o: - ustaleniu A.W. odpłatność za pobyt żony - B.W. w Domu Pomocy Społecznej w Kutnie przy ul. [...] za okres od 1 sierpnia 2023 r. do 31 stycznia 2024 r. w wysokości 500,00 zł miesięcznie oraz za okres 1-26 lutego 2024 r. w wysokości 448,28 zł proporcjonalnie do ilości dni pobytu ww. w domu pomocy społecznej; wraz ze wskazaniem terminów i formy płatności należnych kwot (pkt 1-4 decyzji); - od odmowie całkowitego zwolnienia A.W. z ponoszenia odpłatności za pobyt żony B.W. w Domu Pomocy Społecznej w Kutnie przy ul. [...] w ww. okresie (pkt 5 decyzji). Podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: 2024 r. poz. 1283 ze zm.) - dalej: u.p.s. Zgodnie z art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 u.p.s.). W art. 61 ust. 1 pkt 1-3 u.p.s. określone zostały osoby zobowiązane do wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Są nimi w kolejności: mieszkaniec domu pomocy społecznej, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, małżonek, zstępni przed wstępnymi oraz gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. W przepisie art. 61 ust. 2 pkt 1-3 powołanej ustawy wskazano reguły, według których są ustalane opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, które powinny wnosić zobowiązane podmioty. Zgodnie z art. 61 ust. 2 u.p.s., opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu; 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2. Zgodnie z art. 61 ust. 2d u.p.s. w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2. Natomiast jak wynika z ust. 2e ww. przepisu w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2. Wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, o której mowa w ust. 2e, ustala się proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia (art. 61 ust. 2f u.p.s.). Istotnym w rozpoznawanej sprawie pozostaje również przepis art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie przez sąd pierwszej instancji istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie, a więc nie tylko samą wykładnię w ścisłym tego słowa znaczeniu. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za wadliwe. Ocena ta może odnosić się do przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego i dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2006r., VII SA/Wa 1803/06; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei wskazania stanowią konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania mają wytyczać kierunek działania organu przy ponownym przyszłym rozpoznaniu sprawy, określają one sposób ich postępowania w przyszłości. Mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości. Między oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi więc ścisły związek (por. wyrok NSA z dnia 25 października 2006r., I OSK 1377/05; wyrok NSA z dnia 13 września 2006r., II FSK 1099/05; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast związanie sądu oceną prawną wyrażoną w wyroku wydanym w danej sprawie oznacza, że przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym nie może on formułować ocen odmiennych od wiążącej go oceny prawnej, ale musi się do niej zastosować oraz konsekwentnie reagować na naruszenie tych zasad przez organy przy rozpoznawaniu skargi na akt wydany po wyroku formułującym ocenę prawną. W razie wnoszenia kolejnych skarg z powodu niewłaściwego wykonania zapadłego wyroku uwzględniającego skargę, sąd administracyjny jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika natomiast w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2018 r., I FSK 985/16; wyroki WSA w Gliwicach z 19 kwietnia 2018 r., I SA/Gl 77/18; z 15 maja 2018 r., IV SA/Gl 1124/17; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Kwestia ustalenia A.W. opłaty z tytułu pobytu żony - B.W. w Domu Pomocy Społecznej w Kutnie, w okresie od 1 sierpnia 2023 r. do 26 lutego 2024 r. była już przedmiotem skargi rozpoznawanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, zakończonej prawomocnym wyrokiem z dnia 12 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 125/24, orzekającym o uchyleniu podjętych w sprawie rozstrzygnięć organów obu instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając wydane orzeczenie Sąd wskazał, że dokonując oceny zgromadzonego materiału dowodowego z perspektywy przepisów regulujących zasady odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej, procedujące w sprawie organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że odpłatność ponoszona przez B.W. (1.492,11 zł) nie pokrywała w całości kosztów jej pobytu w Domu Pomocy Społecznej w Kutnie, w okresie od 1 sierpnia 2023 r. do 26 lutego 2024 r., które w owym okresie wynosiły 4.937,60 zł. Zdaniem Sądu procedujące w sprawie organy prawidłowo też przyjęły, że A.W. jest jedyną osobą kwalifikującą się do ponoszenia opłaty za pobyt jego żony w domu pomocy społecznej, gdyż A.W., syn M.W. oraz wnuk J.G. nie kwalifikują się do ponoszenia owej opłaty, ponieważ ich dochód nie przekracza 300% ustawowego kryterium dochodowego. Dodatkowo M.W. został w całości zwolniony z ponoszenia opłat za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Za prawidłowe Sąd uznał również te ustalenia organów, z których wynika, że uzyskiwany dochód skarżącego, składający się ze świadczeń w postaci renty inwalidzkiej w zbiegu z emeryturą oraz dodatkiem pielęgnacyjnym, wynosi łącznie 3.923,15 zł miesięcznie i niewątpliwie przekracza 300% ustawowego kryterium dochodowego, który dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 776 zł miesięcznie. Sąd wskazał jednocześnie, że ustawodawca uzależniając w art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s. wysokość opłaty wnoszonej od kryterium dochodowego nie zawarł jakichkolwiek szczególnych przepisów dotyczących metod obliczania dochodu tych osób, co powoduje, iż w stosunku do nich znajduje zastosowanie art. 8 u.p.s. definiujący pojęcie dochodu. Tym samym w ocenie Sądu żądanie skarżącego o wyłączenie z jego dochodu kwoty stanowiącej wysokość renty inwalidzkiej nie ma prawnie uzasadnionych podstaw, gdyż tego rodzaju dochód mieści się w katalogu dochodów określonych w art. 8 ust. 3 u.p.s. Sąd podzielił także stanowisko procedujących w sprawie organów, że przekroczenie kryterium dochodowego powyżej 300% jest pierwszą podstawową przesłanką pozwalającą na wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia opłaty za pobyt żony skarżącego w domu pomocy społecznej, która w pierwszej kolejności winna zostać ustalona w drodze umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. Dopiero w przypadku, gdy osoba zobowiązana odmówi zawarcia umowy, organ powinien uruchomić decyzyjny tryb ustalenia odpłatności. Sąd zakwestionował natomiast podjęte w sprawie rozstrzygnięcia z uwagi na fakt, że ustalając wysokość ciążącej na skarżącym opłaty organy uwzględniły wyłącznie ograniczenia wynikające art. 61 ust. 2 pkt 2 lit. a u.p.s. (kryterium dochodowe), pomijając zupełnie określony również w art. 61 ust. 2d u.p.s. istotny aspekt sprawy dotyczący "możliwości skarżącego" w kwestii ponoszenia opłaty, o którym mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., w szczególności wobec podnoszonych przez skarżącego argumentów, co do ponoszonych dodatkowych kosztów związanych z udzielaną przez stronę pomocy swojej matce oraz dzieciom. To zaś oznacza, że w sprawie nie uwzględniono wszystkich ograniczeń ustawowych wyszczególnionych w art. 61 ust. 2d u.p.s. Tym samym dokonana ocena merytoryczna jest niepełna i niewystarczająca do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie art. 61 ust. 2d u.p.s., a stanowisko organów co do ustalenia wysokości opłaty uznać należy za co najmniej przedwczesne z uwagi na brak ustalenia i rozważenia wszystkich okoliczności istotnych dla oceny możliwości skarżącego, w okresie pobytu jego żony w Domu Pomocy Społecznej w Kutnie. Sąd zakwestionował także brak rozpatrzenia złożonego przez stronę, w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, wniosku o całkowite zwolnienie z obowiązku ponoszenia przedmiotowej opłaty, który to wniosek zdaniem Sądu powinien zostać rozstrzygnięty w decyzji ustalającej wysokość ciążącej na skarżącym odpłatności. Wobec powyższego, stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w ww. orzeczeniu Sądu jest wiążąca zarówno dla organów administracji publicznej procedujących w sprawie, jak i dla Sądu rozpoznającego niniejszą skargę. To zaś oznacza, że podnoszona w skardze, jak i w piśmie procesowym skarżącego z dnia 17 listopada 2025 r. argumentacja, co do niezasadnego zaliczenia do dochodu strony kwoty uzyskiwanej z wypłacanej renty inwalidzkiej pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. Wbrew stanowisku skarżącego procedujące w stanie organy uprawnione były do ustalenia ciążącej na stronie wysokości opłaty za pobyt żony w domu pomocy społecznej w drodze decyzji administracyjnej, bowiem jak wynika z przedłożonych wraz ze skargą akt administracyjnych, wydanie objętych nią rozstrzygnięć poprzedzono kierowaną do skarżącego propozycją, doręczoną stronie w dniu 3 czerwca 2025 r., zawarcia umowy na ponoszenie tej opłaty w wysokości 500 zł. miesięcznie, z jej proporcjonalnym pomniejszeniem za luty 2024 r. (448,28 zł). Przedstawiona propozycja została przez skarżącego kategorycznie odrzucona, co wynika zarówno z załączonego do akt administracyjnych sprawy pisma strony z dnia 4 czerwca 2025 r., jak i ww. pisma procesowego strony z dnia 17 listopada 2025 r. Bez wpływu na wynik sprawy, zdaniem Sądu pozostają również wskazywane przez skarżącego okoliczności umieszczenia żony w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczego w S., jakości świadczonej opieki w domu Pomocy Społecznej w Kutnie, jak i znacznego przyczynienia się organów administracji do poniesienia przez niego znacznych kosztów i trudności związanych z dojazdami do żony, które winny zostać przez nie zrekompensowane. Powyższe kwestie nie stanowią ustawowych przesłanek oceny co do zasadności oraz poprawności ustalenia wysokości ciążących na podmiocie zobowiązanym opłat za pobyt w domu pomocy społecznej. Dotyczy to również argumentacji skarżącego odnośnie do okoliczności powstania niepełnosprawności strony, która co należy podkreślić w żaden sposób nie jest kwestionowana. Natomiast istotnymi dla rozpoznania niniejszej sprawy, w świetle oceny prawnej wyrażonej w ww. prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 czerwca 2024 r. pozostają kwestia prawidłowości dokonanej przez procedujące w sprawie organy administracji "możliwości" ponoszenia ustalonej opłaty za pobyt żony w Domu Pomocy Społecznej w Kutnie oraz dokonana ocena ustawowych przesłanek udzielenia stronie ulgi w postaci całkowitego zwolnienia z przedmiotowej opłaty. Odnośnie pierwszej kwestii wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że pojęcie "możliwości", o którym mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s. nie zostało zdefiniowane w ustawie. Pod pojęciem tym należy rozumieć nie tylko możliwości finansowe wynikające z ustalonej wysokości dochodów, ale różne okoliczności, które mogą zmniejszać zdolność do ponoszenia odpłatności, w szczególności sytuację zdrowotną osoby zobowiązanej lub członków jego rodziny, wydatki związane z leczeniem, koszty dojazdów do placówek leczniczych z tym związane, koszty pobytu w placówkach leczniczych, sanatoriach, koszty zakupu leków, konieczność zapewnienia opieki itp., a więc takie uzasadnione wydatki i okoliczności, które realnie wpływają na poziom życia osoby zobowiązanej (por. wyrok WSA w Szczecinie z 30 września 2025 r., II SA/Sz 234/25; wyrok WSA w Gliwicach z 4 września 2025 r., II SA/Gl 469/25; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym zakresie zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą skargę procedujące w sprawie organy obu instancji zasadnie uznały i zarazem wykazały, że uwzględniając wysokość osiąganego przez stronę dochodu, zarówno w okresie w jakim żona skarżącego przebywała w Domu Pomocy Społecznej w Kutnie, jak i obecnie, charakter i wysokość wykazywanych przez stronę wydatków, również tych nie udokumentowanych, związanych ściśle z utrzymaniem osoby skarżącego oraz ponoszonych w ramach wsparcia finansowego bliskich, brak jest podstaw do stwierdzenia, że skarżący nie jest zdolny do poniesienia opłaty za pobyt żony w domu pomocy społecznej w kwocie 500 zł miesięcznie. Co również istotne, a na co zasadnie wskazują organy opłata ta dotyczy okresu 7 miesięcy, w którym żona skarżącego przebywała w Domu Pomocy Społecznej w Kutnie, a spłata należności została rozłożona na okres od września 2025 r. do marca 2026 r. Natomiast, co do wydanego w sprawie rozstrzygnięcia o odmowie całkowitego zwolnienia skarżącego z przedmiotowej opłaty wskazać należy, że zgodnie z art. 64 u.p.s. osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli: 1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce; 2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; 3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia; 4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko; 5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu; 6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu; 7) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty. Rozpoznając wniosek osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty organ powinien zatem zbadać sytuację wnioskodawcy w kontekście wskazanych w art. 64 u.p.s. przesłanek, ale może uwzględnić także inne okoliczności niż wyraźnie wskazane w tym przepisie, uznając je za szczególnie uzasadnione, na co wskazuje użyty przez ustawodawcę zwrot "w szczególności", przy czym trzeba zaznaczyć, że muszą to być okoliczności świadczące o wyjątkowej lub trudnej sytuacji rodzinnej, osobistej czy majątkowej. Co więcej, okoliczności te powinny mieć charakter obiektywny, wyjątkowy i nadzwyczajny. Celem zastosowania ulgi w trybie art. 64 u.p.s. jest bowiem zapobieżenie sytuacji, w której zobowiązany nie będzie w stanie pokryć elementarnych kosztów utrzymania swojej rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika nadto, że podejmowana na jego podstawie decyzja ma charakter uznania administracyjnego. Tym samym wybór sposobu załatwienia tego rodzaju wniosku zależy od woli organu właściwego do ustalenia tej opłaty, co oczywiście nie może jednak oznaczać dowolności wydanego w wyniku jego rozpatrzenia rozstrzygnięcia. Sądowa kontrola uznania administracyjnego w takim przypadku ograniczona wyłącznie do oceny, czy w sprawie zachodziły warunki materialnoprawne, uzasadniające skorzystanie przez organ administracji z przysługujących mu uprawnień oraz czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej. Organ ma zatem w takim przypadku obowiązek szczegółowo rozważyć kwestię istnienia bądź nie istnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności, uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz okoliczności uzasadniających zakres jej ewentualnego zastosowania, a co następnie winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Przy czym istotne jest przy tym, że z uwagi na fakt, iż uiszczanie opłaty przez zstępnego za pobyt jego wstępnego w domu pomocy społecznej stanowi - dla osoby zobowiązanej - obciążenie finansowe, zasadniczo główną przesłanką zastosowania przedmiotowego zwolnienia powinna być sytuacja materialna osoby zobowiązanej. Zwolnienie to nie powinno więc nastąpić, jeżeli - pomimo zaistnienia wskazanych w art. 64 u.p.s. okoliczności - osoba obowiązana byłaby w stanie ponosić opłatę za pobyt podopiecznego w domu pomocy społecznej. Takie rozumienie omawianego przepisu pozostaje w zgodzie z głównymi założeniami instytucji pomocy społecznej. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że środki publiczne, przeznaczane na udzielanie świadczeń z pomocy społecznej, są ograniczone, a zwolnienie wstępnego z opłaty za pobyt jego zstępnego w domu pomocy społecznej skutkuje obowiązkiem poniesienia tej opłaty przez gminę, co z kolei przekłada się na zakres pomocy udzielanej najbardziej potrzebującym. Zatem z uwagi na otwarty katalog przesłanek, mogących stanowić podstawę zwolnienia z obowiązku ponoszenia opłaty, organy winny dokonywać oceny ich spełnienia w kontekście sytuacji materialnej wnioskującego o zwolnienie z opłat, aby wykluczyć możliwość uzyskania takiego zwolnienia przez osobę, która w rzeczywistości byłaby w stanie opłaty te ponosić. Stosowanie odmiennych zasad godzi w idee i cele pomocy społecznej. Niezasadne zwolnienie jest sprzeczne z zasadą pomocniczości, przerzuca bowiem na jednostki samorządu terytorialnego i obywateli koszty utrzymania osób, które są samowystarczalne pod względem finansowym lub mogą być utrzymywane przez swoich krewnych. Toteż rozpatrując wniosek o zwolnienie z opłat, organ powinien mieć na uwadze nie tylko słuszny interes wnioskodawcy, lecz także interes społeczny. (por. wyrok NSA z 9 lipca 2025 r., I OSK 1919/23; wyrok WSA w Krakowie z 28 listopada 2024 r., III SA/Kr 1195/25; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu procedujące w sprawie organy obu instancji prawidłowo uznały, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie wystąpiły przesłanki z art. 64 pkt 1, 3-7 ustawy, a zgłoszone przez skarżącego żądanie udzielenia ulgi w postaci całkowitego zwolnienia z opłaty winno zostać ocenione pod kątem okoliczności, o których mowa w pkt 2 wskazanego przepisu. W tym zaś zakresie trafnie stwierdziły, że skarżący jest emerytem, osiągającym stałe źródło dochodu i choć z uwagi na stan zdrowia nie jest w stanie podjąć dodatkowej pracy, to jednak posiadany dochód znacznie przekracza 300% kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej. Bezsporne pozostaje również, że skarżący ma w pełni zabezpieczone warunki mieszkaniowe, jak i to, że wnosząc o udzielenie ulgi nie powoływał się na śmierć członka rodziny, czy też wystąpienie strat materialnych powstałych w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych. Skarżący legitymuje się co prawda orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu miarkowanym w związku z upośledzeniem narządu ruchu, jak również ponosi koszty leczenia związane z chorobą oczu oraz skrzywieniem kręgosłupa w odcinku lędźwiowym, niemniej jednak powyższe okoliczności nie są wystarczające do uwzględnienia żądania strony. Jak słusznie stwierdziło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Skierniewicach sam fakt posiadania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie może stanowić samoistnej przesłanki całkowitego zwolnienia z opłaty, gdyż każda niepełnosprawność zasadniczo wiąże się z koniecznością pozostawania pod opieką medyczną i ponoszonymi w związku z tym kosztami leczenia. Natomiast dokonana sytuacja zdrowotna skarżącego w kontekście potrzeb i wyższych nakładów finansowych związanych ze stanem zdrowia skarżącego, w tym także z potrzebą zaopatrzenia w obuwie ortopedyczne, z zestawieniem osiąganych dochodów oraz deklarowanych stałych wydatków na leczenie nie przemawia za udzieleniem ulgi. Za prawidłowe w ocenie Sądu uznać także należy stanowisko Kolegium, zgodnie z którym za szczególną uzasadnioną okoliczność w rozumieniu art. 64 pkt 2 u.p.s. nie można uznać wykazywanych przez skarżącego pozostałych wydatków, czy to związanych ściśle z osobą skarżącego, czy też ponoszonych w związku z odwiedzinami żony, posiadaniem i utrzymaniem samochodu. Istotna w kontekście udzielenia skarżącemu wnioskowanej ulgi pozostaje również powoływana wcześniej sytuacja finansowa strony, która z osiąganych dochodów jest w stanie zapewnić niezbędne dla siebie utrzymanie, jak i wspierać swoją matkę oraz dorosłe dzieci, prowadzące odrębne gospodarstwa domowe. Reasumując Sąd stwierdza, iż procedujące w sprawie organy administracji uwzględniając, stosownie do wymogu art. 153 p.p.s.a., wiążącą ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 125/24 zasadnie uznały, że dokonane w sprawie ustalenia faktyczne oraz zgromadzony materiał dowodowy pozwalają na stwierdzenie, że sytuacja bytowa w jakiej znajdował się skarżący w okresie, w którym B.W. przebywała w Domu Pomocy Społecznej w Kutnie, jak i w jakiej znajduje się obecnie, jest na tyle dobra, iż umożliwia stronie poniesienie opłat z tego tytułu w ustalonych kwestionowaną skargą decyzją kwotach, zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. ust. 2 pkt 2 lit. a i ust. 2d u.p.s. Jednocześnie stwierdziły, że w okolicznościach sprawy nie wystąpiły jakiekolwiek przesłanki udzielenia skarżącemu ulgi na podstawie art. 64 u.p.s., a wydane w tym zakresie rozstrzygnięcie nie nosi znamion przekroczenia uznania administracyjnego. Organy obu instancji działały na podstawie i w granicach obowiązującego prawa (art. 6 k.p.a.), w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się wyrażonymi w art. 8 k.p.a. zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania oraz wyrażoną w art. 9 k.p.a. zasadą informowania stron. Dokonane w sprawie ustalenia faktyczne (art. 7 k.p.a.), jak i przeprowadzoną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego (art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.) uznać należy za wystarczające do załatwienia sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdza, że uzasadnienia wydanych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. Przedstawione motywy wydanych w sprawie rozstrzygnięć pozwala na prześledzenie toku rozumowania organów oraz poznanie przesłanek, które przemawiały za wydaniem takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.