II SA/Łd 868/21
WyrokWSA w Łodzi2022-04-28
Skład orzekający: Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Robert Adamczewski, Marcin Olejniczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy córce przysługuje świadczenie pielęgnacyjne na sprawowanie opieki nad matką, jeśli matka pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż (ojciec córki) jest zdolny do sprawowania opieki, ale z niej rezygnuje z przyczyn subiektywnych (np. zawodowych)?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, gdy osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek, mimo braku orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ma obiektywną możliwość sprawowania opieki (np. jest zdrowy i zdolny do pracy), nawet jeśli z niej rezygnuje z przyczyn subiektywnych. Obowiązek opieki małżonka wyprzedza obowiązek innych członków rodziny.Stan faktyczny
Skarżąca wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką, która posiadała orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organy odmówiły przyznania świadczenia, wskazując, że matka skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, a jej mąż (ojciec skarżącej) jest zdolny do sprawowania opieki, mimo że z niej rezygnuje na rzecz pracy zawodowej. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 28 kwietnia 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Sędzia WSA Robert Adamczewski Asesor WSA Marcin Olejniczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 kwietnia 2022 roku sprawy ze skargi K. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. dc
II SA/łd 868/21
UZASADNIENIE
Wnioskiem z dnia 23 czerwca 2021 r. K.F. zwróciła się do Wójta Gminy Z. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką E.F.
Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy Z. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. Powołując się na art. 17 ust. 1 b oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ pierwszej instancji uznał, że K.F. nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Od powyższej decyzji odwołała się K.F. Skarżąca wyliczyła dolegliwości jej wymagającej opieki matki. Twierdzi, że zrezygnowała z pracy w celu sprawowania opieki. Wniosła o pozytywne rozpatrzenie odwołania.
Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.
Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że matka wnioskodawczyni - E.F., ur. [...] lutego 1964 r., legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w rozumieniu ustawy (Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia [...] czerwca 2021 r., znak: [...]). W orzeczeniu o niepełnosprawności E.F., wydanym do dnia 30 czerwca 2023 r., wskazano, że niepełnosprawność istnieje od dnia 28 marca 2021 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się natomiast od dnia 21 kwietnia 2021 r. Oznacza to, że spełniony został warunek dotyczący osoby wymagającej opieki wymieniony w art. 17 ust. 1 ustawy.
Jednakże w przedmiotowej sprawie wystąpiły okoliczności, które nie pozwoliły na ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla K.F. w związku ze sprawowaniem opieki nad E.F.
Otóż, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepis ten stanowi przeszkodę do uwzględnienia wniosku K.F..
Istnieje stanowisko sądów administracyjnych, które można uznać za utrwalone, zgodnie z którym cyt. wyżej przepis powinien być rozumiany w ten sposób, że normuje on przypadki, gdy o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną, pozostającą w związku małżeńskim ubiega się osoba spełniająca kryteria wskazane w ust. 1 (lub w ust. 1a), niebędąca małżonkiem zobowiązanym w pierwszej kolejności do alimentacji. Obowiązek alimentacyjny małżonka nie wynika z pokrewieństwa czy powinowactwa, jest związany immanentnie z węzłem małżeńskim i związanymi z tym obowiązkami wzajemnego wsparcia, troski i pieczy małżonków. Z art. 27 k.r.o. wynika, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Natomiast zgodnie z art. 23 k.r.o. są oni obowiązani do wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Powyższe uregulowania potwierdzają, że wśród obowiązków małżeńskich istnieje obowiązek alimentacyjny, w którym bez wątpienia mieści się również obowiązek opieki nad chorym niepełnosprawnym małżonkiem. Co więcej, z mocy art. 130 k.r.o., obowiązek alimentacyjny małżonka względem drugiego małżonka wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka. Tym bardziej więc ta hierarchia zobowiązań alimentacyjnych obowiązuje w czasie trwania małżeństwa. To z kolei oznacza, że jeżeli małżonek osoby niepełnosprawnej dla właściwego sprawowania pieczy musi zrezygnować z kontynuowania czy podjęcia pracy zarobkowej, to on w pierwszej kolejności uprawniony jest do skorzystania ze wsparcia, jeżeli Państwo przewiduje jakąkolwiek jego formę osobom sprawującym pieczę nad niepełnosprawnymi członkami rodziny (por. np.: wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2015 r., I OSK 1508/13).
Wskazać ponadto należy, że na tle art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w orzecznictwie administracyjnym wskazuje się także, iż fakt pozostawania w związku małżeńskim przez osoby wymagające opieki nie może być uważany za przesłankę odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie - w zastępstwie współmałżonka nie mającego takiej możliwości - osoba zobowiązana w dalszej kolejności (wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1297/18, zam. CBOSA). Sam fakt, że osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim, zaś jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie jest więc przesądzający. Istnieją bowiem sytuacje, w których pomimo pozostawania przez osobę niepełnosprawną w związku małżeńskim z osobą, która formalnie nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, możliwe byłoby przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny. Wykładnia ta umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności, ale tylko wówczas, gdy drugi małżonek - nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i jego woli (por. wyrok WSA z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 642/12 i z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 987/12). Przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny nie może jednak obejmować sytuacji, w których współmałżonek osoby wymagającej opieki ma obiektywną możliwość sprawowania opieki (pozwala mu na to wiek i stan zdrowia), lecz jej nie sprawuje. Nie ma przy tym znaczenia, jakie są subiektywne przyczyny tej odmowy, a więc czy wynika to z wzajemnych relacji między małżonkami, czy też z innych przyczyn, np. zdrowy współmałżonek nie chce zrezygnować z pracy zawodowej w celu sprawowania opieki, a wolę takiej rezygnacji wyraża inny członek rodziny (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Go 254/19, CBOSA).
W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że niepełnosprawna E.F. pozostaje w związku małżeńskim z P.F., który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jak wynika z materiału dowodowego sprawy P.F. pracuje zawodowo ("Tata musi pracować, bo jeszcze nie ma żadnych uprawnień ani lat przepracowanych do renty bądź emerytury."; "(...) tata pracuje od 6.00 do godzin popołudniowych i nie jest wstanie zapewnić mamie opieki." - wyjaśnienia strony z dnia 6 sierpnia 2021 r.). Mąż osoby wymagającej opieki wykonuje zatem świadomą, zależną od jego woli działalność zarobkową. Okoliczność ta, w ocenie Kolegium, jest istotnym ustaleniem, które wpływa na stanowisko Kolegium, że nie sprawuje on opieki nad swoją niepełnosprawną żoną nie z przyczyn obiektywnych, lecz z przyczyn subiektywnych, zależnych od niego, z powodów których nie można określać mianem wyjątkowych, niezwiązanych z jego wyborem. Skarżąca twierdzi, że jej ojciec nie sprawuje opieki nad niepełnosprawną w stopniu żoną głównie ze względu na warunki mieszkaniowe, a wynagrodzenie za pracę przeznacza na własne utrzymanie. Powyższe pozostaje jednak bez wpływu na rozstrzygnięcie. Skoro bowiem w rozpatrywanej sprawie ojciec skarżącej jest obiektywnie zdolny do sprawowania opieki nad niepełnosprawną żoną (na co wskazuje przede wszystkim fakt, że pracuje on zawodowo), to nie ma możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie faktycznie sprawującej tę opiekę, ale zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności.
Zauważyć także należy, że w aktualnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym pojawił się pogląd, że uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych podopiecznego przysługuje dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, przez co nie jest możliwe wypełnianie przez niego ustawowego obowiązku alimentacyjnego w sposób właściwy dla okoliczności faktycznych sprawy (wyrok NSA z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 599/20, LEX nr 3044226), a ograniczenie ustawowego prawa do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy ze względu na sprawowanie opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim wyłącznie do sytuacji, w której współmałżonek takiej osoby legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, stanowi wyjątek, którego nie można poddawać rozszerzającej wykładni, skoro wyjątek ten wynika z nadania przez ustawodawcę szczególnego charakteru istniejącym między małżonkami relacjom i więzom prawnym (wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2462/19, LEX nr 2798595).
W świetle powyższego Kolegium uznało, że w przypadku skarżącej występuje negatywna przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, uniemożliwiająca uwzględnienie jej wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Należy podkreślić, że ani Kolegium, ani organ pierwszej instancji, nie kwestionuje faktu, iż to skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką. Jednakże, jak wykazano wyżej, warunkiem przyznania świadczenia jest spełnienie wszystkich przesłanek określonych przez ustawodawcę, czego w przypadku skarżącej stwierdzić nie można.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, podniosła zarzut naruszenia:
1. art. 17 ust. 1 pkt 4 oraz 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że córka niepełnosprawnej E.F. nie jest uprawniona do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad matką z uwagi na fakt, że zobowiązany w pierwszej kolejności jest jej mąż, który nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
2. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich, okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i przyjęcie, że mąż niepełnosprawnej E.F. jest w stanie się nią opiekować podczas gdy warunki mieszkaniowe oraz personalne, jakimi dysponuje nie umożliwiają mu sprawowanie właściwej opieki,
3. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i niezasadne uznanie, naruszające zasadę praworządności, iż skarżąca nie spełnia ustawowych przesłanek do ustalenia na jej rzecz świadczenia pielęgnacyjnego.
Powołując takie zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329) - dalej przywoływanej jako: "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Jednocześnie należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto, w ramach sprawowanej kontroli sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, Sąd nie dopatrzył się tego rodzaju uchybień, które musiałyby skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanego rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu, organy prowadzące kontrolowane postępowanie wypełniły zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ponadto obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Stwierdzić także należy, że uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organy w sposób wystarczający wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody na których się oparły oraz przyczyny, z powodu których nie uwzględniły stanowiska strony skarżącej. Jednocześnie w sposób wystarczający wyjaśniły podstawę prawną decyzji oraz przytoczyły przepisy prawa, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Fakt, że pełnomocnik strony skarżącej odmienne interpretuje zastosowane w sprawie przepisy prawa nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia są wadliwe. Wręcz przeciwnie organy podjęły niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydały trafne rozstrzygnięcie, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie.
W rozpoznawanej sprawie, przedmiotem sądowej kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., utrzymująca w mocy decyzję o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.
Stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Natomiast zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Fakt pozostawania w związku małżeńskim przez osoby wymagające opieki nie może być uważany za przesłankę odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie - w zastępstwie współmałżonka nie mającego takiej możliwości - osoba zobowiązana w dalszej kolejności (por. wyrok WSA w Krakowie z 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 129718 - orzeczenie dostępne w CBOSA).
Powyższe stanowisko wyprowadzono interpretując przepis art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. łącznie z odpowiednimi przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy – art. 23, 27 i 130 tej ustawy. Zgodnie z art. 23 k.r.i.o. małżonkowie są zobowiązani do wspólnego pożycia i wzajemnej pomocy. Jednocześnie stosownie do art. 27 k.r.i.o. małżonkowie obwiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczynić się do zaspakajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Z istoty z kolei świadczenia pielęgnacyjnego wyprowadzono, że przysługuje ono nie osobie wymagającej opieki, ale osobie która opiekę tą sprawuje. Ma ono za zadanie przynajmniej częściowo zrekompensować wydatki ponoszone przez rodzinę w związku z koniecznością zapewnienia opieki i pielęgnacji niepełnosprawnej osobie.
Sąd w całości podziela ten pogląd. Zatem wbrew literalnemu brzmieniu art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. należy przyjąć, że sam fakt, że osoba niepełnosprawna pozostaje w związku małżeńskim, zaś jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie jest jeszcze przesądzający o tym, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje innej osobie. Istnieją bowiem sytuacje, w których pomimo pozostawania przez osobę niepełnosprawną w związku małżeńskim z osobą, która formalnie nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, możliwe byłoby przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny. Wykładnia ta umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale tylko wówczas, gdy drugi małżonek - nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i jego woli.
Z powyższego wynika, że możliwe jest przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny, gdy małżonek osoby niepełnosprawnej, z przyczyn od siebie niezależnych i niewynikających z jego woli nie jest zdolny do sprawowania nad nią opieki. Przyznanie świadczenia innemu członkowi rodziny nie może jednak obejmować sytuacji, w których współmałżonek osoby wymagającej opieki ma obiektywną możliwość sprawowania opieki (pozwala mu na to wiek i stan zdrowia), lecz odmawia jej sprawowania z przyczyn np. ekonomicznych. Nie ma przy tym znaczenia, zdaniem Sądu, jakie są subiektywne przyczyny tej odmowy, a więc czy wynika to z wzajemnych relacji między małżonkami, czy też z innych przyczyn np. zdrowy współmałżonek nie chce zrezygnować z pracy zawodowej w celu sprawowania opieki, a wolę takiej rezygnacji wyraża inny członek rodziny.
Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do jednoznacznego wniosku, że po stronie małżonka niepełnosprawnej E.F. nie zachodzą obiektywne przeszkody uniemożliwiające sprawowanie opieki nad żoną, związane w szczególności z jego stanem zdrowia lub wiekiem. W tym zakresie należy uznać, że organy administracji przeprowadziły wyczerpujące ustalenia wbrew zarzutom skargi. Fakt niesprawowania tej opieki wynika z jego decyzji w tym zakresie i nie jest uwarunkowany przeszkodami natury obiektywnej, gdyż za takie nie można uznać wskazywanych przez skarżącą warunków mieszkaniowych. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że mąż E.F. jest osobą zdrową, nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, jest osobą czynną zawodowo, podejmuje działalność zarobkową. Fakt ten wyłącza możliwość ubiegania się o świadczenie osób zobowiązanych do alimentacji w dalszej kolejności, a więc skarżącej.
Mając na względzie powyższe rozważania stwierdzić należy, że Kolegium prawidłowo orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącej wnioskowanego przez nią świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznaniu świadczenia stoi na przeszkodzie treść art. 17 ust. 1 i ust. 5 pkt 2 lit. a) u.ś.r. Przepis ten nawet przy zastosowaniu wykładni celowościowej i systemowej nie pozwalał organom na uwzględnienie wniosku skarżącej.
Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi orzekł jak w wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Stosownie natomiast do art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
dc
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło