II SA/Łd 874/25

Dnia 12 lutego 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw Sędzia WSA Tomasz Porczyński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 lutego 2026 roku sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w B. Oddział K. w R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 25 września 2025 roku nr KO.460.16.2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim na rzecz strony skarżącej P. S.A. z siedzibą w B. Oddział K. w R. kwotę 200 (dwieście) PLN tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 25 września 2025 r., nr KO.460.16.2025 wydanym na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 1691) – dalej: k.p.a.; Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku P. S.A. Oddział K. B. o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r., znak: WS.6820.1.4.2015 stwierdzającej przejście do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa nieruchomości gruntowych położonych w obrębie G., gm. S., stanowiących działki nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...]. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną: Decyzją z dnia 30 kwietnia 2014 r., znak: RŚ VI.7321.2.2014.AP wydaną na podstawie art. 15 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz.U.2012 r. poz. 145 ze zm.) – dalej: p.w. z 2001 r.; Marszałek Województwa Łódzkiego ustalił, na wniosek P. S.A. Oddział K. B. z dnia 28 lutego 2014 r., linię brzegu rzeki K. na odcinku od km 19+267 do km 19+070, którą stanowi linia łącząca zewnętrzne krawędzie budowli regulacyjnych, oznaczona kolorem czerwonym na projekcie rozgraniczenia gruntów, którego część graficzna stanowi załącznik do decyzji, dla działek nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] wszystkie obręb G., gm. S.. Ww. jest ostateczna od dnia 23 maja 2014 r. Następnie ostateczną decyzją z dnia 8 grudnia 2015 r., znak: WS.6820.1.4.2015 wydaną na podstawie art. 14a p.w. z 2001 r. Starosta Bełchatowski, realizujący zadania z zakresu administracji rządowej, stwierdził, na wniosek Dyrektora Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Łodzi z dnia 15 października 2015 r., przejście do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, do którego nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nieruchomości gruntowych położonych w obrębie G., gmina S., stanowiących działki: nr [...] o pow. 0,3061 ha, nr [...] o pow. 0,1328 ha, [...] o pow. 0,0532 ha, nr [...] o pow. 0,0217 ha, nr [...] o pow. 0, 0232 ha, nr [...] o pow. 0,0344 ha, nr [...] o pow. 0,0060 ha i nr [...] o pow. 0,0318 ha. Wnioskiem z dnia 23 lipca 2025 r. P. S.A. Oddział K. B. wystąpiła do Starosty Bełchatowskiego o stwierdzenie nieważności ww. decyzji z dnia 8 grudnia 2015 r. jako wydanej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadniając zgłoszone żądanie spółka wskazała, że realizacja inwestycji w rzekę K. (przełożenie, regulacja, uszczelnienie, budowa przepustów itp.) wymagała od strony przygotowania dokumentacji i uzyskania decyzji dotyczących pozwoleń wodnoprawnych, decyzji zatwierdzających projekty budowlane i wydanych pozwoleń na budowę od ówczesnych urzędów. Dla potrzeb realizacji inwestycji spółka pozyskała na własność niezbędne grunty od osób fizycznych i prawnych. Grunty te po wydaniu decyzji w sprawie ustalenia linii brzegu rzeki K. są działkami z użytkiem Wp – woda płynąca. Działki nie były przedmiotem naturalnego zajęcia gruntów przez wodę płynącą, a co za tym idzie, ich przeniesienie do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa winno zostać poprzedzone przeniesieniem praw własności do nieruchomości w oparciu o przepisy Kodeksu cywilnego i ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przedmiotowy wniosek został przekazany zgodnie z właściwością Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Piotrkowie Trybunalskim. Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 25 września 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r. W uzasadnieniu Kolegium wskazywało, iż uregulowane w art. 156 – 159 k.p.a. postępowanie w sprawie nieważności decyzji jest nadzwyczajnym postępowaniem administracyjnym, umożliwiającym wyeliminowanie z obrotu prawnego ostatecznych decyzji organów administracji publicznej, objętych jedną z kwalifikowanych wad, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie w tym przedmiocie wszczynane jest na wniosek strony lub z urzędu (art. 157 § 2 k.p.a.). Odwołując się do treści art. 28 k.p.a., definiującego pojęcie strony postępowania administracyjnego, Kolegium zaznaczyło, że ustawodawca wyraźnie wskazał w tym zakresie na konieczność wykazania istnienia indywidualnego interesu prawnego danego podmiotu, wnoszącego podanie do organu administracji, powiązanego z sferą indywidualnych praw i obowiązków tego podmiotu, wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Zdaniem Kolegium skarżącej spółce nie przysługuje interes prawny w postępowaniu, którego przedmiotem jest stwierdzenie nieważności ww. decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r. Uzasadniając powyższe stwierdzenie organ wskazał, iż objęte sporną decyzją działki ewidencyjne stanowią grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi, które działki zarówno na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 18 lipca 2001 Prawo wodne (na podstawie której wydano decyzję), jak i na gruncie aktualnie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (dalej: p.w. z 2017 r.) stanowią własność Skarbu Państwa. Stosownie zaś do treści art. 212 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 2 p.w. z 2017 r. Wody Polskie wykonują prawa właścicielskie w stosunku do śródlądowych wód płynących oraz wód podziemnych stanowiących własność Skarbu Państwa, a nadto w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, znajdujących się w obrębie działki ewidencyjnej, która obejmuje także śródlądowe wody płynące będące własnością Skarbu Państwa. Ponadto jak wynika z treści art. 526 i art. 528 ust. 1 p.w. z 2017 r. z dniem wejścia w życie ustawy Wody Polskie wykonują zadania dotychczasowego Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, dotychczasowych dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej oraz marszałków województw związane z utrzymaniem wód oraz pozostałego mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką wodną, a także inwestycjami w gospodarce wodnej; jak i reprezentują Skarb Państwa oraz wykonują uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa wód, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2-4 p.w. z 2001 r., lub ich części oraz gruntów pokrytych tymi wodami, z wyłączeniem gruntów pokrytych wodami, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 3 uchylanej ustawy. Organ wskazał nadto, że zgodnie z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów prowadzonej dla przedmiotowych działek, jako ich właściciel ujawniony jest Skarb Państwa, którymi gospodaruje Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie . Kolegium przyznało, iż treść danych w zakresie właściciela działek ewidencyjnych, zawartych w ewidencji gruntów pozostaje w sprzeczności z treścią urządzonych dla tych nieruchomości ksiąg wieczystych, w których jako właściciel figuruje P. S.A. Jednakże okoliczność ta wskazuje na niezgodność między stanem prawnym nieruchomości, a ujawnionym w księdze wieczystej i jako taka pozostaje bez wpływ na wynik sprawy. Tym samym w ocenie Kolegium, skoro skarżącej spółce nie przysługuje legitymacja do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r., to zasadnym było orzeczenie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi P. Spółka Akcyjna z siedzibą w B., Oddział K. B. z siedzibą w R. zarzucała naruszenie: - art. 10 ust. 1a oraz art. 14 ust. 1 p.w. z 2001 r. przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że przepisy te mogą stanowić podstawę prawną do przejścia tytułu własności nieruchomości a następnie wpisu do zasobu gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa; - art. 64 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP przez brak ich zastosowania w sprawie i przyjęcie, że można podmiot pozbawić prawa własności bez wyraźnej podstawy prawnej i bez przewidzenia jakiegokolwiek odszkodowania; - art. 28 k.p.a. przez błędną jego ocenę i przyjęcie, że skarżąca nie posiada przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu, gdyż w ocenie organu nie posiada interesu prawnego, na którym oparta jest jej legitymacja do występowania w postępowaniu administracyjnym, w sytuacji, gdy jest wprost przeciwnie, tj. skarżąca posiada bezpośredni interes prawny, który dotyczy jej sfery prawnej i który jest również w bezpośrednim związku w zakresie jej indywidualnych praw i obowiązków; - art. 61a k.p.a. przez jego błędne zastosowanie w sprawie, a w konsekwencji przyjęcie, że skarżąca nie posiada przymiotu strony i odmówienie wszczęcia postępowania z wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r.; - art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz brak w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji przyjęcia do oceny błędnych założeń w zakresie przysługującego skarżącej tytułu własności do przedmiotowych gruntów. W oparciu o tak sformułowane zarzuty strona skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyjęcie do merytorycznego rozpoznania sprawy z przedmiotowego wniosku skarżącej, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Strona wnosiła nadto o zasądzenie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazywała, że interes prawny w żądaniu wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji wywodzi z przysługującego jej prawa własności, co do spornych nieruchomości, którego istnienie potwierdzają przedłożone odpisy aktów notarialnych oraz odpowiednie wpisy w ujawnione w prowadzonych w Sądzie Rejonowym w B. księgach wieczystych dla tych nieruchomości. Podkreślała, że samo wydanie decyzji o przejściu przedmiotowych działek ewidencyjnych do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa nie świadczy o utracie przez spółkę prawa własności do tych działek, gdyż zarówno art. 10 ust. 1a, jak i art. 14 ust. 1 p.w. z 2001 r. nie stanowi o przejściu prawa własności do działek znajdujących się pod wodami powierzchniowymi. Natomiast dane ewidencyjne mają charakter informacyjno-techniczny i ewidencja rejestruje jedynie stany prawne wynikające z określonych dokumentów urzędowych, a zatem stany ustalane w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Ewidencja nie rozstrzyga natomiast żadnych sporów co do własności gruntów, gdyż ochronie i rejestracji praw podmiotowych służą księgi wieczyste, a spory na tle własności i sposobu korzystania z nieruchomości mogą być rozstrzygane przed sądami powszechnymi. W rozważanej sprawie nie istnieją żadne dokumenty, które mogłyby stanowić podstawę do uwidocznienia Skarbu Państwa, jako właściciela przedmiotowej nieruchomości. Ponadto, zdaniem skarżącej, pogląd, do którego skłania się Kolegium, jest nie do pogodzenia również z konstytucyjną zasadą wyrażoną w art. 64 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP. Reasumując, strona skarżąca podkreśliła, iż błędna wykładnia wskazanych w zarzutach przepisów Prawa wodnego i w konsekwencji przyjęcie przez Kolegium, że spółka utraciła własność przedmiotowych nieruchomości spowodowało niewłaściwą ocenę statusu spółki jako strony w postępowaniu wywołanym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r. W ocenie skarżącej nie może być również wątpliwości, co do naruszenia przez Kolegium przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz brak w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W konsekwencji przyjęcia do oceny błędnych założeń w zakresie przyjęcia braku przysługującemu skarżącemu tytułu własności do przedmiotowych gruntów. Przede wszystkim Kolegium nie poczyniło żadnych ustaleń w zakresie okoliczności czy ukształtowanie (powstanie) rzeki nastąpiło na skutek wód powierzchniowych płynących w sposób naturalny, czy też na skutek regulacji i tworzenia koryta rzeki przez inwestora (skarżącego) i na swoich gruntach wcześniej przez niego kupionych. Same te naruszenia kwalifikują zaskarżone postanowienie organu jako wadliwe i dlatego, zdaniem skarżącego, winno być ono uchylone. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim wniosło o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga P. S.A. Oddział K. B. z siedzibą w R. została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 143) - dalej: p.p.s.a. W myśl powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przedmiotem skargi P. S.A. Oddział K. B. z siedzibą w R. uczyniła postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 25 września 2025 r. o odmowie wszczęcia, na wniosek skarżącej z dnia 23 lipca 2025 r., postępowania administracyjnego w sprawie nieważności decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r., znak: WS.6820.1.4.2015 stwierdzającej przejście do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa nieruchomości gruntowych położonych w obrębie G., gm. S., stanowiących działki nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...]. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz1 691) - dalej: k.p.a. Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie zaś do treści ww. art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie, o którym mowa w § 1 służy zażalenie (art. 61a § 2 k.p.a.). Przywołany wyżej przepis art. 61a § 1 k.p.a. reguluje swoistego rodzaju postępowanie wstępne, do którego przeprowadzenia zobligowany jest organ administracji, celem dokonania weryfikacji żądania strony, pod kątem zaistnienia warunków i możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego w danej sprawie. Dokonując tej oceny organ nie bada merytorycznie wniosku, a ogranicza się jedynie do stwierdzenia przesłanek formalnych uniemożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Z treści analizowanego przepisu wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, do których należą: wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną lub niemożność wszczęcia postępowania z jakichkolwiek innych przyczyn. Przy czym co istotne przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne, co oznacza, że ich ustalenie i wskazanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. Jeżeli natomiast kwestia ta wymaga poczynienia szerszych ustaleń, zwłaszcza w kontekście argumentów podawanych przez wnioskodawcę, bądź jest nieoczywista, to w takich sytuacjach organ zobowiązany jest wszcząć postępowanie, celem wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości i w zależności od wyniku przeprowadzonych czynności, bądź orzec merytorycznie, co do zasadności wniosku, bądź też, w przypadku stwierdzenia wystąpienia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (por. wyroki NSA z 20 grudnia 2020 r., II OSK 2579/20; z 14 października 2020 r., II OSK 1622/20; wyrok WSA w Warszawie z 18 czerwca 2020 r., VII SA/Wa 714/20; wyrok WSA w Szczecinie z 18 marca 2021 r., II SA/Sz 324/20; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dalej, mając na uwadze określony we wniosku skarżącej z dnia 23 lipca 2025 r. przedmiot zgłoszonego żądania wskazać należy, że uregulowana w art. 156-159 k.p.a. instytucja stwierdzenia nieważności decyzji stanowi nadzwyczajny tryb postępowania administracyjnego, którego przesłanki zastosowania ustawodawca enumeratywnie wymienił w art. 156 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a. organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2 k.p.a.). Skarżąca spółka żąda stwierdzenia nieważności, w oparciu o przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ostatecznej decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r., dla którego organem wyższego stopnia, stosownie do art. 17 pkt 1 k.p.a., jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim. Wobec powyższego kwestionowane niniejszą skargą rozstrzygnięcie wydane zostało przez organ właściwy. Sporną natomiast pozostaje kwestia legitymacji skarżącej spółki do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. W tym zakresie wskazać należy, że w sytuacji zgłoszenia przez dany podmiot wniosku o wszczęcie postępowania nieważnościowego, obowiązkiem organu nadzorczego jest w pierwszej kolejności przeprowadzenie oceny, co do posiadania przez wnioskodawcę przymiotu strony w takim postępowaniu. Następuje to w oparciu o przepis art. 28 k.p.a., który stanowi, iż stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie "interesu prawnego" nie zostało dotychczas zdefiniowane w przepisach obowiązującego prawa, niemniej jednak zgodnie z ugruntowanym poglądem tak orzecznictwa sądów administracyjnych, jak i doktryny prawa, przyjmuje się, że interes prawny to osobisty, konkretny i aktualnie prawnie chroniony interes, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony. Od tak pojętego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, tj. sytuację, w której dany podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz ów interes nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego. W ocenie Kolegium, skarżącej nie przysługuje interes prawny w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest stwierdzenie nieważności ww. decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r., co z kolei uzasadniało wydanie, w oparciu o przepis art. 61a § 1 k.p.a., kwestionowanego skargą postanowienia o odmowie jego wszczęcia. Zasadność powyższego twierdzenia organ wywodzi zarówno z brzmienia obowiązujących w dacie podjęcia ostatecznej decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r. przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz.U. z 2015 r. poz. 469), jak i aktualnie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 960) wskazując, iż w stosunku do śródlądowych wód płynących oraz wód podziemnych stanowiących własność Skarbu Państwa, jak i w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, znajdujących się w obrębie działki ewidencyjnej, która obejmuje także śródlądowe wody płynące będące własnością Skarbu Państwa uprawnienia właścicielskie wykonuje wyłącznie Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Objęte sporną decyzją Starosty Bełchatowskiego działki ew. nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...], zgodnie z rejestrem gruntów opisane są jako grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi (Wp), stanowiące własność Skarbu Państwa, którymi gospodaruje Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. To zaś zdaniem Kolegium prowadzi do konkluzji, że skoro skarżącej nie przysługuje tytuł prawny do przedmiotowych nieruchomości, to spółka nie posiada również legitymacji do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z dnia 8 grudnia 2015 r. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie powyższe stwierdzenie uznać należy za nieuprawnione. Podkreślenia bowiem wymaga, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 341) – dalej: u.k.w.h. księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym (art.. 3 ust. 1 u.k.w.h). Natomiast jak stanowi art. 5 u.k.w.h. w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych). Rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych wyłącza wzmianka o wniosku, skardze na orzeczenie referendarza sądowego, apelacji lub skardze kasacyjnej oraz ostrzeżenie dotyczące niezgodności stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości (art. 8 u.k.w.h). Powołane wyżej przepisy statuują tzw. zasadą jawności oraz zasadę rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych skutkujących domniemaniem, że prawo jawne wpisane jest do księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym uzasadnia domniemanie, że prawo wpisane istnieje, przysługuje podmiotowi oznaczonemu we wpisie, treść praw jest zgodna z wpisem a prawo to ma pierwszeństwo wynikające z wpisu. Wpis do księgi wieczystej jest orzeczeniem sądu cywilnego, którego treść wiąże wszystkie inne sądy oraz organy. Podważenie stanu prawnego wynikającego z księgi wieczystej jest możliwe jedynie w drodze powództwa o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym, na drodze postępowania przed sądem powszechnym. Konsekwencją powyższego jest związanie organów treścią wpisów w księgach wieczystych, które nie mogą być podważane, czy też weryfikowane (por. wyroki NSA: z 1 czerwca 2016 r., I OSK 2100/14; z 16 czerwca 2016 r., I OSK 2205/14; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Inaczej mówiąc organy administracji nie mają możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nimi się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej. Z załączonych do akt administracyjnych sprawy wypisów z Działu II urządzonych dla ww. działek ewidencyjnych ([...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]) ksiąg wieczystych, prowadzonych przez Sąd Rejonowy w B. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, aktualnych na dzień wydania kwestionowanego skargą postanowienia wynika, że jako właściciel tych nieruchomości ujawniona jest wyłącznie P. S.A. W sprawie występuje zatem niezgodność między stanem prawnym ww. nieruchomości, a ujawnionym w urządzonych dla nich księgach wieczystych, co potwierdza zresztą Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Stąd też mając na uwadze powoływaną wyżej zasadę rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych zasadnym jest domniemanie, że skarżąca spółka jest właścicielem przedmiotowych nieruchomości. Jednocześnie w sprawie nie wykazano aby wystąpiły ustawowe przesłanki wyłączające rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 8 u.k.w.h.). Wobec powyższego w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie wbrew stanowisku Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uprawnionym jest stwierdzenie, że skarżąca spółka, jako właściciel ww. działek ewidencyjnych posiada interes prawny, uzasadniający wszczęcie na jej żądanie, zgodnie z wnioskiem z dnia 23 lipca 2025 r., postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r. Bez wpływu na powyższe stwierdzenie pozostaje podnoszona przez Kolegium okoliczność, że zgodnie z rejestrem gruntów działki ew. nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] opisane są jako grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi (Wp), stanowiące własność Skarbu Państwa, którymi gospodaruje Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Sąd ma na uwadze, że zarówno przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 1151), jak i wydane na ich podstawie przepisy wykonawcze wymieniają również inne źródła informacji o właścicielach nieruchomości, w tym między innymi ewidencję gruntów. Niemniej jednak źródła te, ze względu na domniemania wynikające z treści księgi wieczystej, nie są jednak jej równorzędne. To zaś prowadzi do stwierdzenia, że treść księgi wieczystej stanowi pierwszoplanowe źródło informacji o właścicielach nieruchomości. Powyższe w ocenie Sądu, czyni zasadnymi zarzuty skargi, co do naruszenia art. 28 i art. 61a § 1 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Za nieuzasadnione Sąd uznał natomiast pozostałe zarzuty skargi, co do naruszenia wskazanych w niej art. 7 i art. 77 k.p.a.; art. 10 ust. 1a oraz art. 14 ust. 1 p.w. z 2001 r; art. 64 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP. W tym zakresie wskazać należy, iż zgodnie z powołanym wcześniej art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, której zakres w niniejszym postępowaniu wyznacza poddane kontroli rozstrzygnięcie, to jest postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r. W tym postępowaniu Sąd nie ocenia zasadności podjęcia ww. decyzji, jak i jej skutków na przysługujące skarżącej prawo własności do nieruchomości. Jednocześnie, mając na uwadze wskazywany wcześniej charakter podejmowanego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a rozstrzygnięcia zaznaczyć należy, że wydanie zaskarżonego postanowienia nie wymagało uprzedniego przeprowadzenia ustaleń faktycznych oraz gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Rozpatrując ponownie żądanie skarżącej spółki Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim zobowiązane będzie do uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej w uzasadnieniu niniejszego wyroku, w szczególności do oceny zasadności wszczęcia postępowania administracyjnego, zgodnie z żądaniem, skarżącej zwartym we wniosku z dnia 23 lipca 2025 r. i podjęcia dalszych, przewidzianych prawem czynności procesowych. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie ( pkt 1 wyroku). W przedmiocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt 2 wyroku).