II SA/Łd 875/25

Dnia 4 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Sieniuć (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka, Sędzia WSA Michał Zbrojewski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 marca 2026 roku sprawy ze skargi P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. Oddział K. w R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 25 września 2025 roku nr KO.460.17.2025 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji stwierdzającej przejście do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa nieruchomości gruntowych 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim na rzecz strony skarżącej P. Spółki Akcyjnej z siedzibą w B. Oddział K. w R. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. MR Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 września 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) – powoływanej dalej jako: "k.p.a.", odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku P. S.A. Oddział K. w. B. o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r., znak: WS.6820.1.5.2015, stwierdzającej przejście do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa nieruchomości gruntowych położonych w obrębie [...], gm. S., stanowiących działki nr: [...], [...] i [...]. Z akt sprawy wynika, że ww. decyzją z dnia 8 grudnia 2015 r., na podstawie art. 14a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469), Starosta Bełchatowski, realizujący zadania z zakresu administracji rządowej, po rozpatrzeniu wniosku Dyrektora Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Łodzi, działającego z upoważnienia Marszałka Województwa Łódzkiego, stwierdził przejście do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, do którego nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nieruchomości gruntowych położonych w obrębie [...], gm. S., stanowiących działki: nr [...] o pow. 0,0113 ha, nr [...] o pow. 0,0152 ha i nr [...] o pow. 0,0118 ha. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 10 ust. 1a ustawy Prawo wodne, śródlądowe wody powierzchniowe płynące stanowią własność Skarbu Państwa. Grunty pokryte wodami powierzchniowymi stanowią własność właściciela tych wód (art. 14 ust. 1 ww. ustawy). Stosownie do art. 14 ust. 1a ustawy Prawo wodne, przez grunty pokryte śródlądowymi wodami powierzchniowymi rozumie się grunty tworzące dna i brzegi cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych, w granicach linii brzegu. Grunty położone w obrębie [...], gm. S., oznaczone w ewidencji gruntów jako działki: nr [...] o pow. 0,0113 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta Nr [...] a właścicielem jest P. S.A., nr [...] o pow. 0,0152 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta Nr [...], której właścicielem jest Skarb Państwa, oraz nr [...] o pow. 0,0118 ha, dla której prowadzona jest księga wieczysta Nr [...], której właścicielem jest Skarb Państwa, stanowią koryto rzeki [...] na odcinku od km 15 + 954 do km 15 + 629, które znajdują się w granicach ustalonej na podstawie art. 15 ustawy Prawo wodne decyzją Marszałka Województwa Łódzkiego z dnia 21 czerwca 2013 r. linii brzegu rzeki [...]. Kwestię dotyczącą własności rzeki [...] reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz. U. z 2003 r. Nr 16, poz. 149). Rzeka [...] została wyszczególniona w załączniku nr 2 do ww. rozporządzenia pod poz. 88 (w części dotyczącej woj. łódzkiego). W stanie faktycznym koryto rzeki [...] przebiega na ww. gruntach w obrębie [...], gm. S., co potwierdza dokumentacja geodezyjna i fotograficzna. W związku z tym, że powyższe działki gruntu faktycznie są gruntami pokrytymi płynącymi wodami powierzchniowymi rzeki [...] stanowiącymi własność Skarbu Państwa, o którym mowa w art. 14a ustawy Prawo wodne, uzasadnione jest stwierdzenie o przejściu wnioskowanych gruntów do zasobu, do którego nie stosuje się przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wnioskiem z dnia 25 marca 2025 r. P. S.A. (dalej również jako: [...] lub "Spółka") Oddział K. B. wystąpiła o uchylenie lub zmianę, na podstawie art. 155 k.p.a., za zgodą stron, decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r., znak: WS.6820.1.5.2015. Pismem z dnia 14 maja 2025 r. Starosta Bełchatowski zawiadomił strony o wszczęciu postępowania z wniosku P. S.A. Oddział K. B. w sprawie uchylenia lub zmiany powyższej decyzji Starosty Bełchatowskiego. W piśmie z dnia 26 maja 2025 r. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie poinformowało, że na podstawie art. 218 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1087 ze zm.) wniosek o przejście gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi oraz ich wykreślenie z zasobu stwierdza w drodze decyzji, na wniosek właściwego podmiotu, o którym mowa w art. 212 ust. 1, właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Zgodnie z art. 212 ust. 1 ww. ustawy, prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa wykonują Wody Polskie - w stosunku do śródlądowych wód płynących oraz wód podziemnych. Postępowanie to może być zatem wszczęte tylko na wniosek Wód Polskich. W dniu 10 czerwca 2025 r. Starosta Bełchatowski decyzją, znak: WS.6820.8.2025, umorzył w całości postępowanie z wniosku złożonego przez P. S.A. Oddział K. B. w przedmiocie uchylenia lub zmiany, za zgodą stron, decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015r., znak: WS.6820.1.5.2015. Wnioskiem z dnia 18 lipca 2025 r. P. S.A. Oddział K. B. wystąpiła o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r. stwierdzającej przejście do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, do którego nie stosuje się przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomości gruntowych położonych w obrębie [...], gm. S. Według wnioskodawcy powyższa decyzja została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadniając wniosek Spółka podniosła, że decyzję wydano na podstawie obowiązującego wówczas prawa, tj. art. 14a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne i art. 104 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku ówczesnego Dyrektora Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Łodzi. Decyzja stwierdza przejście do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, do którego nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nieruchomości gruntowych położonych w obrębie [...], gm. S., stanowiących działki: nr [...] o pow. 0,0113 ha (własność P. S.A.), nr [...] o pow. 0,0152 ha (własność Skarbu Państwa zarząd P. S.A.), nr [...] o pow. 0,0118 ha (własność Skarbu Państwa zarząd P. S.A.). Według wnioskodawcy decyzja jest zasadna do działek nr [...] i [...], które są własnością Skarbu Państwa, natomiast działka nr [...] jest własnością P. S.A. i nie powinna być objęta kwestionowaną decyzją. Spółka wyjaśniła, że realizacja inwestycji w rzekę [...] (przełożenie, regulacja, uszczelnienie, budowa przepustów i inne) wymagało przygotowania dokumentacji i uzyskania, zgodnie z obowiązującym prawem, decyzji dotyczących pozwoleń wodnoprawnych, decyzji zatwierdzających projekty budowlane i wydanych pozwoleń na budowę od ówczesnych urzędów. Dla potrzeb realizacji inwestycji P. S.A. Oddział K. B. pozyskała na własność niezbędne grunty, zarówno od osób fizycznych, jak też prawnych. Działka nr [...] w obrębie [...] została nabyta aktem notarialnym Repertorium A [...] w dniu [...]r. przez ówczesną [...] na własność. Późnej przeprowadzono jej podział operatami [...] i [...]. Ostatecznie powstała działka m.in. [...] i po regulacji rzeki [...] jest działką z użytkiem Wp - woda płynąca. Regulacji rzeki [...] na odcinku, w którym znajdują się działki nr [...], [...] i [...] w obrębie [...], [...] dokonała na podstawie decyzji wodnoprawnej wydanej przez Urząd Wojewódzki w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 12 lipca 1985 r. i z dnia 31 sierpnia 1985 r. Działki nie były przedmiotem naturalnego zajęcia gruntów przez wodę płynącą. Przeniesienie prawa własności do nieruchomości - nabycie na rzecz Skarbu Państwa winno nastąpić na podstawie Kodeksu cywilnego i ustawy o gospodarce nieruchomościami w przypadku gruntów pokrytych wodami w wyniku przeprowadzonej inwestycji - regulacji wód. Dopiero później działka może zostać przeniesiona do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, do którego nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W odpowiedzi na wezwanie Kolegium w dniu 2 września 2025 r. wpłynęło do organu pismo P. S.A. Oddział K. B. z dnia 29 sierpnia 2025 r., przy którym przesłano pełnomocnictwo z dnia 21 maja 2024 r. dla D. K. (który podpisał wniosek o stwierdzenie nieważności) do podejmowania w imieniu i na rzecz Spółki wszystkich czynności prawnych, związanych z działalnością Oddziału K. B., w szczególności podpisywania umów, składania oświadczeń woli w celu ustanowienia więzi prawnych z innymi osobami, reprezentowania Spółki przed bankami, sądami i wszelkimi organami administracji we wszelkich postępowaniach. Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 25 września 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim, po rozpatrzeniu powyższego wniosku Spółki o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r., znak: WS.6820.1.5.2015, odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie z powyższego wniosku. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium podkreśliło, że we wstępnym etapie organ bada, czy podmiot występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji posiada legitymację procesową strony, której niewystąpienie wyklucza dopuszczalność merytorycznego rozpoznania żądania. W przypadku braku interesu prawnego podmiotu występującego z takim wnioskiem organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, stosownie do treści art. 61a § 1 k.p.a., nie przechodząc do drugiego etapu postępowania rozpoznawczego. Na tym etapie postępowania wstępnego organ nie dokonuje oceny, czy zaskarżona decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., powodujących jej nieważność, gdyż to może być dopiero przedmiotem postępowania rozpoznawczego. W ocenie Kolegium, rozważenia wymaga, czy wnioskodawcy przysługuje interes prawny w postępowaniu, którego przedmiotem jest stwierdzenie przejścia do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, do którego nie stosuje się przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomości gruntowych położonych w obrębie [...], gm. S., tj. gruntów pod wodami powierzchniowymi płynącymi stanowiących koryto rzeki [...], o czym orzekł Starosta Bełchatowski decyzją z dnia 8 grudnia 2015 r., znak: WS.6820.1.5.2015. Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że o statusie strony postępowania nie przesądza wola czy subiektywne przekonanie danego podmiotu, ale to czy istnieje przepis prawa materialnego, który pozwala przyjąć, że podmiot ten ma interes prawny. Nadto, aby być stroną postępowania, dany podmiot winien posiadać aktualny interes prawny w tym postępowaniu. Nie może to być interes przyszły, ani przeszły (por. wyrok NSA z dnia 16 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1646/17, CBOSA). Następnie Kolegium wskazało, że art. 14a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne, na podstawie którego Starosta Bełchatowski stwierdził przejście do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa, do którego nie stosuje się przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, nieruchomości gruntowych położonych w obrębie [...], gm. S., stanowiących działki nr: [...], [...] i [...], stanowił, iż: - grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi, stanowiącymi własność Skarbu Państwa, są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa, do którego nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (ust. 1), - przejście gruntów pokrytych powierzchniowymi wodami płynącymi do zasobu, o którym mowa w ust. 1, oraz ich wykreślenie z zasobu stwierdza, w drodze decyzji, na wniosek właściwego organu lub jednostki, o których mowa w art. 11 ust. 1, właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej (ust. 2). Powyższa ustawa utraciła moc z dniem 1 stycznia 2018 r., kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (stanowi o tym art. 573 tej ustawy). Kolegium zwróciło uwagę, że ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. wprowadziła nowy stan prawny w zakresie dotyczącym gospodarowania wodami (art. 1) i własności wód oraz gruntów pokrytych wodami, a także zasad gospodarowania tymi składnikami jako mieniem Skarbu Państwa (art. 2). Zgodnie z art. 218 ust. 1 obecnie obowiązującej ustawy Prawo wodne, grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa. Z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne Wody Polskie wykonują zadania dotychczasowego Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, dotychczasowych dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej oraz marszałków województw związane z utrzymaniem wód oraz pozostałego mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką wodną, a także inwestycjami w gospodarce wodnej (art. 526). Na mocy art. 528 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne z 2017 r., z dniem wejścia w życie tej ustawy Wody Polskie reprezentują Skarb Państwa oraz wykonują uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do stanowiących własność Skarbu Państwa wód, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 2-4 ustawy uchylanej w art. 573, lub ich części oraz gruntów pokrytych tymi wodami, z wyłączeniem gruntów pokrytych wodami, o których mowa w art. 11 ust. 1 pkt 3 ustawy uchylanej w art. 573 (tj. ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne). Ponadto organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 211 ust. 2 ustawy Prawo wodne z 2017 r., śródlądowe wody płynące stanowią własność Skarbu Państwa. Przepis art. 212 ust. 1 pkt 1 ustawy z 2017 r. - Prawo wodne stanowi, że prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa wykonują Wody Polskie - w stosunku do śródlądowych wód płynących oraz wód podziemnych. Wody Polskie wykonują prawa właścicielskie w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, znajdujących się w obrębie działki ewidencyjnej, która obejmuje także śródlądowe wody płynące będące własnością Skarbu Państwa (art. 212 ust. 2 ustawy Prawo wodne z 2017 r.). Wychodząc z powyższych przesłanek Kolegium stwierdziło, że w rejestrze gruntów ujawniony jest Skarb Państwa jako właściciel działek nr [...], [...] i [...], położonych w obrębie [...], które opisane są jako grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi (Wp) - rzeka [...]. Z wypisu z rejestru gruntu wynika również, że Starosta Bełchatowski gospodaruje zasobem nieruchomości Skarbu Państwa (w księdze wieczystej Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Bełchatowie V Wydział Ksiąg Wieczystych, obejmującej ww. działki, w dziale II - Własność, wpisany jest Skarb Państwa). Wody Polskie reprezentują Skarb Państwa i wykonują prawa właścicielskie w stosunku do wód i do gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi oraz dokonują w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa czynności prawnych w stosunku do wód, o których mowa w art. 212 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne oraz gruntów pokrytych tymi wodami. Na poparcie powyższego stanowiska Kolegium odwołało się do poglądów wyrażonych w orzecznictwie sądów administracyjnych. Zdaniem Kolegium, wnioskodawca – P. S.A. Oddział K. B. - nie jest właścicielem nieruchomości gruntowych położonych w obrębie [...], gm. S., stanowiących koryto rzeki [...], w stosunku do których Starosta Bełchatowski decyzją z dnia 8 grudnia 2015 r., znak: WS.6820.1.5.2015, stwierdził przejście do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa. Podmioty, które nie mają tytułu prawnego do nieruchomości, nie mają też w konsekwencji legitymacji do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji stwierdzającej przejście nieruchomości do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa. Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że wprawdzie decyzja Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r., znak: WS.6820.1.5.2015, doręczona została P. S.A. Oddział K. B., jednak w świetle przywołanych wyżej przepisów ustawy Prawo wodne z 2001 r. oraz z 2017 r. z racji tego, że prawa właścicielskie w stosunku do wód publicznych stanowiących własność Skarbu Państwa oraz do gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi wykonują Wody Polskie, nie można wnioskodawcy przypisać przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Staroty Bełchatowskiego. Wnioskodawca może mieć co najwyżej interes faktyczny w stwierdzeniu nieważności przedmiotowej decyzji, jednak to nie uzasadnia traktowania go jako podmiotu posiadającego legitymację prawną do skutecznego wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Skargę na powyższe postanowienie Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła P. Spółka Akcyjna z siedzibą w B., zarzucając: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 10 ust. 1a oraz art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r.- Prawo wodne przez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że przepisy te mogą stanowić podstawę prawną do przejścia tytułu własności nieruchomości, a następnie wpisu do zasobu gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, - art. 64 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. przez brak ich zastosowania w sprawie i przyjęcie, że można podmiot pozbawić prawa własności bez wyraźnej podstawy prawnej i bez przewidzenia jakiegokolwiek odszkodowania, 2. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności: - art. 28 k.p.a. przez błędną jego ocenę i przyjęcie, że strona skarżąca nie posiada przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu, gdyż w ocenie organu nie posiada interesu prawnego, na którym oparta jest jej legitymacja do występowania w postępowaniu administracyjnym, w sytuacji gdy jest wprost przeciwnie, tj. strona skarżąca posiada bezpośredni interes prawny, który dotyczy jej sfery prawnej i który jest również w bezpośrednim związku w zakresie jej indywidualnych praw i obowiązków, - art. 61a k.p.a. przez błędne przyjęcie przez organ administracji, że przepis ten znajduje zastosowanie w sprawie, a w konsekwencji przyjęcie, iż strona skarżąca nie posiada przymiotu strony i odmówienie wszczęcia postępowania z wniosku strony skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r., znak: WS.6820.1.5.2015, - art. 7 i art. 77 k.p.a. przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz brak w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji przyjęcia do oceny błędnych założeń w zakresie przysługującemu stronie skarżącej tytułu własności do przedmiotowych gruntów. W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyjęcie do merytorycznego rozpoznania sprawy z przedmiotowego wniosku, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka wskazała, że posiada tytuł własności do przedmiotowych działek w postaci aktu notarialnego [...] z dnia [...]r. Zdaniem skarżącej, samo wydanie decyzji o przejściu przedmiotowych działek gruntu do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa nie świadczy o przejściu prawa własności tych działek. W rozważanym przypadku decyzja może być uzasadniona, ale w stosunku do działek, które były własnością Skarbu Państwa. Jednakże działka nr [...] jest własnością strony skarżącej i nie powinna być objęta kwestionowaną decyzją Starosty Bełchatowskiego. Strona skarżąca stwierdziła, że nadal jest właścicielem przedmiotowej działki nr [...], a więc posiada interes prawny. Skarżąca podkreśliła przy tym, że Starosta Bełchatowski traktował ją jako stronę i w związku z tym doręczał wszelkie pisma, a w tym kwestionowaną decyzję z dnia 8 grudnia 2015 r. WS.6820.1.5.2015. Dodała, że w orzecznictwie NSA jest przyjęte, iż taki podmiot, który występuje na każdym etapie postępowania i otrzymuje zapadające w postępowaniu orzeczenia (decyzje, postanowienia), posiada tzw. status quasi strony. Skarżąca odwołała się do art. 10 ust. 1a oraz art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (obowiązującej w dacie wydawania decyzji przez Starostę Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r.), wyjaśniając przy tym, że żaden z tych przepisów nie stanowi o przejściu prawa własności do działek znajdującymi się pod wodami powierzchniowymi. W odniesieniu do powyższego skarżąca wskazała, że w myśl stanowiska zawartego w tezie wyroku WSA w Łodzi z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 761/13, przejście gruntu pokrytego wodami do zasobów Skarbu Państwa nie można utożsamiać z przejęciem własności działki. Przepis art.14 ust. 1 ustawy Prawo wodne reguluje więź prawną, jaka zachodzi pomiędzy własnością wody a gruntem pokrytym wodami płynącymi. Ustawodawca rozstrzygnął bowiem, że własność wody płynącej rozciąga się na własność gruntu pod wodami. Granica ta nie przebiega na styku wody z gruntem, lecz jest ustalana decyzją administracyjną o ustalenie linii brzegu w trybie art. 15 ustawy Prawo wodne, na podstawie którego wytycza się grunt pod wodą z pominięciem naturalnych linii brzegowych. Oznacza to, że granice własności gruntu pod wodą nie pokrywają się z lustrem wody. W dalszej kolejności skarżąca podniosła, że w przedmiotowej sprawie nie istnieją żadne dokumenty, które mogłyby stanowić podstawę do uwidocznienia Skarbu Państwa jako właściciela przedmiotowej nieruchomości. W ocenie skarżącej, uzasadniona byłaby teza, że nabycie własności działek pod wodą przez Skarb Państwa następuje z mocy samego prawa, ale w przypadku wszelkich cieków wodnych płynących, ukształtowanych samoczynnie, w sposób naturalny. Na poparcie powyższego skarżąca przywołała wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 619/12, w którym stwierdzono m.in., że ustawodawca w art. 14 ust. 1 w związku z art.10 ust. 1a ustawy Prawo wodne zawarł domniemanie, że wszystkie grunty pokryte śródlądowymi wodami powierzchniowymi płynącymi są przedmiotem własności państwa. Zgodnie zaś z art. 14 ust. 1a ustawy Prawo wodne, przez grunty pokryte śródlądowymi wodami powierzchniowymi rozumie się grunty tworzące dna i brzegi cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych, w granicach linii brzegu. Jednakże – zdaniem skarżącej - jest to nie do pogodzenia w sytuacji, gdy utworzenie rzeki następuje w ramach działań inwestycyjnych przez podmiot na działkach, których własność nabywał od różnych podmiotów. Można wręcz stwierdzić, że rzeka jest "zbudowana", w pełni zaplanowana przez inwestora i z własnych środków w ramach inwestycji, w określonym w pełni kontrolowanym, zaprojektowanym korycie rzeki. Regulacja rzeki [...] na odcinku działek nr [...] (stanowiącej własność strony skarżącej), [...] i [...] strona skarżąca dokonywała na podstawie decyzji wodnoprawnej wydanej przez Urząd Wojewódzki w Piotrkowie Trybunalskim. Wymienione działki nie były przedmiotem naturalnego zajęcia gruntów przez wodę płynącą. Skarżąca wskazała także, że zgodnie z zapisami § 1 ust. 3 Procedury gospodarowania mieniem Skarbu Państwa będącym we władaniu Państwowego Gospodarstwa Wodnego - Wody Polskie (zał. nr 34/2022 do Zarządzenia Prezesa PGW WP) grunty naturalne zajęte w sposób naturalny wodami powierzchniowymi płynącymi, stają się z mocy ustawy własnością właściciela wód - art. 233 ustawy Prawo wodne. Z tego tytułu dotychczasowemu właścicielowi przysługuje odszkodowanie na warunkach określonych w art. 472 ustawy Prawo wodne. W przypadku regulowania stanu prawnego gruntów pokrytych wodami w wyniku przeprowadzonej lub przeprowadzanej regulacji wód - nabycie praw własności następuje na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami i kodeksu cywilnego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując przy tym stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 143.) - powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istoty wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim, a zatem stosownie do art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 p.p.s.a. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Wyjaśnić przy tym należy, że w przypadku skargi na postanowienie organu administracji skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym nie zostało uzależnione od stosownego wniosku strony w tym zakresie. Stąd też sprawa niniejsza została skierowana do rozpoznania w tym trybie na podstawie zarządzenia z dnia 21 stycznia 2026 r. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 września 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku P. S.A. Oddział K. B. o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r., znak: WS.6820.1.5.2015, stwierdzającej przejście do zasobu nieruchomości Skarbu Państwa nieruchomości gruntowych położonych w obrębie [...], gm. S., stanowiących działki o nr: [...], [...] i [...]. Sąd kontrolując w świetle zakreślonych wyżej kryteriów i wskazanym trybie zaskarżone postanowienie stwierdził, że zostało ono wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie w całości. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 1 691), powoływanej w niniejszym uzasadnieniu także jako: "k.p.a.". Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W myśl zaś powołanego art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na postanowienie, o którym mowa w § 1 służy zażalenie (art. 61a § 2 k.p.a.). Z treści przywołanego art. 61a k.p.a. wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, do których należą: wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną lub niemożność wszczęcia postępowania z jakichkolwiek innych przyczyn. Podkreślić przy tym należy, że przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne, co oznacza, że ich ustalenie i wskazanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ. Jeżeli natomiast kwestia ta wymaga poczynienia szerszych ustaleń, zwłaszcza w kontekście argumentów podawanych przez wnioskodawcę, bądź jest nieoczywista, to w takich sytuacjach organ zobowiązany jest wszcząć postępowanie celem wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości i w zależności od wyniku przeprowadzonych czynności bądź orzec merytorycznie co do zasadności wniosku, bądź też w przypadku stwierdzenia wystąpienia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (por. wyroki NSA z dnia 20 grudnia 2020 r., II OSK 2579/20; z dnia 14 października 2020 r., II OSK 1622/20; wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 czerwca 2020 r., VII SA/Wa 714/20; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 18 marca 2021 r., II SA/Sz 324/20; dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Biorąc przy tym pod uwagę określony we wniosku skarżącej z dnia 18 lipca 2025 r. przedmiot zgłoszonego żądania należy wyjaśnić, że uregulowana w art. 156-159 k.p.a. instytucja stwierdzenia nieważności decyzji stanowi nadzwyczajny tryb postępowania administracyjnego, którego przesłanki zastosowania ustawodawca enumeratywnie wymienił w art. 156 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a. organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2 k.p.a.). Skarżąca Spółka wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r., znak: WS.6820.1.5.2015, w oparciu o przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa), dla którego organem wyższego stopnia, stosownie do art. 17 pkt 1 k.p.a., jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Piotrkowie Trybunalskim. Wobec powyższego kwestionowane niniejszą skargą postanowienie zostało wydane przez organ właściwy i kwestia ta nie stanowi przedmiotu sporu między stronami. Sporną natomiast pozostaje kwestia legitymacji skarżącej Spółki do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r. W tym zakresie należy wskazać, że w sytuacji złożenia przez dany podmiot wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia obowiązkiem organu nadzorczego jest w pierwszej kolejności przeprowadzenie oceny w kwestii posiadania przez wnioskodawcę przymiotu strony w takim postępowaniu. Następuje to w oparciu o przepis art. 28 k.p.a., który stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie "interesu prawnego" nie zostało dotychczas zdefiniowane w przepisach obowiązującego prawa, niemniej jednak zgodnie z ugruntowanym poglądem tak orzecznictwa sądów administracyjnych, jak i doktryny prawa, przyjmuje się, że interes prawny to osobisty, konkretny i aktualnie prawnie chroniony interes, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony. Od tak pojętego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, tj. sytuację, w której dany podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz ów interes nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego. Zdaniem Kolegium, skarżącej nie przysługuje interes prawny w postępowaniu administracyjnym, którego przedmiotem jest stwierdzenie nieważności ww. decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r., co z kolei uzasadniało wydanie, w oparciu o przepis art. 61a § 1 k.p.a., kwestionowanego skargą postanowienia o odmowie jego wszczęcia. Zasadność powyższego twierdzenia organ wywodzi zarówno z brzmienia obowiązujących w dacie podjęcia ostatecznej decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r. przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz.U. z 2015 r. poz. 469), jak i aktualnie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 960), wskazując, iż w stosunku do śródlądowych wód płynących oraz wód podziemnych stanowiących własność Skarbu Państwa, jak i w stosunku do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, znajdujących się w obrębie działki ewidencyjnej, która obejmuje także śródlądowe wody płynące będące własnością Skarbu Państwa uprawnienia właścicielskie wykonuje wyłącznie Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Objęte sporną decyzją Starosty Bełchatowskiego ww. działki zgodnie z rejestrem gruntów opisane są jako grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi (Wp), stanowiące własność Skarbu Państwa, którymi gospodaruje Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. To zaś zdaniem Kolegium prowadzi do konkluzji, że skoro skarżącej nie przysługuje tytuł prawny do przedmiotowych nieruchomości, to Spółka nie posiada również legitymacji do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji z dnia 8 grudnia 2015 r. Oceny tej nie zmienia wcześniejsze doręczenie Spółce kwestionowanej decyzji. W ocenie Sądu w składzie niniejszym, powyższe stanowisko Kolegium jako nieprawidłowe nie zasługuje na aprobatę w kontrolowanej sprawie. W tym względzie przede wszystkim należy zauważyć, że skarżąca Spółka bezspornie jako właściciel działki nr [...] była stroną w postępowaniu, w którym wydano decyzję z dnia 8 grudnia 2015 r. stwierdzającą przejście do zasobu Skarbu Państwa przedmiotowych nieruchomości gruntowych, w tym stanowiących działkę o nr [...], a po jego zakończeniu doręczono jej tę decyzję. W tej sytuacji w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie skarżąca będąc stroną postępowania zwykłego (głównego) zachowuje status strony w postępowaniu nadzwyczajnym, w kontrolowanej sprawie - w postępowaniu o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r. Decyzja ta bowiem rozstrzyga o jej prawach do działki nr [...]. Dodać przy tym należy, że doręczenie skarżącej przedmiotowej decyzji, zdaniem Sądu będące wynikiem ustalenia, iż posiada ona przymiot strony postępowania, otworzyło skarżącej Spółce możliwość jej zaskarżenia zarówno w drodze zwyczajnych środków zaskarżenia (odwołania), jak i w drodze nadzwyczajnych środków zaskarżenia, w tym m.in. wniosku o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji. Powyższe stanowisko Sądu znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym przyjęto, że nie jest sporne w judykaturze, iż stroną postępowania nieważnościowego będzie więc zawsze automatycznie każda strona postępowania głównego, w którym wydano wadliwą decyzję, z uwagi na to, że weryfikacja decyzji pod kątem kwalifikowanych wad prawnych dotykać będzie sfery interesu prawnego lub obowiązku takich podmiotów (zob. wyroki NSA z dnia 15 stycznia 2020 r.: II OSK 421/18, II OSK 1134/18, II OSK 869/18 i z dnia 12 listopada 2024 r., III OSK 1159/23, CBOSA). Na gruncie niniejszej sprawy Sąd w pełni podziela to zapatrywanie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie wbrew stanowisku Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uprawnionym jest stwierdzenie, że skarżąca Spółka posiada interes prawny, uzasadniający wszczęcie na jej żądanie, zgodnie z wnioskiem z dnia 18 lipca 2025 r., postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r. stwierdzającej przejście do zasobu Skarbu Państwa przedmiotowych nieruchomości gruntowych, w tym stanowiących działkę o nr [...]. Na kanwie powyższych rozważań należało zatem uznać, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 28 k.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie Sąd nie podzielił zasadności pozostałych zarzutów skargi, w tym dotyczących naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a., art. 10 ust. 1a oraz art. 14 ust. 1 Prawa wodnego z 2001 r. i art. 64 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji RP. Podkreślić bowiem należy, że zgodnie z powołanym wyżej art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, której zakres w niniejszym postępowaniu wyznacza poddane kontroli rozstrzygnięcie, to jest postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Starosty Bełchatowskiego z dnia 8 grudnia 2015 r. Tym samym w kontrolowanej sprawie Sąd nie ocenia zasadności podjęcia ww. decyzji, jak i jej skutków na przysługujące skarżącej prawo własności do nieruchomości. Jednocześnie, mając na uwadze wskazywany wcześniej charakter podejmowanego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. postanowienia zaznaczyć należy, że wydanie zaskarżonego postanowienia nie wymagało uprzedniego przeprowadzenia ustaleń faktycznych oraz gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Rozpatrując ponownie żądanie skarżącej Spółki Kolegium uwzględni ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku, stosownie do regulacji art.153 p.p.s.a., w szczególności będzie zobowiązane do oceny zasadności wszczęcia postępowania administracyjnego, zgodnie z żądaniem skarżącej Spółki zwartym we wniosku z dnia 18 lipca 2025 r. i podjęcia dalszych, przewidzianych prawem czynności procesowych. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Zasądzona kwota obejmuje zwrot wpisu od skargi (200 zł). ał