II SA/Łd 878/18

Dnia 18 stycznia 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Sieniuć Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk – Drozda (spr.) Protokolant Specjalista Anna Kośka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2019 roku sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego - oddala skargę. A. P. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – dalej jako: "k.p.a.") po rozpoznaniu odwołania S. K., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy L. z dnia [...] r. w sprawie odmowy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytuł rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad Z.K. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania, z którego wynika, iż organ I instancji odmówił stronie wnioskowanego zasiłku wobec ustalenia, iż przekroczone zostało kryterium dochodowe. W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona wystąpiła o rozpatrzenie sprawy podnosząc, iż w tego rodzaju sprawach nie jest wymagane spełnienie przesłanki dotyczącej kryterium dochodowego. Strona podkreśliła, iż stan zdrowia matki wymaga stałej opieki, gdyż nie jest ona zdolna do samodzielnej egzystencji, co przemawia za uwzględnieniem wniosku o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podzieliło stanowisko wywiedzione przez organ I instancji, czemu dało wyraz w zaskarżonej decyzji. Przytaczając treść art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm. – dalej jako: "ustawa") Kolegium podkreśliło, iż przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego nie jest pozostawione uznaniu administracyjnemu organu. Stosownie do treści art. 16a ust. 1 ustawy specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli: 1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub 2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organ podkreślił, iż specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2. Podniósł dodatkowo, iż przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio (art. 16a ust. 2 ustawy). Kolegium zgodziło się z organem I instancji, że wnioskodawca należy do kręgu osób obciążonych wobec osoby wymagającej opieki obowiązkiem alimentacyjnym w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (pokrewieństwo syn - matka) i sprawuje opiekę nad osobą wymagającą opieki - matka na mocy orzeczenia z dnia 18 sierpnia 2016 r., została zaliczona do osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji do dnia 24 sierpnia 2018 r. Organ podzielił także ustalenie, iż określone ustawą kryterium dochodowe, wynoszące 764 zł na osobę w rodzinie, zostało przekroczone. Z akt sprawy wynika, iż rodzina składa się z 2 osób, wnioskodawcy i Z. K. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że dochód rodziny osoby sprawującej opiekę wyniósł 0 zł, zaś dochód rodziny osoby wymagającej opieki wyniósł 27.607,76 zł. Na kwotę tę złożył się dochód matki wnioskodawcy z tytułu pobieranej w 2016 roku emerytury w wysokości 16.480,58 zł, pomniejszony o należny podatek w kwocie 1.133 zł i składkę na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 1.483,22 zł (łącznie 13.864,36 zł) oraz dochód niepodlegający opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych tj. dochody uzyskane z posiadanego gospodarstwa rolnego o powierzchni przeliczeniowej w 2016 roku 5,3331 ha, co stanowi dochód w wysokości 13.743,40 zł. W przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się bowiem, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym. W dniu 22 września 2017 roku ukazało się obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2016 r. Zgodnie z treścią ww. obwieszczenia, dochód ten w 2016 r. wynosił 2.577 zł, tj. 214,75 zł miesięcznie. Gospodarstwo rolne, należące do Z. K., nie zostało wydzierżawione na zasadach określonych w art. 5 ust. 8a ustawy. Dlatego też łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę i osoby wymagającej opieki w 2016 r. wyniósł 27.607,76 zł, a miesięczny dochód stanowił kwotę 2.300.65 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowiło kwotę 1.150,33 zł, która bezsprzecznie przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Nadto, wobec ustalenia, iż kwota przekroczenia wyniosła 386,33 zł i jest wyższa od najniższego zasiłku rodzinnego wynoszącego 95 zł, nie jest możliwe pozytywne rozpoznanie sprawy z uwzględnieniem brzmienia art. 16a ust. 3 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy. Końcowo zaznaczył, iż ustawodawca jasno zakreślił przesłanki warunkujące przyznanie wnioskowanej pomocy i ustalenie, iż jednak z nich nie została spełniona obliguje organ do odmowy uwzględnienia wniosku strony. Na powyższą decyzję S. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarżący wywodząc, iż w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego nie ma określonego kryterium dochodowego, które musiałby spełnić, wskazał na stan zdrowia matki, która wymaga stałej opieki w podstawowych czynnościach. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. W myśl art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a.") odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Tytułem wstępu wskazać należy, iż w zakresie oceny stanu faktycznego ustalonego przez organy, sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie (vide - wyrok NSA z 6 lutego 2008r. sygn. akt: II FSK 1665/06 – dostępny, jak i pozostałe przywołane w uzasadnieniu, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http:/orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem oceniając stan faktyczny ustalony przez organy w niniejszej sprawie, sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej, albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz analizując dokumenty zawarte w aktach administracyjnych, sąd nie podzielił zarzutów strony skarżącej. Istota sporu sprowadza się w istocie do rozstrzygnięcia, czy przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego obwarowane jest warunkiem w postaci kryterium dochodowego. Zdaniem sądu, wobec niebudzącego wątpliwości zapisu art. 16a ust. 2 ustawy, nie sposób podzielić stanowiska wywodzonego przez skarżącego. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Przesłanki, od których spełnienia ustawodawca uzależnił przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego opisane zostały w przepisie art. 16a ustawy. Sąd przyznał rację organowi, iż zarówno skarżący, jak i matka strony są podmiotami, o których mowa w art. 16a ust. 1 ustawy. Na skarżącym, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, gdyż występuje pokrewieństwo matka - syn. Matka skarżącego natomiast jest osobą wymagającą opieki, gdyż do dnia 24 sierpnia 2018 r. jest niezdolna do samodzielnej egzystencji (orzeczenie z dnia 18 sierpnia 2016 r.). Jednakże, stosownie do art. 16a ust. 2 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 764zł. Jak ustaliły organy administracji w toku postępowania wyjaśniającego, których to ustaleń w zakresie wyliczonego dochodu skarżącego i matki, strona w nie kwestionowała i nie kwestionuje, miesięczny dochód na osobę w rodzinie stanowi kwotę 1150,33 zł. Oczywistym jest, iż kwota ta przekracza kryterium dochodowe określone na kwotę 764 zł. Sąd nie znalazł podstaw aby zakwestionować sposób wyliczenia powyższego dochodu. Jak zasadnie przyjął organ, wobec zapisu art. 3 pkt 2a ustawy, skoro strona wnioskowała o świadczenie na okres zasiłkowy 2017/2018 to zasadnie organ ustalał dochód członka rodziny za 2016 rok. I jak wynika ze zgromadzonych dokumentów, dochód rodziny osoby sprawującej opiekę, zatem skarżącego, wyniósł 0 zł. Z kolei dochód matki skarżącego wyniósł 27607,76 zł, na którą to kwotę złożył się dochód z tytułu pobieranej emerytury w 2016 roku, pomniejszony o należny podatek i składkę na ubezpieczenie zdrowotne, w wysokości 13864,36 zł oraz dochód uzyskany z posiadanego gospodarstwa rolnego o powierzchni przeliczeniowej w 2016 roku 5,3331ha, prawidłowo ustalony na podstawie art. 5 ust. 8 ustawy. Ponieważ przedmiotowe gospodarstwo rolne nie zostało wydzierżawione na zasadach określonych w art. 5 ust. 8a ustawy, dochód z gospodarstwa zasadnie został uwzględniony. Zatem łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę i osoby wymagającej opieki w 2016 r. wyniósł 27607,76 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowiło kwotę 1.150,33 zł. Niewątpliwie wyliczona kwota dochodu na osobę w rodzinie przekracza ustawowe kryterium dochodowe w wysokości 764 zł. Wobec powyższego, sąd podziela stanowisko i argumenty wywiedzione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zauważyć przy tym należy, iż dążąc do rozważenia każdej ewentualności, organ poddał analizie zapis art. 16a ust. 3 ustawy, w myśl którego, w przypadku gdy łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę uprawniającą daną osobę do specjalnego zasiłku opiekuńczego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. Jednakże, kwota tego przekroczenia wyniosła 386,33 zł i jest wyższa od najniższego zasiłku rodzinnego wynoszącego 95 zł (art. 32 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 7 lipca 2017 r., Dz.U. 2017r., poz.1428). Sąd nie ma wątpliwości, iż i na tej podstawie organ nie mógł pozytywnie rozpatrzeć wniosku skarżącego. Sąd rozumie trudności wynikającego z ciężkiej sytuacji życiowej skarżącego a przede wszystkim stanu zdrowia matki strony. Jednakże, niesienie pomocy i wspieranie niepełnosprawnego członka rodziny nie jest wystarczającą przesłanką do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt I OSK 1097/18 - http:/orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca w przepisie art. 16a ust. 2 ustawy wskazał na kryterium dochodowe, nie pozostawiając organom luzu decyzyjnego. Oznacza to, iż organ nie mógł rozpatrywać wniosku skarżącego o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z pominięciem kryterium dochodowego. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego bądź procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. W ocenie sądu, organ prowadzący postępowanie wypełnił zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ponadto wypełnił obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Stwierdzić również trzeba, że uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organ w sposób wystarczający wskazał fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których nie uwzględnił stanowiska strony. Wobec braku podstaw prawnych do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji. A.B.