II SA/Łd 890/11

Dnia 4 listopada 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.) Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2011 roku sprawy ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adwokata W. H. prowadzącego Kancelarię Adwokacką przy ul. [...] w Ł. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, zawierającą należny podatek od towarów i usług. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [....] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. po rozpatrzeniu odwołania M.W. od decyzji Prezydenta Miasta B. znak: [...] z dnia [...] r. w przedmiocie przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów biletu do R. w wysokości 20,00 zł, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Z akt sprawy wynika, iż M.W. w dniu 4 maja 2011r. złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na leki oraz na bilet do R. w celu odbioru wyniku badania tomograficznego. Organ pierwszej instancji, powołując się na art. 3 ust. 3, art. 7 pkt 5, 6, 13, art. 8 ust. 1 pkt 1, ust. 3, art. 39 ust. 1,2, art. 106 ust. 1,3,4, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2009r., Nr 175, poz. 1362), przyznał wnioskodawcy zasiłek celowy na pokrycie kosztów biletu do R. w wysokości 20,00 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności do dnia 31 marca 2012 r., jego dochód stanowi zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153,00 zł i zasiłek stały w wysokości 324,00 zł, łączny dochód wyniósł 477 zł. Z ustaleń organu wynika, że skarżący ubiega się o pomoc na bilet do R. w związku z koniecznością odbioru wyniku badania (tomografii), zaś koszt przejazdu do R. środkami transportu PKS wynosi 9,30 zł, z tym, że jako osobie posiadającej legitymację osoby niepełnosprawnej przysługuje uprawnienie do ulgi na przejazdy. Skarżący jednak poinformował, że nie będzie odbierał wyniku badania osobiście. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący stwierdził, że wniosek o zasiłek celowy na pokrycie kosztów biletu do R. składał 4 maja 2011 r., a zasiłek otrzymał dopiero 18 maja 2011 r. Skarżący oczekuje "ustosunkowania się do tej decyzji, ponieważ prowadzi sprawy w sądzie o odszkodowanie". Wspomnianą na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Kolegium zauważyło, że oceniając wniosek M.W. organ I instancji uwzględnił prośbę i przyznał wnioskodawcy zasiłek celowy na wskazaną potrzebę. Mając na uwadze, że skarżący spełnia warunki do przyznania pomocy społecznej i uznając, że pomoc na wskazany cel stanowi niezbędną potrzebę bytową, a także zważywszy, że wnioskodawca nie będzie osobiście odbierał wyniku badania, organ przyznał skarżącemu zasiłek celowy w wysokości 20 zł. Organ nadto ustalił, że taka kwota odpowiada ustalonym przez organ kosztom przejazdu z B. (miejsca zamieszkania skarżącego) do R. i z powrotem. Tych ustaleń w zakresie wysokości zasiłku skarżący nie kwestionuje. Zarzuca jedynie, że organ zwlekał z wydaniem decyzji (wniosek złożono dnia 4 maja 2011 r., zaś decyzję wydano w dniu 16 maja 2011 r.) i oczekuje "ustosunkowania się do tej decyzji, ponieważ prowadzi sprawy w sądzie o odszkodowanie". W tym miejscu Kolegium wyjaśniło, że skarżący odrębnym pismem złożył zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie wszczętej jego wnioskiem dotyczącym przyznania zasiłku na bilet do R. w celu odebrania wyników badania tomografii komputerowej. Zażalenie to zostało uznane przez Kolegium za nieuzasadnione (postanowienie Kolegium Nr [...] z dnia [....] r.). Jak wskazano w tym postanowieniu, wobec nieprzeprowadzenia (pomimo telefonicznego uzgodnienia terminu) w dniu 5 maja 2011 r. wywiadu w miejscu zamieszkania wnioskodawcy, w związku z jego nieobecnością w mieszkaniu, mając na uwadze złożone przez M.W. wnioski (wymienione w postanowieniu Kolegium), organ I instancji pisemnie poinformował wnioskodawcę o terminie przeprowadzenia wywiadu, który ustalono na dzień 11 maja 2011 r. w godz. 11-14; że w powyższym terminie jest on zobowiązany przebywać w mieszkaniu i udzielić pracownikowi socjalnemu niezbędnych informacji; że w przypadku jego nieobecności w mieszkaniu w wyznaczonym terminie, bez powiadomienia o niedogodności wyznaczonego terminu, w którym ma być przeprowadzony wywiad, zostanie podjęta decyzja na podstawie posiadanego materiału dowodowego. W związku z nieobecnością M.W. w mieszkaniu w wymienionym terminie ustalonym dla przeprowadzenia wywiadu i niepowiadomienia przez wnioskodawcę o niedogodności wyznaczonego terminu, organ I instancji rozstrzygnął sprawę, o której mowa w zażaleniu M.W., wszczętą wnioskiem z dnia 4 maja 2011 r. dotyczącym przyznania zasiłku na bilet do R. w celu odebrania wyników badania tomografii komputerowej, na podstawie dowodów zebranych we wcześniej rozpatrywanych sprawach i z uwzględnieniem oświadczeń M.W. złożonych w toku postępowania: z dnia 5 maja 2011 r. i 10 maja 2011 r. na temat jego stanu zdrowia i stanu materialnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. M.W. podtrzymał dotychczasowe stanowisko. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że w myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych przy czym, zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analogiczne unormowanie zawarte zostało w przepisie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Oznacza to, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji. Uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.); naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego ( lit. b ); albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( lit. c ). W przeciwnym wypadku, stosownie do treści art. 151 p.p.s.a., skargę należy oddalić. W ocenie sądu, przy wydaniu kwestionowanej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów, które w myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., skutkować winno jej uchyleniem. Przedmiotem oceny Sądu jest legalność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [....] r. którą utrzymano w mocy decyzję przyznającą skarżącemu zasiłek celowy na pokrycie kosztów biletu do R. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie kwestionuje wysokości przyznanego świadczenia, a jedynie moment jego przyznania. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 roku, Nr 175, poz. 1362, ze zm.). Wśród świadczeń z pomocy społecznej, jak wynika to z treści art. 39 ustawy o pomocy społecznej, ustawodawca przewidział m. in. świadczenie w formie zasiłku celowego. Stosownie do przepisu art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany stronie w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Nie budzi wątpliwości fakt, że zasiłek celowy jest świadczeniem pieniężnym o charakterze doraźnym, powiązanym z zaspokojeniem niezbędnej (a wiec nie każdej) potrzeby życiowej. Z woli ustawodawcy, zasiłek celowy jest świadczeniem z pomocy społecznej, które może, ale nie musi zostać przyznane, nawet jeżeli wnioskodawca spełnia wszystkie warunki, aby je otrzymać. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 cytowanej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy.). Trzeba zatem przyznać rację organom, że w tej sytuacji przesłankami przyznania zasiłku celowego są - z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Fakultatywność świadczenia wynika z samego sformułowania treści przepisu art. 39 cytowanej ustawy, gdzie użyto sformułowania "może być przyznany". To z kolei powoduje, że decyzja w sprawie zasiłku celowego wydawana jest w granicach uznania administracyjnego. Należy przy tym podkreślić, że uznanie administracyjne nie może oznaczać oczywiście dowolności postępowania administracyjnego. W tym miejscu przytoczyć należy tezy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 1464/06 (Lex nr 299415), gdzie wskazano, że z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (pkt 1). Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. Nie ulega zatem wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości (pkt 2). Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza zatem załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (pkt 3). Podobne stanowisko prezentowane jest również w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych. Warto tu zwrócić uwagę na: wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 884/07 (Lex nr 382752), wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 kwietnia 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 94/06 (Lex nr 209723), wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 lutego 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1825/05 (Lex nr 194040), wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 września 2005 r. sygn. akt I SA/Wa1553/04 (Lex nr 192950). Zdaniem Sądu, po zbadaniu okoliczności sprawy w kontekście zgromadzonych dokumentów, wbrew zarzutom skargi, podzielić należy w pełni argumentację organu zaprezentowaną w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia. Zarówno dokumentacja zgromadzona w aktach administracyjnych jak i uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazują, że wnikliwie ustalono sytuację materialną jak i osobistą skarżącego w omawianym okresie, prawidłowo przyjmując, że spełniał on kryteria do przyznania mu pomocy w formie zasiłku celowego. W uzasadnieniu zakwestionowanego rozstrzygnięcia ujęto rozważania co do charakteru i wysokości przyznanego świadczenia, którego w tej sytuacji wyznacznikami są - z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Organ w szczególności rozważył czy zgłoszona potrzeba skarżącego ma charakter niezbędnej potrzeby bytowej oraz ustalił wysokość świadczenia stosownie do okoliczności sprawy. Dokonaną przez organ analizę całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego należy ocenić jako wnikliwą, spójną i wyczerpującą, a zatem zgodną z wymogami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Co więcej, owa analiza znalazła swe odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, stosownie do art. 107 § 3 K.p.a. W przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcia wydane zostały w oparciu o obowiązujące przepisy, granic uznania administracyjnego nie przekroczono a zatem nie można postawić organom administracji zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. Odnosząc się zaś do zarzutów strony wyjaśnić należy, że nie ulega wątpliwości, iż wniosek skarżącego z dnia 4 maja 2011r. (tj. wniosek wszczynający kontrolowane postępowanie) organ rozpoznał – stosownie do art. 35 § 3 K.p.a. – w przed upływem miesiąca, a wszak obowiązkiem organu było uprzednie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, co miało niewątpliwy wpływ na moment wydania decyzji. W konsekwencji, nie stwierdziwszy podstaw prawnych do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), Sąd orzekł o zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. m.ch.