II SA/Łd 890/15

Dnia 27 stycznia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Protokolant st. specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2016 roku sprawy z wniosku S. M. o wymierzenie grzywny Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. za niewykonanie wyroku WSA w Łodzi z dnia 16 grudnia 2014 roku w sprawie II SAB/Łd 172/14 1. wymierza Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. grzywnę w wysokości 4000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącego S. M. sumę pieniężną w kwocie 500 (pięćset) złotych; 4. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącego S. M. kwotę 296,95 (dwieście dziewięćdziesiąt sześć 95/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.bł. S. M. zaskarżył do sądu administracyjnego niewykonanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 grudnia 2014r., sygn. akt II SAB/Łd 172/14, którym zobowiązano Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. do załatwienia w terminie 30 dni od uprawomocnienia się orzeczenia wniosku skarżącego, stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skargę wniesiono za pośrednictwem organu w dniu 18 czerwca 2015 roku. S. M. wyjaśnił, że ponieważ termin wykonania wyroku upłynął bezskutecznie, skarżący wezwał organ do jego wykonania, doręczając mu wezwanie w dniu 1 czerwca 2015r. Bezczynność organu po doręczeniu ww. wezwania skłoniła skarżącego do skierowania niniejszej skargi o wymierzenie organowi grzywny za niewykonanie wyroku sądu, ponieważ poprzednia grzywna, jak to wynika z przedstawionych okoliczności skutku żadnego nie przyniosła. Jednocześnie skarżący wniósł o poinformowanie - w trybie art. 155 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - organu zwierzchniego - Starosty [...] o stwierdzonej rażącej bezczynności organu powiatowego, który od swojego powołania w roku 2013 sprawą nie zajmuje się w ogóle, nie respektuje też obowiązków nałożonych wyrokiem sądu. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie w trybie art. 200 ww. ustawy od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wyjaśnił, że w dniu [...] z inicjatywy S. M. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie przebudowy budynku handlowego zlokalizowanego przy ul. A w B.. Zakres postępowania był rozszerzany o ustalenie zgodności z prawem dostępu ww nieruchomości do drogi publicznej i zbadanie uprawnienia inwestora do dysponowania nieruchomością sąsiednią w trakcie montażu skrzynki elektrycznej. W dniu 27 stycznia 2008r. S. M. wniósł o zbadanie braku dojścia i dojazdu do przedmiotowego budynku handlowego. Dalej organ szeroko przedstawił przebieg postępowania w powyższej sprawie, opisując czynności podejmowane przed wydaniem wyroku stwierdzającego bezczynność ( II SAB/Łd 172/14). Odnosząc się do skargi organ stwierdził, że jest ona zasadna i wyjaśnił, że zaniedbanie w zakresie terminowości prowadzonego postępowania czy też w zakresie przekazania przedmiotowej skargi jest od niego niezależne. Brak odpowiedniej kadry pracowniczej, liczne rozbudowane postępowania administracyjne oraz częste wezwania pracowników inspektoratu jako świadków w postępowaniach prowadzonych przez organy ścigania utrudniają prawidłowe funkcjonowanie podległej mu jednostki. Konieczność podjęcia natychmiastowych działań w przypadku wystąpienia zagrożenia zdrowia i życia mieszkańców powiatu [...] powoduje niezależne od organu zaniedbania w terminowym załatwianiu spraw. Organ podejmuje wszelkie możliwe środki umożliwiające eliminacje nieprawidłowości, jednakże bez wsparcia organów zwierzchnich jest to niemożliwe. Szeroki zakres ustawowych kompetencji organu nadzoru budowlanego przy niewielkiej liczbie pracowników powoduje, iż organ staje przed wyborem mniejszego zła wybierając kontrole gdzie ewidentnie występuje bezpośrednie zagrożenie zdrowia i życia ludzi narażając się tym samym na bezczynność w innych ważnych sprawach. W chwili obecnej organ posiada kadrę techniczną, która realizuje zadania inspekcyjno-orzecznicze w postaci Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, jednego inspektora, oraz dwóch referentów. Kadra ta na dzień dzisiejszy musi obsłużyć i zapewnić bezpieczeństwo mieszkańcom ponad 113 tysięcznego powiatu o obszarze 971 km2 na terenie którego zlokalizowane są duże strefy przemysłowe m.in. A S.A. czy też cztery [...] Strefy Przemysłowe. W związku z tym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wniósł o odrzucenie skargi. Pismem z dnia 3 września 2015r. S. M. uzupełnił skargę o żądanie przyznania do organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, na podstawie art. 154 § 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) – w skrócie: "P.p.s.a." – w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 P.p.s.a). Zasadniczą przesłanką do zastosowania art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenia organowi grzywny jest ustalenie, że organ administracji nie wykonał wyroku sądu. Wskazać należy, że zgodnie z art. 286 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. po uprawomocnieniu się wyroku akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej, załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności. Natomiast § 2 wymienionego artykułu stanowi, że termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Warunkiem formalnym wniesienia skargi w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a. jest ponadto uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, co wprost wynika z treści cytowanego przepisu. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący dopełnił tej czynności kierując do organu w dniu 1 czerwca 2015 roku stosowne wezwanie. Skargę do sądu S. M. . wniósł za pośrednictwem organu w dniu 18 czerwca 2015r. Powołanym wyrokiem w sprawie II SAB/Łd 172/14.sąd zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. do wydania aktu w sprawie wszczętej w dniu [...] w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się ww. wyroku. Jednocześnie sąd stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzył organowi grzywnę. Odpis prawomocnego wyroku z dnia 16 grudnia 2014r. wraz z aktami administracyjnymi został doręczony organowi w dniu 9 marca 2015r. Zatem od tej chwili Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. zobowiązany był załatwić sprawę toczącą się z wniosku S. M. w terminie 30 dni. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, organ nie podjął żadnych działań w celu wykonania wskazanego wyroku, a określony wyrokiem termin ekspirował bezskutecznie. W związku z tym bez znaczenia pozostają zawarte w odpowiedzi na skargę wyjaśnienia organu, odnoszące się do okoliczności, które miały miejsce przed wydaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 grudnia 2014 roku w sprawie II SAB/Łd 172/14, bowiem były one już przedmiotem oceny w chwili orzekania przez sąd o bezczynności organu. Natomiast skoro organ, w wyznaczonym wyrokiem sądu terminie, sprawy nie załatwił, to wniosek o wymierzenie grzywny w trybie art. 154 P.p.s.a. zasługuje na uwzględnienie. Niewykonanie prawomocnego wyroku w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane, bowiem taka sytuacja prowadzi do podważenia zaufania obywateli do organów państwa. Świadczy również o braku poszanowania prawa przez te organy, które same są zobowiązane do jego stosowania. W szczególności usprawiedliwieniem braku respektowania prawomocnego wyroku nie mogą być argumenty podniesione przez organ w odpowiedzi na skargę, a mianowicie trudności kadrowe organu, konieczność zgromadzenia materiału dowodowego oraz wielość pism, czy skarg kierowanych przez strony, na które odpowiadać musi organ. Okoliczności te mogą jedynie wpływać na wysokość grzywny nałożonej na organ za niewykonanie prawomocnego wyroku (por. np. wyroki NSA: z dnia 8 stycznia 2013 roku, sygn. akt I OSK 2005/12 oraz z dnia 1 października 2010 roku, sygn. akt I OSK 1166/10 – orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, sąd na podstawie art. 154 § 1 i § 6 P.p.s.a. orzekł w pkt 1 wyroku o wymierzeniu Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. grzywny w wysokości czterech tysięcy złotych. Sąd uwzględnił wskazane przez organ okoliczności i uznał, że grzywna w kwocie określonej w pkt 1 wyroku będzie adekwatna do stopnia, w jakim organ naruszył termin załatwienia sprawy, a jednocześnie spełni wystarczająco represyjną funkcję. W punkcie 2 wyroku sąd, stosownie do art. 154 § 2 zdanie drugie stwierdził, że bezczynność miała z rażącym naruszeniem prawa. Sąd uznał również za zasadny wniosek skarżącego o przyznanie mu od organu sumy pieniężnej i na podstawie art. 154 § 7 P.p.s.a. przyznał skarżącemu kwotę pięciuset złotych w związku z uwzględnieniem skargi, o czym orzeczono w pkt 3 wyroku. Ustawodawca nie wskazał żadnych kryteriów przyznania odpowiedniej sumy, określając jedynie jej górną granicę. Uwzględnienie wniosku o zasądzenie kwoty nie jest uzależnione od spełnienia jakichkolwiek przesłanek przez stronę skarżącą, w szczególności nie jest to odszkodowanie za szkody spowodowane niewykonaniem wyroku, bowiem o odszkodowaniu stanowi art. 154 § 4 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sąd postanowił w pkt 4 wyroku, na podstawie art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a. a.bł.