II SA/Łd 926/15

WyrokWSA w Łodzi2016-03-24

Skład orzekający: Jolanta Rosińska, Czesława Nowak-Kolczyńska, Sławomir Wojciechowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pomoc w prowadzeniu sklepu męża, niegenerująca bezpośredniego dochodu dla pomagającej osoby, może być uznana za 'inną pracę zarobkową' w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, skutkującą utratą prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i pomocy finansowej?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że choć pomoc w prowadzeniu sklepu męża nie stanowiła formalnego zatrudnienia ani działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, to jednak przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie były spełnione. Kluczowe było stwierdzenie, że zaprzestanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie było związane z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką, co stanowiło cel świadczenia pielęgnacyjnego.
Stan faktyczny
Skarżąca E. K. pobierała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką oraz pomoc finansową w ramach rządowego programu. Organ uznał pomoc finansową za nienależnie pobraną, ponieważ skarżąca pomagała mężowi w prowadzeniu sklepu, co zostało zinterpretowane jako podjęcie innej pracy zarobkowej. Skarżąca kwestionowała tę interpretację, twierdząc, że jej pomoc nie generowała dochodu i nie była formalnym zatrudnieniem. Sąd oddalił skargę, uznając, że mimo braku formalnego zatrudnienia, zaprzestanie pracy zarobkowej nie było związane z celem sprawowania opieki nad córką.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 24 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2016 roku sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenie oddala skargę. LS Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpoznaniu odwołania E. K., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...]w sprawie uznania za nienależnie pobrane świadczenie. Stan faktyczny sprawy przedstawia się w sposób następujący: Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], po rozpoznaniu wniosku E. K., przyznał jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad córką – K. K. w wysokości 620 zł miesięcznie na czas nieokreślony począwszy od dnia 1 lipca 2013 roku. Następnie, Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...], nr [...] przyznał E. K. pomoc finansową realizowaną w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 200 zł w okresie od dnia 1 kwietnia do dnia 31 grudnia 2014 roku. W dalszej kolejności Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenie w postaci pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne za okres od dnia 1 sierpnia do dnia 31 grudnia 2014 roku w wysokości 200 zł miesięcznie. Kwestionując powyższą decyzję E. K. wniosła odwołanie argumentując, iż organ pierwszej instancji oparł się wyłącznie na wywiadzie środowiskowym i nieprecyzyjnych określeniach tam wskazanych wyciągając wnioski nieodpowiadające prawdzie. Odwołująca nie kontestuje faktu pomocy mężowi w prowadzeniu sklepu, jednak podkreśliła, iż jej pomoc nie generuje przychodów, jej mąż jest jedyną osobą prowadzącą działalność gospodarczą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania, przywołaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W motywach rozstrzygnięcia organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, iż zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 roku, poz. 114, dalej jako: "u.ś.r."), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje wymienionym osobom, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie z określonymi wskazaniami. Zgodnie § 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz. U. poz. 1741, dalej jako: "rozporządzenie") w sprawach dotyczących ustalania kosztów obsługi pomocy oraz nienależnie pobranej pomocy stosuje się odpowiednio przepisy art. 30 i art. 33 u.ś.r. Za nienależnie pobrane świadczenia – w myśl art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. – uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż E. K. pobiera świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną córką – K. K. począwszy od lipca 2013 roku. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. przyznał E. K. z urzędu pomoc finansową realizowaną w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 200 zł miesięcznie na okres od dnia 1 kwietnia do dnia 31 grudnia 2014 roku uznając, iż zostały spełnione kryteria określone w rozporządzeniu. W dniu 3 czerwca 2015 roku do organu wpłynął wywiad środowiskowy, z którego wynika, iż w sklepie spożywczym męża E. K. spędza dużo czasu sprzedając towar, jednocześnie pomagając mężowi w prowadzeniu działalności gospodarczej. W oświadczeniu odwołująca potwierdziła fakt, iż często pomaga mężowi w sklepie. Uwzględniając powyższy organ decyzją z dnia [...] uchylił od dnia [...] własną wcześniejszą decyzję z dnia [...] zmienioną decyzją z dnia [...] orzekającą o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem począwszy od dnia w lipca 2013 roku na czas nieokreślony. Tymczasem zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia, prawo do pomocy przysługuje osobom mającym ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2014 roku, przyznane na podstawie art. 17 u.ś.r. Wobec tego, z uwagi na brak prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem, pomoc finansowa realizowana w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego odwołującej nie przysługuje od dnia 1 sierpnia 2014 roku. Jak podkreślił organ pierwszej instancji, zarówno zmiana decyzji pierwotnej przyznającej świadczenie, jak i jej uchylenie ma charakter konstytutywny, albowiem wpływa na dotychczasowy zakres przyznanych świadczeń. Zasadą zatem jest, iż decyzja wydana w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. może wywrzeć skutki wyłącznie na przyszłość. Natomiast gdy w całości upłynął okres na jaki świadczenie zostało przyznane (od dnia 1 kwietnia do dnia 31 grudnia 2014 roku), a decyzja w tej części wygasła, to brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji przyznającej świadczenie w trybie art. 32 ust. 1 u.ś.r. z mocą wsteczną, od dnia wystąpienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń rodzinnych tj. od dnia 1 sierpnia 2014 roku. W takim wypadku zastosowanie znajduje jedynie materialnoprawna instytucja zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres od 1 sierpnia do dnia 31 grudnia 2014 roku. W przedstawionym stanie faktycznym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło pogląd organu pierwszej instancji wyrażony w kontestowanej odwołaniem decyzji tegoż organu. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, iż pomoc mężowi w prowadzeniu sklepu (pomijając już nawet stopień jej nasilenia) bezsprzecznie generuje przychody. Całość materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, wskazuje jednoznacznie na fakt, iż odwołująca pracuje w sklepie należącym do męża (pomijając, już fakt, czy jest w nim legalnie zatrudniona, czy tez nie i ile wynosi jej czas pracy). Sama odwołująca nie kwestionuje faktu pomocy mężowi w prowadzeniu sklepu, co potwierdza treść wywiadu środowiskowego. Ponadto, jak podkreślił organ córka strony nie brała udziału w przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym, bowiem w tym czasie uczestniczyła w zajęciach na uczelni. Jak podkreślił organ odwoławczy, nie jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 1 u.ś.r osoba, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w sytuacji gdy ma inne źródło utrzymania (dochodów) i to bez względu na wysokość tych dochodów. Zdaniem Kolegium, ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji są wystarczające dla uznania, iż strona pracuje w sklepie męża. Z informacji, które wpłynęły do organu wynika, iż odwołująca wynajęła lokal, w którym prowadzi sprzedaż artykułów spożywczych w sierpniu 2014 roku i pracuje w nim w godzinach od 6 do 18, co potwierdzają donosy i zdjęcie strony sprzedającej towar. Potwierdza to również umowa najmu lokalu użytkowego z dnia 31 lipca 2014 roku podpisana przez odwołującą. Z zeznań świadków wynika, iż E. K. przez cały czas pracowała w handlu początkowo w piekarni przy ul. A u zbiegu ul. B, później ok. pięciu lat w budce na ryneczku sprzedawała słodycze, teraz zaś sprzedaje w wynajmowanym pawilonie. Jak ponadto zaakcentował organ, córka strony – K. K. (lat 21), posiada znaczny stopień niepełnosprawności w wyniku uszkodzeń okołoporodowych doznała porażenia mózgowego, pozostał niedowład prawostronny, co skutkuje trudnościami w poruszaniu się (wymaga pomocy w schodzeniu po schodach i poruszaniu poza domem, intelektualnie funkcjonuje prawidłowo), studiuje w systemie dziennym. Potrzebuje pomocy rodziców w zawiezieniu i odebraniu z zajęć na uczelni. Studiując dziennie K. K. w tym czasie funkcjonuje bez udziału matki, co stanowi tylko dodatkową przesłankę negatywną do kontynuowania wypłaty stronie świadczenia. Bezsprzecznym jest, zdaniem Kolegium, iż w świetle powyższych ustaleń E. K. nienależnie pobrała pomoc finansową realizowaną w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne za okres od dnia 1 sierpnia do dnia 31 grudnia 2014 roku w wysokości 200 zł miesięcznie. W skardze do sądu administracyjnego E. K. powtórzyła argumenty odwołania wskazując, iż organ odwoławczy naruszył przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. przyznając rację i powielając argumenty Prezydenta Miasta Ł., że pomoc w prowadzeniu działalności gospodarczej męża wskazuje na podjęcie innej pracy zarobkowej, ponieważ to zajęcie regeneruje przychody. Kolegium orzekając w sprawie oparło się na tym samym materiale zgromadzonym przed organem pierwszej instancji, (wywiadzie środowiskowym i nieprecyzyjnych określeniach tam wskazanych), wyciągając wnioski nieodpowiadające prawdzie. Skarżąca nie była zatrudniona w sklepie męża, który prowadzi działalność gospodarczą. Pomoc skarżącej to zwykła pomoc przy podnoszeniu ciężarów, sprzątaniu, układaniu towaru, zwłaszcza na wyższych półkach, ponieważ mąż od lat cierpi na schorzenie kręgosłupa. Taka pomoc nie generowała przychodów. To mąż jest jedyną osobą prowadzącą działalność gospodarczą i tylko z jego pracy pochodziły dochody. Ustawa wyraźnie wskazuje, jakie należy spełnić warunki, aby uzyskać świadczenie pielęgnacyjne: tj. zrezygnować lub nie podejmować zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Przy czym zatrudnienie to umowa o pracę, a inna praca zarobkowa to każda umowa, która przynosi dochody. Z materiału dowodowego wynika, że skarżąca tylko pomaga mężowi, organ nie ustalił jakie czynności wykonuje skarżąca, czy uzyskuje dochód, otrzymuje wynagrodzenie. Zdaniem strony, nie można utożsamiać pomocy mężowi z podjęciem pracy zarobkowej, o jakiej mowa w ustawie. Pomoc udzielana przez skarżącą nie generuje dochodu, bowiem dbała ona jedynie – w chwili gdy nie było potrzeby opiekowania się córką – o męża, a często po prostu spędzała w sklepie czas z mężem. Nie była tam zatrudniona, nie pracowałam też nielegalnie. Ponadto – zdaniem strony – Samorządowe Kolegium Odwoławcze w obliczu argumentów odwołania powinno dokładniej zbadać sytuację, a przynajmniej rozpytać męża, jaką pomoc otrzymywał, w celu ustalenia i zweryfikowania wszystkich okoliczności sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu kwestionowanego w skardze rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, Sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla ją w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). W stanie faktycznym sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją, po rozpoznaniu odwołania skarżącej, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta w sprawie uznania za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką. W ocenie składu orzekającego, organ obu instancji nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi i uchylenie kwestionowanych decyzji. Materialno – prawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowił przepis art. 30 powołanej wcześniej ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 grudnia 2013 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego (Dz. U. poz. 1741 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 30 ust. 1 u.ś.r., w stanie prawnym obowiązującym w dacie orzekania przez organy administracji, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Przy czym za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się m.in. świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r.). W ocenie organów administracji w sprawie wystąpiła przyczyna opisana w zacytowanym przepisie, bowiem skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, gdyż wykonuje pracę sprzedając w sklepie spożywczym prowadzonym przez jej męża. Zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy – wbrew zarzutom skargi – potwierdza, iż skarżąca, choć nieformalnie, ale pracuje w sklepie prowadzonym przez jej męża. Niewątpliwie nawet udzielanie pomocy mężowi generuje dochód (w postaci oszczędności na zatrudnienie pracownika), dlatego argument, że pomoc skarżącej nie generuje przychodów nie zasługuje na uwzględnienie. O fakcie silniejszego jednak zaangażowania (niż tylko przebywanie w sklepie) w pomoc mężowi w prowadzeniu sklepu świadczy przede wszystkim to, że umowa najmu pomieszczenia, w którym jest sklep, podpisana jest przez skarżącą. Załączone do akt zdjęcie potwierdza wykonywanie przez skarżącą czynności sprzedaży (skarżąca jest ubrana w fartuch i odbywa się sprzedaż, klient będzie płacił). Zwrócić uwagę także należy na znajdujący się w aktach pierwszej instancji kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 29 maja 2015 roku, w którym wskazano, iż skarżąca nie kontestuje faktu, iż spędza dużo czasu w sklepie męża sprzedając towary i pomagając mężowi w prowadzeniu działalności. W oświadczeniu z tej samej daty podpisanym przez samą skarżącą wskazała ona, iż nie jest nigdzie zatrudniona, ale często pomaga mężowi w sklepie. Analogiczne oświadczenie skarżąca złożyła w dniu 16 czerwca 2015 roku. Wszystkie te dokumenty niezbicie potwierdzają, iż skarżąca często bywając w sklepie prowadzonym przez męża pomaga mu w prowadzeniu działalności gospodarczej. Z tych powodów nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi zmierzające do postawienia organom zarzutu niewyjaśnienia wszystkich okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie, a także zmierzających do wykazania, iż nie można utożsamiać pomocy mężowi w prowadzonej działalności gospodarczej z pojęciem pracy zarobkowej. Okoliczność ta w sprawie nie jest wątpliwa, bowiem skarżąca istotnie nie jest formalnie zatrudniona w sklepie męża, ale bezspornie pomaga mężowi w prowadzeniu sklepu. Z tego powodu nie zasługuje na uwzględnienie pogląd organów administracji, iż skarżąca nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, bowiem pracuje w sklepie męża, co wyklucza możliwość pobierania pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne za okres od dnia 1 sierpnia do dnia 31 grudnia 2014 roku w wysokości 200 zł miesięcznie. Skarżąca, co potwierdzają jej oświadczenia, jak i dokumenty załączone do akt, nie jest formalnie zatrudniona w sklepie męża. Przesłanką do przyznania pomocy jest rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (art. 17 u.ś.r.), ale wykładni tego pojęcia należy dokonać z uwzględnieniem art. 3 pkt 22 u.ś.r., który stanowi, iż zatrudnienie lub inna praca zarobkowa oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Definicja ma charakter zamknięty, dlatego nie można do niej zaliczyć sytuacji zaistniałej w sprawie, czyli – potocznie ujmując – pracy na czarno. Zdefiniowane w art. 3 pkt 33 u.ś.r. wyrażenie "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa" wyklucza rozszerzającą interpretację tego pojęcia (por. np. wyroki WSA: w Poznaniu z dnia 25 czerwca 2014 roku, sygn. akt: IV SA/Po 12/14 i z dnia 11 czerwca 2014 roku, sygn. akt: IV SA/Po 1186/13 i inne; wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Mimo przedstawionego uchybienia skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem pogląd organów o tym, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 u.ś.r. (a w konsekwencji także prawo do pomocy finansowej realizowanej w ramach rządowego programu wspierania osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne), jest uzasadniony. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia, prawo do pomocy przysługuje osobom mającym ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2014 roku, przyznane na podstawie art. 17 u.ś.r. Tymczasem, przepis art. 17 u.ś.r. stanowi, iż rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ma mieć miejsce "w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami". Skupiając się na sformułowaniu "w celu sprawowania opieki" należy przyjąć, że skoro córka skarżącej samodzielnie funkcjonuje na uczelni, w znacznej części w samoobsłudze jest samodzielna, to udzielanie jej pomocy nie jest przyczyną do zaprzestania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Rozmiar pomocy córce skarżącej – zdaniem Sądu – nie wymagał zaprzestania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Tymczasem, przepis art. 17 u.ś.r. rozumiany celowościowo umożliwia uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wymagana przez art. 17 u.ś.r., musi być powiązana z celem, jakim jest sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną legitymującą się stosownym orzeczeniem o niepełnosprawności bądź znacznym stopniu niepełnosprawności (por. np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 2 września 2014 roku, sygn. akt: IV SA/Gl 1186/13). Celem świadczenia pielęgnacyjnego jest udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 czerwca 2014 roku, sygn. akt: II SA/Po 308/14). Innymi słowy, art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy interpretować mając przede wszystkim na uwadze cel powyższego uregulowania, a więc przyznanie rekompensaty pieniężnej osobom, które podejmując się opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, rezygnują z własnej aktywności zawodowej (por. np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 6 lutego 2014 roku, sygn. akt: III SA/Kr 751/13). Wśród dokumentów załączonych do akt administracyjnych po raz kolejny zwrócić uwagę wypada na treść kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 29 maja 2015 roku, w którym zaakcentowano, iż w czasie kiedy skarżąca pomaga mężowi w prowadzeniu działalności gospodarczej, ich córka – K. K. przebywa na zajęciach na uczelni. Córka skarżących studiuje w systemie dziennym, intelektualnie funkcjonuje prawidłowo. Córka porusza się po mieszkaniu, samodzielnie wykonuje czynności samoobsługi, wymaga jedynie pomocy w czynnościach higienicznych. Ograniczenia fizyczne umożliwiają jej studiowanie w systemie dziennym (ojciec zawozi ją na uczelnię, a podczas zajęć opiekują się nią koleżanki). W dzieciństwie córka skarżących była poddawana intensywnej rehabilitacji, ale – jak twierdzi skarżąca – nie ma takiej potrzeby, córka nie znajduje się pod opieką żadnej specjalistycznej przychodni. Natomiast w oświadczeniu z dnia 16 czerwca 2015 roku skarżąca wskazała, iż mąż zawozi córkę na uczelnię i gdy ma ona zajęcia w jednym budynku, nie zostaje z nią. Gdy zajęcia odbywają się w różnych miejscach, mąż skarżącej czeka na córkę i ją przewozi w inne miejsce. Czasami mąż lub skarżąca przebywają z córką na uczelni pomagając jej tam funkcjonować. Z opisanych powodów, choć – w świetle art. 17 w zw. z art. 3 pkt 22 u.ś.r. – nie można zarzucić skarżącej podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, Sąd oddalił skargi z uzasadnieniem, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa, bowiem nie są spełnione przesłanki do przyznania świadczenia wynikające z art. 17 u.ś.r., gdyż zaprzestanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie było, ani nie jest aktualnie związane z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną córką. Konkludując, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi. B.A.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło