II SA/Łd 931/16

WyrokWSA w Łodzi2017-02-17

Skład orzekający: Arkadiusz Blewązka, Renata Kubot - Szustowska, Joanna Sekunda-Lenczewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy właściciel bocznicy kolejowej, który nabył ją bez gruntu, posiada interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej dotyczącej gruntu, na którym znajduje się bocznica?
Ratio decidendi
Właściciel bocznicy kolejowej, który nabył ją bez gruntu, nie posiada interesu prawnego do żądania stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej dotyczącej tego gruntu. Interes prawny musi mieć oparcie w przepisach prawa materialnego i być bezpośrednim, indywidualnym, konkretnym, realnym i aktualnym związkiem z przedmiotem postępowania. Posiadanie jedynie prawa własności naniesień budowlanych na nieruchomości, bez prawa rzeczowego do gruntu, stanowi jedynie interes faktyczny, który nie jest wystarczający do skutecznego wszczęcia postępowania nadzwyczajnego.
Stan faktyczny
Wnioskodawca W. W. nabył bocznicę kolejową bez gruntu. Wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej Prezydenta Miasta K. z dnia [...] dotyczącej gruntu, na którym znajduje się bocznica, zarzucając naruszenie prawa i naruszenie praw osób trzecich. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, uznając, że wnioskodawca nie posiada interesu prawnego, a jedynie faktyczny. W. W. zaskarżył to postanowienie do WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot - Szustowska, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), , Protokolant Starszy sekretarz sądowy Dominika Człapińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2017 r. sprawy ze skargi W. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie uwłaszczenia oddala skargę. LS Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po rozpatrzeniu wniosku W. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 – dalej jako: k.p.a.) utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...]. Jak wynika z akt sprawy, W. W. nabył w dniu 23 marca 2009 r. w drodze umowy kupna-sprzedaży od J. Ż. bocznicę kolejową bez gruntu położoną na działce ewidencyjnej nr 1160/2 w K. przy ulicy A. Z kolei J. Ż. stał się właścicielem tej bocznicy nabywając ją w dniu 25 stycznia 2009 r. od A Sp. z o.o., na której położona jest bocznica jest własnością Skarbu Państwa w użytkowaniu wieczystym przedsiębiorstwa państwowego PKP. W dniu 20 maja 2010 r. W. W. zawarł z PKP S.A. umowę dzierżawy działki gruntu, na której znajduje się bocznica kolejowa. W umowie dzierżawy zawarto stwierdzenie, że naniesienia znajdujące się na działce nie zostały wybudowane ze środków finansowych PKP. W piśmie z dnia 2 marca 2016 r. skierowanym do pełnomocnika wnioskodawcy Spółka PKP stwierdziła, że z prawem użytkowania wieczystego związana jest własność budynków i urządzeń znajdujących się na użytkowanym gruncie, w związku z tym nie można przenieść własności budynków i urządzeń bez jednoczesnego przeniesienia prawa użytkowania wieczystego. Pełnomocnik wnioskodawcy podkreślił, że z dokumentacji archiwalnej z lat 50-tych wynika, że bocznica jako środek trwały istniała przy Zespole A w K.. Również fakt ich remontowania oraz oświadczenie pracownika Zakładów A w K. świadczą, że A Sp. z o. o. oraz jej poprzednicy prawni byli wyłącznymi właścicielami tejże infrastruktury. Wnioskiem z dnia 9 czerwca 2016 r. pełnomocnik W. W. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] w sprawie uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego PKP prawem użytkowania wieczystego w stosunku do nieruchomości położnej w K. oznaczonej jako działki nr 1160/2. Wnioskodawca zarzucił decyzji z [...] roku, iż została wydana z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 200 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., nr 1774 ze zm.), ponieważ w chwili wydania tej decyzji fakt zarządu gruntem na dzień 5 grudnia 1990 r. nie został udowodniony, a dokonane uwłaszczenie naruszyło prawa osób trzecich. Jak zaznaczył wnioskodawca A Sp. z o.o. nie zostały nawet zawiadomione o toczącym się postępowaniu w sprawie uwłaszczenia działki zabudowanej bocznicą, w związku z czym odmówiono im przymiotu strony, a w konsekwencji jedyny prawowity właściciel bocznicy i jedyny wówczas zarządca został pozbawiony obrony swoich praw. Z tego powodu decyzja z dnia [...] powinna być uznana za nieważną. Pełnomocnik wnioskodawcy poinformował, że poza niniejszą sprawą założył przeciwko PKP S.A. również sprawę cywilną o ustalenie istnienia prawa własności do przedmiotowej bocznicy kolejowej. Postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 61a w związku z art. 157 § 2 k.p.a. i art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, odmówiło W. W. wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...]. Organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku Gospodarki Żywnościowej stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. W myśl art. 200 ust. 4 tej ustawy, uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich. Jak wynika z powyższego przepisu stroną postępowania prowadzonego w trybie 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami może być w zasadzie tylko państwowa osoba prawna legitymująca się w dniu wejścia w życie ustawy z 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości prawem zarządu do gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa lub gminy. Wnioskiem z dnia 4 sierpnia 2004 r. do Wojewody [...] o uwłaszczenie przedmiotowym gruntem ubiegały się A Sp. z o.o w K. oraz PKP S.A. składając wniosek do Prezydenta Miasta K. z dnia 7 maja 2007 r. Wniosek A Sp. z o.o. został przekazany przez Wojewodę [...] do Prezydenta Miasta K., który decyzją z dnia [...] odmówił stwierdzenia nabycia przez te Zakłady prawa użytkowania wieczystego oraz własności naniesień budowlanych znajdujących się na tej nieruchomości. Decyzję tę po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez A Sp. z o.o. utrzymało w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S.. Skarga złożona na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi została oddalona wyrokiem z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt. II SA/Łd 59/08 . Kolegium przypomniało, iż Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] stwierdził nabycie przez przedsiębiorstwo państwowe PKP z siedzibą w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w K. ozn. nr 1160/2 z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. na okres 99 lat, poczynając od dnia 5 grudnia 1990 r. Nabycie dotyczyło gruntów zajętych pod infrastrukturę kolejową. Decyzja uwłaszczeniowa Prezydenta Miasta K. odnosi się do stanu prawnego istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. Nieruchomość ta w dacie 5 grudnia 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa. Dalej organ wskazał, iż zgodnie z treścią art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Legitymację do żądania wszczęcia postępowania na wniosek ma podmiot, który wykaże, że kwestionowana decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku (art. 28 k.p.a.). Zasadą jest, że ustalenie interesu prawnego następuje w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego. Swój interes prawny wnioskodawca wywodzi z faktu nabycia naniesień budowlanych na uwłaszczonej nieruchomości. Zarzuca przy tym, że poprzedni właściciel tych naniesień czyli A Sp. z o.o. w K. winny nabyć ten grunt w wyniku uwłaszczenia. [...] Zakładom A odmówiono uwłaszczenia na przedmiotowy grunt. Wnioskodawca dokumentując swój interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej Prezydenta Miasta K. wskazuje na umowę kupna - sprzedaży od osoby fizycznej, mocą której nabył bocznicę kolejową. Zdaniem organu własność naniesień budowlanych na nieruchomości nie jest źródłem interesu prawnego, lecz wskazuje na interes faktyczny. Roszczenia z tego tytułu mogą być dochodzone tylko w postępowaniu cywilnoprawnym. Wnioskodawca stał się właścicielem tych naniesień już po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej i nie miał żadnego tytułu prawnorzeczowego do uwłaszczonej nieruchomości. Z powyższych okoliczności faktycznych wynika, że wnioskodawca nie może skutecznie żądać wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji, nie może wykazać się interesem prawnym, co oznacza, że nie przysługuje mu przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. W terminie ustawowym pełnomocnik W. W. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pełnomocnik strony zarzucił naruszenie art. 28 i art. 61 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez odmówienie wnioskodawcy przymiotu strony i w rezultacie odmowę wszczęcia postępowania. Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...]. Powołując stanowisko judykatury pełnomocnik wywiódł, iż mocodawca jako właściciel bocznicy kolejowej zlokalizowanej na gruncie stanowiącym własność SP oddanym w wieczyste użytkowanie PKP SA, ze względu na działania PKP SA zmierzające do podważenia jego tytułu prawnego do infrastruktury bocznicy ma interes nie tylko faktyczny, ale i prawny, materializujący się w prawie cywilnym, do podjęcia działań zmierzających do obrony swego prawa. Przywołanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia [...]. Przywołujących dotychczasowy stan faktyczny ustalony w sprawie Kolegium podkreśliło, iż stroną postępowania uwłaszczeniowego prowadzonego na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, oprócz Skarbu Państwa i państwowej osoby prawnej legitymującej się w dniu 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu do gruntu może być podmiot, który wykaże, że przysługuje mu prawo do gruntu. Żadnego prawa prawnorzeczowego do gruntu nie posiadał wnioskodawca, ani poprzedni właściciele bocznicy kolejowej. Wniosek Zakładów A w K. o uwłaszczenie gruntem, na którym posadowiona jest bocznica został załatwiony negatywnie, decyzja w tym przedmiocie została utrzymana w toku kontroli instancyjnej, ale i sądowoadministracyjnej. Organ stwierdził, iż fakt sprzedaży przez [... Zakłady bocznicy bez gruntu uzasadnia twierdzenie, że obecny właściciel bocznicy nie posiada przymiotu strony dla skutecznego wszczęcia postępowania do podważenia uprawnień właścicielskich Skarbu Państwa i PKP SA do gruntu, na którym posadowiona jest bocznica. Właścicielowi bocznicy nie przysługuje interes prawny, a jedynie faktyczny. Kolegium dodało, iż z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że prawa osób trzecich, które mogłyby uzasadniać przymiot strony, to prawa rzeczowe, które inne osoby mogą przeciwstawić prawu zarządu państwowej osoby prawnej, bądź prawu własności Skarbu Państwa. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał się żadnym prawem rzeczowym do gruntu, którego uwłaszczenie zamierza podważyć. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pełnomocnik skarżącego W. W. zarzucił naruszenie art. 61 § 1 w związku z art. 157 § 2 k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy z wnioskiem o stwierdzenie nieważności zwrócił się podmiot, mający interes prawny w zachowaniu swego prawa własności jako prawowity właściciel ruchomości – bocznicy kolejowej, która była również przedmiotem decyzji z [...]. Nadto naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez zastosowanie zawężającej definicji pojęcia strony i uznanie, że w stanie faktycznym jaki wystąpił w sprawie brak jest u wnioskodawcy podstawowego przymiotu strony – interesu prawnego, mimo wykazania przez skarżącego prawa własności do infrastruktury składającej się na bocznicę kolejową znajdującą się na nieruchomości, której dotyczyła decyzja z [...]. Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego i poprzedzającego je postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji prezentowanej w kwestionowanym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zatem zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może ją uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu stosownie do art. 151 p.p.s.a. Zdaniem sądu, tego rodzaju naruszeń prawa nie można przypisać wydanemu w sprawie postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławcze w S. z dnia [...] utrzymującemu w mocy postanowienie własne o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] w sprawie uwłaszczenia przedsiębiorstwa państwowego PKP prawem użytkowania wieczystego w stosunku do nieruchomości położnej w K. oznaczonej jako działki nr 1160/2. Stosowny wniosek o stwierdzenie nieważności opisanej decyzji, z uwagi na rażące naruszenne art. 200 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, złożył skarżący. W ocenie wnioskodawcy fakt legitymowania się prawem własności bocznicy kolejowej zlokalizowanej na gruncie stanowiącym własność Skarbu Państwa oddanym w użytkowanie wieczyste PKP SA, ze względu na działanie PKP zmierzające do podważenia tytułu prawnego do infrastruktury bocznicy wskazuje, iż strona ma interes prawny wynikający z prawa cywilnego do podjęcia działań zmierzających do obrony swych praw. Z uwagi na powyższe, w ocenie składu rozpoznającego sprawę, istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie przyjął, że stronie skarżącej nie przysługuje w przedmiotowym postępowaniu przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., a tym samym nie ma ona uprawnienia do wszczęcia postępowania. Powołany przepis stanowi, iż stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Wyjaśnić przy tym należy, że przez interes prawny na gruncie art. 28 k.p.a. należy rozumieć interes, który pozostaje w bezpośrednim, indywidualnym, konkretnym, realnym i aktualnym związku z przedmiotem danego postępowania. Przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma więc osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw. O interesie prawnym na gruncie omawianego przepisu można mówić wtedy, gdy ma on oparcie w przepisach prawa. Interes ten winien opierać się na konkretnym przepisie prawa materialnego, z którego strona wywodzi prawo do uczestnictwa w danym postępowaniu administracyjnym. Konieczne jest zatem ustalenie związku o charakterze materialnoprawnym między sytuacją jednostki a powszechnie obowiązującą normą prawa materialnego. Dla dokonania oceny, czy dana osoba jest stroną postępowania nie ma znaczenia, czy jej interes prawny został naruszony. Wystarczy bowiem ustalenie, że interes prawny takiej osobie przysługuje. Należy również pamiętać, że stroną w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest nie tylko strona postępowania prowadzonego w trybie zwykłym, zakończonego wydaniem kwestionowanego rozstrzygnięcia, ale również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności tego rozstrzygnięcia (por wyroki: NSA z dnia 7 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2165/12; WSA: w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2000/13; w Gliwicach z dnia 16 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 1869/13; w Olsztynie z dnia 5 maja 2015 r., sygn. akt II SA/Ol 261/15; w Łodzi z dnia7 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 20/16 – dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei ocena, czy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji pochodzi od legitymowanego podmiotu, należy do organu administracji publicznej właściwego do przeprowadzenia postępowania nadzwyczajnego. Stwierdzając brak legitymacji do domagania się stwierdzenia nieważności decyzji przez konkretny podmiot niemający w nim statusu strony w rozumieniu art. 157 § 2 k.p.a., właściwy organ powinien odmówić wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji na jego wniosek, stosując art. 61a k.p.a. i orzec w tym przedmiocie w formie postanowienia. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania zostaje wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania Powyższe oznacza, że złożenie wniosku, w tym wniosku o stwierdzenie nieważności, w pierwszej kolejności obliguje organ orzekający do ustalenia, czy pod względem formalnoprawnym (m.in. podmiotowym) taki wniosek kwalifikuje się do merytorycznego rozpoznania. W ocenie sądu, w świetle powyższych ogólnych uwag oraz mając na uwadze niekwestionowany przez skarżącego stan faktyczny sprawy, stanowisko wywiedzione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. i prawidłowo uzasadnione, zasługuje na uwzględnienie. Ocena organu co do braku legitymacji skarżącego do domagania się stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] nie budzi wątpliwości, co szczegółowo wykazał organ administracji publicznej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jak wywiedziono to już wyżej, legitymację do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na wniosek ma strona postępowania zakończonego wydaniem decyzji, której ma dotyczyć stwierdzenie jej nieważności oraz każdy podmiot, który zasadnie podnosi, że decyzja ta dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 k.p.a., albo którego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji. Po pierwsze nie budzi wątpliwości sądu, a co znajduje potwierdzenie w materiale dowodowym, iż skarżący nie był stroną postępowania zakończonego wydaniem przez Prezydenta Miasta K. decyzji z dnia [...], mocą której Prezydent Miasta K. stwierdził nabycie przez przedsiębiorstwo państwowe PKP prawa użytkowania wieczystego gruntów położonych w K. przy ul. A, oznaczonych jako działka nr 1160/2, z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. na okres 99 lat, poczynając od dnia 5 grudnia 1990 r. Nabycie dotyczyło gruntów zajętych pod infrastrukturę kolejową, decyzja uwłaszczeniowa odnosi się do stanu prawnego istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. Nieruchomość ta w dacie 5 grudnia 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, nie zaś skarżącego, czy też jego poprzednika prawnego. Istotne jest przy tym to również, iż stroną postępowania uwłaszczeniowego prowadzonego na podstawie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, oprócz Skarbu Państwa i państwowej osoby prawnej legitymującej się w dniu 5 grudnia 1990 r. prawem zarządu do gruntu może być podmiot, który wykaże, że przysługuje mu prawo do gruntu. Bezsprzecznie, żadnego prawa prawnorzeczowego do gruntu nie posiada wnioskodawca, ani nie posiadał poprzedni właściciel bocznicy kolejowej, gdyż jak ustalił organ, wniosek Zakładów A w K. o uwłaszczenie gruntem, na którym posadowiona jest bocznica, został załatwiony negatywnie. Decyzja w tym przedmiocie została utrzymana w toku administracyjnej kontroli instancyjnej, ale i sądowoadministracyjnej. Zwrócić przy tym należy uwagę, że w motywach wyroku z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Łd 59/08 ze skargi A Spółki z o. o. w K. sąd jednoznacznie stwierdził, że "(...) w sprawie zachodził brak możliwości stwierdzenia nabycia przez skarżącą Spółkę prawa użytkowania wieczystego oraz naniesień budowlanych znajdujących się na nieruchomości położonej w K. przy ul. A, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr 1160/2 (...)". Sąd przywołał również utrwalony pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, który skład orzekający w pełni akceptuje, a wyrażony w wyroku z dnia 6 sierpnia 1997 r. sygn. akt I SA 1440/1996, że " w postępowaniu uwłaszczeniowym organ wydający decyzję nie jest upoważniony do dokonywania rozliczeń między zarządcą gruntu a podmiotami, które partycypowały w budowie obiektu budowlanego, znajdującego się na uwłaszczonym gruncie. Podmioty te mogą dochodzić swych praw w tym przedmiocie przed sądem powszechnym". Powyższe stwierdzenie ma istotne znaczenie z punktu widzenia istoty przedmiotowej sprawy. Nie można bowiem skutecznie wywieść własnego uprawnienia tam, gdzie nie posiadał go poprzednik prawny, co odpowiada zasadzie: " nemo plus iuris..." Zdaniem sądu organ słusznie przyjął i wywiódł, iż decyzja której stwierdzenia nieważności domaga się skarżący nie dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 k.p.a. Nie sposób upatrywać naruszenia przez sporną decyzję uwłaszczeniową interesu prawnego skarżącego, który nie legitymował i nie legitymuje się prawem rzeczowym do nieruchomości, której dotyczyła ta decyzja. Fakt legitymowania się jedynie prawem własności bocznicy kolejowej (którą nabył, co bezsprzecznie wynika z przedstawionej umowy pisemnej, bez gruntu) nie rodzi po stronie skarżącego legitymacji do podważania, poprzez stwierdzenie nieważności, decyzji uwłaszczeniowej gruntu. Również żadnego prawa, uzasadniającego uwłaszczenie nie posiadał poprzedni właściciel bocznicy i prawo do gruntu nie było przedmiotem umowy kupna-sprzedaży zawartej przez skarżącego z poprzednikiem prawnym. W świetle ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych zasadnie wywiódł organ, iż skarżący może się wykazać jedynie interesem faktycznym, a ten nie jest wystarczający do skutecznego wszczęcia trybu nadzwyczajnego w świetle przytoczonych już przepisów prawa. Wobec powyższego nie znajduje uzasadnienia zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 28 k.p.a., jak i art. 61 § 1 w związku z art. 157 § 2 k.p.a. Domyślać się przy tym należy, iż wskazanie przez pełnomocnika w zarzutach skargi przepisu art. 61 § 1 k.p.a. zamiast mającego zastosowanie w sprawie przepisu art. 61a § 1 k.p.a. jest jedynie omyłką pisarską. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonego postanowienia z prawem, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić. a.bł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło