II SA/Łd 973/14

Dnia 4 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), Sędzia NSA Anna Stępień, , Protokolant Pomocnik sekretarza Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2015 roku sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne. a.bł. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: k.p.a.), art. 3 pkt 2, pkt 2a, pkt 16, pkt 23h, pkt 23i, art. 4, art. 5 ust. 1-4, art. 6, art. 8, art. 13, art. 14, art. 15a, art. 23, art. 24 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: ustawa) orzekł o odmowie przyznania E. S. prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko M. S., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2013/2014 na dziecko M. S. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko M. S. – w okresie od 1 lipca 2013 r. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła E. S., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wskazała, że w roku 2011 jej rodzina składała się z 2 osób (jej i syna M.), bowiem związek małżeński z M. K. zawarła w dniu 28 czerwca 2012 r. W roku 2011 dochód rodziny powinien być zatem dzielony na dwie osoby. Strona dodała, że utraciła dochód, bowiem odmówiono jej prawa do renty chorobowej z dniem 1 lipca 2013 r. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. o odmowie przyznania E. S. zasiłku rodzinnego z dodatkami. Po rozpoznaniu skargi E. S., wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję organu II instancji z dnia [...], wskazując na nieprawidłowe wyliczenie dochodu strony. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przyznało E. S. prawo doświadczeń rodzinnych w okresie od 1 lipca 2013 r. do dnia 31 października 2013 r. w formie zasiłku rodzinnego na dziecko M. S. w kwocie 106 zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2013 r. do dnia 31 października 2013 r., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2013/2014 na dziecko M. S. w kwocie 100 zł jednorazowo we wrześniu 2013 r., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego na dziecko M. S. w kwocie 80 zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2013 r. do dnia 31 października 2013 r. Uwzględniając obowiązujące przepisy prawa, materiał dowodowy oraz wytyczne Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Kolegium stwierdziło, iż należy przyjąć, że skład rodziny strony uległ zmianie od dnia 28 czerwca 2012 r., tj. od dnia zawarcia związku małżeńskiego z M. K., z tym też momentem rodzina strony powiększyła się o jedną osobę, wcześniej składała się ze strony i syna. Oznacza to, iż roku kalendarzowym 2011, poprzedzającym okres zasiłkowy, M. K. nie był członkiem rodziny, ale już w momencie składania wniosku o przyznanie świadczenia, tak. Tym samym brak jest podstawy do doliczenia do dochodu rodziny strony w 2011 roku dochodu M. K., który w tym okresie nie był członkiem jej rodziny. Ponowna analiza materiału pozwoliła na ustalenie, iż roczny dochód w rodzinie strony w 2011 roku wynosił 30494,67zł, dochód utracony w 2011 roku wyniósł 27405,68zł, świadczenia alimentacyjne wypłacone na rzecz dziecka w kwocie 3088,99zł, kwota miesięcznego dochodu rodziny po odliczeniu utraconego dochodu wyniosła 257,42zł, miesięczny dochód netto w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 128,70zł i nie przekracza kryterium określonego w art. 5 ust. 2 ustawy wynoszącego 623zł na osobę w rodzinie, zatem zasiłek rodzinny na dziecko przysługuje. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi E. S. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] jako podjętej z naruszeniem prawa materialnego poprzez pominięcie uchwały Rady Miasta Ł. z dnia [...] oraz z dnia [...], co doprowadziło do zaniżenia świadczenia o 100%. Skarżąca wniosła nadto o zasądzenie odsetek ustawowych od należnych kwot liczonych od dnia wniesienia wniosków o ich przyznanie . W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o oddalenie skargi podkreślając, iż w dniu [...] wydało decyzję, którą zmieniło decyzję własną z dnia [...] w części dotyczącej wysokości dodatków do zasiłku rodzinnego, w ten sposób, że przyznało dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2013/2014 na dziecko M. S. w kwocie 150 zł jednorazowo we wrześniu 2013 r., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w kwocie 160 zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2013 r. do dnia 31 października 2013 r. Dodatkowo organ wyjaśnił, iż na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych nie ma przepisów, które dawałyby podstawę organowi do naliczenia odsetek od przedmiotowych świadczeń. W odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, pełnomocnik skarżącej oświadczył, iż podtrzymuje skargę w zakresie jej pkt 2 tj. wniosku o zasądzenie odsetek ustawowych od należnych kwot liczonych od dnia wniesienia wniosków o ich przyznanie. Na rozprawie w dniu 4 lutego 2015 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę w zakresie żądania przyznania odsetek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Określenie "stało się" oznacza ujawnienie przyczyny, która w chwili wniesienia skargi nie istniała, a wystąpiła dopiero w toku rozpoznania sprawy. Postępowanie sądowoadministracyjne staje się zatem bezprzedmiotowe, jeśli w jego toku wystąpią zdarzenia, w następstwie których przestanie istnieć sprawa sądowoadministracyjna i wydanie wyroku stanie się zbędne lub niedopuszczalne. Chodzi zatem o zdarzenia będące przeszkodami o charakterze trwałym, powodującymi niemożność lub niecelowość dalszego prowadzenia postępowania. Postępowanie sądowe może stać się bezprzedmiotowe z różnych przyczyn, do których należy zaliczyć przykładowo wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji (postanowienia) przez organ, który wydał tę decyzję w ramach tzw. samokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.), wygaśnięcie decyzji (postanowienia), będącej przedmiotem skargi albo wygaśnięcie decyzji obarczonej terminem ustawowym lub ustalonym w decyzji, bądź ziszczenie się skutku tejże decyzji (postanowienia) (por. J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2004, s. 235; T. Woś, H. Knysiak, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 495). W następstwie ustalenia, iż mamy do czynienia z bezprzedmiotowością postępowania dochodzi do jego umorzenia. Umorzenie postępowania oznacza zaś przerwanie i zakończenie postępowania sądowadministracyjnego z powodu zaistnienia w jego toku zdarzeń, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu, albo powodują, że dokonanie przez sąd administracyjny kontroli zaskarżonego aktu staje się zbędne, a nawet niedopuszczalne. Bezprzedmiotowość postępowania "z innych przyczyn" występuje także, gdy w toku postępowania przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Jak wynika z odpowiedzi na skargę, ale przede wszystkim z oryginału znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy, decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., na podstawie art. 163 k.p.a., art. 15a i art. 32 ust. 2 ustawy oraz § 3a i § 3b uchwały Rady Miejskiej w Ł. z dnia 12 lipca 2006 r. w sprawie podniesienia kwot niektórych dodatków do zasiłku rodzinnego (Dziennik Urzędowy Województwa Łódzkiego z 2006 r., nr 306, poz. 2368 ze zm.) zmieniło decyzję własną z dnia [...] w części dotyczącej wysokości dodatków do zasiłku rodzinnego, w ten sposób, że przyznało stronie skarżącej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2013/2014 na dziecko M. S. w kwocie 150 zł jednorazowo we wrześniu 2013 r., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego w kwocie 160 zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2013 r. do dnia 31 października 2013 r. Powyższe oznacza, że po wniesieniu skargi, a przed rozpoznaniem sprawy przez sąd zaistniała okoliczność, która uczyniła postępowanie w sprawie bezprzedmiotowym. Bezsprzecznie bowiem, w toku postępowania sądowego organ zmienił własną decyzję ostateczną w części dotyczącej wysokości przyznanych skarżącej dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego oraz z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Tym samym czyniąc w istocie zadość pkt 1 żądania skargi, gdzie strona skarżąca zarzuciła wydanie decyzji z pominięciem aktu prawa miejscowego w sprawie podniesienia kwot dodatków do zasiłku rodzinnego, co za tym zaniżenie kwot przyznanych dodatków do zasiłku rodzinnego. Ocena taka jest tożsama z oceną strony skarżącej, która w piśmie z dnia 29 października 2014 r. przyznała, iż organ naprawił swój błąd. Zdaniem sądu oceny co do bezprzedmiotowości postępowania sądowego nie zmienia fakt, iż we wspomnianym piśmie, strona skarżąca stwierdziła, iż niezgodne z prawem działanie organów administracji publicznej spowodowało, że roszczenia strony zostały zrealizowane po ponad roku od złożenia wniosku o jego przyznanie, co za tym żąda zasądzenia odsetek ustawowych od należnych kwot. Po pierwsze, sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Sąd nie mógł więc co do zasady orzec merytorycznie o przyznaniu, lub nie, odsetek. Po wtóre, jak prawidłowo wskazał również organ, na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych i w kodeksie postępowania administracyjnego brak jest podstaw materialnoprawnych do zasądzenia w postępowaniu administracyjnym odsetek od świadczeń, wypłaconych przez organ z opóźnieniem, czy to w wyniku kontroli instancyjnej, czy też sądowoadministracyjnej. Ustawa o świadczeniach rodzinnych kwestię ustawowych odsetek za zwłokę oraz trybu przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przywołuje do stosowania jedynie w przypadku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego ustanawiając stosowną ku temu regulację w art. 30 ustawy, a więc niemającą zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Prawo do odsetek jest jedynie wówczas, gdy przepis je ustanawia. Nadto w szeregu orzeczeń sądy administracyjne wskazywały, iż istnieje możliwość zasądzenia odsetek od opóźnienia wypłaty należności (z różnych tytułów), lecz jedynie w postępowaniu przed sądem powszechnym z uwagi na prywatnoprawny charakter żądania naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej (vide uchwała NSA z dnia 5 marca 2001 r., sygn.akt OPS 17/00, publ. ONSA 2001/3/100; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 18 października 2005 r., sygn.akt II SA/Po 1791/03 oraz z dnia 8 listopada 2005 r., sygn.akt II SA/Po 1987/03; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 27 kwietnia 2012 r., sygn.akt II SA/rz 149/12; wyrok WSA w Lublinie z dnia 23 lutego 2012 r., sygn.akt II SA/Lu 6/12 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, iż orzekanie o odsetkach ustawowych od świadczenia rodzinnego nie należy do właściwości organów administracji publicznej, a co za tym również sądu administracyjnego, stąd żądanie strony skarżącej, sformułowane jako pkt 2 żądania skargi, nie ma wpływu na ocenę, iż postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe. Reasumując, w ocenie sądu konsekwencją zmiany ostatecznej decyzji, która była przedmiotem niniejszej skargi, jest stwierdzenie, iż jej kontrola stała się zbędna. Z powyższych względów, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. a.bł.