II SAB/Łd 100/12

Dnia 26 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot – Szustowska (spr.) Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek Protokolant asystent sędziego Marcin Olejniczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2012 roku sprawy ze skargi M. S. na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Wojewodę [...] w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne. Decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] Wojewoda Ł. udzielił Generalnemu Dyrektorowi Dróg Krajowych i Autostrad zezwolenia na realizację inwestycji drogowej, polegającej na budowie drogi ekspresowej S-8, na odcinku: węzeł W. - węzeł W. (A-1) od km 99+937 do km 204+000 w zakresie odcinka 5 (węzeł S. Południe - węzeł Ł.) – od km 140+552,05 do km 174+200 wraz z infrastrukturą. Powyższe rozstrzygnięcie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją z dnia [...] 2011 r. utrzymał w mocy. Pismem z dnia 13 grudnia 2011 r. (data wpływu do organu – 16 grudnia 2011 r.) Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad zwrócił się do Wojewody Ł. z wnioskiem o ustalenie i wypłatę odszkodowania dla nieruchomości położonej w obrębie X., oznaczonej jako działki nr 133/1 o pow. 0,1601ha, nr 149/2 o pow. 0,3618ha oraz nr 150/2 o pow. 0,3812ha, stanowiących własność M. S. W dniu 25 stycznia 2012 r. wpłynęło do Wojewody Ł. pismo M.S. opatrzone datą 20 stycznia 2012 r., w którym domagał się on niezwłocznego wydania decyzji ustalającej odszkodowanie, podnosząc iż w świetle regulacji art. 12 ust. 4a i 4b ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jednolity Dz.U. nr 193 z 2008r., poz. 1194 ze zm.), decyzja ustalająca wysokość odszkodowania powinna zostać wydana w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. W dniu 14 lutego 2012 r. Wojewoda Ł. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości położonej w obrębie X. A, gminie B., powiecie Ł., województwie Ł., oznaczonej jako działki nr 133/1 o pow. 0,1601ha, 149/2 o pow. 0,3618ha, 150/2 o pow. 0,3812ha oraz z tytułu wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych ustanowionych na przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie organ wyznaczył termin załatwienia sprawy na dzień 31 sierpnia 2012 r. Pismem z dnia 24 lutego 2012 r. Wojewoda Ł. poinformował M.S. (data doręczenia 5 marca 2012 r.) o procedurze ustalenia wysokości i wypłaty odszkodowania za wskazane wyżej nieruchomości, wskazując iż wydanie decyzji w tym przedmiocie musi zostać poprzedzone powołaniem biegłego rzeczoznawcy majątkowego, który określi wartości poszczególnych działek według ich stanu faktycznego z dnia 1 września 2011 r., co też zostanie uczynione w możliwie najkrótszym czasie. Postanowieniem z dnia 31 maja 2012 r. doręczonym M.S. w dniu 14 czerwca 2012 r. Wojewoda Ł. powołał biegłego rzeczoznawcę majątkowego do sporządzenia w formie operatu szacunkowego opinii o wartości wskazanych wyżej nieruchomości. W dniu 6 czerwca 2012 r. M S. za pośrednictwem Wojewody Ł. wniósł do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Ł., wskazując iż w ustawowym terminie nie zostały wydane decyzje odszkodowawcze, a nadto organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Pismem z dnia 13 czerwca 2012 r. Wojewoda Ł. przekazał wspomniane wyżej zażalenie wraz z aktami sprawy Ministrowi Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej (data wpływu 15 czerwca 2012 r.). W dniu 16 czerwca 2012 r. M S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na przewlekłe prowadzenia postępowania przez Wojewodę Ł. w przedmiocie ustalenia odszkodowania, argumentując że w ustawowym terminie nie zostały wydane decyzje odszkodowawcze, a nadto skarżący nie został zawiadomiony o wszczęciu postępowania odszkodowawczego. Do dnia wniesienia skargi Wojewoda nie odpowiedział na pismo strony dotyczące wskazania przyczyn opieszałości Wojewody. Odpowiadając na skargę Wojewoda Ł. wniósł o jej odrzucenie. W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy, przywołał brzmienie art. 35 § 1 i 36 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.), powoływanej dalej jako k.p.a., art. 12 ust 4b ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jednolity. Dz.U. z 2008 r. nr 193, poz. 1194 ze zm.), art. 52 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. nr 270 z 2012r.), wywodząc że do dnia przekazania skargi zażalenie skarżącego na przewlekłe prowadzenie postępowania nie zostało rozpatrzone przez Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wobec czego skarga na bezczynność Wojewody winna podlegać odrzuceniu. Dodatkowo organ wyjaśnił, że liczba prowadzonych postępowań odszkodowawczych ciągle ulega zwiększeniu, zaś sama inwestycja drogowa, polegająca na rozbudowie drogi krajowej S-8 na odcinku Węzeł W. – Węzeł W. obejmuje około 5300 działek. Zatem duża liczba postępowań, skomplikowane stany prawne, konieczność weryfikacji dokumentów oraz sporządzonych operatów szacunkowych w znacznym stopniu wpływają na szybkość prowadzonych postępowań. W dniu 15 października 2012 r. wpłynęło do Sądu pismo procesowe, w którym Wojewoda Ł. wniósł o umorzenie postępowania ze skargi M.S. na przewlekłe prowadzenie przez Wojewody Ł. postępowania odszkodowawczego, argumentując że w dniu 10 października 2012 r. wydana została decyzja o ustaleniu wysokości odszkodowania i przyznaniu rzeczonego odszkodowania M.S. oraz o umorzeniu z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania w części dotyczącej ustalenia odszkodowania na rzecz R.S. z tytułu wygaśnięcia ograniczonych praw rzeczowych ustanowionych na przedmiotowej części nieruchomości. Na rozprawie w dniu 26 października 2012r. pełnomocnik organu podniósł dodatkowo, iż decyzja z dnia 10 października 2012r. została wprowadzona do obrotu prawnego, wobec doręczenia jej skarżącemu w dniu 15 października 2012r. Wskazał ponadto, iż opóźnienie w przeprowadzeniu dowodu z operatu szacunkowego wynikało z obowiązku wyłonienia osoby biegłego w trybie przetargowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Po myśli art. 52 § 1 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu administracyjnym (tekst jednolity Dz.U. nr 270 z 2012r.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego można wnieść, co do zasady, po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeśli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w spawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy natomiast rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). W przypadku skarg na przewlekłość środkiem tym jest zażalenie, o którym mowa w art. 37 § 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.). Przy czym warunkiem formalnym skutecznego wniesienia skargi jest samo złożenie zażalenia nie zaś oczekiwanie na jego rozpoznanie przez organ wyższego stopnia czy też merytoryczna treść wydanego przezeń w tym trybie orzeczenia. (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2012r., sygn.akt I OSK 872/12, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 1145135). W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, iż skarżący wniósł zażalenie na przewlekłość Wojewody Ł. do Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej co czyni skargę dopuszczalną w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a. a wniosek o jej odrzucenie niezasadnym. Zgodnie natomiast z treścią art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – stosownie do przedmiotu skargi, określonego w art. 3 § 2 pkt 1-4, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisu prawa. Brak jest natomiast możliwości uwzględnienia skargi na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. bez jednoczesnego zobowiązania organu do stosownego działania. Dlatego wydanie aktu lub dokonanie przez organ czynności przed rozpoznaniem skargi na przewlekłość czyni postępowanie w tej sprawie bezprzedmiotowym i skutkuje jego umorzeniem. (por. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Białymstoku z dnia 6 marca 2012r., sygn.akt II SAB/Bk 87/11 oraz w Gliwicach z dnia 4.kwietnia 2012r., sygn.akt II SAB/Gl 1/12 w Warszawie z dnia 18 stycznia 2012r., sygn.akt VII SAB/Wa 173/11, wszystkie dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) W rozpoznawanej sprawie Wojewoda Ł. w dniu 10 października 2012r. tj. po wniesieniu skargi a przed datą wyrokowania wydał decyzję, która została wprowadzona do obrotu prawnego. Oznacza to również, że przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna (rozumiana jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zmuszenia organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności), a co za tym idzie postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.listopada 2008r., sygn.akt I OPS 6/08, dostępna na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzeczono o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego. B.C.