II SAB/Łd 186/15
WyrokWSA w Łodzi2015-12-10
Skład orzekający: Barbara Rymaszewska, Czesława Nowak-Kolczyńska, Anna Stępień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. przewlekle prowadził postępowanie w sprawie wybudowania budynku mieszkalnego, a jeśli tak, to czy miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd stwierdził, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. przewlekle prowadził postępowanie w sprawie wybudowania budynku mieszkalnego, co miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadniono to długotrwałym okresem postępowania (od 2012 r.), nieefektywnymi czynnościami podejmowanymi w dużych odstępach czasu, brakiem informowania stron o przedłużeniu terminu oraz nieprzeprowadzeniem kilkunastu terminów oględzin nieruchomości. W związku z tym sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku (ze względu na cofnięcie żądania przez skarżącego), wymierzył organowi grzywnę w wysokości 1000 zł oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Stan faktyczny
Skarżący S. M. złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w sprawie wybudowania budynku mieszkalnego, które trwało od 2012 roku. Skarżący wskazał na liczne, nieefektywne czynności organu, w tym wielokrotne wyznaczanie oględzin, które nie dochodziły do skutku. Organ administracji w odpowiedzi na skargę podniósł, że opóźnienia wynikają z czynników niezależnych od niego, takich jak udaremnianie czynności kontrolnych przez strony postępowania oraz braki kadrowe. Sąd rozpoznał skargę, biorąc pod uwagę przebieg postępowania administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku; wymierzył Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. grzywnę w wysokości 1000 zł; zasądził od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącego S. M. kwotę 196,95 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 10 grudnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Protokolant Pomocnik sekretarza Izabela Bielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 roku sprawy ze skargi S. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w przedmiocie wybudowania budynku mieszkalnego 1) stwierdza, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku; 3) wymierza Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc ) złotych; 4) zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz skarżącego S. M. kwotę 196,95 (sto dziewięćdziesiąt sześć i 95/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. LS
W dniu 25 sierpnia 2015 r. S. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. w sprawie wszczętej wnioskiem z dnia 22 marca 2012 r. dotyczącej wybudowania budynku mieszkalnego, położonego w B. przy ul. A 21, załatwianej przez organ przez 3,5 roku. Skarżący wniósł o: pkt 1 - stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania; pkt 2 - zobowiązanie organu do załatwienia wniosku skarżącego; pkt 3 - stwierdzenie, że przewlekłość postępowania ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; pkt 4 - przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, przewidzianej w art. 149 § 2 p.p.s.a.; pkt 5 - w przypadku uzasadnionego oddalenia wniosku z pkt 4 skargi, skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 149 § 2 w zw. z art. 156 § 6 p.p.s.a. mając na względzie, że przewlekłość postępowania miała miejsce bez żadnego uzasadnienia i z rażącym naruszeniem prawa; pkt 6 - zasądzenie w trybie art. 200 p.p.s.a. od PINB na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego.
Motywując skargę S. M. podniósł, że wniosek o wszczęcie postępowania w tej sprawie datowany jest na dzień 22 marca 2012 r. i został doręczony organowi w dniu 26 marca 2012 r. Pismem z dnia 24 kwietnia 2012 r. PINB powiadomił skarżącego
o wszczęciu postępowania i wyznaczył termin I oględzin na dzień 30 maja 2012 r.
Pismem z dnia 4 czerwca 2012 r. organ wyznaczył termin II oględzin na dzień 3 lipca 2012 r. Wobec nieudostępniania budynku do oględzin przez właściciela obiektu -skarżący pismem z dnia 3 lipca 2012 r wniósł do PINB o powiadomienie organów ścigania o przestępstwie utrudniania czynności organu.
Postanowieniem z dnia [...] organ ścigania odmówił wszczęcia dochodzenia wobec braku cech przestępstwa.
Pismem z dnia 16 sierpnia 2012 r. PINB wyznaczył termin III oględzin na dzień 13 września 2012 r., natomiast kolejnym pismem z dnia 17 sierpnia 2012 r. wyznaczył termin IV oględzin na dzień 14 września 2012 r.
W dniu 20 lipca 2012 r. PINB powiadomił Prokuraturę Rejonową w B., że kolejne oględziny nie odbyły się z powodu nieobecności właściciela posesji i jego pełnomocnika.
Pismem z dnia 18 września 2012 r. organ wyznaczył termin V oględzin na dzień 17 października 2012 r.
Pismem z dnia 28 maja 2013 r. PINB wyznaczył termin VI oględzin na dzień 3 lipca 2013 r., zaś pismem z dnia 20 czerwca 2013 r. wyznaczył termin VII oględzin na dzień
23 lipca 2013 r.
W dniu 16 sierpnia 2013 r. skarżący wniósł o wszczęcie postępowania w sprawie prawidłowości wybudowania oraz użytkowania budynku m.in. mieszkalnego.
Pismem z dnia 29 sierpnia 2013 r. PINB wyznaczył termin VIII oględzin na dzień 22 października 2013 r.
Wobec całkowitej bezczynności organu, skarżący w dniu 23 października 2012 r. wniósł zażalenie do [...]WINB, który postanowieniem z dnia [...] wyznaczył PINB dodatkowy termin na załatwienie sprawy do dnia 21 stycznia 2013 r.
Po upływie wyznaczonego przez [...]WINB terminu, skarżący w dniu 11 lutego 2013 r. wniósł skargę na bezczynność PINB do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Łodzi, który wyrokiem z dnia 16 maja 2013 r. sygn. akt Il SAB/Łd 29/13 zobowiązał PINB do załatwienia wniosku skarżącego w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się wyroku oraz stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Pismem z dnia 21 lutego 2014 r. organ wyznaczył termin IX oględzin na dzień 27 marca 2014 r. Kontrola nie doszła do skutku.
PINB decyzją z dnia [...] nr [...] umorzył postępowanie w sprawie.
W toku postępowania odwoławczego [...]WINB postanowieniem z dnia [...] nr [...] zlecił PINB przedstawienie protokołu z oględzin obiektu, który miał powstać w drodze uzupełnienia materiału dowodowego.
Pismem z dnia 13 sierpnia 2014 r. organ wyznaczył termin X oględzin na dzień 28 sierpnia 2014 r., a następnie pismem z dnia 3 października 2014 r. wyznaczył termin XI oględzin na dzień 3 listopada 2014 r. Pismem z dnia 18 listopada 2014 r. PINB wyznaczył termin XII oględzin na dzień 18 grudnia 2014 r.
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] [...]WINB uwzględnił żądanie skarżącego przeprowadzenia wniosku dowodowego i zlecił jego przeprowadzenie PINB.
Pismem z dnia 14 stycznia 2015 r. PINB wyznaczył termin XIII oględzin na dzień 10 lutego 2015 r.
[...]WINB nie czekając już na wykonanie zleconego postępowania dowodowego, decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił decyzję PINB.
Pismem z dnia 18 lutego 2015 r. PINB wyznaczył termin XIV oględzin na dzień 19 marca 2015 r., zaś pismem z dnia 28 kwietnia 2015 r. wyznaczył termin XV oględzin na dzień 27 maja 2015 r.
Dnia 29 maja 2015 r. skarżący w trybie art. 37 K.p.a. złożył do [...]WINB zażalenie na bezczynność PINB.
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] [...]WINB stwierdził, że organ w sprawie nie jest bezczynny, bowiem wyznacza kolejne kontrole.
Dnia 23 czerwca 2015 r. PINB wyznaczył termin XVI oględzin na dzień 23 lipca 2015 r.
Pismem z dnia 13 lipca 2015 r. skarżący złożył wniosek dowodowy, który nie został rozpoznany.
Dnia 30 kwietnia 2015 r. skarżący w trybie art. 37 k.p.a. wniósł do [...]WINB zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez PINB.
Postanowieniem z dnia [...] nr [...] [...]WINB uznał, że PINB w B. prowadzi postępowanie w sprawie w sposób przewlekły i wyznaczył organowi dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 24 sierpnia 2015 r. oraz zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie. Termin ten upłynął bezskutecznie.
Od ostatniej kontroli wyznaczonej na 23 lipca 2015 r., która do skutku nie doszła, PINB nie podjął w sprawie żadnych czynności.
Według skarżącego z przedstawionego toku postępowania wynika jednoznacznie, że organ prowadzi postępowanie pozornie od roku 2012.
Odpowiadając na skargę PINB wniósł o jej odrzucenie, wyjaśniając, że
w następstwie złożonego w dniu 22 marca 2012 r. (data wpływu 26 marca 2012 r.) wniosku S. M. PINB w B. wszczął w dniu 24 kwietnia 2012 r., postępowanie administracyjne w przedmiocie legalności zabudowy posesji przy ul. A 21 w B. (budynek mieszkalny i gospodarczy), dz. nr ewid. 456 obręb [...] w B. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego PINB rozdzielił przedmiotową sprawę na dwa odrębne postępowania, tj.:
1) znak: [...] - postępowanie dotyczące legalności wybudowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego przy ul. A 21 w B., dz. nr ewid. 456 obręb [...].
2) znak: [...] - postępowanie w zakresie legalności budowy budynku gospodarczego zlokalizowanego przy ul. A 21 w B., dz. nr ewid. 456 obręb [...].
Niniejsza skarga dotyczy pierwszego postępowania administracyjnego prowadzonego
w zakresie legalności wybudowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego przy ul. A 21 w B.. W toku prowadzonego postępowania ustalono, iż G. S. realizując budowę segmentu bliźniaczego budynku mieszkalnego przy ul. A 21 w B. na podstawie udzielonego w dniu [...] znak: [...] pozwolenia na budowę, dokonała samowolnego odstępstwa od ustaleń i warunków określonych w w/w pozwoleniu. Istotne odstępstwo polegało na nadbudowie części strychu. Dodatkowo
w trakcie realizacji obiektu inwestorka nie zakończyła robót izolacyjnych na stropodachu oraz nie wykonała ścian przeciwpożarowych z odpowiednimi obróbkami blacharskimi.
Powyższe okoliczności dały podstawę organowi nadzoru urbanistyczno-budowlanego, którego kompetencje w tamtym okresie posiadał Urząd Miasta i Gminy w B., do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie dokonanego samowolnie odstępstwa od zatwierdzonego projektu i warunków pozwolenia na budowę. Decyzją
z dnia [...] znak: [...] wstrzymano G. S. budowę i nałożono obowiązek rozbiórki samowolnie zrealizowanej kondygnacji strychu. W postępowaniu odwoławczym uchylono w/w decyzję w części dotyczącej rozbiórki, wskazując na konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji wydał decyzję nakazującą inwestorowi doprowadzenie obiektu do zgodności z obowiązującym prawem. Jednoznacznie stwierdzono, iż niewykonanie przez G. S. murów osłonowych, obróbek blacharskich i nie zakończenie robót izolacyjnych na dachu i stropodachu obiektu może powodować zalewanie i zamakanie ściany segmentu sąsiadującego, stanowiącego własność sąsiada.
W związku z powyższym zasadnym stało się wydanie przez Kierownika Wydziału Urbanistyki, Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miasta i Gminy B. nakazu wykonania murów osłonowych i izolacji oraz obróbek blacharskich na dachu
i stropodachu segmentu budynku mieszkalnego bliźniaczego, a ponadto nałożenie obowiązku uzyskania pozwolenia na użytkowanie w/w budynku, którego do dzisiaj nie uzyskano.
Brak dokumentu z czynności kontrolnych potwierdzających okoliczność wykonania obowiązku oraz brak uzyskania decyzji na użytkowanie przedmiotowego obiektu obliguje organ do podjęcia ustawowych działań. W tym celu niezbędne jest przeprowadzenie środka dowodowego w postaci czynności kontrolnych na obiekcie. Do dnia dzisiejszego organ tych czynności nie przeprowadził w związku z ich celowym udaremnianiem przez P. S. oraz G. S. jako osobę prawnie umocowaną. W związku z okolicznością celowego udaremniania czynności kontrolnych PINB nie zgromadził niezbędnego materiału dowodowego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.
Po stosownym powiadomieniu organów ścigania w dniu 11 marca 2015 r. Komenda Powiatowa Policji w B. wszczęła dochodzenie w sprawie przestępstwa określonego w art. 91 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
w związku z art. 12 kodeksu karnego. Na chwilę obecną Sąd Rejonowy w B., II Wydział Karny wyznaczył na dzień 20 października 2015 r. rozprawę w zakresie w/w zgłoszenia.
PINB podkreślił, że w toku prowadzonego postępowania wyznaczał już 13 środków dowodowych w postaci oględzin przedmiotu postępowania, które z powodu okoliczności celowego ich udaremniania nie zostały przeprowadzone.
Odnosząc się do skargi PINB stwierdził, że jest ona niezasadna, ponieważ zaniedbanie w zakresie bezczynności czy też przewlekłości prowadzonego postępowania jest od niego niezależne. Brak odpowiedniej kadry pracowniczej, liczne rozbudowane postępowania administracyjne, uczestnictwo w postępowaniach prowadzonych przez organy ścigania, czy też konieczność podjęcia natychmiastowych działań w przypadku wystąpienia zagrożenia zdrowia i życia mieszkańców powiatu powoduje niezależne od niego zaniedbania w terminowym załatwianiu spraw.
Powołując się na obowiązujący system prawny PINB wskazał, że każdy obywatel ma prawo skorzystać z przysługujących mu uprawnień składania skarg i petycji, w związku
z czym organ zmuszony jest rozpatrzyć każdy wniosek, który powoduje przy nieodpowiedniej kadrze pracowniczej nawarstwianie się spraw. Szeroki zakres ustawowych kompetencji organu nadzoru budowlanego przy niewielkiej liczbie pracowników powoduje, iż organ staje przed wyborem mniejszego zła wybierając kontrole, gdzie ewidentnie występuje bezpośrednie zagrożenie zdrowia i życia ludzi, narażając się tym samym na bezczynność w innych ważnych sprawach.
Na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. skarżący poparł skargę i wniósł
o zasądzenie kosztów postępowania, według przedłożonego zestawienia. Oświadczył, że w wyrokiem z dnia 9 grudnia 2015 r. sygn. akt II SAB/Łd 185/15 tutejszy sąd zobowiązał organ do wydania aktu. W związku z powyższym skarżący cofnął skargę
w zakresie punktu 2 skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - przywoływanej dalej w tekście jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi S. M. jest przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego
w B. w przedmiocie wybudowania budynku mieszkalnego, położonego
w B. przy ulicy A 21.
Warunkiem dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.).
W przypadku takiej skargi niezbędne jest złożenie zażalenia do organu wyższego stopnia, jak stanowi art. 37 § 1 k.p.a. Organ ten może wyznaczyć dodatkowy termin na załatwienie sprawy (art. 37 § 2 k.p.a.). Dopiero po wyczerpaniu tego trybu strona może wnieść skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania. Dla uznania wyczerpania toku zażaleniowego przez stronę wystarczające jest wykazanie, że złożyła ona stosowne zażalenie do organu wyższego stopnia. Przy ocenie dopuszczalności skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ nie ma znaczenia sposób rozpoznania takiego zażalenia przez właściwy organ wyższego stopnia.
W rozpoznawanej sprawie tryb zażaleniowy poprzedzający wniesienie skargi został niewątpliwie wyczerpany, ponieważ S. M. w dniu 30 kwietnia 2015 r. wniósł do [...]WINB zażalenie na przewlekłe prowadzenie niniejszego postępowania przez PINB w B.. Natomiast [...]WINB postanowieniem z dnia [...]. uznał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. prowadzi postępowanie w sposób przewlekły, wyznaczył organowi dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 24 sierpnia 2015 r. i zarządził wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie oraz podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania sprawy administracyjnej w przyszłości.
Wobec powyższego bezspornie skarga jest dopuszczalna i brak było podstaw do jej odrzucenia, jak wnioskował PINB w treści odpowiedzi na skargę.
Przystępując w następnej kolejności do merytorycznego rozpoznania skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. sąd stwierdził, że jest ona w pełni uzasadniona.
Przepisy prawa nie definiują wprost, na czym polega "przewlekłe prowadzenie postępowania", o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a i art. 37 § 1 k.p.a. Należy jednak przyjąć, że przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności,
a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 k.p.a., ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Organ prowadzi tym samym postępowanie
w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie postawić zarzut niedochowania należytej staranności
w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono
w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym dowodowych) pozbawionych dla sprawy znaczenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 26 października 2012 r. sygn. II OSK 1956/12 – Lex nr 1233717, 5 lutego 2015 r. sygn. akt II GSK 2038/13 – Lex nr 1650937, 10 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 2104/14 – Lex nr 1658404 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Warszawie z dnia: 27 sierpnia 2014 r. sygn. akt VI SAB/Wa 37/14 – Lex nr 1508584, 13 marca 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 323/13 – Lex nr 1447027, 10 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 37/15 – Lex nr 1723841, Wrocławiu z dnia: 16 stycznia 2015 r. sygn. akt III SAB/Wr 9/14 – Lex nr 1625607 i 10 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SAB/Wr 14/14 – Lex nr 1460797, Łodzi z dnia 5 lipca 2013 r. sygn. akt II SAB/Łd 48/13, Lublinie z dnia: 4 marca 2014 r. sygn. akt II SAB/Lu 640/13 – Lex nr 1522743 i 28 stycznia 2014 r. sygn. akt II SAB/Lu 589/13 – Lex nr 1502617).
W jednym z wyroków Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z dnia 7 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 34/13 – Lex nr 1296088) stwierdził, że pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiona w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Stwierdzenie, że w określonej dacie, a tą będzie data orzekania przez sąd, można zakwalifikować postępowanie organu jako dotknięte przewlekłością jego prowadzenia, wymagać będzie gruntownego zbadania sprawy pod wieloma względami, dokonania oceny czynności procesowych, analizy faktów i okoliczności zależnych od działania organu i jego pracowników oraz stanu zastoju procesowego sprawy wynikającego z zaniechania lub wadliwości działań podejmowanych przez strony lub innych uczestników postępowania.
Podstawową zasadą procedury administracyjnej zdefiniowaną w art. 12 k.p.a. jest szybkość postępowania administracyjnego, która wyraża się w tym, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie.
Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu
o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 1 - § 3 k.p.a.).
O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również
w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).
Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 p.p.s.a.).
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).
Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.).
Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, scharakteryzowana
w treści skargi, dostarcza aż nadto argumentów, aby wyciągnąć wniosek o jej prowadzeniu w sposób przewlekły. Niespornym jest bowiem, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. prowadzi rzeczone postępowanie od 2012 r.,
w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie pojedynczych czynności
w znacznych odstępach czasu, mających niekiedy cechy pozorności, czego ewidentnym dowodem jest chociażby kilkanaście bezskutecznie wyznaczonych terminów oględzin nieruchomości, które nie odbyły się z uwagi na brak udostępnienia budynku przez właściciela obiektu i odwlekanie w czasie powiadomienia organów ścigania o popełnieniu przestępstwa z art. 91 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Materiał dowodowy sprawy niniejszej dowodzi nadto, że PINB na przestrzeni lat 2012-2015 ani razu nie poinformował stron postępowania w trybie art. 36 § 1 k.p.a. o przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy i przyczynach takiego stanu rzeczy. Taka sytuacja nie jest możliwa do pogodzenia z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje, iż przewlekłość postępowania organu ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Takie postępowanie nie zasługuje na aprobatę
i w sposób oczywisty podważa zaufanie obywateli do organów administracji publicznej.
Wobec powyższego sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. w punkcie pierwszym wyroku stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W punkcie drugim wyroku sąd, mając na względzie brzmienie art. 161 § 1 pkt 1
w zw. z art. 60 p.p.s.a., umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku, uwzględniając fakt, że skarżący na rozprawie cofnął żądanie skargi w części dotyczącej punktu 2 skargi.
W punkcie trzecim wyroku sąd w trybie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., biorąc pod uwagę prowadzenie postępowania z rażącym naruszeniem prawa wymierzył Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. grzywnę w wysokości 1000 zł. Grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Okoliczności niniejszej sprawy wskazują, iż grzywna w tej wysokości będzie dostatecznie represyjna, a jednocześnie spełni cele w zakresie prewencyjnego oddziaływania i będzie dyscyplinować organ do sprawnego prowadzenia postępowania.
O kosztach postępowania orzeczono w punkcie czwartym wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 196,95 zł składają się: uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł oraz udokumentowane koszty dojazdu do sądu w wysokości 96,95 zł.
a.tp.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło