II SAB/Łd 216/15

Dnia 26 lutego 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2016 roku sprawy ze skargi Stowarzyszenia A w W. na bezczynność Okręgowego Sądu Lekarskiego w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku strony skarżącej z dnia 18 lutego 2015 roku; 3. zasądza od Okręgowego Sądu Lekarskiego w Ł. na rzecz Stowarzyszenia A w W. kwotę 104,20 (sto cztery 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. LS W dniu 17 grudnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła, złożona za pośrednictwem organu, skarga Stowarzyszenia A w W. na bezczynność Okręgowego Sądu Lekarskiego w Ł. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej określonej we wniosku z dnia 18 lutego 2015 r., domagającego się: zobowiązania organu do prawidłowego rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej - z uwzględnieniem okoliczności, że wnioskowane dane mają charakter informacji publicznych - w terminie 14 dni; dopuszczenia dowodu uzupełniającego z załączonych dokumentów (wniosek o udostępnienie informacji publicznej oraz dowód jego przesłania) na okoliczność treści wniosku oraz tego, że został on przesłany stronie przeciwnej; zasądzenia na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Motywując skargę strona skarżąca wskazała, że dnia 18 lutego 2015 r. przesłała do Okręgowego Sądu Lekarskiego Okręgowej Izby Lekarskiej w Ł. pocztą elektroniczną na adres [...] wniosek o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie kserokopii lub skanów orzeczeń Okręgowego Sądu Lekarskiego wydanych w latach 2011-2014. Na poparcie swych zarzutów i wniosków strona przywołała obszerne poglądy judykatury podkreślając, iż strona przeciwna nie odpowiedziała na wniosek, ani nie udzieliła informacji publicznej. Odpowiadając na skargę Okręgowy Sąd Lekarski w Ł. podniósł, że uwzględnił ją w całości i w dniu 22 października 2015 r. przesłał skarżącemu wnioskowaną informację publiczną pocztą tradycyjną. Dodał, iż strona otrzymała tę informację, co potwierdza pismo skarżącego z dnia 4 listopada 2015 r. Wskazując na powyższe organ wniósł o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – przywoływanej dalej w skrócie jako: p.p.s.a.). Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do wypowiedzenia się, czy wobec udzielenia przez Okręgowy Sąd Lekarski w Ł. pismem z dnia [...] odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, strona skarżąca podtrzymuje skargę na bezczynność tego organu. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik strony skarżącej podtrzymał skargę. Podkreślił, iż otrzymał od organu pismo oznaczone [...], jest ono pismem przewodnim, do którego załączono orzeczenia wydane przez organ, usunięto z nich jednak dane osób obwinionych, co powoduje, że informacja jest niepełna. W szczególności utajnianie imion i nazwisk lekarzy, którzy swoimi błędami lub zaniechaniami zaszkodzili pacjentom lub narazili ich zdrowie na niebezpieczeństwo nie może zasługiwać na aprobatę. Na rozprawie w dniu 26 lutego 2016 r. pełnomocnik organu wniósł o umorzenie postępowania oraz niezasądzanie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, ponieważ Prezes strony skarżącej oraz jego pełnomocnik to ta sama osoba. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Właściwość sądów administracyjnych w sprawach wniosków o udzielenie informacji publicznej wynika z przepisu art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 2058 – powoływana dalej jako: ustawa) stanowiącego, że do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Oznacza to, że celem skargi na bezczynność organu administracji, jest doprowadzenie do wydania przez ten organ decyzji administracyjnej (lub innego aktu) w sprawie wszczętej żądaniem strony. Bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej występuje wtedy, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej w sposób przewidziany ustawie o dostępie do informacji publicznej, wbrew przepisom prawa ani nie udostępnia w nakazanym terminie w drodze czynności materialno-technicznej żądanej informacji, ani też nie wydaje stosownej decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej bądź o umorzeniu postępowania. Przy czym nie jest możliwe skuteczne podniesienie zarzutu bezczynności w sytuacji, gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej (jak też gdy nie istnieje, czy też nie jest w posiadaniu organu). W takiej sytuacjach organ nie jest zobowiązany ani do udostępnia żądanej informacji, ani do wydania decyzji o odmowie jej udostępnienia. Prawo dostępu do informacji publicznej oznacza bowiem dostęp do informacji będącej faktycznie informacją publiczną, a z przepisów ustawy o dostępnie informacji publicznej jednoznacznie wynika, że udostępnieniu w trybie ustawy podlega tylko informacja publiczna (art. 6 ust. 1 ustawy). Tak więc tylko w sytuacji ustalenia, że dana informacja stanowi informację publiczną, jak też że wniosek o jej udostępnienie skierowany jest do podmiotu zobowiązanego do jej udzielenia, można rozpatrywać ewentualną bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej (wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Bd 31/14 – dostępny, jak i pozostałe orzeczenia przywołane w niniejszym uzasadnieniu w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, iż w przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej ustalić trzeba, czy organ miał obowiązek wydania aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Stosownie bowiem do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości orzeka między innymi w zakresie skarg na bezczynność organów administracji w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. Taka właściwość sądów administracyjnych wynika z zapisu art. 21 ustawy i nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym organy samorządów gospodarczych i zawodowych (art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy). Przykładowy katalog informacji publicznych, podlegających udostępnieniu wymienia przepis art. 6 ust. 1 ustawy. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego informacją publiczną w rozumieniu art. 6 ustawy będzie każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Bliższa analiza powołanego przepisu wskazuje, że wnioskiem może być pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielania odpowiedzi. Informacje publiczne odnoszą się do pewnych danych, a nie są środkami do ich kwestionowania (por. wyrok z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 2445/11). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie ma wątpliwości, iż Okręgowy Sąd Lekarski w Ł., jako organ samorządu zawodowego w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy, jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. W świetle art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich (Dz.U. z 2015 r., poz. 651 ze zm.) członkowie izb lekarskich stanowią samorząd zawodowy lekarzy i lekarzy dentystów. Jednostkami organizacyjnymi samorządu zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów są okręgowe izby lekarskie, Wojskowa Izba Lekarska i Naczelna Izba Lekarska, które działają przez organy określone w ustawie (art. 3 ust. 1). Organami okręgowej izby lekarskiej są: pkt 1- okręgowy zjazd lekarzy; pkt 2 - okręgowa rada lekarska; pkt 3 - okręgowa komisja rewizyjna; pkt 4 - okręgowy sąd lekarski; pkt 5 - okręgowy rzecznik odpowiedzialności zawodowej (art. 21 w/w ustawy). Nie budzi również wątpliwości, iż informacja, o której udostępnienie wystąpił skarżący jest informacją publiczną. Orzeczenia Okręgowego Sądu Lekarskiego wydane w latach 2011-2014 są informacją publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. d ustawy, gdyż mieszczą się w pojęciu informacji o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy. Powyższa ocena uzasadnia wyjaśnienie, iż udostępnienie informacji publicznej dokonywane jest w formie czynności materialno - technicznej, w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 ustawy). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust.1 ustawy). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 ustawy). Jedynie odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 ustawy, następują w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 ustawy). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy nie sposób pominąć, że organ po wniesieniu skargi do sądu udostępnił stronie skarżącej wnioskowane informacje, przesyłając jej stosowne pismo z dnia [...] za pośrednictwem poczty tradycyjnej. Oznacza to, że w momencie rozpoznawania skargi, organ nie pozostawał już w bezczynności, gdyż rozpatrzył wniosek strony skarżącej z dnia 18 lutego 2015 r. o udostępnienie informacji publicznej, doręczając stronie kserokopie orzeczeń sądu lekarskiego ze wskazanych we wniosku lat. W ocenie sądu, podjęcie przez Okręgowy Sąd Lekarski w Ł. czynności materialno-technicznej przesądza o tym, że organ nie pozostaje już w stanie bezczynności i co istotne, sąd nie może uwzględnić skargi stosownie do uprawnień, jakie posiada na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W świetle przedstawionych okoliczności faktycznych zobowiązywanie organu do dokonania czynności, która została już dokonana jest nieuprawnione i niemożliwe. Ocena powyższa obligowała sąd do orzeczenia o umorzeniu postępowania sądowego w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku strony skarżącej z dnia 18 lutego 2015 r. O powyższym sąd orzekł w pkt 2 wyroku na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a. Sąd jednocześnie uznał, że zaistniała bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł w pkt 1 sentencji. Organ wyjaśnił, iż w dacie 18 lutego 2015 r. strona skarżąca złożyła dwa wystąpienia i wystąpienie dotyczące orzeczeń Okręgowego Sądu Lekarskiego, nie zostało zadekretowane do rozpoznania przez organ. Jednocześnie jednak organ dostrzegł to przeoczenie i ostatecznie po wniesieniu skargi na bezczynność udostępnił żądane informacje. Odnosząc się do żądania zwrotu – oprócz uiszczonego wpisu sądowego – także wynagrodzenia pełnomocnika, opłaty skarbowej i opłaty pocztowej należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 201 § 1 p.p.s.a. zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a., lecz nadal jest to zwrot ograniczony do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 p.p.s.a.). W powyższym zakresie już kilkukrotnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny, w sprawach inicjowanych przez skarżące Stowarzyszenie, podzielając stanowisko wywiedzione przez wojewódzkie sądy administracyjne. NSA stwierdził bowiem, iż jak wynika z odpisu z KRS Prezes skarżącego Stowarzyszenia uprawniony jest do jednoosobowej reprezentacji Stowarzyszenia. Okoliczność, że występujący w postępowaniu sądowoadministracyjnym w imieniu Stowarzyszenia jego Prezes jest jednocześnie radcą prawnym, nie mogła przesądzać o konieczności przyznania Stowarzyszeniu zwrotu kosztów obejmujących wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika i opłaty od pełnomocnictwa. W takiej sytuacji zwrot kosztów postępowania w zakresie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, a w konsekwencji także opłaty skarbowej od pełnomocnictwa nie przysługuje. Radca prawny reprezentujący Stowarzyszenie jest bowiem jednocześnie osobą fizyczną uprawnioną do jego reprezentacji. Fakt, że Prezes Stowarzyszenia posiada specjalistyczną wiedzę i uprawnienia, które może wykorzystywać w celu usprawnienia czy też uproszczenia podejmowanych przez siebie w imieniu Stowarzyszenia czynności, nie może powodować, że Stowarzyszenie ponosić będzie dodatkowe niezbędne koszty do celowego dochodzenia praw. Ta sama osoba mogłaby bowiem reprezentować Stowarzyszenie jako jej Prezes. Tym bardziej, że w toku postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie obowiązuje przymus radcowsko-adwokacki i strona może samodzielnie podejmować wszelkie czynności (postanowienia NSA z dnia 17 lutego 2016 r., sygn. akt II OZ 110/16 i sygn. akt II OZ 111/16, z dnia 19 lutego 2016 r., sygn. akt II OZ 161/16). Wobec powyższego do niezbędnych kosztów postępowania nie można zaliczyć wynagrodzenia dla radcy prawnego i opłaty skarbowej uiszczonej w związku z udzieleniem pełnomocnictwa. Za niezbędne koszty niewątpliwie należy uznać tylko wpis sądowy w wysokości 100zł i koszt nadania przesyłki pocztowej zawierającej skargę (4,20zł). W związku z powyższym o kosztach postępowania należnych stronie skarżącej od organu orzeczono w pkt 3 sentencji wyroku na podstawie art. 201 § 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a. Lp/