II SO/Łd 10/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Michał Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o wymierzenie Wójtowi Gminy Bielawy grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi za nieprzekazanie skargi na bezczynność organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. wymierzyć Wójtowi Gminy Bielawy grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; 2. zasądzić od Wójta Gminy Bielawy na rzecz skarżącego J. J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. ał J. J. w oparciu o art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", pismem z 2 grudnia 2024 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosek o wymierzenie Wójtowi Gminy Bielawy grzywny za nieprzekazanie skargi na bezczynność organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Jednocześnie skarżący wniósł o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, że 28 października 2024 r. za pośrednictwem ePUAP złożył do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Następnie 13 listopada 2024 r. wniósł skargę na bezczynność organu. Do dnia sporządzenia wniosku o wymierzenie grzywny skarga nie została przekazana do Sądu, wobec czego organ pozostaje w zwłoce z powodu jej nieprzekazania. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Bielawy wniósł o niewymierzanie grzywny i wyjaśnił, że nie miał wiedzy zarówno o tym, że skarga nie została przekazana do Sądu jak i o sposobie załatwienia wniosku skarżącego, bowiem sprawy dotyczące udostępnienia informacji publicznej należą, zgodnie z regulaminem organizacyjnym Urzędu Gminy Bielawy, do Kierownika Referatu Organizacyjnego do którego zadekretowano skarga. Nieprzekazanie skargi nie było ani celowym ani zamierzonym działaniem. Po uzyskaniu informacji o nieprzekazaniu skargi, organ niezwłocznie przystąpił do wyjaśnienia sprawy i nakazał jej przekazanie oraz ponowne przeanalizowanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. 7 lutego 2025 r. skarżącemu została udzielona odpowiedź na wniosek. Nieprzekazanie skargi było sytuacją wyjątkową i podjęte zostały przez organ kroki, aby takie sytuacje nie miały miejsca w przyszłości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest zasadny. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. (art. 54 § 2 p.p.s.a.). Przepisy szczególne mogą przewidywać wyjątki od wskazanej zasady ustalając inne terminy przekazywania skarg do sądu administracyjnego przez organy administracji publicznej. Takim szczególnym przepisem jest art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), powoływanej dalej jako: "u.d.i.p." zgodnie z którym przekazanie akt i odpowiedzi na skargę w zakresie udostępnienia informacji publicznej następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Z kolei w myśl art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., a więc do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 19 lutego 2025 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2024 r. i w drugim półroczu 2024 r. (M.P. z 2025 r. poz. 148) przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe, w 2024 r. wyniosło 7 140,52 zł, a w drugim półroczu 2024 r. wyniosło 7 262,39 zł. Przesłankami uprawniającymi sąd do wymierzenia grzywny organowi jest stosowny wniosek skarżącego oraz stwierdzenie niezastosowania się przez organ do obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd zaś orzeka o grzywnie według swego uznania i wymierza ją w wysokości adekwatnej do stopnia niewypełnienia przez organ obowiązku przekazania skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie z uwzględnieniem okresu w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi. Oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy więc także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09, dostępna w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: "CBOSA"). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie zwracano uwagę na fakultatywny charakter grzywny wymierzanej na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Przede wszystkim Sąd rozpoznając wniosek o wymierzenie organowi grzywny nie wymierza jej automatycznie, lecz bierze pod uwagę specyfikę i charakter okoliczności danej sprawy, w tym przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z 31 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 274/09 oraz z 24 marca 2021 r., sygn. akt II OZ 134/21, CBOSA). Rozstrzygając w sprawie wniosku o wymierzenie grzywny sąd administracyjny powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. (tu odpowiednio art. 21 pkt 1 u.d.i.p.), czas, jaki upłynął od wniesienia skargi oraz czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ ten obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (zob. T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. T. Woś, Warszawa 2011, s. 381 oraz postanowienie WSA w Szczecinie z 6 listopada 2013 r., sygn. akt II SO/Sz 18/13, CBOSA). Odpowiedzialność organu z art. 55 § 1 p.p.s.a. nie jest zatem odpowiedzialnością automatyczną, lecz wymaga każdorazowego rozważenia przez Sąd zasadności zastosowania omawianego środka. Ustalenie, że w sprawie nastąpiło nieterminowe przekazanie skargi nie przesądza automatycznie o konieczności zastosowania sankcji wobec organu, który tego uchybienia się dopuścił (por. postanowienie NSA z 17 maja 2007 r., sygn. akt I OSK 652/07, CBOSA). Obowiązkiem sądu jest uwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy. Rozważając okoliczności niniejszej sprawy sąd uznał, że zaistniały podstawy do uwzględnienia wniosku o wymierzenie grzywny. Brak przekazania skargi jest zawiniony i stanowił naruszenie jednoznacznie brzmiących przepisów p.p.s.a. oraz u.d.i.p. Z przedstawionych regulacji prawnych jednoznacznie wynika, że podmiot, za pośrednictwem którego kierowana jest do sądu administracyjnego skarga w przedmiocie dostępu do informacji publicznej jest bezwzględnie zobowiązany przekazać to pismo sądowi wraz z kompletem akt sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Z akt sprawy, tj. Urzędowego Poświadczenia Przedłożenia wynika, że skarga J. J. została doręczona organowi 13 listopada 2024 r. Wobec tego stosownie do art. 21 pkt 1 u.d.i.p. przekazanie akt i odpowiedzi na skargę powinno nastąpić w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. 15-dniowy termin do jej przekazania do sądu upłynął organowi 28 listopada 2024 r. (w czwartek), który nie był dniem ustawowo wolnym od pracy. Tymczasem z akt sprawy o sygn. akt II SAB/Łd 28/25 dotyczących skargi na bezczynność Wójta Gminy Bielawy w sprawie udostępnienia informacji publicznej wynika, że skarga została przekazana do Sądu 7 lutego 2025 r. Tak więc zwłoka organu w przekazaniu akt wynosiła ponad 2 miesiące. Mając na względzie znaczne, ponad 5-krotne, przekroczenie terminu oraz brak istotnych okoliczności uzasadniających przekroczenie terminu określonego w art. 21 pkt 1 u.d.i.p., zaistniały przesłanki zastosowania grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. sąd bada jedynie, czy organ bądź podmiot, do którego skarga została skierowana wykonał obowiązki określone w art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Złożenie skargi stanowi żądanie strony nadania skardze określonego biegu i obliguje podmiot do którego skarga ta została skierowana do uczynienia zadość temu żądaniu. Przekazanie sądowi administracyjnemu skargi jest bezwzględne i obligatoryjne. Jak już wyżej wskazano, orzeczenie sądu o wymierzeniu grzywny ma charakter uznaniowy, a sąd podejmując rozstrzygnięcie w tym przedmiocie powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc między innymi charakter sprawy, przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek przekazania skargi wraz z aktami oraz czy przekazanie kompletnych akt administracyjnych opóźniło rozpoznanie sprawy. W tych okolicznościach zaistniały przesłanki zastosowania grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ nie wypełnił obowiązku terminowego przekazania do sądu skargi na bezczynność organu w sprawie udostępnienia informacji publicznej złożonej przez skarżącego, co nie znajduje usprawiedliwienia, w szczególności wobec braku wskazania istotnych okoliczności uzasadniających opóźnienie. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że obowiązkiem organu jest zapewnienie takiej organizacji pracy podległych mu komórek organizacyjnych, która pozwoli na prawidłowe funkcjonowanie organu i wykonywanie nałożonych nań obowiązków. Kwestie organizacyjne nie mogą co do zasady usprawiedliwiać niewykonywania przez organy administracji obowiązków przekazywania skarg do sądów administracyjnych. Dotyczy to bowiem sytuacji od których zależy uruchomienie procedury gwarantującej prawo do rozpoznania sprawy sądowej bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Nie budzi natomiast wątpliwości, że to Wójt Gminy Bielawy, jako organ władzy publicznej, jest podmiotem zobowiązanym zarówno do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jak i do przekazania sądowi skargi w rozumieniu art. 54 § 2 p.p.s.a. Biorąc pod uwagę, że ustawodawca pozostawił swobodę w decyzji co do wymiaru jej wysokości, tj. określił jedynie górną granicę jej wysokości, Sąd uznał, że wymierzona grzywna w wysokości 500 zł będzie adekwatna do stopnia naruszenia obowiązku, a zarazem uczyni zadość funkcji prewencyjnej. Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Sąd uznał, że z uwagi na przekroczenie terminu określonego w art. 21 pkt 1 u.d.i.p., zachodzą podstawy do stosowania wobec organu środka dyscyplinująco-represyjnego w postaci grzywny. W ocenie Sądu zasadna w realiach niniejszej sprawy jest grzywna w wysokości 500 zł. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi działając na podstawie art. 55 § 1 w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 postanowienia. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i art. 64 § 3 p.p.s.a. w pkt 2 postanowienia. dc