II SO/Łd 13/06

Dnia 9 listopada 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rymaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, , po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2006 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku D. A. o wyłączenie sędziów Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi: Arkadiusza Cudaka , Teresy Porczyńskiej, Bogusława Klimowicza, Pawła Janickiego, Piotra Kissa, Aleksandry Wrzesińskiej – Nowackiej i asesora Cezarego Kozińskiego od rozpoznania sprzeciwu od postanowienia z dnia [...] odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie o sygnaturze akt [...] ze skargi D. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie : odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. p o s t a n a w i a: oddalić wniosek. W sprzeciwie od postanowienia z dnia [...] w sprawie o sygnaturze akt [...] o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych, skarżąca D. A. wniosła o wyłączenie od rozpoznawania przedmiotowego sprzeciwu sędziów Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zarządzeniem z dnia 9 sierpnia 2006 r. wnioskodawczyni została wezwana do wskazania przyczyn wyłączenia sędziów oraz ich uprawdopodobnienia. D. A. podała, iż domaga się wyłączenia sędziego NSA Arkadiusza Cudaka oraz pozostałych sędziów, którzy rozpoznawali sprawy skarżącej w Wydziale I: Teresy Porczyńskiej, Bogusława Klimowicza, Pawła Janickiego, Piotra Kissa, Aleksandry Wrzesińskiej – Nowackiej i asesora Cezarego Kozińskiego. Podstawę zgłoszonego żądania stanowią zarzuty dotyczące merytorycznych i procesowych rozstrzygnięć, podejmowanych w toku postępowań prowadzonych w czterech sprawach w I Wydziale WSA w Łodzi. Skarżąca podnosi, iż sędziowie "bezkrytycznie przyjęli argumentację organu skarbowego, iż uchybiła terminowi". W uzasadnieniu uzupełnienia wniosku (pismo z dnia 13.10.2006r.) D. A. obszernie przedstawia przebieg procesu odbioru przesyłek sądowych oraz polemizuje z rozstrzygnięciami sądu. Do akt sprawy zostały dołączone oświadczenia objętych wnioskiem sędziów, że nie zachodzą przyczyny do ich wyłączenia, o których mowa w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.). W szczególności z oświadczeń tych wynika, że żadnego z sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Wydziału I nie wiąże z D. A. żaden stosunek osobisty, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucję wyłączenia sędziego regulują przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w art. 18 i 19. Pierwsze z unormowań zawiera katalog bezwzględnych przyczyn wyłączenia sędziego, drugie natomiast wskazuje na przyczyny o charakterze względnym. Z treści złożonego przez D. A. wniosku wynika, iż oparto go na podstawie art. 19 p.p.s.a., skarżąca bowiem powołuje się na brak bezstronności sędziów w rozpoznawanych przez nich sprawach z udziałem wnioskodawczyni. Zgodnie z art. 19 p.p.s.a. sędzia podlega wyłączeniu jeżeli zachodzi pomiędzy nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Przepis uzależnia więc pozytywne rozpoznanie żądania w przedmiocie wyłączenia sędziego od wystąpienia łącznie dwóch elementów: istnienia stosunku o charakterze osobistym między sędzią a stroną lub jej reprezentantem, który ze względu na swój charakter podważa obiektywizm sędziego. W judykaturze pojęcie "stosunku osobistego" interpretowane jest przede wszystkim jako istnienie między sędzią a stroną postępowania więzi przyjaźni, a nawet tylko znajomości, jak i stosunku ujawniającego się w trakcie postępowania, a polegającego na przychylnym odnoszeniu się do jednej ze stron i nieprzychylności wobec drugiej. Pojęcie to obejmuje swym znaczeniem również istnienie powiązań typu ekonomicznego, ale już nie stosunki urzędowe. Mówiąc innymi słowy, "stosunek osobisty" zarówno na gruncie przepisów regulujących procedurę cywilną, jak i analogicznych unormować postępowania sądowoadministracyjnego obejmuje przede wszystkim relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej, bez względu na to, czy wywołują one pozytywne, czy też negatywne nastawienie orzekającego sędziego do uczestników postępowania. Przyjęta interpretacja pojęcia "stosunku osobistego" wyklucza natomiast nie tylko relacje o charakterze prawnorodzinnym, objęte przesłankami bezwzględnymi, ale również wszelkie inne sytuacje, w których subiektywne nastawienie sędziego do przedmiotu sprawy mogłoby być determinowane okolicznościami innymi niż wynikające z relacji personalnych, tak bezpośrednich, jak i pośrednich pomiędzy sędzią orzekającym a stroną albo uczestnikiem (tak Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 grudnia 2005 r. sygn. akt SK 53/04 opublik. w OTK-A z 2005 r., z.11 pod poz. 134). W niniejszej sprawie okoliczności i zarzuty podnoszone we wniosku o wyłączenie sędziów nie wskazują na istnienie pomiędzy skarżącą a sędziami stosunku, który w zaprezentowanym wyżej rozumieniu, ocenić należałoby, jako relacje osobiste uzasadniające uwzględnienie żądania wnioskodawczyni. W przedstawionych przez D. A. motywach wyłączenia sędziów podniesione zostały argumenty merytoryczne, dotyczące czynności procesowych podejmowanych w sprawach toczących się z udziałem skarżącej. Zaznaczyć należy, iż tego rodzaju zarzuty mogą być przedmiotem środków zaskarżenia, poddających decyzje procesowe sędziów kontroli instancyjnej, nie mogą natomiast stanowić podstawy wniosku o wyłączenie sędziego. Takie stanowisko ugruntowane jest w orzecznictwie Sądu Najwyższego w odniesieniu do art. 49 k.p.c., który ma identyczne brzmienie, jak art. 19 p.p.s.a. Przykładowo więc można wskazać na kilka judykatów potwierdzających przytoczony pogląd. W postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 1966 r (II PZ 15/66, LEX nr 5954) stwierdzono, iż nie uzasadnia wniosku z art. 49 k.p.c. okoliczność, że sędzia, zdaniem wnioskodawcy, prowadzi proces z uchybieniem przepisów prawa formalnego, ta bowiem okoliczność, jako jedna z podstaw rewizyjnych podlega kontroli w drodze instancji (por. też postanowienie SN z 2 maja 1974 r., sygn. akt I CZ 48/74, LEX nr 7479). Wniosku takiego nie uzasadniają również zarzuty dotyczące wydanego w sprawie orzeczenia, w którym sędzia prezentuje pogląd prawny niekorzystny dla strony (tak SN w postanowieniu z dnia 26 marca 1997 r., sygn. akt III AO 5/97, opubl. w OSNP 1997/24/502 oraz w postanowieniu z dnia 20 lutego 1976 r. , sygn. akt II CZ 8/76, LEX nr 7802). W kolejnym z orzeczeń Sąd Najwyższy wskazał, że podstawą wyłączenia sędziego nie może być powołana przez stronę wadliwość oceny prawnej sprawy, bowiem kwestia ta może być badana jedynie w drodze zaskarżenia ewentualnego niekorzystnego rozstrzygnięcia do Sądu II instancji. Nawet wadliwości o charakterze proceduralno-porządkowym nie stanowią podstawy wyłączenia, jeżeli nie są wyrazem stronniczości ze strony sędziego (postanowienie z dnia 8 marca 1972 r., sygn. akt I PZ 9/72, LEX nr 7068, tak też Sąd Apelacyjny w Białymstoku w postanowieniu z dnia 26 października 1995 r., sygn. akt I ACz 309/95, opubl. w OSA 1997/9/49). W orzecznictwie akcentuje się też, że nie może stanowić przesłanki wyłączenia sędziów okoliczność, iż objęci wnioskiem sędziowie byli członkami składu, który wydał niekorzystną dla strony decyzję (tak SN w postanowieniu z dnia 23 listopada 1984 r., sygn. akt II CZ 127/84, LEX nr 8652). Należy podkreślić, iż wnioskodawczyni nie wskazała jakiejkolwiek przyczyny wyłączenia objętych wnioskiem sędziów, określonej w art. 19 p.p.s.a., która wskazywałaby na ich stronniczość. Za przyczynę taką, jak zaznaczono wyżej, nie może być bowiem uważana ewentualna ani merytoryczna, ani formalna wadliwość rozstrzygnięć podejmowanych przez wymienionych we wniosku sędziów w sprawach prowadzonych z udziałem D. A. . W piśmie procesowym z dnia 13 października 2006 r. skarżąca wskazując imiennie sędziów, których wniosek dotyczył, wniosła o przedłużenie terminu do uprawdopodobnienia przyczyn ich wyłączenia, uzasadniając swoją prośbę stanem zdrowia. Wskazać w tym miejscu należy, iż D. A. była wzywana zarządzeniem z dnia 9 sierpnia 2006 r. do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez wskazanie przyczyn wyłączenia sędziów oraz ich uprawdopodobnienia w terminie 7 dni pod rygorem jego odrzucenia. Termin ten jest terminem ustawowym, co oznacza, iż nie może być on ani skracany, ani też przedłużany na żądanie strony. Tym samym Sąd nie mógł przychylić się do prośby skarżącej i rozpoznał wniosek na podstawie okoliczności przytoczonych w jego treści i pismach, które zostały złożone jako uzupełnienie. Z uwagi na powyższe, uznając iż D. A. nie wykazała przesłanek uzasadniających wyłączenie sędziów Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi od rozpoznania przedmiotowej sprawy należało w konsekwencji wniosek oddalić na podstawie art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a.