II SO/Łd 8/21

Dnia 24 czerwca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2021 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. G. o wymierzenie Dyrektorowi Instytutu Medycyny Pracy im. [...] w Ł. grzywny za nieprzekazanie skargi na bezczynność tego organu z dnia 10 lutego 2021 roku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a: 1. wymierzyć Dyrektorowi Instytutu Medycyny Pracy im. [...] w Ł. grzywnę w kwocie 100 (sto) złotych; 2. zasądzić od Dyrektora Instytutu Medycyny Pracy im.[..] w Ł. na rzecz Z. G. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. B.A. Pismem z dnia 10 maja 2021r. Z. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j.: Dz. U. z 2019r., poz. 2325 ze zm.), zwanej p.p.s.a., o wymierzenie Dyrektorowi Instytutu Medycyny Pracy im. [...] w Ł. grzywny za nieprzekazanie skargi z dnia 10 lutego 2021r. na bezczynność tego organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W odpowiedzi na ten wniosek Dyrektor Instytutu wyjaśnił, że pismo stanowiące skargę na bezczynność organu wpłynęło w dniu 19 lutego 2021r. Organ udzielił Z. G. informacji pismem z dnia 25 lutego 2021r. Wyjaśnił, iż skarga na bezczynność mylnie nie została zakwalifikowana jako pismo, skutkujące koniecznością przekazania jej do Sądu. Przyczyną tego stanu rzeczy – jak wskazał Dyrektor Instytutu – jest okoliczność, że rozpatrywanie wniosków o dostęp do informacji publicznej wykonują w IMP w Ł. bezpośrednio komórki merytoryczne, w tym przypadku Oddział Chorób Zawodowych Kliniki Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego. Przy dużej rotacji kadr i trudnej sytuacji finansowej IMP, uniemożliwiającej zatrudnienie wyspecjalizowanych w tym zakresie osób, trudno jest zapewnić, aby pracownicy zatrudnieni w poszczególnych komórkach merytorycznych mieli dostateczną wiedzę na temat trybu właściwego do zastosowania w sytuacji udzielania informacji publicznej i dalszej możliwej procedury, tak jak w przypadku skarżącego, złożenia skargi do WSA na bezczynność. Dyrektor Instytutu dodał także, że zdaje sobie sprawę z zaistniałej nieprawidłowości i podejmie kroki przeciwdziałające w przyszłości takim sytuacjom, a nadto wskazał, że interes skarżącego nie był ignorowany i żadne pismo skarżącego nie pozostało bez odpowiedzi. Dyrektor Instytutu wniósł o wymierzenie grzywny w niezbyt dotkliwej wysokości i adekwatnej do stopnia uchybienia przez organ obowiązkowi przesłania skargi na bezczynność w wyznaczonym w ustawie terminie. W ocenie Dyrektora Instytutu, zważywszy na trudną sytuację ekonomiczną IMP w Ł. i skutki finansowe z tytułu konieczności zapłaty grzywny znacznych rozmiarów, w sytuacji gdy środki te mogą być wykorzystane na cele statutowe m.in. związane z ochroną zdrowia pracujących, skutek prewencyjny skargi na bezczynność z pewnością został już osiągnięty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 2 zdanie 1 p.p.s.a., organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Stosownie do art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do powyższego obowiązku, sąd może na wniosek skarżącego orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., a więc do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 18 lutego 2021r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2020r. i w drugim półroczu 2020r. (M.P. z 2021r. poz. 199) przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej, pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe, w 2020r. wyniosło 4.512,41 zł, a w drugim półroczu 2020r. wyniosło 4.651,78 zł. Postanowienie może być wydane na posiedzeniu niejawnym (art. 55 § 1 p.p.s.a.). Na gruncie tej regulacji prawnej judykatura podnosi, że przedmiot zaskarżenia określony w art. 55 § 1 p.p.s.a. obejmuje nie tylko zaniechanie przekazania sądowi skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy, ale także zwłokę organu w dopełnieniu tej czynności (postanowienie NSA z dnia 7 maja 2014r., I OZ 343/14, LEX nr 1467276, postanowienie NSA z dnia 12 marca 2014r., I OZ 158/14, LEX nr 1449949). Natomiast grzywna, o jakiej mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter mieszany, tj. dyscyplinująco-restrykcyjny, a wyłączną, materialnoprawną przesłanką wymierzenia grzywny jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 p.p.s.a. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, może mieć jedynie wpływ na jej wysokość (postanowienie NSA z dnia 23 września 2014r., I OZ 759/14, LEX nr 1515135, oraz postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2014r., I OZ 489/14, LEX nr 1492500). Ustalenie wysokości wymierzonej grzywny ustawodawca pozostawił uznaniu Sądu, określając jedynie jej górną granicę w art. 154 § 6 p.p.s.a. Oznacza to, iż to Sąd ocenia, jaka wysokość grzywny w danej sprawie będzie adekwatna do okoliczności uchybienia obowiązkowi prawem przez organ. Wniesiony w tej sprawie wniosek skarżącego o wymierzenie grzywny, na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a., jest zasadny. Okoliczności tej sprawy potwierdzają niewykonanie przez organ obowiązku przekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami w terminie określonym w art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Z akt sprawy wynika bowiem, że Z. G. wniósł skargę z dnia 10 lutego 2021r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na bezczynność organu, za pośrednictwem Dyrektora Instytutu Pracy im. [...] w Ł.. Wobec tego, stosownie do art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020r., poz. 2176), zwanej u.d.i.p., przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. Tymczasem – co bezsporne – Dyrektor Instytutu skargę tą i akta sprawy wraz z odpowiedzią na skargę przesłał w dniu 18 maja 2021r. (data stempla pocztowego). W tych okolicznościach zaistniały przesłanki zastosowania grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. Wymierzając natomiast Dyrektorowi Instytutu grzywnę za niedopełnienie w terminie obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy – Sąd wziął pod uwagę rozmiar przekroczenia terminu, jakiego dopuścił się organ, postawę organu wobec informacji o naruszeniu spornego obowiązku oraz status organu i jego sytuację ekonomiczną. Niewątpliwie Dyrektor Instytutu Pracy nie jest klasycznym organem administracji publicznej. Jego statutowym celem jest bowiem ochrona zdrowia pracowników, sam Instytut jest placówką opieki zdrowotnej. W roli organu Dyrektor Instytutu występuje ubocznie wówczas gdy uprawniony wystąpi z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej dotyczącej działalności publicznej Instytutu. Instytut, a ściślej oddziały lecznicze tego Instytutu, nie dysponują zatem wykwalifikowaną kadrą wyspecjalizowaną w obszarze prawnym. Wobec tego z uwagi na brak stosownej wiedzy prawniczej pracownicy Instytutu mogli błędnie ocenić swoje obowiązki po wniesieniu przez skarżącego kolejnego pisma. Prawdopodobne jest więc wyjaśnienie Dyrektora Instytutu co do mylnego sklasyfikowania skargi jako kolejnego pisma skarżącego, jak i wskazywane okoliczności strukturalno-kadrowe Instytutu, będące przyczyną powodującą nieprzekazanie Sądowi skargi w terminie. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż sporny obowiązek został niezwłocznie wykonany przez Dyrektora, po złożeniu przez wnioskodawcę ponaglenia. Uchybienie spornemu obowiązkowi nie jest zatem wynikiem lekceważącego stosunku do wnioskodawcy czy też świadomego lekceważenia prawem określonych obowiązków. Dyrektor Instytutu nie zaprzeczał też uchybieniu obowiązkowi, lecz z uwagi na trudną sytuację ekonomiczną Instytutu i skutki uiszczenia grzywny znacznych rozmiarów wnosił o wymierzenie tej grzywny w niezbyt dotkliwej wysokości. Powszechnie jest znana trudna sytuacji placówek medycznych w polskich realiach. Wymierzenie zbyt wysokiej grzywny spowoduje zatem zmniejszenie środków na realizację przez Instytut celów statutowych – ochronę zdrowia pracowników, zdrowia stanowiącego w myśl Konstytucji jedną z najwyżej chronionych wartości. Z tych wszystkich przyczyn Sąd uznał – korzystając ze swobody decyzyjnej co do wymiaru jej wysokości – że wymierzona grzywna w wysokości 100 zł będzie adekwatna do stopnia naruszenia obowiązku ciążącego na Dyrektorze Instytutu jako organie administracji publicznej i placówce medycznej, a zarazem uczyni zadość swojej roli prewencyjnej. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. O zwrocie kosztów postępowania Sąd, na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a., postanowił w punkcie 2 sentencji postanowienia. B.A.