III SA/Łd 10/25

WyrokWSA w Łodzi2025-06-04

Skład orzekający: Ewa Alberciak, Małgorzata Kowalska, Agnieszka Krawczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy czynność materialno-techniczna wymeldowania może zostać uchylona, jeśli dane budzą wątpliwości, a strona twierdzi, że opuściła miejsce pobytu stałego pod przymusem, a nie dobrowolnie?
Ratio decidendi
Czynność materialno-techniczna wymeldowania, dokonana na podstawie wadliwego formalnie zgłoszenia (np. skanu pełnomocnictwa zamiast oryginału lub uwierzytelnionej kopii), może zostać uchylona, jeśli w toku postępowania nie zostaną jednoznacznie ustalone materialnoprawne przesłanki do wymeldowania, w szczególności dobrowolność i trwałość opuszczenia miejsca pobytu stałego. Organy administracji mają obowiązek przeprowadzić wyczerpujące postępowanie dowodowe w celu ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, uwzględniając twierdzenia strony o braku dobrowolności opuszczenia lokalu.
Stan faktyczny
L. O. wniosła o uchylenie czynności materialno-technicznej wymeldowania jej z pobytu stałego, twierdząc, że czynność ta została dokonana bez jej wiedzy i zgody, a jej syn, który dokonał zgłoszenia, działał na podstawie pełnomocnictwa dotyczącego zameldowania. Strona wskazała, że została pozbawiona dostępu do mieszkania, a jej rzeczy zostały przeniesione. Organy administracji odmówiły uchylenia wymeldowania, uznając, że L. O. faktycznie nie przebywała w lokalu od sierpnia 2022 r. i nie miała zamiaru powrotu, a opuszczenie lokalu było dobrowolne. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając decyzje organów obu instancji.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Łódzkiego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 4 czerwca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Protokolant st. sekretarz sądowy Aneta Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2025 roku sprawy ze skargi L. O. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 25 października 2024 roku nr SO-II.621.46.2023 w przedmiocie odmowy uchylenia czynności materialno-technicznej wymeldowania uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 9 marca 2023 roku nr DOM-SOK-VI.5343.3.12.2022. Decyzją z 25 października 2024 r. Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 9 marca 2023 r. o odmowie uchylenia czynności materialno-technicznej wymeldowania L. O. z pobytu stałego w lokalu nr 14 przy al. [...] w Ł.. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym. 19 sierpnia 2022 r. P. B., właściciel lokalu nr 14 przy al. [...] w Ł., dokonał, za pośrednictwem platformy ePUAP, zgłoszenia wymeldowania swojej matki – L. O. z pobytu stałego pod powyższym adresem. Czynności tej dokonał, działając w imieniu swojej matki w ramach udzielonego mu pełnomocnictwa. 16 listopada 2022 r. L. O. wystąpiła z wnioskiem o uchylenie powyższej czynności materialno-technicznej wymeldowania jej z pobytu stałego argumentując, że wskazana czynność dokonana została bez jej wiedzy i zgody, a udzielone pełnomocnictwo dotyczyło jedynie czynności zameldowania na pobyt stały pod tym adresem. Strona wskazała, że od sierpnia 2022 r. została pozbawiona możliwości swobodnego wejścia do mieszkania, z uwagi na wymianę zamków w drzwiach wejściowych. Oświadczyła również, że od sierpnia 2022 r. opiekuje się schorowaną siostrą. W lokalu 14 przy al. [...] w Ł. są wszystkie rzeczy wnioskodawczyni. Właścicielem spornego mieszkania jest jej syn P. B.. Na dzień składania wniosku nie toczy się w prokuraturze, ani na policji żadne postępowanie w przedmiocie odzyskania przez stronę dostępu do spornego lokalu. 18 listopada 2022 r. Prezydent Miasta Łodzi wszczął postępowanie w sprawie uchylenia czynności materialno-technicznej wymeldowania L. O. z pobytu stałego w lokalu nr 14 przy al. [...] w Ł.. 7 grudnia 2022 r. pracownicy organu meldunkowego przeprowadzili kontrolę meldunkową w lokalu nr 14 przy al. [...] w Ł.. W mieszkaniu zastano P. B., który oświadczył, że mieszka pod tym adresem wraz z ojcem S. B.. L. O. nie mieszka w kontrolowanym lokalu. 8 grudnia 2022 r. przesłuchano w charakterze strony P. B., który oświadczył, że od pięciu lat jest właścicielem lokalu 14 przy al. [...] w Ł.. L. O. mieszkała pod tym adresem od grudnia 2021 r., przez około pięć miesięcy. Następnie dobrowolnie wyprowadziła się z lokalu i zamieszkała pod nieznanym stronie adresem. L. O. zabrała z mieszkania część swoich rzeczy osobistych. Reszta rzeczy została spakowana i umieszczona w magazynie, który P. B. opłaca. Zdaniem strony, L. O. zna adres magazynu i w każdej chwili może odebrać z niego swoje rzeczy. P. B. potwierdził również, że 18 sierpnia 2022 r. za pośrednictwem platformy epuap dokonał zgłoszenia wymeldowania matki z pobytu stałego. Uczynił to na podstawie udzielono przez matkę pełnomocnictwa, tym samym potwierdził prawdę, ponieważ L. O. nie mieszkała wówczas w lokalu 14 przy al. [...] w Ł. i nadal w nim nie mieszka. Dodał, że L. O. nie prosiła o komplet nowych kluczy do lokalu 14 (zamki został wymienione ok. 21 sierpnia 2022 r.). Zdaniem świadka jego matka nigdy nie chciała wrócić do spornego lokalu. Jako właściciel mieszkania nie wyraził zgody na uchylenie wymeldowania matki z pobytu stałego, z uwagi na niezamieszkiwanie przez nią w spornym lokalu, zarówno w dacie dokonania czynności wymeldowania, jak i obecnie. 9 stycznia 2023 r. organ przeprowadził dowód z oględzin lokalu 14 przy al. [...] w Ł.. Ustalono, że mieszkanie znajduje się na pierwszym piętrze, w prawej oficynie. W lokalu zastano P. i S. B.r, którzy udostępnili lokal do oględzin. Mieszkanie składa się z trzech pomieszczeń, kuchni i łazienki. Brak damskich ubrań w szafach. W łazience brak damskich kosmetyków. P. B. oświadczył, że matka nie mieszka pod tym adresem od kilku miesięcy i nie przyjeżdża do mieszkania. Oświadczenie w sprawie złożył również S. B. obecny podczas czynności dowodowych, wskazał, że był partnerem L. O.. Potwierdził, że partnerka nie mieszka wprzedmiotowym lokalu i nie ma w nim żadnych jej rzeczy. W piśmie z 17 stycznia 2023 r. L. O. wyjaśniła, że od września 1989 r. do grudnia 2021 r. prowadziła wspólne gospodarstwo domowe z S.B. w W.. Część pieniędzy w formie darowizny na zakup mieszkania w Ł., w zamian za opiekę przekazała synowi. Oświadczyła, że cały dorobek jej życia został przeniesiony z mieszkania w W. do lokalu 14 przy al. [...] w Ł.. W mieszkaniu tym miała koncentrować swoje życie wraz z partnerem i synem. Strona wyjaśniła również, że pełnomocnictwo, które zostało udzielone synowi dotyczyło upoważnienia do wymeldowania w W. i zameldowania w lokalu 14 przy al. [...] w Ł.. Strona wyjaśniła, że została zameldowana pod powyższym adresem 13 stycznia 2022 r. Płaciła synowi również opłatę za nieformalny najem lokalu w okresie od kwietnia do listopada 2022 r. W sierpniu 2022 r. P. B. zabrał jej klucze i wymienił zamki w drzwiach wejściowych. Wskazała, że wówczas dwukrotnie miały miejsce interwencje policji, w związku z wyrzucaniem rzeczy strony przez syna i brakiem dostępu do lokalu. L. O. wyjaśniła również, że zwróciła się o pomoc do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Pracownik tej placówki nie został wpuszczony do lokalu. Strona wielokrotnie prosiła syna o udostępnienie kluczy, lecz tych nie otrzymała. Zdaniem strony, syn umieścił jej ubrania i buty w kontenerze. W spornym lokalu pozostał sprzęt RTV oraz urządzenia gospodarstwa domowego. 17 lutego 2023 r. przesłuchano powołanych w sprawie świadków. S. B. potwierdził, że L. O. nie mieszka w lokalu 14 przy al. [...] w Ł. od sierpnia 2022 r. W lokalu nie ma żadnych rzeczy strony. M. K. oświadczyła, że jest lokatorką mieszkania 15 przy al. [...] w Ł.. L. O. widziała dwa razy, na przełomie lutego i marca 2022 r. oraz w czerwcu 2022 r. Od czerwca 2022 r. świadek nie widziała strony, a w lokalu 14 przy al. [...] w Ł. mieszka jedynie P. B. i jego ojciec. Lokal 15 znajduje się na tym samym piętrze co lokal 14. P. B. w końcowym oświadczeniu podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko. Wyjaśnił również, że w pełnomocnictwie dołączonym do zgłoszenia wymeldowania L. O. w dniu 18 sierpnia 2022 r. nastąpiła oczywista omyłka pisarska. Pełnomocnictwo zostało sporządzone w dniu 18 sierpnia 2022 r., a nie 18 października 2022 r. Decyzją z 9 marca 2023 r. Prezydent Miasta Łodzi odmówił uchylenia czynności materialno-technicznej wymeldowania L. O. z miejsca pobytu stałego. W uzasadnieniu wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje podstawę do stwierdzenia, że czynność materialno-techniczna wymeldowania była dokonana prawidłowo na podstawie stosownego formularza i dołączonego pełnomocnictwa. Podkreślił również, iż samo wymeldowanie jest czynnością materialno-techniczną. Rola organu ogranicza się do oceny prawidłowości wypełnienia składanego formularza oraz przedstawionych łącznie z nim dokumentów. W ocenie organu meldunkowego w omawianej sprawie bezspornym jest, iż L. O. od sierpnia 2022 r. nie koncentruje swojego życia osobistego w lokalu 14 przy al. [...] w Ł.. Powyższe wynika jednoznacznie z ustaleń poczynionych w trakcie prowadzonego postępowania oraz oświadczeń stron i świadków. Co prawda L. O. oświadczyła, że nie opuściła lokalu 14 dobrowolnie. Została do tego zmuszona przez syna, P. B.. Strona nie skorzystała jednak z przysługującego jej roszczenia posesoryjnego wynikającego z art. 344 k.c, nie złożyła również zawiadomienia do prokuratury o utrudnionym dostępie do lokalu. Nie zgadzając się z powyższą decyzją L. O. złożyła odwołanie. Strona podniosła, że doświadcza przemocy fizycznej i psychicznej nadto wskazała, że organ próbuje ją pozbawić możliwości złożenia odwołania w terminie. Wojewoda Łódzki postanowieniem z 23 czerwca 2023 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 19 grudnia 2023 r. sygn. akt III SA/Łd 534/23, uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody Łódzkiego. Sąd nie podzielił oceny organu odwoławczego, że doręczenie L. O. decyzji Prezydenta Miasta Łodzi spełniało warunki wynikające z art. 44 § 4 k.p.a. Realizując zalecenia sądu organ odwoławczy po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego przyjął, że odwołanie zostało wniesione w terminie i podlegało rozpoznaniu. Przywołaną na wstępie decyzją z 25 października 2024 r. Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 9 marca 2023 r. o odmowie uchylenia czynności materialno-technicznej wymeldowania. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że bezspornym jest, że 19 sierpnia 2022 r. organ meldunkowy otrzymał za pośrednictwem platformy ePUAP przesłany przez P.B. formularz zgłoszenia wymeldowania L. O. z miejsca pobytu stałego w lokalu nr 14 przy al. [...] w Ł.. Prezydent Miasta Łodzi dokonał na tej podstawie czynności materialno-technicznej polegającej na wymeldowaniu strony z pobytu stałego. W ocenie wojewody organ meldunkowy, po złożeniu przez stronę wniosku o uchylenie czynności wymeldowania z miejsca pobytu stałego, nie wyjaśnił należycie kwestii pełnomocnictwa udzielonego przez stronę P. B., które stanowiło załącznik do zgłoszenia wymeldowania z pobytu stałego. Z akt sprawy oraz wyjaśnień uzyskanych w toku postępowania odwoławczego od Prezydenta Miasta Łodzi, wynika, że pełnomocnictwo załączone do formularza przesłanego za pośrednictwem ePUAP przez P. B. było jedynie odwzorowaniem cyfrowym - skanem dokumentu. W ocenie organu odwoławczego po otrzymaniu zgłoszenia organ meldunkowy winien wezwać pełnomocnika do usunięcia braku formalnego zgłoszenia poprzez okazanie uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa lub jego oryginału pod rygorem pozostawienia zgłoszenia bez rozpoznania. Niemniej jak wynika z orzecznictwa sądowo-administracyjnego, o ile wadliwość formalna wniosku o wymeldowanie jest podstawą do wszczęcia postępowania o uchylenie czynności wymeldowania, o tyle podstawą wydania decyzji w tej sprawie winny być ustalenia dotyczące tego, czy w sposób niebudzący wątpliwości w prowadzonym postępowaniu zaistniały przesłanki materialnoprawne do wymeldowania uczestnika postępowania (por. wyrok NSA z 21 stycznia 2016 r., sygn. akt II OSK 1238/14). Wojewoda wskazał, że bezspornie L. O. od sierpnia 2022 r. nie przebywała w miejscu zameldowania na pobyt stały. Skoro zatem odwołująca w dacie wymeldowania nie przebywała w spornym lokalu i nadal tam nie przebywa to brak było i jest podstaw do utrzymywania jej zameldowania pod wskazanym adresem. Tym samym brak podstaw do uchylenia czynności jej wymeldowania, które w istocie skutkowałoby przywróceniem zameldowania odwołującej w miejscu pobytu stałego pomimo braku przesłanek wynikających z ustawy o ewidencji ludności. Powyższe stwarzałoby fikcję zameldowania pod spornym adresem osoby, która faktycznie tam nie przebywa. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji słusznie odmówił uchylenia czynności materialno-technicznej wymeldowania. Organ odwoławczy podkreślił, że ewidencja ludności służy rejestracji danych o miejscu rzeczywistego pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, wobec czego posiada charakter wyłącznie porządkowy. Z uwagi na powyższe okoliczność ewentualnego braku dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego przez stronę, nie była przedmiotem niniejszego postępowania i nie miała wpływu na podjęcie rozstrzygnięcia. Przedmiotem niniejszego postępowania była bowiem kwestia uchylenia czynności materialno-technicznej wymeldowania, a nie badanie przesłanek dobrowolności opuszczenia przez stronę miejsca pobytu stałego, jak miałoby to miejsce w przypadku wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej. Na ostateczną decyzję Wojewody Łódzkiego skargę do sądu administracyjnego złożyła L. O.. Skarżąca podniosła, że jej wymeldowanie zostało dokonane na podstawie nieaktualnego skanu pełnomocnictwa przekazanego przez syna skarżącej. Strona została pozbawiona kluczy do mieszkania, a jej rzeczy zostały przeniesione podczas jej nieobecności. W ocenie skarżącej nie jest zrozumiałe, jak ma udowodnić swoją obecność w mieszkaniu, skoro nie ma do niego dostępu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) – dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a. W niniejszej sprawie kontroli sądu poddana została decyzja Wojewody Łódzkiego z 25 października 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z 9 marca 2023 r. o odmowie uchylenia czynności materialno-technicznej wymeldowania skarżącej z miejsca pobytu stałego. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów administracji w tej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r. poz. 1191 ze zm.). W ich świetle obowiązek meldunkowy, obejmujący zameldowanie i wymeldowanie się z pobytu stałego i czasowego wynika z przepisów prawa i nie wymaga konkretyzacji w decyzjach administracyjnych. Zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie z pobytu stałego i czasowego służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Oznacza to, iż nie rodzi ono ani nie pozbawia uprawnień do lokalu. Organ meldunkowy jedynie gromadzi informacje w postaci danych o miejscu pobytu konkretnej osoby. Ewidencja ludności nie odzwierciedla stanu prawnego lokalu, a jedynie fakt przebywania w nim danej osoby. Wykonanie obowiązku meldunkowego w postaci zameldowania lub wymeldowania polega na zgłoszeniu wymaganych danych (art. 24 i nast. ustawy) właściwemu organowi, który dokonuje ich rejestracji, będącej czynnością materialno-techniczną, rodzącą skutki prawne. Organ gminy prowadzący ewidencję ludności jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania lub wymeldowania przez zarejestrowanie danych dotyczących osoby i miejsca jej pobytu. Czynności ewidencyjne podejmowane są zatem na podstawie zgłoszenia osoby wykonującej swój obowiązek meldunkowy, a wyjątki od tej zasady, dopuszczające wydanie decyzji, określone zostały w ustawie o ewidencji ludności w art. 31 i art. 35. (por. wyrok WSA w Krakowie z 2 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Kr 613/20, LEX nr 3150484). Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z kolei w myśl art. 27 ust. 1 i 2 tej ustawy obywatel polski przebywający na terytorium RP jest obowiązany zameldować się w miejscu pobytu stałego lub czasowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia do tego miejsca. Obowiązek meldunkowy obejmuje swym zakresem także wymeldowanie z pobytu stałego lub czasowego, co znajduje odzwierciedlenie w treści art. 33 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Stosownie do tego przepisu, obywatel polski opuszczający miejsce pobytu stałego albo opuszczający miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu obowiązany jest wymeldować się, przy czym równoznaczne z wymeldowaniem jest zameldowanie się w nowym miejscu pobytu (art. 33 ust. 3 ustawy). Jeżeli tak rozumiany obowiązek meldunkowy nie zostanie dopełniony, organ gminy zgodnie z art. 35 ustawy o ewidencji ludności wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Wyjaśnienia wymaga również, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu ww. przepisu jest spełniona, jeżeli opuszczenie to wynikiem woli strony, ma charakter trwały i jest dobrowolne. W myśl art. 31 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, stanowiącego podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji, jeżeli dane zgłoszone do zameldowania lub wymeldowania budzą wątpliwości o zameldowaniu lub wymeldowaniu rozstrzyga organ gminy w drodze decyzji administracyjnej. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądów administracyjnych, w przypadku błędu przy czynności zameldowania organ powinien wykreślić nieprawidłowy wpis w drodze decyzji. W razie zatem powzięcia informacji, że zameldowanie nastąpiło na podstawie nieprawdziwych danych organ meldunkowy powinien skorygować błędny wpis ewidencyjny poprzez wydanie rozstrzygnięcia uchylającego czynność materialno-prawną polegającą na zarejestrowaniu faktu zameldowania. (por. np. WSA w Krakowie w wyroku z dnia 10 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 1196/18). Podobnie w odniesieniu do czynności wymeldowania w razie dokonania jej w oparciu o nieprawdziwe dane czynność ta winna zostać anulowana na podstawie art. 31 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Czynność materialno-techniczna, jaką jest wymeldowanie, nie ma cech ostateczności ani prawomocności. Organ administracji właściwy w sprawach meldunkowych ma obowiązek skorygowania błędnego wpisu ewidencyjnego w tym zakresie. W kontrolowanej sprawie podkreślenia wymaga także, że stosownie do art. 24 ust. 4 ustawy o ewidencji ludności obowiązku meldunkowego można dopełnić przez pełnomocnika. Taka sytuacja zaistniała w kontrolowanej sprawie bowiem w oparciu o załączone do wniosku pełnomocnictwo, podpisane przez stronę, syn skarżącej wymeldował ją z pobytu stałego ze swojego mieszkania. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy dostrzegł wadliwość formalną dokonanej przez organ I instancji czynności wymeldowania w oparciu o skan pełnomocnictwa. Wojewoda przyznał także, że czynność ta była dokonana wadliwie, bowiem organ I instancji winien zażądać okazania oryginału pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionej kopii, jednak w ocenie organu powyższa wadliwość formalna wniosku o wymeldowanie jest jedynie podstawą do wszczęcia postępowania o uchylenie czynności wymeldowania, nie może zaś stanowić podstawy wydania żądanej przez stronę decyzji. Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika bowiem, że skarżąca nie przebywa w mieszkaniu, z którego została wymeldowana, a zatem brak podstaw do anulowania tej czynności. Formułując swoje stanowisko organ powołał się na wyrok NSA z 2 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 1238/14 (publ. LEX nr 2037315), w którym sąd ten sformułował tezę, zgodnie z którą, o ile wadliwość formalna wniosku o wymeldowanie jest podstawą do wszczęcia postępowania o uchylenie czynności wymeldowania, o tyle podstawą wydania decyzji winny być ustalenia dotyczącego tego, czy w sposób niebudzący wątpliwości w prowadzonym postępowaniu zaistniały przesłanki materialnoprawne do wymeldowania uczestnika postępowania. Powołując się na powyższą tezę organ całkowicie pominął zawarty w niej nakaz przeprowadzenia postępowania w celu ustalenia, czy spełnione zostały przesłanki materialnoprawne do wymeldowania, a zatem czy osoba, której dotyczył sporny wniosek rzeczywiście opuściła sporny lokal z zamiarem skoncentrowania swoich interesów życiowych w innym miejscu. Tymczasem oceniając zasadność wniosku o wymeldowanie ustalenia wymaga, czy wnioskowana do wymeldowania osoba opuściła miejsce pobytu stałego, przy czym - w myśl utrwalonego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądu - przesłanka ta jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. wyroki NSA z 7 grudnia 2005 r., II OSK 302/05, LEX nr 190969, z 23 kwietnia 2001 r., V SA 3169 LEX nr 50123). Należy mieć również na uwadze, że "opuszczenie miejsca pobytu stałego", stanowiące hipotezę omawianego przepisu, nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w miejscu innym, niż miejsce pobytu stałego. Dla zaistnienia tej przesłanki konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszyła wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego. Opuszczenie lokalu jest to bowiem nie tylko fizyczne nieprzebywanie w nim, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar ten można określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności (zob. J. Strzebińczyk, (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, red. prof. dr hab. E. Gniewek, Warszawa 2006, s. 65). W konsekwencji podkreślić należy, że opuszczenie lokalu, w którym osoba była zameldowana, można uznać za dobrowolne i trwałe, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób (por. wyrok NSA z 5 lutego 2014 r., II OSK 2145/12). O dobrowolności opuszczenia lokalu świadczyć winno ustalenie, że opuszczenie to było wynikiem realizacji uprzednio powziętego zamiaru zmiany miejsca pobytu i przeniesienia centrum swych spraw życiowych w inne miejsce. Przekładając powyższe rozważania na stan faktyczny niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organy zaniechały szczegółowego i rzetelnego przeprowadzenia postępowania dowodowego zupełnie pomijając twierdzenia skarżącej, że nie miała ona zamiaru opuszczenia mieszkania, a fakt ten spowodowany był koniecznością sprawowania opieki nad chorą siostrą, zaś powrót do miejsca zameldowania był nie możliwy ze względu na wymianę zamków przez syna skarżącej będącego właścicielem mieszkania. Organy nie ustaliły, czy miały miejsce interwencje policji w celu umożliwienia skarżącej powrotu do mieszkania. Nie wyjaśniły też czemu za wiarygodne uznały wyjaśnienia syna skarżącej o dobrowolnym opuszczeniu przez stronę miejsca dotychczasowego zameldowania mimo, że wskazał on, że strona zabrała tylko część rzeczy osobistych, w jakim celu syn skarżącej zmienił zamki do mieszkania, a rzeczy należące do matki usunął z lokalu i umieścił w skrytce. Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że analiza postępowania administracyjnego, jakie toczyło się przed organem prowadzi do wniosku, iż postępowanie to dotknięte jest wadami, które musiały prowadzić do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Organ nie rozpatrzył sprawy w jej całokształcie, a ustalenia faktyczne nie spełniają wymogów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Jedną z naczelnych zasad procedury administracyjnej jest wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy materialnej, zgodnie z którą organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zasada ta znajduje rozwinięcie w dalszych przepisach, między innymi w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie, z którym organ administracji publicznej winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Zaznaczyć należy, że rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Udowodnienie danej okoliczności, w myśl art. 80 k.p.a., ma nastąpić na podstawie oceny całokształtu materiału dowodowego. Rozpoznając ponownie sprawę organ dokona niezbędnych ustaleń i oceny zgromadzonego materiału dowodowego w jego całokształcie zgodnie ze wskazanymi powyżej zasadami postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze w oparciu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. EC

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło