III SA/Łd 1055/13

III SA/Łd 1055/13 POSTANOWIENIE Dnia 22 października 2013 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III – Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 22 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A sp. z o.o. z siedzibą w Ł. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. AG III SA/Łd 1055/13 U z a s a d n i e n i e W związku ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na decyzję Zarządu Województwa [...] w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu A sp. z o.o. z siedzibą w Ł. wystąpiła z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi 6.000.000 zł, spółka posiada środki trwałe o wartości 1.467.964,93 zł, zaś za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 466.719,05 zł, w bieżącym roku strata na dzień 30 czerwca 2013 r. osiągnęła 346.653,38 zł. Spółka posiada trzy rachunki bankowe, na których zgromadzono środki w wysokości odpowiednio: 3.148,79 zł, 2,78 zł i 17,27 zł. W uzasadnieniu spółka podała, że spółka z uwagi na trwający kryzys odnotowuje straty, utrzymując się na rynku tylko dzięki przeprowadzonym procesom reorganizacyjnym, nakierowanych na ograniczenie kosztów funkcjonowania oraz zdywersyfikowanie świadczonych usług. W bieżącym roku przychody spółki nie pokrywają kosztów jej funkcjonowania. Spółka posiada zadłużenie kredytowe w wysokości ok. 1,2 mln zł, którego comiesięczna obsługa to koszt ok. 13.000 zł, a także kredyt w kwocie 180.000 zł z ratą ok. 8.000 zł miesięcznie. Cześć zadłużenia (ok. 700.000 zł) to należności przeterminowane. Spółka nie posiada wolnych środków na rachunkach bankowych, bieżące przychody są natychmiast dysponowane na pokrycie kosztów, zwykle opłacanych z opóźnieniem (zarówno te o charakterze publicznym, jak i prywatnym). Ponadto spółka zwróciła uwagę, że konieczność zaskarżenia decyzji wynika z nieprawidłowości w procesowaniu organu, a nie z działań spółki w związku z czym nie mogła ona w odpowiednim czasie zabezpieczyć środków niezbędnych do wniesienia skargi. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zdaniem Referendarza sądowego sytuacja finansowa spółki, będąca – jak wywodzi się w uzasadnieniu wniosku - wynikiem trwającego w ostatnich latach kryzysu gospodarczego oraz prowadzenia działalności w branży, w której istnieje duża konkurencja, nie pozwala na uwzględnienie wniosku. Ze złożonego oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że spółka na dzień 9 października 2013 r. posiadała na rachunku bankowym kwotę 3.148,79 zł, czyli w wysokości przewyższającej wysokość wymaganego wpisu sądowego (1500 zł). Okoliczność ta przesądzić musi o stwierdzeniu, iż skarżąca była w stanie uiścić wymaganą na tym etapie postępowania kwotę wpisu sądowego. Natomiast konieczność regulowania innych zobowiązań wynikających m.in. z obsługi zaciągniętych zobowiązań nie może prowadzić do przyjęcia, że należnościom tym należy przyznać pierwszeństwo przed kosztami postępowania sądowego. Również argument o poniesieniu w ostatnim roku obrotowym straty nie może przynieść oczekiwanego rezultatu. Trzeba bowiem zauważyć, że strata powstaje w wyniku nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie straty nie oznacza zatem jeszcze utraty płynności finansowej podmiotu (por. postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011r., I GZ 92/11, postanowienie NSA z dnia 11 maja 2011r., II GZ 228/11). W przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że spółka uzyskuje przychody z działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2012r., II FZ 280/12). Co więcej spółka w istocie nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności. O możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą. Jak podnosi się w orzecznictwie przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191). Nie bez znaczenia dla oceny zdolności płatniczych strony pozostaje możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm., dalej k.s.h.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 k.s.h., wyd. VII). W orzecznictwie sądowym podnosi się z kolei, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (post. NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., II FZ 702/11). W tej sytuacji uznać należało, iż wniosek skarżącej spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem prowadzonej działalności. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością przedsiębiorstwa, przewidując realizację swoich praw przed sądem, należy uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia tej zasady powoduje, że strona wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych. Nie może wówczas skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. Tym bardziej, iż strona skarżąca ma możliwość uzyskania środków na pokrycie kosztów sądowych. W konsekwencji nie można zatem przyjąć, że spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania, co jest przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Jednocześnie wypada zwrócić uwagę, że ustawodawca, przewidując możliwość przyznania prawa pomocy podmiotom niebędącym osobami fizycznymi, wprowadził rozwiązanie oparte na uznaniu. Otóż z treści art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika, że nawet w przypadku, gdy podmiot nie posiada środków finansowych, prawo pomocy jedynie może zostać przyznane, co wyłącza powinne zachowanie Sądu. W konsekwencji, nawet w sytuacji, gdy z oświadczenia o majątku i dochodach wynikać będzie braków środków do partycypacji w kosztach postępowania, uprawnione jest oddalenie wniosku strony, jeśli nie stanie to na przeszkodzie realizacji prawa do sądu, które nie ma jednak charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W niniejszej sprawie, prawo do sądu nie zostanie ograniczone, gdyż podmiot działający w formie spółki na dzień składania oświadczenia o majątku i dochodach posiadał na rachunku bankowym środki wystarczające do pokrycie wpisu od wniesionej skargi, jak również przewidzianą prawem możliwość pozyskiwania środków finansowych, a fakt ich niewykorzystywania nie może pozytywnie oddziaływać na ocenę zasadności żądania strony. Reasumując należy uznać, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może zostać uwzględniony, gdyż wnioskodawca dysponuje możliwością zdobycia środków w sposób wynikający z przyjętej formy działania. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu. AG