III SA/Łd 1057/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013 postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. B.K Wyrokiem z dnia 25 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę K. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia (...) w przedmiocie przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2013 Nie zgadzając się z tym wyrokiem, skarżący wniósł skargę kasacyjną. Zarządzeniem z dnia 12 maja 2015 r. Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wezwał pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł w terminie siedmiu dni pod rygorem jej odrzucenia. W odpowiedzi na to wezwanie w dniu 22 maja 2015 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 3 lipca 2015 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący nie wniósł sprzeciwu od tego postanowienia. Wobec uprawomocnienia się postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, ponownie przesłano pełnomocnikowi skarżącego wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 24 września 2015 r. Z uwagi na to, że wpis sądowy od skargi kasacyjnej nie został uiszczony w terminie, który upływał w dniu 1 października 2015 r. (w czwartek), postanowieniem z dnia 22 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę kasacyjną skarżącego. Odpis postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 30 października 2015 r. W dniu 15 lutego 2016 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej oraz uiścił kwotę 100 zł tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że w dniu 12 lutego 2016 r. podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem sekretariatu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi dowiedział się, że skarga kasacyjna złożona przez pełnomocnika radcę prawnego L. P. została odrzucona z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego od skargi. Pełnomocnik skarżącego, z którym ostatni kontakt miał w chwili składania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, zapewniała go, że po rozstrzygnięciu wniosku, sprawa zostanie skierowana do rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z nieznanych mu przyczyn pełnomocnik nie skontaktowała się z nim i nie zawiadomiła o obowiązku uiszczenia wpisu sądowego oraz o konsekwencjach braku wpłaty żądanej kwoty. Sama również nie wykonała wezwania. W międzyczasie wielokrotnie próbował kontaktować się telefonicznie z pełnomocnikiem. Jednakże każda taka próba kończyła się niepowodzeniem (odrzucała połączenia bądź ich nie odbierała). Oczywistym jest, że koszty wniesienia skargi kasacyjnej obciążają skarżącego. Mimo najlepszych chęci ich uiszczenia, skarżący nie miał żadnej wiedzy o wysokości tych kosztów oraz terminie ich uiszczenia. Mimo błędu w wyborze osoby pełnomocnika, nie powinien ponosić negatywnych skutków jego działania czy zaniechania. Tylko i wyłącznie stawiany przepisami prawa wymóg wniesienia skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego spowodował, że skarżący zwrócił się o pomoc w jej sporządzeniu, wniesieniu i reprezentacji do profesjonalnego pełnomocnika. Ustanowienie zastępcy procesowego rodzi domniemanie, że pełnomocnik ten wykorzysta w sposób zgodny z przepisami środki ochrony procesowej przysługujące jego mocodawcy. Fakt kierowania korespondencji wyłącznie do pełnomocnika (z pomięciem strony) powoduje, że nie można żądać, aby skarżący niezależnie od pełnomocnika dokonywał owych czynności z zachowaniem stosownych terminów. Zawinione niedotrzymanie terminu zawitego przez pełnomocnika winno stanowić przyczynę niezależną od strony, którą reprezentuje, uzasadniającą przywrócenie terminu. Niedochowanie terminu stanowiło skutek okoliczności, na które skarżący nie miał wpływu. W sytuacji, w jakiej się znalazł, nie był w stanie nawet przy dołożeniu maksymalnej staranności, uiścić wpisu w terminie, albowiem nie miał żadnej wiedzy o doręczeniu pełnomocnikowi wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Tym samym brak winy w uchybieniu terminu można uznać za co najmniej uprawdopodobniony. W piśmie z dnia 19 lutego 2016 r. skarżący stwierdził, że odnalazł potwierdzenie przekazania pełnomocnikowi kwoty 400 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej w sprawach o sygn. akt III SA/Łd 1056/14 i III SA/Łd 1057/14, co dodatkowo potwierdza brak jego winy w uchybieniu terminowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucję przywrócenia terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym normują przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wnosząc o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Jej celem jest ochrona jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę (strony) lub uczestników postępowania. Z treści przywołanych przepisów wynika, że uchybiony termin do dokonania czynności należy przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego. Według oświadczenia skarżącego o uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej dowiedział się dopiero w dniu 12 lutego 2016 r. i w tej dacie ustała wskazywana przez niego we wniosku o przywrócenie terminu przyczyna jego uchybienia. W dniu 15 lutego 2016 r., a więc przed upływem siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej oraz uiścił kwotę 100 zł tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Negatywnym dla skarżącego skutkiem nieuiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w terminie było jej odrzucenie przez sąd postanowieniem z dnia 22 października 2015 r. W tej sytuacji rozważenia wymaga przesłanka braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Brak winy warunkujący uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu oznacza, jak podnosi się w orzecznictwie sądowym i w literaturze, że do niedochowania terminu doszło pomimo dołożenie przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu jest skutkiem przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por.: postanowienie NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/02, M. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się na przykład: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por.: postanowienia NSA z 8 lipca 2008 r., II OZ 712/08 i z 9 czerwca 2011 r., I OZ 402/11). Brak winy przy dokonywaniu czynności procesowej osoba zainteresowana winna zatem uprawdopodobnić, tj. powinna wykazać swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Uprawdopodobnienie braku winy jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód w ścisłym znaczeniu, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie w rzeczywistości miało miejsce. Ustawodawca dopuszcza ten mniej pewny środek, aby w ten sposób ułatwić zainteresowanym przedstawienie swoich racji. W świetle powołanych przepisów sąd nie jest upoważniony do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczność uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. W niniejszej sprawie skarżący jako przyczynę uchybienia terminu wskazał brak wiedzy odnośnie wysokości wpisu sądowego od skargi kasacyjnej i terminu, w jakim zobowiązany był go uiścić oraz brak kontaktu z pełnomocnikiem, który nie poinformował go we właściwym czasie o tym obowiązku i sam nie dopełnił tego obowiązku. Zdaniem skarżącego zawinione niedotrzymanie terminu przez pełnomocnika stanowi przyczynę niezależną od strony, na którą nie miał żadnego wpływu. W ocenie sądu okoliczności te nie wskazują jednak na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Stąd też zarówno zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, jak również postanowienie z dnia 27 sierpnia 2015 r. zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego, a nie skarżącemu. Pełnomocnictwo, udzielone przez skarżącego radcy prawnemu L. P., obejmowało nie tylko sporządzenie skargi kasacyjnej, lecz reprezentowanie skarżącego i występowanie w tej sprawie przed organami administracji, sądami powszechnymi, sądami administracyjnymi i Sądem Najwyższym (dokumenty pełnomocnictwa z dnia 28 października 2014 r. i 30 kwietnia 2015 r.). Brak kontaktu z pełnomocnikiem nie świadczy o prowadzeniu swoich spraw z należytą starannością, jaka cechuje osoby dbające o swoje interesy. Skoro pełnomocnik skarżącego, jak twierdzi skarżący, unikał z nim kontaktu, to skarżący mógł się sam zainteresować tym, na jakim obecnie etapie jest jego sprawa, tak jak to uczynił w dniu 12 lutego 2016 r. Przymus adwokacko-radcowski dotyczy jedynie sporządzenia skargi kasacyjnej, a nie uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, której to czynności strona może dokonać samodzielnie. Nie jest to czynność skomplikowana. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Zatem jak już wyżej podkreślono, konsekwencje działań i zaniechań pełnomocnika obciążają mocodawcę (por. wyroki NSA z 21 grudnia 1995 r., SA/Sz 1571/95; z 19 grudnia 1997 r., I SA/Gd 1144/97; z 25 lipca 1995 r., SA/Sz 1345/95; postanowienia NSA z 7 kwietnia 2008 r., II FZ 111/07; z 16 stycznia 2008 r., I OZ 1008/07). Bez znaczenia jest okoliczność, że stronie nie można przypisać winy w wyborze pełnomocnika, gdyż nie ma ona możliwości weryfikacji jego umiejętności zawodowych. Nawet bowiem staranne wybranie pełnomocnika nie oznacza, że strona nie ponosi konsekwencji procesowych za jego błędy i zaniechania (por. postanowienie NSA z 2 czerwca 2011 r., I OZ 384/11). Ocena działań pełnomocnika jest wewnętrzną sprawą stosunku pełnomocnictwa łączącego go ze skarżącym, nie zaś okolicznością obiektywną pozwalającą na przywrócenie terminu (por. postanowienia NSA z 2 września 2014 r., II OZ 811/14 i II OZ 813/14). Okoliczność, że w dniu 30 kwietnia 2015 r. pełnomocnik otrzymała od skarżącego kwotę 400 zł na uiszczenie wpisów sądowych, potwierdzona załączonym do pisma z dnia 19 lutego 2016 r. pokwitowaniem, nie może w tej sytuacji uzasadniać uwzględnienia wniosku skarżącego. Co więcej, okoliczność ta dowodzi, że w dacie doręczenia pełnomocnikowi skarżącego wezwania do uiszczenia wpisu sądowego (15 maja 2015 r.) oraz w dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych na urzędowym formularzu (3 lipca 2015 r.), skarżący dysponował środkami pieniężnymi na jego uiszczenia i na własne ryzyko zwlekał z jego uiszczeniem. Skarżący działał wówczas w porozumieniu z pełnomocnikiem, z którym się wtedy kontaktował. W tym stanie rzeczy, skoro skarżący nie wykazał niezbędnej do przywrócenia terminu przesłanki, jaką jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, o której mowa w przywołanym wyżej art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., to brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku. Z tych też względów, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd orzekł, jak w postanowieniu. B.K