III SA/Łd 1082/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2012 r. sprawy ze skargi U. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia stwierdzającego wymeldowania 1. oddala skargę. 2. przyznaje adwokatowi M. J. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul.[...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej U. K. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi M. J. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. III SA/Łd 1082/11 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o odmowie wydania U. K. zaświadczenia żądanej treści, tj. stwierdzającego wymeldowanie U. K. z pobytu stałego w lokalu nr 41/42 przy ul. A. 5 w Ł. z dniem 14 września 2006 roku. W podstawie prawnej postanowienia wskazano art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 219 i art. 144 k.p.a. Jak wynika z załączonych akt administracyjnych, w związku ze złożonym w dniu 9 maja 2011 r. do Prezydenta Miasta Ł. wnioskiem o wydanie ze zbiorów meldunkowych zaświadczenia stwierdzającego wymeldowanie U. K. z pobytu stałego w lokalu nr 41/42 przy ul. A. 5 w Ł. z dniem 14 września 2006 roku, organ administracji wydał w dniu 21 czerwca 2011 r. zaświadczenie. W zaświadczeniu tym potwierdził, że U. K. zameldowana na pobyt stały pod adresem ul. A. 5 m. 41/42 w Ł. została dnia 14 września 2006 r. wymeldowana decyzją administracyjną. Równocześnie podał, że na skutek wniosku o unieważnienie tej decyzji, Wojewoda [...] wszczął w trybie art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie administracyjne i decyzją z dnia [...] stwierdził nieważność decyzji Prezydenta Miasta Ł. w przedmiocie wymeldowania U. K. z pobytu stałego z lokalu 41/42 ul. A. 5 w Ł.. Decyzja Wojewody stała się podstawą do unieważnienia dokonanego wymeldowania i przywrócenia ciągłości zameldowania U. K. na pobyt stały od dnia 8 lipca 1993 r. U. K. zakwestionowała treść wydanego zaświadczenia żądając wydania "nie sfałszowanego zaświadczenia o wymeldowaniu z dniem 14 września 2006 r. z pominięciem w nim jakiegokolwiek przywrócenia meldunku". Ostatecznie U. K. sprecyzowała swoje stanowisko w ten sposób, że wnosiła o potraktowanie jej pisma jako nowego wniosku o wydanie zaświadczenia o określonej treści . Prezydent Miasta Ł., po rozpoznaniu powyższego wniosku, postanowieniem z dnia [...] odmówił U. K. wydania zaświadczenia żądanej treści, tj. stwierdzającego wymeldowanie U. K. z pobytu stałego w lokalu nr 41/42 przy ul. A. 5 w Ł. z dniem 14 września 2006 roku. Organ powtórzył argumentację zaprezentowaną już uprzednio w treści zaświadczenia wydanego w dniu 21 czerwca 2011 r., stwierdzając, iż w tej sytuacji nie jest możliwe stwierdzenie stanu prawnego, którego potwierdzenia żąda osoba ubiegająca się o zaświadczenie. W zażaleniu na powyższe postanowienie U. K. ponownie wnosiła o wydanie zaświadczenia, potwierdzającego fakt jej wymeldowania z pobytu stałego z dniem 14 września 2006 r. Z uzasadnienia zażalenia wynika, że zdaniem strony , nie można mówić o "przywróceniu meldunku" jeżeli nie usunięto z jej pomieszczeń mieszkalnych osób, które te pomieszczenia zajęły. Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji Wojewoda [...] wyjaśnił, że organ administracji publicznej jest obowiązany wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów, albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Wskazał, że K. S., działający w imieniu U. K. ściśle sprecyzował treść zaświadczenia, o wydanie którego wnosił, a mianowicie domagał się wydania zaświadczenia o treści stwierdzającej, że U. K. została wymeldowana z pobytu stałego w lokalu nr 41/42 przy ul A. 5 w Ł. z dniem 14 września 2006 r. Stwierdził w związku z tym, że w omawianym przypadku dokonał porównania, czy wskazane we wniosku strony okoliczności znajdują odzwierciedlenie w posiadanych rejestrach. Jak wskazał Wojewoda, zawarte we wniosku okoliczności nie znalazły odzwierciedlenia w posiadanych przez organ rejestrach, wynika z nich bowiem bezspornie, że decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], na podstawie której U. K. została wymeldowana z pobytu stałego w lokalu nr 41/42 przy ul. A. 5 w Ł. została wyeliminowana z obrotu prawnego mocą decyzji Wojewody [...] z dnia [...]. W świetle powyższego organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko organu I instancji, iż nie można było wydać zaświadczenia o żądanej przez wnioskodawczynię treści. W skardze do sądu administracyjnego U. K., reprezentowana przez brata K. S., nie zgadzając się z postanowieniem Wojewody [...] wniosła o jego uchylenie w całości. W treści skargi podniosła zarzuty jak uprzednio w toku postępowania administracyjnego przed organami administracji. Wnosiła również o przeprowadzenie ekspertyz kryminalistycznych i grafologicznych aktów notarialnych na mocy których właścicielami nieruchomości przy ul. A. 5 zostali A. i P. Z. i załączenie oryginałów tych aktów ( pisma pełnomocnika skarżącej z 26.11. 2011 r. k- 40-45, 15.02. 2012 r. k- 84-89 i z 14.02.2012 r. k- 90-94) Pełnomocnik skarżącej z urzędu, popierał skargę i wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Prezydenta Miasta Ł. z [...] Podnosił, że organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w koniecznym zakresie, czym naruszył art. 218 § 2 k.p.a. w zw. zart. 7 i 8 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o oddalenie skargi i podtrzymał w całości swoją dotychczasową argumentację. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej popierał skargę. Postanowieniem wydanym na rozprawie Sąd z urzędu dopuścił dowód z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych dotyczących wymeldowania skarżącej załączonych do sprawy III SA/Łd 128/12 tj. karty zgłoszenia zmian w danych osobowo – adresowych, z której wynika, że U. K. została zameldowana na pobyt stały pod adresem 91-756 Ł., A. 5 m.41/42 w dniu 8 lipca 1993 r., a wymeldowana z urzędu 21 września 2011 r., decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stwierdzającej nieważność decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] w przedmiocie wymeldowania U. K. z pobytu stałego, decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 1 lipca 2009 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...], wyroku WSA w Warszawie w sprawie IV SA/Wa 1516/09 oddalającego skargę U. K. na wyżej wskazaną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Sąd oddalił również wnioski dowodowe skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy). W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej ustawa p.p.s.a.] Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę z urzędu wszelkie naruszenia w postępowaniu administracyjnym przepisów prawa materialnego i procesowego, jeśli mogły mieć wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził naruszeń przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu skutkującym koniecznością wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] wydane w skutek zażalenia na postanowienie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o odmowie wydania U. K. zaświadczenia o żądanej treści, tj. stwierdzającego wymeldowanie U. K. z adresu – ul. A. 5 m. 41/42 w Ł. z dniem 14 września 2006 roku. Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń regulują przepisy kodeksu postępowania administracyjnego zamieszczone w dziale VII. Zgodnie z art. 217 k.p.a. zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (§ 2 pkt 1) oraz jeżeli osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (§ 2 pkt 2). Z kolei stosownie do treści art. 218 § 1 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej zobowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W literaturze przedmiotu podkreśla się, iż postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia ma charakter uproszczony i odformalizowany (por. J. Borkowski, B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008, str. 833). Na postępowanie składają się wyłącznie czynności materialno-techniczne polegające na badaniu, jakiego rodzaju źródło może zawierać żądane dane i czy dane te dotyczą stanu prawnego lub faktycznego, którego potwierdzenia domaga się wnioskodawca. W przedmiotowym postępowaniu nie dokonuje się ustaleń i ocen tak, jak w postępowaniu jurysdykcyjnym. Dlatego zaświadczenie nie może rozstrzygać o żadnych prawach i obowiązkach oraz nie może tworzyć nowej sytuacji prawnej. Potwierdza ono stan ustalony, jest wyłącznie przejawem tego, co zawarte jest w źródłach, na których bazuje organ wydający zaświadczenie (por. m.in. wyrok NSA z 16.09.2005 r., sygn. II OSK 36/05, wyroki WSA w Warszawie z 23.03.2006 r., sygn. I SA/Wa 1356/04 oraz z 21.11.2008 r., sygn. III SA/Wa 1612/08). Przewidziana w art. 218 § 2 k.p.a. możliwość przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na skutek złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia sprowadza się w istocie do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych. Postępowanie wyjaśniające nie może prowadzić do dokonywania jakichkolwiek ocen, w tym ocen prawnych odnośnie informacji będących w dyspozycji organu. Tak więc w przypadku gdy organ dysponuje takimi danymi z kartotek, ewidencji, rejestrów lub akt innego rodzaju, których potwierdzenia domaga się wnoszący o wydanie zaświadczenia, winien niezwłocznie wydać zaświadczenie. Organ nie może natomiast wydać zaświadczenia potwierdzającego fakty, które nie wynikają z prowadzonych przez niego ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Odnosząc się w związku z tym do zarzutu naruszenia przez orzekające w sprawie organy przepisu art. 218 § 2 k.p.a w zw. z art. 7 i art. 8 k.p.a. stwierdzić należy przede wszystkim, że zgodnie z art. 218 § 2 k.p.a. wystawienie zaświadczenia o określonej treści może być poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym, które przeprowadza się tylko w koniecznym zakresie. Przepis ten modyfikuje ustalone w rozdz. IV k.p.a. zasady prowadzenia postępowania dowodowego. W ocenie składu orzekającego, jeżeli twierdzenia strony nie znajdują potwierdzenia w prowadzonych przez organ rejestrach i ewidencjach, a wręcz wskazują na inny stan rzeczy, przepis art. 218 § 2 k.p.a. uprawniający organ do przeprowadzenia w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego nie będzie miał zastosowania. Za powyższym stanowiskiem przemawia właśnie fakt zamieszczenia przez ustawodawcę w art. 218 § 2 k.p.a. sformułowania "w koniecznym zakresie", co wskazuje – zdaniem sądu – na zawężenie w tym przypadku postępowania wyjaśniającego, a co zostało podyktowane tym, aby nie rozszerzać ponad niezbędną potrzebę zakresu aktów administracyjnych, które powstają w uproszczonej procedurze, gdyż nie jest wskazane zacieranie granic pomiędzy aktami informacji (zaświadczenia) i aktami ustalania i kształtowania stosunków prawnych (decyzje) – por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2005 r., sygn. akt OSK 1777/04, wyrok NSA z 21 10. 2010 r. I OSK 630/10). W rozpatrywanej sprawie skarżąca domagała się wydania zaświadczenia o potwierdzeniu jej wymeldowania z adresu – ul. A. 5 m. 41/42 w Ł. i to z konkretną wskazaną datą, tj. 14 września 2006 roku. Z analizy przeprowadzonej przez organy odnośnie określenia sytuacji prawnej wnioskodawczyni (U. K.) co do faktu jej wymeldowania z wskazanego adresu wskazać należy, iż bezspornym jest w tym zakresie, iż wskazane we wniosku okoliczności (wymeldowanie) nie znalazły odzwierciedlenia w posiadanych przez organ rejestrach. Co prawda faktem jest wydanie przez Prezydenta Miasta Ł. decyzji z dnia [...] w przedmiocie wymeldowania U. K. z pobytu stałego w lokalu nr 41/42 przy ul. A. 5 w L. Nie mniej jednak – jak wskazały organy –Wojewoda [...], decyzją z dnia [...], stwierdził jej nieważność, a tym samym została ona skutecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Nadmienić jedynie należy, iż decyzja ta utrzymana został w mocy przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (decyzją z dnia 1 lipca 2009 r.) w związku z wniesionym od niej odwołaniem, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję Ministra. Tak więc przedmiotowa decyzja, stwierdzająca nieważność decyzji w przedmiocie wymeldowania U. K., przywróciła stan prawny sprzed wydania decyzji o wymeldowaniu. Z chwilą bowiem uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność wadliwej decyzji skutki faktyczne, które dotąd były uznawane za skutki prawne, przestają mieć taki charakter, stwierdzenie nieważności jest aktem deklaratoryjnym, który działa z mocą wsteczną (ex tunc) od daty wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji administracyjnej dotkniętej wadą. Decyzja stwierdzająca nieważność innej decyzji administracyjnej uchyla wszelkie skutki prawne, jakie powstały od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji nieważnej. W tym stanie sprawy należy podzielić stanowisko prezentowane przez organ pierwszej instancji, a potwierdzone przez organ odwoławczy, iż brak było możliwości wydania zaświadczenia o żądanej przez skarżącą treści wobec istnienia prawomocnej decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o wymeldowaniu U. K. z pobytu stałego z dniem 14 września 2006 r. Na dzień wydawania zatem zaświadczenia organy nie miały zatem podstaw prawnych i faktycznych do wydania zaświadczenia o treści żądanej przez skarżącą. Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżącej, gdyż przedmiotem oceny dokonywanej przez Sąd w rozpoznawanej sprawie była legalność postanowienia Wojewody [...] i poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta Ł. o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej przez skarżącą treści. Kwestie dotyczące legalności nabycia własności nieruchomości przy ul. A. 5 przez małż Z. nie mogły być ani przedmiotem oceny dokonywanej przez organ w postępowaniu o wydanie zaświadczenia, ani oceny dokonywanej przez sąd administracyjny kontrolujący działalność organu. Zarzuty podnoszone w tym zakresie mogą być ocenione w postępowaniu karnym i ewentualnie przez sąd powszechny. W tym stanie rzeczy skargę, jako nieuzasadnioną, na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić (pkt 1 sentencji orzeczenia). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 250 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 2 ust. 1 i 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). R.A.