III SA/Łd 1093/15

Dnia 9 lutego 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska - Sakrajda (spr.), Sędzia NSA Janusz Nowacki, , Protokolant Sekretarz sądowy – Dorota Czubak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2016 roku sprawy ze skargi J. H. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] ustalającą kwotę 2 473,78 zł nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach, przyznanych na mocy decyzji: nr [...] z dnia 29 grudnia 2004r., nr [...] z dnia 5 czerwca 2006r., nr [...] z dnia 30 stycznia 2007r. z tytułu niedotrzymania zobowiązań wieloletnich ONW, powstałych z dniem otrzymania pierwszej płatności ONW, na mocy decyzji [...] z dnia 29 grudnia 2004r. o przyznaniu płatności ONW. W uzasadnieniu tej decyzji – przedstawiając stan faktyczny - organ II instancji wskazał, że J. H. złożył w dniu 15 czerwca 2004r. wniosek o przyznanie płatności ONW na 2004r. do powierzchni 23,80 ha. W dniu 29 grudnia 2004r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję o przyznaniu płatności ONW za 2004r. w wysokości 4 260,20 zł. W dniu 14 maja 2005r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności ONW na 2005r. do powierzchni 17,29 ha. W dniu 5 czerwca 2006r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję o przyznaniu płatności ONW w wysokości 3 094,91 zł. W dniu 15 maja 2006r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności ONW na 2006r. do powierzchni 14,82 ha. W dniu 30 stycznia 2006r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję o przyznaniu płatności ONW w wysokości 2 652,78 zł. W dniu 16 maja 2007r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności ONW na 2007r. do powierzchni 12,67 ha. W dniu 28 stycznia 2008r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję o przyznaniu płatności ONW w wysokości 2 258,98 zł. W dniu 20 maja 2008r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności ONW na 2008r. do powierzchni 12,55 ha. W dniu 9 lutego 2009r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję o przyznaniu płatności ONW w wysokości 2 179,06 zł. W dniu 27 maja 2010r. skarżący złożył wniosek o przyznanie płatności ONW na 2010r. do powierzchni 12,55 ha. W dniu 13 stycznia 2011r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję o przyznaniu płatności ONW w wysokości 576,67 zł. W dniu 20 maja 2010r. organ I instancji wszczął postępowanie z urzędu w sprawie ustalenia nienależnie pobranej płatności ONW przyznanych na mocy decyzji o przyznaniu płatności ONW: z dnia 29 grudnia 2004r., z dnia 5 czerwca 2006r., z dnia 30 stycznia 2007r., z dnia 28 stycznia 2008r., z dnia 9 lutego 2009r. Decyzją z dnia 28 czerwca 2010r. Kierownik Biura Powiatowego ustalił kwotę 13 248,42 zł nienależnie pobranych płatności ONW. W dniu 29 lipca 2014r. skarżący złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o zawieszenie numeru identyfikacyjnego w związku z zaprzestaniem prowadzenia działalności rolniczej. Organ I instancji w dniu 7 sierpnia 2014r. wysłał do skarżącego zawiadomienie o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie ustalenia nienależnie pobranej płatności ONW, zaś w dniu 8 sierpnia 2014r. pismo stanowiące odpowiedź na pismo skarżącego z dnia 6 sierpnia 2014r. w sprawie o powołanie kuratora dla osoby nieobecnej. W dniu 25 sierpnia 2014r. doręczono skarżącemu decyzję z dnia 28 czerwca 2010r. o ustaleniu kwoty 13 248,42 zł nienależnie pobranych płatności ONW. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od decyzji z dnia 28 czerwca 2010r. – organ II instancji decyzją z dnia 18 listopada 2014r. uchylił powyższą decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w celu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność zaniechania przez skarżącego działalności rolniczej w 2009r. na działkach rolnych położonych na obszarze ONW w okresie objętym zobowiązaniem. W odpowiedzi na wezwanie organu skarżący w dniu 25 lutego 2015r. złożył oświadczenie, że w 2010r. prowadził działalność rolniczą na powierzchni 12,55 ha, na działkach ewidencyjnych położonych na obszarach ONW, wymienionych w załączniku 1. W 2005r. zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW przez okres 5 lat na powierzchni nie mniejszej niż 17,20 ha, którą użytkował rolniczo. Natomiast w 2009r. na obszarach ONW użytkował rolniczo powierzchnię 12,55 ha. Niedotrzymanie zobowiązań wynikało z zerwania umowy dzierżawy oraz wstępnej umowy cywilno-prawnej. W 2009r. użytkował działki o numerach: 126, 130, 149, 151, 153, 155, 157, 181, 195, 233, 234, 235, 236, 237, 238, 239, 240, 241, 242, 244, 252, 271, 272, 722/2, 782/1, 275/2. W odpowiedzi na kolejne wezwanie organu skarżący oświadczył, że w celu potwierdzenia prowadzenia przez niego działalności rolniczej wnosi o przesłuchanie świadków J. A. i T. G. W dniu 30 marca 2015r. świadek J. A. zeznał, że pomagał skarżącemu wiosną i jesienią 2008 i 2009r. w pracach polowych, np. podpinać maszyny, wsypywać zboże do siewników, naprawiali głowicę do traktora, obsiekał granice kosą, nasypywał zboże do worków po zebraniu plonów. Wie gdzie znajdują się działki skarżącego. Pomagał mu przy sianu i zbiorach zbóż, przy rozsiewaniu nawozów. Maszyny wszystkie należały do skarżącego. Stały u niego na podwórku. Wobec powyższych ustaleń organ I instancji decyzją z dnia [...] ustalił kwotę 2 473,78 zł nienależnie pobranych płatności ONW, wynikającą z faktu niedotrzymania zobowiązań wieloletnich powstałych z dniem otrzymania pierwszej płatności ONW, otrzymanej na mocy decyzji z dnia [...] o przyznaniu płatności ONW. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od tej decyzji organ II instancji wskazał, że zasady przyznawania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004 były uregulowane między innymi w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 73, poz. 657 ze zm.). Wskazując na § 2 i 9 ust. 2 tego rozporządzenia, organ II instancji stwierdził, że w sytuacji, w której beneficjent zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na części lub całości, zadeklarowanej w pierwszym roku płatności powierzchni, zobowiązany jest do zwrotu całej lub części płatności pobranych za cały okres jej pobierania. Warunkiem decydującym o częściowym zwrocie płatności jest dalsze prowadzenie działalności rolniczej na działkach rolnych na powierzchni minimum 1 ha. Skarżący po raz pierwszy złożył wniosek o przyznanie płatności ONW w 2004r. i podjął zobowiązanie prowadzenia działalności rolniczej na gruntach rolnych położonych na obszarach ONW przez pięć lat od otrzymania pierwszej płatności, tj. do 15 lutego 2010r., ponieważ pierwszą płatność otrzymał na rachunek bankowy w dniu 15 lutego 2005r. We wniosku o przyznanie płatności z tytułu ONW złożonym w dniu 15 czerwca 2004r. skarżący zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na powierzchni nie mniejszej od tej, za którą otrzymał w pierwszym roku płatność ONW przez okres 5 lat od dnia otrzymania tej pomocy oraz oświadczył, że znane są mu skutki składania fałszywych oświadczeń oraz zasady przyznawania płatności z tytułu ONW. Skarżący wnioskował o przyznanie płatności ONW przez kolejne lata, tj. w roku 2005, 2006, 2007 i 2008. W 2009r. skarżący w ogóle nie złożył wniosku o przyznanie płatności ONW. Przyjmując na siebie zobowiązanie w zakresie prowadzenia działalności rolniczej przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności na wszystkich działkach rolnych będących w jego posiadaniu, powinien mieć pełną świadomość skutków prawnych związanych z utratą posiadania części działek rolnych. Skarżący jak sam podnosi nie dotrzymał częściowo zobowiązań ONW z powodu zerwania umowy dzierżawy. Jednak nie powiadomił organu w terminie 10 dni o zaistniałej sytuacji i uczynił to dopiero w odpowiedzi organu na wezwanie do złożenia wyjaśnień, tj. w dniu 25 lutego 2015r. Zakończenie tej działalności na części gruntów rolnych wcześniej obligowało beneficjenta pomocy do niezwłocznego powiadomienia organu o zaistniałej sytuacji. Termin 10-dniowy jest terminem materialnym, nieprzywracalnym. Obwiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie może zostać wyłączony z uwagi na uchybienie terminowi 10-dniowemu, o którym mowa w art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006. Z ustaleń organu I instancji wynika, że skarżący zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej na części gruntów, położonych na obszarach ONW, z uwagi na utratę ich posiadania. W pozostałym zakresie oświadczył, że nadal, tj. w 2009r., prowadził działalność rolniczą na powierzchni 12,55 ha, ale nie składał wniosku o przyznanie do tych gruntów płatności ONW. Powierzchnia gruntów objętych zobowiązaniem ONW w 2004r. wynosiła 17,20 ha. M. R. przejął od skarżącego grunty rolne o powierzchni 6,60 ha, objęte zobowiązaniem ONW. Powierzchnia, za którą powinien być dokonany zwrot środków za 2004r. wynosi 5,40 ha. Powierzchnia gruntów objętych zobowiązaniem ONW w 2005r. wynosiła 17,29 ha. Powierzchnia, za którą powinien być dokonany zwrot środków za 2005r. wynosi 5,40 ha. Powierzchnia gruntów objętych zobowiązaniem ONW w 2006r. wynosiła 14,82 ha. Powierzchnia, za którą powinien być dokonany zwrot środków za 2006r. to 3,02 ha. Powierzchnia gruntów objętych zobowiązaniem ONW w 2007r. wynosiła 12,62 ha, zaś powierzchnia, za którą powinien być dokonany zwrot środków za 2007r. to 0,82 ha. Powierzchnia gruntów objętych zobowiązaniem ONW w 2008r. wynosiła 12,55 ha, a powierzchnia, za którą powinien być dokonany zwrot środków za 2008r.to 0,75 ha. Łącznie organ ustalił kwotę 2 750,78 zł nienależnie pobranych płatności ONW, wynikającą z faktu niedotrzymania zobowiązań wieloletnich powstałych z dniem otrzymania pierwszej płatności ONW na mocy decyzji z dnia 29 grudnia 2004r. Organ I instancji odstąpił od ustalenia kwot za 2007 i 2008 r. – 146,78 zł i 130,22 zł, jako nieprzekraczających równowartości 100 euro według kursu euro ustalonego dla danego funduszu Unii Europejskiej zgodnie z odrębnymi przepisami. Kurs wymiany euro na dzień 7 marca 2007r. (dla płatności za 2007r.) ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej wynosił 3,5234 zł. Zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według tego kursu euro wynosi 352,34 zł. Kurs wymiany euro na dzień 7 marca 2008r. (dla płatności za 2008r) ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej wynosił 4,696 zł. Równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według tego kursu euro wynosi 469,60 zł. Organ I instancji był zobligowany do wydania decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności zgodnie z art. 80 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009. Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie znajduje zastosowania pod warunkiem łącznego spełnienia następujących przesłanek: płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy oraz błąd ten nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. W ocenie organu II instancji, skoro beneficjent świadomie zadeklarował określoną powierzchnie gruntów rolnych, jako kwalifikującą się do płatności, nie zachowując przy tym należytej staranności, to nie może być mowy o braku możliwości wykrycia błędu przez rolnika. Płatności ONW, przekazane na rachunek bankowy skarżącego nie wynikały z pomyłki organu. Zakończenie działalności rolniczej na części gruntów wcześniej, tj. przed upływem 5 lat od otrzymania pierwszej płatności obligowało, skarżącego do niezwłocznego powiadomienia o zaistniałej sytuacji pracowników biura powiatowego ARiMR osobiście lub za pośrednictwem innych osób. Nie zostały spełnione łącznie przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu przez producenta rolnego nienależnie pobranych płatności ONW, określone w art. 73 ust. 4 rozporządzenia nr 796/2004, art. 80 ust. 3 rozporządzenia nr 1122/2009. Zwrot płatności uznanej za nienależną lub nadmierną ulega przedawnieniu, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004). W ocenie organu II instancji skarżący nie działa w dobrej wierze. Przyznane środki finansowe w wysokości 4 260,20 zł za 2004r. zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez producenta rolnego we wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych w dniu 15 lutego 2005r. Jednakże skuteczne doręczenie skarżącemu w dniu 25 sierpnia 2014r. decyzji z dnia [...] o ustaleniu kwoty 13 248,42 zł nienależnie pobranych płatności ONW miało miejsce przed upływem lat dziesięciu od daty wypłaty przed datą 15 lutego 2015r. W ocenie organu II instancji wynik kontroli zobowiązań wieloletnich ONW nie uzasadnia zastosowania art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 65/2011, zgodnie z którym obowiązek zwrotu nienależnie pobranej płatności nie ma zastosowania, jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Ustalona do zwrotu kwota płatności ONW w łącznej wysokości 2 473,78 zł, jest płatnością nienależną w rozumieniu art. 80 ust. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 i wynika z faktu niedotrzymania zobowiązań wieloletnich ONW, tj. zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych przez beneficjenta, który we wniosku o przyznanie płatności ONW na 2004r. zobowiązał się do prowadzenia przez 5 lat od otrzymania pierwszej płatności działalności rolniczej na gruntach rolnych objętych zobowiązaniem ONW (15 lutego 2005r.). Płatność ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych, na których nastąpiło to zaniechanie, za cały okres jej pobierania, podlega zwrotowi. W skardze na powyższą decyzję J. H. wniósł o jej "weryfikację", zobowiązanie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do ujawnienia wyliczeń powierzchni gruntów objętych zobowiązaniem ONW, które zawarto w piśmie z dnia 28 stycznia 2008r., uchylenie decyzji w całości lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania i innych udokumentowanych i usprawiedliwionych kosztów. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił pominięcie przekazanej przez niego w odwołaniu od decyzji organu I instancji informacji wynikającej z decyzji z dnia [...] o tym, że jego zobowiązanie do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach ONW przez okres 5 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności dotyczy powierzchni 9,54 ha. Na mocy tej decyzji przyznano mu wsparcie ONW za zadeklarowane 12,62 ha powierzchni gruntów, chociaż określony w niej obowiązek wynosił 9,54 ha. Zmniejszenia powierzchni gruntów objętych dopłatami ONW w poszczególnych latach w okresie trwania zobowiązania wynikały z przyczyn niezależnych od niego. W dniu 25 lutego 2015r. złożył w siedzibie Biura Powiatowego oświadczenie, które organ potraktował ogólnikowo. Składając to oświadczenie, skarżący miał na uwadze fakt, że w dniu 15 czerwca 2004r. zadeklarował do uzyskania dopłat ONW powierzchnię 23,80 ha. W związku z tym od dnia otrzymania należności z tego tytułu, tj. od dnia wpływu płatności na podane przez niego konto bankowe, co nastąpiło 15 lutego 2005r., rozpoczął się pięcioletni okres zobowiązania. Na skutek zmian zaistniałych z powodu utraty niektórych działek w kolejnych latach zmniejszało się powierzchniowe zobowiązanie ONW za ten okres – do wielkości 9,54 ha określonej w decyzji z dnia [...], czyli nastąpiło znaczne zmniejszenie powierzchni gruntów objętych zobowiązaniem ONW. Działka nr 1 o powierzchni 2,56 ha została sprzedana przez właściciela J. M. -S. K. z L. Działka nr 26 o powierzchni 1,47 ha została sprzedana przez właściciela D. R. Z. W. z L. Działka nr 55 o powierzchni 0,54 ha została sprzedana przez Agencję Rolną Skarbu Państwa S. W. z L. Działka nr 86 o powierzchni 0,46 ha została sprzedana przez Agencję Rolną Skarbu Państwa Z. W. z L. Działki nr 8/4, 9, 10, 11, 53, 54 o łącznej powierzchni 8,79 ha zostały przekazane M. R. z R., który przejął od skarżącego zobowiązanie do ich uprawy po ich zakupieniu od D. R. O wszystkich zdarzeniach związanych ze zmianą właścicieli nie byłem informowany, za wyjątkiem przetargu na działki Agencji Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa. Jednakże ze względu na wzrost cen nieruchomości, nie był w stanie – z powodów finansowych – dokonać zakupu tym bardziej, że osoby fizyczne, będące właścicielami, nie informowały go o swoich zamiarach i planach w sprawie użytkowanych przez niego działek. Zdaniem skarżącego nie można uznać, że ponosi odpowiedzialność za niedotrzymanie zobowiązań z tytułu obowiązku ONW z powodu opóźnionych, bo złożonych dopiero w dniu 25 lutego 2015r. stosownych wyjaśnień. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. W toku rozprawy sądowej skarżący potwierdził, że w terminie 10-dniowym nie zawiadomił o zaistnieniu zdarzenia skutkującego zmniejszeniem zadeklarowanej pierwotnie powierzchni. Wyjaśnił, że jak tracił prawo do poszczególnych powierzchni działek to zastępował je kolejnymi działkami, które leżały odłogiem. Pełnomocnik organu podniósł natomiast dodatkowo, że przesłanka siły wyższej jest badana dopiero gdy rolnik dochowa 10-dniowego terminu do zawiadomienia o zaistnieniu siły wyższej, w sprawie nie zaistniała żadna siła wyższa. W piśmie procesowym z dnia 1 lutego 2016r. pełnomocnik organu, wykonując złożone w toku rozprawy zobowiązanie, wyjaśnił, że zawarta w decyzjach przyznających płatność adnotacja co do pow. 9,54 ha jako powierzchni podjętego zobowiązania jest w oczywisty sposób błędna, a błąd ten jest łatwy do wykrycia przez producenta rolnego. Potwierdzają to zdaniem pełnomocnika wyliczenia kwoty przyznanej płatności, które zostały powtórzone, a rolnik w 2004r. zobowiązaniem objął pow. 23,80 ha, która uległa zmniejszeniu w kolejnych latach. Pełnomocnik podkreślił, że producent rolny wiedział o obowiązku dotrzymania zobowiązania w zakresie utrzymania działalności na powierzchni równej co najmniej powierzchni, objętej zobowiązaniem, za którą przyznano płatność w pierwszym roku wypłacenia płatności, a która po pomniejszeniu zobowiązania przejętego przez osobę trzecią obejmuje pow. 17,20 ha. Z tego względu oczywiście błędna adnotacja na decyzji z dnia [...] nie oznacza, że skarżący działał w dobrej wierze. Znał dobrze zasady przyznawania płatności i zobowiązał się do ich przestrzegania. Pełnomocnik – wyjaśniając sposób obliczenia kwot do zwrotu za poszczególne lata – stwierdził, że w treści uzasadnienia decyzji wkradł się błąd, treść rozstrzygnięcia jednak utrzymuje w mocy decyzje z dnia [...] Wskazał, że w toku postępowania ustalono, że skarżący w 2009r. prowadził działalność na pow. 11,77 ha (w zaokrągleniu 11,80 ha), a zobowiązał się do pow. 17,20 ha (po przejęciu 6,60 ha przez osobę trzecią), jednakże w kolejnych latach dotrzymał zgodnie z własnymi oświadczeniami zobowiązania tylko do pow. 11,80 ha. Powierzchnia 11,80 ha jest to powierzchnia ewidencyjno-gospodarcza (PEG), czyli maksymalna powierzchnia kwalifikowana do płatności w ramach działek referencyjnych, które zamieścił skarżący w wykazie, stanowiącym załącznik do oświadczenia z dnia 25 lutego 2015r. o pow. 12,55 ha używanych przez niego gruntów rolnych w 2009r. Ta powierzchnia w oparciu o dane zawarte w systemie LPIS na 2009r. została zredukowana do 11,77 ha (11,80 ha w zaokrągleniu). W oparciu o ten system i przy wykorzystaniu GPS dla poszczególnych działek ewidencyjnych organ wyznaczył tzw. powierzchnię ewidencyjno-gospodarczą (PEG), która stanowi różnicę pomiędzy całkowitą powierzchnią działki ewidencyjnej a powierzchnią obszarów nieuprawnionych do płatności. Powierzchnie PEG są zatem maksymalnym obszarem uprawnionym do płatności w ramach danej działki ewidencyjnej. Po odjęciu zawyżeń wynikających z zadeklarowania powierzchni wykraczających poza powierzchnię PEG na zadeklarowanych działkach, łączna pow. wynosi 11,80 ha. W konkluzji pisma przyznał, że do uzasadnienia zaskarżonej decyzji wkradł się błąd, który czyni wyliczenia matematyczne nieczytelnym. Niemniej jednak są one prawidłowe, co potwierdzają jego zdaniem wyliczenia zaprezentowane w tym piśmie. Strona miała też możliwość weryfikacji obliczeń, których zresztą nie kwestionuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji, a jedynie uwzględniając skargę może stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 p.p.s.a. uchylić ją jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a – c); stwierdzić jej nieważność, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach (pkt 2); stwierdzić wydanie jej z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w K.p.a. lub w innych przepisach (pkt 3). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną decyzję, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, w sprawie nie doszło bowiem do mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności przepisów ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-20013 (tekst jedn.: Dz. U. z 2013r., poz. 173), zwanej dalej ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich; rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329), zwanego dalej rozporządzeniem ONW; rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.Urz. UE L dnia 30 kwietnia 2004r. t. 141, str. 18 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem nr 796/2004; oraz mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2013r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a. W niniejszej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia jest ustalenie kwoty nienależnie pobranych przez skarżącego płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) w łącznej wysokości 2 473,78 zł, stanowiącej część przyznanej płatności, za lata 2004, 2005 i 2006. Kwota tej należności powstała w związku z zaniechaniem przez skarżącego realizacji 5 letniego zobowiązania, podjętego z dniem 15 lutego 2005r. na podstawie decyzji z dnia [...] o przyznaniu płatności ONW za 2004r. na zadeklarowanej wówczas powierzchni 23,80 ha. Ustalenie tej kwoty i zobowiązanie skarżącego do jej zwrotu jest przedmiotem sporu między stronami z dwu powodów. Po pierwsze, strony odmiennie przyjmują powierzchnię, co do której skarżący złożył w 2004r. wieloletnie zobowiązanie i wobec tego odmiennie oceniają przesłanki domagania się przez Agencję zwrotu spornej kwoty. Po drugie, pozostają one w sporze co do zaistnienia okoliczności wyłączających obowiązek zwrotu wskazanej kwoty. Skarżący, wnosząc o przyznanie płatności ONW na 2004r., zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na obszarze 23,80 ha (a po przejęciu zobowiązania przez osobę trzecią na pow. 17,80 ha). Zobowiązanie to podjął stosownie do przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wpieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. nr 73, poz. 657 ze zm.) oraz art. 14 ust. 2 rozporządzenia 1257/1999/WE z dnia 17 maja 1999r. w sprawie wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOiGR) nowelizującego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.Urz. WE L z dnia 26 czerwca 1999r.). Wedle nich płatność ONW udziela się producentowi rolnemu, który zobowiąże się do przestrzegania wymagań o których umowa w art. 14 ust. 2 i 3 rozporządzenia 1257/1999/WE; warunkiem przyznania dodatków wyrównawczych na każdy hektar gruntów użytkowanych rolniczo przez rolników jest prowadzenie działalności rolniczej na obszarze znajdującym się w mniej korzystnych warunkach gospodarowania przez przynajmniej 5 lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego. Jednocześnie ustawodawca określił konsekwencje zaniechania realizacji tego obowiązku poprzez żądanie zwrotu kwoty nienależnie pobranej płatności. Podstawę tego żądania stanowią przepisy art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia ONW. Ten ostatni na mocy art. 15 i art. 17 rozporządzenia ONW ma zastosowanie w niniejszej sprawie z uwagi na fakt, że postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności przez skarżącego zostało wszczęte w dniu 20 maja 2010r., a więc po wejściu w życie rozporządzenia ONW, ogłoszonego w dniu 13 marca 2009r. Stosownie do art. 28 ust. 1 i ust. 2 pkt 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich pomoc i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Pomocą i pomocą techniczną, pobranymi nienależnie, jest w szczególności pomoc: wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej. Zgodnie zaś z § 9 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia ONW w przypadku zaniechania działalności rolniczej na działkach rolnych położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem zwraca: część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których zaniechał prowadzenia tej działalności, za cały okres jej pobierania, gdy łączna powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej 1 ha. W § 9 ust. 5 pkt 6 rozporządzenia ONW ustawodawca postanowił natomiast, że płatność ONW nie podlega zwrotowi, zgodnie z art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006, jeżeli zaniechanie działalności rolniczej, o którym mowa w ust. 1, nastąpiło na skutek okoliczności wymienionych w tym przepisie, w tym zaistniałej w tej sprawie okoliczności rozwiązania umowy dzierżawy gruntów rolnych, wykonania pierwokupu gruntów rolnych przez dzierżawcę lub Agencję. W art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006 zastrzeżono, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, aby mogły być wzięte pod rozwagę właściwego organu muszą zostać zgłoszone na piśmie w odpowiednim terminie. Przepis art. 47 ust. 2 rozporządzenia nr 1974/2006 stanowi bowiem, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności. Z przepisów tych wynika, że płatności ONW są przyznawane rolnikom, którzy podejmują się prowadzenia działalności rolniczej na obszarze o mniej korzystnych warunkach gospodarowania, przez przynajmniej pięć lat od pierwszej wypłaty dodatku wyrównawczego. W razie naruszenia tego zobowiązania płatności są zwracane w całości lub części płatności. W tym przypadku pobrane przez rolnika płatności traktowane są jako nienależnie pobrane. W tym zakresie orzecznictwo sądowe przyjmuje, że jeżeli producent rolny nie dopełnił wymogu 5 letniego zobowiązania, ustalenie przez organ zaniechania działalności rolniczej obliguje do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności i nie ma żadnego znaczenia wówczas przyczyna, dla której producent rolny zaniechał działalności rolniczej (wyrok NSA z dnia 23 marca 2010r., II GSK 504/09, wyrok NSA z dnia 5 lutego 2014r., II GSK 1700/12). Od zasady żądania zwrotu nienależnie pobranej płatności ustawodawca przewiduje wyjątki. Obowiązek zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności nie powstaje w przypadku zaistnienia siły wyższej. Samo zaistnienie siły wyższej nie jest jednakże wystarczające do tego, aby wyłączyć obowiązek zwrotu płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Niezbędne jest również zawiadomienie na piśmie organu w terminie 10 dni roboczych od dnia, w którym rolnik był w stanie dokonać tej czynności, o zaistnieniu przypadku siły wyższej (tak np. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2012r., II GSK 27/11, LEX nr 1121153). Konkludując dla powstania obowiązku wydania przez właściwy organ decyzji ustalającej kwotę nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności ONW wystarczające jest ustalenie zaniechania prowadzenia działalności rolniczej i wykluczenie istnienia przesłanek zwalniających beneficjenta z ich zwrotu. Zważywszy na powyższe przepisy nie budzi wątpliwości, że skarżący składając wniosek o przyznanie płatności ONW za 2004r. złożył oświadczenie, że zobowiązuje się do przestrzegania przez 5 lat na zadeklarowanych w tym wniosku działkach o łącznej pow. 23,80 ha warunków przyznawania wnioskowanej płatności (po pomniejszeniu o pow. 6,60 ha przejętą przez osobę trzecią - 17,20 ha), zaś w dniu 15 lutego 2005r. dokonano pierwszej wypłaty płatności ONW, co oznacza, iż zobowiązanie to ciążyło na zobowiązanym do dnia 15 lutego 2015r. Okoliczności te skarżący przyznaje w skardze. Nie budzi też wątpliwości, bo wynika to wprost z decyzji z dnia 29 grudnia 2004r. o przyznaniu płatności ONW na 2004r., że skarżący zadeklarował do tej płatności powierzchnię 23,89 ha, co z kolei oznacza, iż jego zobowiązanie wieloletnie do przestrzegania przyznanej tą decyzją płatności obejmowało pow. 23,89 ha (a po pomniejszeniu 17,80 ha), nie zaś jak obecnie twierdzi skarżący 9,54 ha. W kolejnych latach zadeklarowana w 2004r. powierzchnia gruntu ulegała systematycznemu zmniejszeniu, co była jak podnosi sam skarżący konsekwencją niezawinionej przez niego utraty poszczególnych dzierżawionych działek, tj. ich sprzedażą przez właścicieli, o czym poza jednym przypadkiem nie był on informowany. W tym czasie jak twierdzi z uwagi na dopłaty do rolnictwa wzrosło zainteresowanie gruntami rolnymi, on zaś sam nie dysponował odpowiednimi środkami finansowymi na ich zakup. Z akt wynika nadto, że za 2009r., a więc kolejny rok z pięcioletniego okresu objętego zobowiązaniem, skarżący nie wnioskował o przyznanie płatności a to jak stwierdził dlatego, że z powodów zdrowotnych spóźnił się ze złożeniem tego wniosku. Pomimo tego w tym roku również prowadził działalność rolniczą, co potwierdzili przesłuchani świadkowie, którzy pomagali mu w pracach w gospodarstwie. W dniu 25 lutego 2015r. skarżący oświadczył nadto, że w 2005r. zobowiązał się do prowadzenia działalności na pow. nie mniejszej niż 17,20 ha, którą używał rolniczo, w 2009 i 2010r. użytkuje pow. 12,55 ha, a niedotrzymanie zobowiązań wynika z zerwania umowy dzierżawy oraz wstępnej umowy cywilno-prawnej. Powyższe okoliczności dowodzą, iż skarżący miał – co zasadnie podnosi organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - świadomość ciążących na nim obowiązków w związku z podjętym w 2004r. zobowiązaniem do przestrzegania warunków przyznanej płatności. Nie sposób zrozumieć zatem twierdzeń skarżącego, który – powołując się na zapis uzasadnienia decyzji o przyznaniu płatności za 2008r. – podnosi, iż jego zobowiązanie obejmowało jedynie pow. 9,54 ha. Co istotne argumentacja skarżącego w skardze w tym zakresie jest sprzeczna. Najpierw bowiem skarżący stwierdza, że w decyzji z dnia 28 stycznia 2008r. przyznano mu płatność ONW za zadeklarowane 12,62 ha, chociaż według niego z decyzji tej wynika obowiązek realizacji zobowiązania na 9,54 ha, po czym podnosi, że w dniu 15 czerwca 2004r. zadeklarował do uzyskania dopłat ONW pow. 23,80 ha i w związku z tym od dnia otrzymania należności z tego tytułu, tj. od dnia wpływu płatności na podane przez niego konto bankowe, co nastąpiło 15 lutego 2005r., rozpoczął się pięcioletni okres zobowiązania. Tym ostatnim stwierdzeniem sam przyznaje, że jego zobowiązanie 5 letnie obejmowało pow. 23,80 ha. Nie sposób zatem zgodzić się ze skarżącym, że skoro jego zobowiązanie w każdym roku 5 letniego zobowiązania obejmowało pow. 9,54 ha, zaś w każdym roku zadeklarowana powierzchnia przewyższała znacznie tę powierzchnię, to oznacza to, iż dochował podjętego 5 letniego zobowiązania. Nie ma przy tym znaczenia przyznana przez skarżącego w toku rozprawy okoliczność, że w miarę jak tracił poszczególne powierzchnie to starał się je zastępować innymi gruntami. Ani bowiem okoliczności sukcesywnej utarty poszczególnych działek, ani ich zastępowania innymi leżącymi odłogiem skarżący nie zgłosił Agencji przed wszczęciem kontroli. Okoliczność zastępowania działek natomiast stanowi pośrednie potwierdzenie tego, iż skarżący – błędnie przyjmując - zapewne dążył w ten nieudolny (i niezgodny z przyjętymi regułami prawa) sposób do dochowania swojego zobowiązania na powierzchni odpowiadającej powierzchni zadeklowanej w 2004r. Nie ma też żadnego oparcia w treści decyzji o przyznaniu płatności ONW za 2006, 2007 i 2008r. wniosek skarżącego, że jego 5 letnie zobowiązanie zgodnie z tymi decyzjami dotyczy pow. 9,54 ha. Z sentencji żadnej z tych decyzji nie wynika taka okoliczność. I tak za 2005r. przyznano skarżącemu płatność do zadeklarowanej pow. 17,29 ha; za 2006r. przyznano tą płatność do zadeklarowanej pow. 14,82 ha; za 2007r. przyznano płatność do zadeklarowanej pow. 12,67 ha; za 2008r. przyznano płatność do zadeklarowanej pow. 12,55 ha; zaś za 2010r. przyznano płatność do zadeklarowanej pow. 12,55 ha. Każda z decyzji przyznających płatność za poszczególne lata zawiera tabelę, w której jest wskazana powierzchnia deklarowana i tożsama z nią powierzchnia co do której przyznano płatność. Porównanie tych powierzchni z powierzchnią zadeklarowaną i uznaną przez organ za 2004r. jednoznacznie wskazuje, iż powierzchnie deklarowane w kolejnych latach znacznie odbiegają od wyjściowej za 2004r. nawet po dokonaniu pomniejszenia o pow. 6,60 ha. Wskazuje to zatem na systematyczne zmniejszanie rolniczo użytkowanej powierzchni gospodarstwa objętego 5 letnim zobowiązaniem. Okoliczności tej nie zmienia zawarte w uzasadnieniach tych decyzji począwszy od decyzji przyznającej płatność za 2006r. zdanie, wedle którego "zobowiązanie nr: 0522603/04, podjęte w dniu 15-02-2005r. na powierzchnię równą 9,54 ha". Ten zapis został – jak wyjaśnił organ w odpowiedzi na zawarte w protokole rozprawy z dnia 29 stycznia 2016r. zobowiązanie Sądu - w sposób wadliwy zamieszczony w uzasadnieniach tych decyzji. Jego porównanie z decyzją za 2004r. nie pozostawia najmniejszej wątpliwości, że zobowiązanie to dotyczy pow. 23,80 ha (po pomniejszeniu 17,80 ha). W decyzji z dnia [...] nie ma bowiem w żadnym miejscu wskazanej pow. 9,54 ha, a wyliczenia matematyczne co do wysokości przyznanej za 2004r. płatności dowodzą, że płatność ta została przyznana do pow. 23,80 ha. Zawarta w uzasadnieniu tej decyzji tabela ze wskazaną kwotą przyznanej płatności za 2004r. obejmuje pow. 23,80 ha i wynosi 4260,20 zł, co z kolei odpowiada kwocie płatności wskazanej w sentencji tej decyzji. Ponadto we wniosku o płatność na 2004r. skarżący wskazał pow. 23,80 ha i tę powierzchnię objął 5 letnim zobowiązaniem, która po pomniejszeniu w związku z przejęciem zobowiązania na pow. 6,60 ha przez osobę trzecią wynosi 17,20 ha. Gdyby natomiast przyjąć tok rozumowania skarżącego, to należałoby wówczas wbrew treści tych decyzji uznać, iż skarżącemu przyznano za poszczególne lata począwszy od 2006r. z uwagi na ów wadliwy zapis płatność nienależną, bo obliczoną nie od pow. 9,54 ha, lecz od zadeklarowanych za poszczególne lata powierzchni. A skoro w przypadku płatności ONW podstawą obliczania płatności jest kwalifikowana powierzchnia gruntów, to argumentacja skarżącego w tym zakresie jest nie tylko niespójna i nielogiczna, ale wręcz nie ma oparcia w treści wskazanych decyzji. Co istotne skarżący nie kwestionował tych decyzji, choć mógł z łatwością odkryć wadliwość spornego zapisu uzasadnienia decyzji w zakresie pow. 9,54 ha. Oznacza to, iż wskazana wadliwość nie ma wpływu na wynik oceny legalności zaskarżonej decyzji, nie można bowiem powiedzieć, że ma ona istotny wpływ na treść decyzji, co ma miejsce wówczas gdy można przypuszczać, że gdyby nie doszło do tego naruszenia mogłaby zapaść decyzja innej treści niż zaskarżona. Konkludując, skoro w 2004r. skarżący podjął zobowiązanie co do pow. 23,80 ha, a w kolejnych latach powierzchnia ta ulegała systematycznemu pomniejszeniu, to nie dochował on podjętego w 2004r. zobowiązania do prowadzenia produkcji na pow. 23,80 ha (17,80 ha), co z kolei skutkuje koniecznością zwrotu nienależnie pobranej w kolejnych latach płatności, stanowiącej różnicę między kwotą płatności przyznanej do powierzchni objętej zobowiązaniem a kwotą płatności należną z uwagi na faktycznie użytkowaną powierzchnię w kolejnych latach. Dodatkowo na marginesie z uwagi na niezadeklarowanie gruntów do płatności w 2009r., pomimo prowadzenia na nich działalności rolniczej, podnieść trzeba, że TSUE - w odniesieniu do płatności rolnośrodowiskowych, również charakteryzujących się 5 letnim zobowiązaniem - w wyroku z dnia 7 lutego 2013r., C-454/11, uznał, że rozporządzenie nr 1257/1999, rozporządzenie nr 817/2004 oraz rozporządzenie nr 1782/2003 należy interpretować w ten sposób, że nie sprzeciwiają się one uregulowaniu krajowemu, takiemu jak przewidziane w prawie łotewskim, zgodnie z którym beneficjent pomocy przyznanej w zamian za jego zobowiązania rolnośrodowiskowe obejmujące kilka lat ma obowiązek zwrotu całości pomocy już wypłaconej za lata poprzedzające, ponieważ nie złożył rocznego wniosku zgodnie z właściwymi przepisami krajowymi, choć beneficjent twierdzi, iż w dalszym ciągu wypełniał swoje zobowiązania dotyczące użytkowania odnośnych obszarów, choć nie został on wysłuchany przez właściwy organ administracyjny, lecz przeprowadzenie kontroli odnośnych obszarów na miejscu nie jest już możliwe ze względu na to, że dany rok się skończył. Co prawda w prawie polskim nie ma przepisu takiego jak łotewski, który nakazywał zwrot całej płatności ONW za poprzednie lata, jeśli w kolejnym roku 5 letniego okresu trwania zobowiązania rolnik nie złożył wniosku o płatność, a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, to jednakże stanowisko zaprezentowane przez TSUE można uznać za pośredni argument uzasadniający żądanie zwrotu nienależnie pobranej płatności w niniejszej sprawie. Wyrok TSUE dowodzi wszak rygorystycznej interpretacji regulacji unijnej przewidującej instytucję zwrotu nienależnie pobranych płatności finansowanych ze środków UE. Trybunał oczekuje więc respektowania przez beneficjentów podjętych przez nich zobowiązań, a wszelkie odstępstwa w tym zakresie nakazuje ściśle stosować. W sprawie nie można uznać, że zaistnienie niezależnej od skarżącego okoliczności, której Sąd i organy nie kwestionują, a którą jest wypowiedzenie umów dzierżawy poszczególnych gruntów przez ich właścicieli obligowało organ do odstąpienia od żądania zwrotu spornej kwoty. O ile zaistnienie tej obiektywnej okoliczności stwarzało możliwość rezygnacji przez organ z żądania zwrotu nienależnie pobranej kwoty, o tyle sam ten fakt nie był wystarczający. Wobec treści art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006 słusznie w tym zakresie podnosi organ, że skarżący nie powiadomił organu w terminie 10 dni o zerwaniu umów dzierżawy, co następowało jak Sąd wykazał wyżej sukcesywnie począwszy już od 2004r. (skoro za ten rok również przedeklarował powierzchnię) aż do 2008r., od którego to roku skarżący deklarował już pow. 12,55 ha. Uczynił to dopiero jak wynika z akt na wezwanie organu w dniu 25 lutego 2015r. w toku wszczętego przez organ postępowania w sprawie nienależnie pobranej płatności. Zresztą do protokołu rozprawy skarżący potwierdził, że w terminie 10 – cio dniowym nie zawiadomił o zaistnieniu zdarzenia skutkującego zmniejszeniem zadeklarowanej pierwotnie powierzchni, bowiem "jak tracił prawo do poszczególnych działek to zastępował je kolejnymi działkami, które leżały odłogiem". W skardze zaś podnosi, że nie można uznać, że ponosi odpowiedzialność za niedotrzymanie zobowiązań z tytułu ONW z powodu opóźnionych, bo złożonych dopiero w dniu 25 lutego 2015r. stosownych wyjaśnień. Wobec tego oczywistym jest fakt zaniechania pisemnego zawiadomienia organu o rozwiązaniu umów dzierżawy poszczególnych działek, jak i świadomość skarżącego co do tej okoliczności. Jednakże również samo dochowanie tego terminu nie byłoby wystarczające, bowiem konieczne było jeszcze spełnienie dalszego warunku, tj. przedłożenie organowi odpowiednich dokumentów potwierdzających zaistnienie faktu rozwiązania umów dzierżawy. Temu warunkowi skarżący również nie sprostał. Bez znaczenia dla powiadomienia organu o niezawinionej utracie powierzchni jest fakt deklarowania w kolejnych latach mniejszej powierzchni do płatności. W orzecznictwie NSA prezentowany jest bowiem pogląd, wedle którego "złożenie kolejnego wniosku o przyznanie płatności, obejmującego obszar mniejszy od zadeklarowanego we wniosku o przyznanie ONW na 2004r., nie stanowi zawiadomienia, o którym mowa w art. 39 ust. 2 rozporządzenia nr 817/2004" (obecnie art. 47 ust. 2 rozporządzenia 1974/2006, dopisek Sądu). (...) Złożenie w dniu 11 maja 2006 r. wniosku kontynuacyjnego o przyznanie płatności ONW uwzględniającego zmianę powierzchni działek nie spełnia wymogów określonych w art. 39 ust. 2 powołanego Rozporządzenia" (wyrok NSA z dnia 23 marca 2010r., II GSK 504/09). Rację należy też przyznać organowi, że badanie czy podawana przez beneficjenta okoliczność siły wyższej zaniechania 5 letniego zobowiązania następuje dopiero wówczas gdy beneficjent dochowa 10-dniowego terminu do poinformowania o zaistnieniu okoliczności. Skoro zaś skarżący uchybił temu terminowi to i tak nie ma znaczenia czy ta okoliczność w istocie uprawniałaby organ do rezygnacji z żądania zwrotu nienależnie pobranej płatności. W niniejszej sprawie nie zaistniały też okoliczności określone w przepisie art. 73 ust. 3 rozporządzenia nr 796/2004. Stosownie do tego przepisu obowiązek zwrotu nienależnie pobranej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Z przepisu tego wynika, że obowiązek zwrotu nienależnie pobranej płatności nie ciąży na beneficjencie, jeśli łącznie zostaną spełnione dwie przesłanki, a mianowicie płatność została dokonana na skutek pomyłki organu oraz błąd nie mógł być wykryty przez rolnika, a gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczeniem danej płatności gdy o decyzji o zwrocie nie powiadomiono beneficjenta w terminie 12 miesięcy od płatności. Rację należy przyznać organowi, że skarżący świadomie zadeklarował określoną powierzchnię gruntów rolnych jako kwalifikującą się do płatności, co wyklucza w ogóle jakiekolwiek rozważenie nad możliwością wykrycia błędu przez rolnika. W tym zakresie nie sposób też dać wiary skarżącemu, kiedy twierdzi w skardze, że nie był informowany przez właścicieli działek o ich sprzedaży osobom trzecim, co z kolei jego zdaniem ma świadczyć o braku jego winy w uchybieniu temu terminowi, braku świadomości co do zaistnienia tych okoliczności. W tym zakresie argumentacja skarżącego jest wewnętrznie sprzeczna. Jak już bowiem wskazano szczegółowo skarżący twierdzi, że nie był informowany o zbywaniu tychże nieruchomości, a zarazem przyznaje, że był jedynie przez Agencję Nieruchomości Rolnych Skarbu Państwa informowany o sprzedaży działek, ale z uwagi na wzrost cen gruntów rolnych nie był w stanie ich odkupić od Agencji. Zwrócić jednak trzeba uwagę, że nawet w przypadku sprzedaży działek przez ANR SP nie zawiadomił organu o zmniejszeniu zadeklarowanej w 2004r. powierzchni. Z kolei złożone przez skarżącego do protokołu rozprawy oświadczenie jednoznacznie wskazuje, że miał wiedzę o zaistnieniu okoliczności skutkującej dla podjętego przez niego zobowiązania. Przyznał wszak, iż utracone działki zastępował innymi leżącymi odłogiem, co zapewne miało służyć zrównoważyć powierzchnię dla potrzeb przyjętego zobowiązania. W skardze z kolei podaje szczegółowe dane dotyczące utraty posiadania poszczególnych działek, wskazując numer działki, jej powierzchnię oraz dane właściciela działki i jej nabywcy oraz miejscowości z jakiej on pochodzi. Tak szczegółowa wiedza na temat poszczególnych nabywców pozostaje w kolizji z twierdzeniami skarżącego o braku wiedzy co do zbycia poszczególnych działek. Co więcej sam fakt deklarowania w kolejnych latach mniejszych powierzchni do płatności zdaje się potwierdzać niewiarygodność twierdzeń skarżącego o nieinformowaniu o zbyciu działek. Nie sposób bowiem wytłumaczyć mniejszej deklarowanej do płatności powierzchni. Takie twierdzenie jest też niezgodne z doświadczeniem życiowym i zasadami logiki. Nie sposób bowiem przyjąć, iż skarżący, nawet gdyby nie był poinformowany przez właścicieli gruntów o ich zbyciu, nie powziąłby takiej informacji od nabywców tych działek, którzy przejmując je zapewne zamanifestowali to swoją działalnością czy obecnością na tychże działkach, skoro jak przyznaje skarżący zainteresowanie gruntami rolnymi było konsekwencją uprawnień do płatności i temu celowi miało służyć nabywanie działek rolnych. A więc nie sposób dać wiarę, że wskazując w kolejnych wnioskach określoną powierzchnię nie wiedział, że nie cała ta powierzchnia kwalifikuje się do płatności. Przekazane na konto skarżącego kwoty płatności za poszczególne lata nie zostały też przekazane pomyłkowo czy też w zawyżonej wysokości. Skarżący zresztą nie kwestionuje tego, iż przyznana za poszczególne lata płatność została zawyżona w stosunku do wysokości tej, którą powinien otrzymać, uwzględniając zadeklarowaną powierzchnię i stawkę za 1 ha. W sprawie nie doszło również do przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranej płatności. Zgodnie z art. 73 ust. 5 rozporządzenia nr 796/2004 ten obowiązek nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Z przepisu tego wynika, że zasadą jest dziesięcioletni okres przedawnienia obowiązku zwrotu przez rolnika nienależnej płatności liczony od jej przyznania do pierwszego powiadomienia o niezasadnym charakterze płatności. Na zasadzie wyjątku od tego okresu przedawnienia ustawodawca przewiduje czteroletni okres przedawnienia, co ma miejsce w sytuacji, gdy beneficjent działał w dobrej wierze. Dla przyjęcia skróconego okresu przedawnienia konieczne jest ustalenie zakresu pojęcia dobra wiara, a następnie jej ocena w okolicznościach danej sprawy. Dokonując wykładni tego pojęcia NSA stwierdził, że to, czy w określonej sytuacji faktycznej występuje dobra wiara wiąże się ze sferą faktów i ich oceną. Kwestia zaś właściwego określenia działania beneficjenta w dobrej wierze lub złej wierze wymaga wskazania, że obowiązujące przepisy prawa w tej mierze nie zawierają żadnych definicji (wyrok NSA z dnia 10 października 2013r., II GSK 821/12, czy wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., II GSK 1209/11). Pojęcia te wiążą się z tzw. klauzulami generalnymi w prawie. Ich istotą jest możliwość uwzględnienia w ocenie stanu faktycznego różnych okoliczności faktycznych, które w oderwaniu od konkretnej sprawy nie mogą być ocenione raz na zawsze i w jednakowy sposób według schematu o walorze bezwzględnym. Dla oceny dobrej lub złej wiary istotna jest świadomość beneficjenta. Generalnie przyjmuje się, że dobra wiara polega na usprawiedliwionym w danych okolicznościach przekonaniu, że podmiotowi przysługuje prawo, czyli że działał zgodnie z prawem. Może to być więc błędne, ale w danych okolicznościach usprawiedliwione przekonanie, że działa zgodnie z prawem, że zachodzi pewien stan rzeczy - nawet jeżeli jest to przekonanie błędne lub niezgodne z prawem (np. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 2 lipca 2014r., III SA/Wr 264/14). Dobra wiara jest oparta na przesłankach obiektywnych, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego. W dobrej wierze jest ten, kto powołuje się na pewne prawa lub stosunek prawny mniemając, że to istnieje, choćby mniemanie to było błędne, jeżeli tylko błędność mniemania należy w danych okolicznościach uznać za usprawiedliwioną. W złej wierze jest ten, kto powołując się na pewne prawo lub stosunek prawny wie, że owo prawo lub stosunek prawy nie istnieje, albo też wprawdzie tego nie wie, ale jego braku wiedzy w danych okolicznościach nie można usprawiedliwić. Określenie dobrej lub złej wiary oparte jest więc na istnieniu domniemania wiedzy o prawie, przy uwzględnieniu usprawiedliwionego błędu. Zła wiara występuje, gdy brak świadomości o nieistnieniu pewnego prawa lub stosunku prawnego jest "wynikiem niedbalstwa, niezachowania w danych okolicznościach stosowności". W złej wierze jest ten, kto nie wie o prawie, ale przyjąć należy, że wiedziałaby, gdyby się zachowała należycie, a więc gdyby w konkretnej sytuacji postępowała rozsądnie i zgodnie z zasadami współżycia społecznego (wyrok NSA z dnia 5 marca 2015r., II GSK 21/14, LEX nr 1666189). Ocena okoliczności konkretnej sytuacji (np. co do uznania błędu za usprawiedliwiony) i zasadność postępowania z ogólnie przyjętymi normami postępowania powinna być poddana bardzo surowym i ostrym kryteriom. Oczywiście szczególny przepis może wprowadzić w sposób wyraźny lub dorozumiany pewne modyfikacje w rozumieniu pojęcia dobrej wiary. Analizowane przepisy tego rodzaju unormowań nie zawierają. Zatem obowiązujące w tym względzie powinny być ogólne pojęcia co do rozumienia dobrej i złej wiary z uwagi na zasadę jednolitości systemu prawa (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2012 r., II GSK 1209/11). Podzielając w pełni to stanowisko, rację należy przyznać organowi, że zaniechanie przez skarżącego działalności rolniczej na części działek przed upływem 15 lutego 2015r. obligowało go do niezwłocznego powiadomienia. Do tego wszak skarżący własnoręcznym podpisem się zobowiązał składając deklarację na 2004r. Był zatem świadomy tego obowiązku. A mimo to nie zawiadomił organu o rozwiązaniu umów dzierżawy poszczególnych gruntów. W ocenie Sądu jak już szczegółowo wskazano wiedział, a co najmniej powinien był, wiedzieć, że nie będzie dalej mógł użytkować części zadeklarowanych gruntów z uwagi na rozwiązanie umów ich dzierżawy. Podejmując się zobowiązania na dzierżawionych działkach skarżący winien mieć świadomość skutków prawnych związanych z utratą działek rolnych. Płatność ONW nie przysługuje wszak ani za sam fakt posiadania działek rolnych, ani za sam fakt deklarowania prowadzenia działalności rolniczej ale przysługuje za prowadzenie działalności rolniczej przez okres 5 lat na działkach rolnych będących w posiadaniu beneficjenta (wyrok NSA z dnia 5 lutego 2014r., II GSK 1700/12). To zaś tym bardziej obligowało go do niezwłocznego zawiadomienia o rozwiązaniu umowy dzierżawy. Obiektywnie więc oceniając działanie skarżącego, który pomimo tej wiedzy, wystąpił o przyznanie płatności a następnie nie zawiadomił o utracie poszczególnych działek - nie można przyjąć, iż skarżący nie mógł wiedzieć czy się spodziewać, że nie dochowa swojego zobowiązania. Zasadnie zatem organy przyjęły dziesięcioletni okres przedawnienia. Okres ten, liczony od daty pierwszej płatności, nie upłynął przed datą pierwszego powiadomienia skarżącego o nienależnej płatności. Skoro bowiem płatność za 2004r. została przekazana na rachunek bankowy skarżącego w dniu 15 lutego 2005r., to termin przedawnienia obowiązku zwrotu zakończył swój bieg w dniu 15 lutego 2015r., jednakże w dniu 25 sierpnia 2014r. skutecznie, pomimo początkowych dość dużych trudności, doręczono skarżącemu decyzję ustalającą kwotę nienależnie pobranej płatności. Kontrolując zaskarżoną decyzję poza zarzutami skargi, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby uwzględnieniem skargi z urzędu. W pierwszej kolejności podnieść trzeba, że prawidłowe są dokonane przez organ obliczenia powierzchni gruntów, co do których skarżący realizuje podjęte w 2004r. zobowiązanie. W 2004r. skarżący zadeklarował do płatności pow. 23,80 ha i do tej powierzchni została przyznana płatność. Jednakże z uwagi na przejęcie przez M. R. pow. 8,79 ha, obejmującej 6,60 ha deklarowanej w 2004r. powierzchni, zadeklarowaną przez skarżącego do płatności powierzchnię należało pomniejszyć o pow. 17,20 ha (23,80-6,60). Jednakże z tej powierzchni zobowiązanie – czego skarżący nie kwestionuje - było realizowana faktycznie jednie na pow. 11,80 ha, co z kolei oznacza, że kwota płatności przyznana do pow. 17,20 ha powinna być pomniejszona o kwotę przyznaną do nieobjętej faktycznie zobowiązaniem pow. 5,40 ha (17,20-11,80). W 2005r. skarżący zadeklarował do płatności pow. 17,29 ha, ale faktycznie zobowiązanie realizował na pow. 11,80 ha, a zatem różnica pomiędzy tymi powierzchniami stanowi zawyżenie powierzchni zadeklarowanej do płatności, do której należało zastosować stawkę. Kwota płatności przyznana do pow. 5,40 ha (17,20-11,80) stanowi kwotę nienależną. W 2006r. skarżący zadeklarował pow. 14,82 ha, faktycznie zaś zobowiązanie realizował na pow. 11,80 ha. Kwota płatności przyznana do pow. 3,02 ha (14,82-11,80) stanowi nienależnie przyznaną płatność. W 2007r. skarżący zadeklarował do płatności pow. 12,67 ha, zobowiązanie było realizowane faktycznie na pow. 11,80 ha, co oznacza, że płatność przyznana do pow. 0,82 ha (12,67-11,80) jest płatnością przyznaną nienależnie. Z kolei w 2008r. – tak jak i w 2010r. – skarżący zadeklarował do płatności pow. 12,55 ha, z tej pow. faktycznie zobowiązaniem objął pow. 11,80 ha, kwota przyznana do pow. 0,75 ha (12,55-11,80) stanowi nienależnie przyznaną płatność. Z powyższego zestawienia wynika, że skarżący nie dość, że nie dochował podjętego zobowiązania co do przestrzegania zasad przyznania płatności do zadeklarowanej w 2004r. pow. 23,80 ha w związku z utratą poszczególnych działek, to dodatkowo deklarował do płatności powierzchnie, na których faktycznie nie przestrzegał tego zobowiązania. Przez cały ten okres zobowiązanie było w rzeczywistości realizowane na pow. 11,80 ha. Wobec tego, że skarżący zaniechał realizacji 5 letniego zobowiązania tylko na części z zadeklarowanej pierwotnie pow. 23,80 ha (po pomniejszeniu ostatecznie 17,80 ha), zasadnie organ określił kwotę do zwrotu jedynie do tej powierzchni, co do której zaniechano realizacji tego zobowiązania. Co istotne, a czego nie dostrzega skarżący, organy stosownie m.in. do art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji rolnictwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2014r. poz. 1438 ze zm.) oraz art. 28a ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich odstąpiły od ustalenia kwot za 2007 i 2008 rok, a to dlatego, że przypadająca na te lata kwota do zwrotu nie przekraczała kwoty stanowiącej równowartość 100 euro obliczanego wedle kursu ustalonego dla funduszy z UE. Za rok 2007 kwota nienależnie pobranej płatności wyniosła 146,78 zł (0,82 ha zawyżonej powierzchni x 179 zł stawki za 1 ha). Na dzień 7 marca 2007r. kurs wymiany euro ogłoszony w Dzienniku Urzędowym UE wynosił 3,5234 zł, co oznacza, że równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według tego kursu wynosi 352,34 zł. Z kolei za rok 2008r. kwota nienależnie pobranej płatności wyniosła 130,22 zł (0,75 ha x 173,63 zł). Uwzględniając kurs euro na dzień 7 marca 2008r. ogłoszony w Dzienniku Urzędowym UE 4,696 zł, równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według tego kursu wyniosła 469,60 zł. Wobec tego skarżący został obciążony kwotą do zwrotu jedynie za rok 2004 w wysokości 966,60 zł (zawyżona pow. 5,40 ha x stawka za 1 ha 179 zł), za 2005 w wysokości 966,60 zł (zawyżona pow. 5,40 ha x stawka za 1 ha 179 zł) i za 2006 w wysokości 540,58 zł (zawyżona pow. 3,02 ha x stawka za 1 ha 179 zł). Od wskazanych kwot nienależnie pobranej płatności naliczane są zgodnie z art. 80 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia nr 1122/2009 odsetki. Stosownie bowiem do tego przepisu w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki za okres między terminem zwrotu płatności przez rolnika wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekroczyć 60 dni, a data zwrotu lub potrącenia. W ocenie Sądu zakres postępowania dowodowego i wyjaśniającego w sprawie jest prawidłowy, zaś materiał dowodowy został zgromadzony i rozpoznany zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., tj. w sposób wszechstronny i kompletny. W sprawie organy przeprowadziły wszelkie uwzględniające specyfikę przedmiotu rozstrzygnięcia niezbędne i konieczne dla ustalenia (wyjaśnienia) istotnych okoliczności faktycznych, a dopuszczone (zgodne z prawem) w art. 75 k.p.a., dowody. Zawarta przez organ w uzasadnieniu decyzji ocena okoliczności sprawy została dokonana na podstawie całokształtu materiału dowodowego sprawy, jest prawidłowa, logiczna i zgodna z doświadczeniem życiowym, zaś wywody – konsekwentne, jasne i zrozumiałe, co z kolei wyklucza przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, tj. naruszenie art. 80 k.p.a., zaś uzasadnienie zaskarżonej decyzji – pomimo wskazanej wadliwości i podlegającego rektyfikacji sentencji decyzji odwołującej się do pierwotnej decyzji pierwszoinstancyjnej - spełnia wymogi art. 107 § 4 Op. Przedstawiono w nim szczegółowo stan faktyczny, przepisy prawne, dokonano ich wykładni oraz podano motywy podjętego w sprawie rozstrzygnięcia, w szczególności wyjaśniono dlaczego okoliczność wypowiedzenia umów dzierżawy nie stanowi okoliczności wyłączającej zwrot pobranej płatności oraz dlaczego nie można przyjąć, iż strona działała w dobrej wierze, co z kolei uzasadniałoby zastosowanie czteroletniego okresu przedawnienia. Wynikająca z przepisu art. 107 § 4 Op zasada informowania o motywach rozstrzygnięcia organu i przekonywania o zasadności tego rozstrzygnięcia, została więc w niniejszej sprawie zrealizowana, strona poznała motywy rozstrzygnięcia sprawy, tj. przyczyny, z powodu których organ uznał, że skarżący pobrał nienależne świadczenie z tytułu płatności ONW. O uchybieniu tych zasad nie stanowi podjęcie przez organ rozstrzygnięcia odmiennego od oczekiwanego przez podatnika, w sytuacji, gdy organ prawidłowo zebrał materiał dowodowy, nie przekroczył zasady swobodnej oceny dowodów, oraz wskazał i wyjaśnił zastosowaną podstawę prawną. Okoliczność, iż strona nie została przekonana co do przyjętego w sprawie rozstrzygnięcia nie oznacza naruszenia zasady przekonywania. Strona ma bowiem prawo do własnego subiektywnego przekonania o zasadności jej zarzutów, zaś przekonanie to nie musi mieć odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach prawnych i ich wykładni. Nie sposób zatem postawić organom zarzutu naruszenia zasady pogłębiania zaufania od organów państwa (art. 8 k.p.a.). Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalił. d.j.