III SA/Łd 1135/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Irena Krzemieniewska po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na lokalizację zjazdu drogowego na teren nieruchomości postanawia: - odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. k.p. Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]r. w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na lokalizację zjazdu drogowego na teren nieruchomości. W dniu 5 lutego 2014r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia powyższego wyroku. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż skarżąca w postępowaniu przed Sądem była reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata B. K. W dniu 18 stycznia 2014r. skarżąca wypowiedziała pełnomocnictwo temu adwokatowi z uwagi na niesatysfakcjonujące ją rozstrzygnięcie w sprawie. Nie widziała, iż o wypowiedzeniu pełnomocnictwa winna była zawiadomić Sąd. Od byłego pełnomocnika otrzymała zapewnienie, że będzie jej przekazywana wszelka korespondencja, jaka trafi do niego w związku ze sprawą. Skarżąca nie posiadając wiedzy prawniczej i działając w zaufaniu do profesjonalisty, była przekonana, że jej poprzedni pełnomocnik zrobił wszystko, co mógł, aby zaistniała możliwość podjęcia dalszych kroków w sprawie, w tym zaskarżenia wyroku. W dniu 3 lutego 2014r. skarżąca udzieliła pełnomocnictwa adwokat A. J., która w dniu 5 lutego 2014r. skontaktowała się z byłym pełnomocnikiem skarżącej, aby dowiedzieć się, czy zostało już sporządzone uzasadnienie wyroku. Podczas rozmowy telefonicznej została poinformowana przez byłego pełnomocnika o tym, że z uwagi na fakt wypowiedzenia pełnomocnictwa nie złożył on wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Skarżąca nie wiedziała o tej okoliczności. Nie wiedziała również o tym, że aby podjąć dalsze kroki w sprawie, należało uprzednio złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżącej bez jej winy odebrano możliwość obrony praw przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Jest to dla niej krzywdzące, gdyż działała w zaufaniu do profesjonalisty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucję przywrócenia terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym normują przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wnosząc o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Jej celem jest ochrona jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę (strony) lub uczestników postępowania. Z treści przywołanych przepisów wynika bowiem, że uchybiony termin do dokonania czynności należy przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego. Oceniając zaistnienie tych przesłanek w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że wnosząc o przywrócenie terminu skarżąca jednocześnie złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wobec oddalenia skargi sąd sporządza uzasadnienie wyroku wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku, o czym stanowi art. 141 § 2 p.p.s.a. Skoro wyrok w niniejszej sprawie został ogłoszony w dniu 17 stycznia 2014r., to termin do zgłoszenia wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia upływał w dniu 24 stycznia 2014r., co oznacza, iż został w sprawie uchybiony termin do jego wniesienia. Niewątpliwie też skuteczne zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji. Rozważenia wymaga zatem kolejna przesłanka przywrócenia terminu – brak winy skarżącej w uchybieniu terminu. W orzecznictwie sądowym i w literaturze nie budzi wątpliwości, iż brak winy warunkujący uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu oznacza, że do niedochowania terminu doszło pomimo dołożenia przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. postanowienie SN z dnia 7 lutego 2000r., I CKN 1261/99, Biuletyn SN 2000/5/12). Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2002r., V SA 793/02, M. Praw. 2002, nr 23, s. 1059). Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Do przeszkód tych zalicza się przykładowo przerwę w komunikacji, pożar, nagłą chorobę uniemożliwiającą wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 25 września 1998r., SA/Łd 575/98, LEX nr 36221, wyrok NSA z dnia 13 października 1999r., III SA 1436/99, LEX nr 40057, wyrok NSA z dnia 25 maja 1998r., IV SA 2162/96, LEX nr 43285, wyrok NSA z dnia 20 maja 1998r., I SA/Ka 1718/96, LEX nr 33415, postanowienia NSA z dnia 8 lipca 2008r., II OZ 712/08 i z dnia 9 czerwca 2011r., I OZ 402/1 czy J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004, s. 149). Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por.: postanowienia NSA z dnia 8 lipca 2008r., II OZ 712/08 i z dnia 9 czerwca 2011r., I OZ 402/11). Brak winy przy dokonywaniu czynności procesowej osoba zainteresowana winna uprawdopodobnić, tj. powinna wykazać swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Uprawdopodobnienie braku winy jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód w ścisłym znaczeniu, nie dającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie w rzeczywistości miało miejsce. Ustawodawca dopuszcza ten mniej pewny środek, aby w ten sposób ułatwić zainteresowanym przedstawienie swoich racji. Sąd nie jest natomiast upoważniony w świetle powołanych przepisów do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczność uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Tak rozumianej przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 17 stycznia 2014r. skarżąca nie uprawdopodobniła. Przede wszystkim zauważyć trzeba, iż skarżącą w postępowaniu przed Sądem reprezentował profesjonalny pełnomocnik – adwokat B. K. Na rozprawie poprzedzającej wydanie tego wyroku w dniu 17 stycznia 2014r. był on obecny, co wynika z protokołu rozprawy. Jak wskazano we wniosku o przywrócenie terminu, przyczyną wypowiedzenia pełnomocnictwa przez skarżącą temu pełnomocnikowi w dniu 18 stycznia 2014r. było niesatysfakcjonujące ją rozstrzygnięcie w sprawie. Fakt wydania w dniu 17 stycznia 2014r. wyroku oddalającego skargę był więc znany zarówno skarżącej, jak i jej poprzedniemu pełnomocnikowi w dniu 18 stycznia 2014r., a więc w dniu, w którym dopiero rozpoczął swój bieg termin do zgłoszenia wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia. Z załączonego do wniosku o przywrócenie terminu oświadczenia o wypowiedzeniu pełnomocnictwa adwokatowi B. K. z dnia 18 stycznia 2014r. wynika tylko fakt jego wypowiedzenia. O fakcie tym Sąd nie został zawiadomiony aż do dnia 7 lutego 2014r., kiedy to do Sądu wpłynął wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Tymczasem w myśl art. 42 § 1 p.p.s.a. wypowiedzenie pełnomocnictwa przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu od dnia zawiadomienia go tym, w stosunku do strony przeciwnej i innych uczestników – od dnia doręczenia im zawiadomienia przez sąd. W orzecznictwie podkreśla się, że jeśli o wypowiedzeniu pełnomocnictwa nie zostanie zawiadomiony sąd, to wypowiedzenie odnosi skutki tylko w ramach wewnętrznej relacji między pełnomocnikiem a mocodawcą. Mocodawca należycie dbający o własne interesy winien niezwłocznie zawiadomić sąd o wypowiedzeniu pełnomocnictwa, gdyż od tej chwili skutki działania bądź niedziałania pełnomocnika spadają na mocodawcę (por. postanowienia NSA z dnia: 22 czerwca 2011r., I FZ 76/11 i I FZ 77/11 LEX nr 1082369 i 1082370; 1 września 2011r., I OZ 611/11, LEX nr 1068624). Skoro jednak to skarżąca wypowiedziała swojemu dotychczasowemu pełnomocnikowi pełnomocnictwo, to od dnia ustania tego stosunku pełnomocnictwa, nie obciążał go już obowiązek działania za skarżącą, w tym złożenia w jej imieniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, skoro nie był już jej pełnomocnikiem. Poza tym nawet z samego wniosku o przywrócenie terminu wynika, że po wypowiedzeniu pełnomocnictwa zobowiązał się on jedynie do przekazywania skarżącej korespondencji, jaką otrzyma w związku z niniejszą sprawą. Wynikający z art. 42 § 2 p.p.s.a. obowiązek działania za stronę jeszcze przez dwa tygodnie, poza sytuacją zwolnienia przez mocodawcę z tego obowiązku, dotyczy natomiast sytuacji, w której to pełnomocnik będący adwokatem lub radcą prawnym wypowiedział pełnomocnictwo, czyli zupełnie odmiennego stanu faktycznego niż zaistniały w niniejszej sprawie. Samo wypowiedzenie przez skarżącą pełnomocnictwa nastąpiło zresztą w takim momencie (już następnego dnia po ogłoszeniu wyroku oddalającego skargę), że trudno uznać, iż faktycznie jakaś nie dająca się usunąć, nadzwyczajna przeszkoda uniemożliwiła skarżącej zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 17 stycznia 2014r. w terminie. Złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest natomiast ani czynnością skomplikowaną, ani czynnością, której należy dokonać działając przez profesjonalnego pełnomocnika, zaś do końca upływu terminu do wniesienia takiego wniosku w zaistniałej sytuacji pozostawało jeszcze 6 dni. Jak zaś już wyżej wskazano nawet nieznajomość prawa nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu. W tym stanie rzeczy skoro skarżąca nie wykazała niezbędnej do przywrócenia terminu przesłanki, jaką jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, o której mowa w przywołanym wyżej art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., to brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Z tych też względów, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. k.p.