III SA/Łd 1163/11

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. D. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne postanawia odmówić przyznania prawa pomocy R.A. III SA/Łd 1163/11 Uzasadnienie Pismem z dnia 7 listopada 2011 roku B. D. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi strona sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy przedkładając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF". W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. W dalszej części uzasadnienia wniosku podnosił argumenty odnoszące się do merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną L. D. Jedyne dochody gospodarstwa domowego stanowi wynagrodzenie zony skarżącego w wysokości 3.500 zł. Skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni 74 m2, nieruchomości rolnej o powierzchni 1,5 ha. Zgodnie z oświadczeniem, jest także właścicielem pojazdu marki A. (rok produkcji – 2004). Wskazał także na fakt regulowania rat kredytu mieszkaniowego w wysokości ok. 1.000 zł oraz ponoszenia kosztów bieżącego utrzymania, które wyliczył na ok. 2.000 zł. W związku z powyższymi ustaleniami, mając na uwadze, że zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie skarżącego o jego stanie majątkowym i rodzinnym było niepełne i nie zawierało wszystkich niezbędnych informacji referendarz wezwał skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do nadesłania w terminie 14 dni – pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – dokumentów i informacji, które umożliwiłyby prawidłową ocenę zdolności płatniczych strony skarżącej. Zażądano: poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych skarżącego i jego żony za 2010 i 2011 lub stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiąganych w tych latach dochodach (w sposób umożliwiający ustalenie wysokości przychodów i kosztów uzyskania przychodów); złożenia zaświadczenia z banku(ów) o posiadanych przez skarżącego lub jego żonę rachunkach bankowych, kontach i lokatach bankowych oraz wyciągów z tych kont (rachunków) z okresu ostatnich sześciu miesięcy; przedstawienia zaświadczenia z banku(ów), w których skarżący zaciągnął wskazany we wniosku kredyt hipoteczny, z określeniem informacji o dacie zawarcia umowy kredytowej, terminach i wysokości spłacanych rat; złożenia odpowiedniego zaświadczenia od pracodawcy o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia żony skarżącego; przedstawienia zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o fakcie zarejestrowania jako osoba bezrobotna, ze wskazaniem od kiedy skarżący jest zarejestrowany i czy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych; sprecyzowanie wysokości ponoszonych kosztów bieżącego utrzymania w gospodarstwie domowym skarżącego (skazywanych we wniosku), poprzez wykazanie kwot wydatków z określeniem ich przeznaczenia Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 27 stycznia 2012 r. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie. Skarżący w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie sprecyzował zakresu wniosku. Nie wykonał także wezwania wystosowanego do niego w tej materii pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Niemniej jednak, mając na względzie, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nadesłano w terminie wyznaczonym w wezwaniu do opłacenia wpisu sądowego oraz kierując się dyrektywami wynikającymi z przysługującego stronie prawa do sądu, odstąpiono od zrealizowania tego rygoru i przyjęto w sposób najbardziej korzystny dla skarżącego, iż domaga się on przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie właśnie z tej opłaty. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, iż stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04; z dnia 21 grudnia 2010, sygn. akt I OZ 967/10; z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 606/08). We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przekazał wszystkich niezbędnych do prawidłowej oceny jego stanu majątkowego informacji. Nie przekazał także takich informacji w związku z dodatkowym wezwaniem. W szczególności nie przedstawił żądanych informacji, tj. poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu zeznania podatkowego swojego i zony za lata 2010 - 2011 lub zaświadczenia z urzędu skarbowego o osiąganych w tym okresie dochodach. Nie przedłożył żądanych wyciągów z posiadanych rachunków i lokat bankowych. Informacje te, w szczególności dotyczące zeznań podatkowych, posiadanych rachunków i lokat bankowych i zgromadzonych na nich środkach finansowych mogą mieć istotne znaczenie dla ustalenia faktycznych możliwości zarobkowych skarżącego, a tym samym jego możliwości płatniczych. Istotne dla oceny zdolności płatniczych strony byłyby też informacje o ponoszonych w gospodarstwie domowym skarżącego kosztach bieżącego utrzymania, a w szczególności wyjaśnienie źródeł uzyskiwanych środków finansowych służących pokryciu tych kosztów utrzymania w gospodarstwie domowym. Żadne z tych informacji nie zostały przekazane przez skarżącego w związku z wezwaniem do ich udostępnienia. W o cenie referendarz wszystkie wskazane informacje były istotne z punktu widzenia ustalenia faktycznej sytuacji materialnej skarżącego i możliwości regulowania zobowiązań, w tym kosztów sądowych. W szczególności wobec wskazania przez skarżącego, iż spłaca on kredyt mieszkaniowy, którego rata miesięczna wynosi ok. 1.000 zł i pokrywa koszty bieżącego utrzymania, wyliczone na ok. 2.000 zł, co daje łączne wydatki w kwocie ok. 3.000 zł, przy dochodach ok. 3.500 zł brutto (ok. 2.600 zł netto). Brak tych informacji, w szczególności w kontekście wydawania większych kwot niż faktycznie uzyskiwane dochody, czyni w praktyce niemożliwym autentyczną i rzetelną ocenę sytuacji finansowej strony i spełnienia przesłanek niezbędnych do ewentualnego przyznania prawa pomocy i określenia zakresu tej pomocy. Wskazać w związku z tym należy, iż orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że niedopełnienie w całości lub choćby w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09). W niniejszej sprawie mamy natomiast do czynienia z taką właśnie sytuacją, albowiem skarżący odmówił przekazania dodatkowych informacji w związku z wezwaniem do ich przedłożenia. Nie może być bowiem tak, że to strona wnioskująca o przyznanie jej praw pomocy, a zatem oczekująca, iż to Skarb Państwa pokryje za nią koszty sądowe, będzie decydować jakie informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i rodzinnej przekaże na żądanie rozstrzygającego jej wniosek. Brak precyzyjnych i pełnych informacji o stanie majątkowym skarżącego może zatem w takiej sytuacji stanowić o odmowie przyznania jej prawa pomocy, na co wskazywał wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie. W świetle powyższych ustaleń, złożone przez skarżącego oświadczenie, zawarte w formularzu "PPF", nie zawiera – zdaniem referendarza – dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Skarżący nie wykazał w związku z tym w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uznając złożone oświadczenie za niewystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznać należało, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 245 § 3 w zw. z art. 252 § 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. R.A.