III SA/Łd 1217/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2014r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi P. S., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. III SA/Łd 1217/13 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r., nr [...] wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.u. z 2013 r. poz. 267) Wojewoda [...]utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. , nr [...] orzekającą o wymeldowaniu J. B. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. R. w Ł. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: W dniu 28 lutego 2013 r. G. Ż. (współwłaściciel i zarządca nieruchomości przy ul. R.) wniosła o wymeldowanie z pobytu stałego z lokalu nr [...]pod w/w adresem J. B. i A. B.. Uzasadniając wskazała, że w/w opuścili przedmiotowy lokal w 1999 r. W lokalu tym zamieszkiwał syn J. i A. B. – K. wraz z żoną. Jednakże opuścił ten lokal 1 października 2012 r., wymeldowując się. Obecnie lokal jest pusty. Zablokowany jest dopływ gazu oraz zdemontowany licznik elektryczny. W toku postępowania wyjaśniającego organ administracji potwierdził fakt nieprzebywania pod w/w adresem J. i A. B.. Ponadto przesłuchana w dniu 14 maja 2013 r. w charakterze świadka A. B. oświadczyła, że przedmiotowy lokal opuściła w październiku 2012 r. z uwagi na fakt osadzenia męża J. B. w Zakładzie Karnym. Ze względu na stan zdrowia nie może przebywać sama w domu. Potwierdziła także, że 2- 3 lata wcześniej razem z mężem, zabierając rzeczy osobiste i meble, przeprowadzili się na działkę położoną przy ul. Z., gdzie aktualnie przebywa. Lokal przy ul. R. pozostawili synowi, który zajmował ten lokal do października 2012 r. Strona zobowiązała się do wymeldowania z lokalu przy ul. R., co uczyniła w dniu 14 maja 2013 r. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Prezydent Miasta Ł. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie A. B. z pobytu stałego z lokalu położonego w Ł. przy ul. R.. Następnie decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. orzekł o wymeldowaniu J. B. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. R. w Ł. J B wniósł odwołanie do Wojewody [...]. Strona zakwestionowała ustalenia poczynione przez organ I instancji , w szczególności zeznania świadków- sąsiadów z nieruchomości położonej w Ł. przy ul. R., jak również co do daty opuszczenia przedmiotowego lokalu. Nie potwierdził przeniesienia centrum życiowego na działkę położoną w Ł. przy ul. Z.. Oświadczył, że do czasu aresztowania przebywał tam jedynie w okresie wiosenno – letnio – jesiennym. Zanegował także oświadczenie złożone przez żonę w dniu 14 maja 2013 r., które w jego ocenie zostało jej podyktowane przez urzędnika. Oświadczył, że po opuszczeniu Zakładu Karnego ma zamiar przebywać w przedmiotowym lokalu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W oparciu o ustalony stan faktyczny sprawy organ odwoławczy uznał, iż wystąpiły przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, skutkujące wymeldowaniem J. B. z pobytu stałego z w/w lokalu. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy stwierdził, że nie zasługują one na uwzględnienie. Z ustaleń organu wynika bezspornie, że lokal położony w Ł. przy ul. R. od kilku lat nie stanowi centrum życiowego skarżącego. Do momentu aresztowania centrum to znajdowało się na działce położonej w Ł. przy ul. Z.. Powyższe potwierdzają: przeprowadzone kontrole meldunkowe, zeznania świadków, a w szczególności żony skarżącego, która świadomie i dobrowolnie potwierdziła fakt opuszczenia przedmiotowego lokalu i dopełniła w dniu 14 maja 2013 r. obowiązku wymeldowania się. Ponadto o świadomej rezygnacji z przebywania w tym lokalu świadczy fakt rozwiązania przez A. B. umowy z Zakładem Energetycznym o dostawę prądu. Powyższe ustalenia potwierdza także G. Ż. (współwłaściciel i zarządca nieruchomości przy ul. R.) wskazując dodatkowo, że w przedmiotowym lokalu nikt nie zamieszkuje, a zaległość czynszowa wynosi 7000 zł. Natomiast co do deklarowanego przez J. B. zamiaru powrotu do przedmiotowego lokalu organ odwoławczy wskazał, że mając na uwadze stan faktyczny sprawy brak jest jakichkolwiek realnych możliwości jego zrealizowania. W szczególności przemawiają za tym: utrata tytułu prawnego do lokalu, sprzeciw zarządcy nieruchomości jak również znaczne zaległości czynszowe. Tym samym w ocenie organu odwoławczego dalsze utrzymywanie zameldowania J. B. w przedmiotowym lokalu było pozbawione racjonalnego uzasadnienia i pozostawałoby w sprzeczności z obowiązującymi przepisami meldunkowymi. Ewidencja ludności służy bowiem wyłącznie rejestracji stanu faktycznego dotyczącego zamieszkiwania w określonej miejscowości, pod oznaczonym adresem. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że decyzja o wymeldowaniu nie pozbawia strony prawa do dochodzenia roszczeń finansowych z tytułu poniesionych nakładów na sporny lokal. Roszczenia takie mają charakter cywilnoprawny i strona może dochodzić swych praw przed sądem cywilnym. J. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Oświadczył, że propozycja zameldowania go nad działce rekreacyjnej, do której brak jest drogi dojazdowej, stanowi jego przeniesienie do grona bezdomnych. Jednocześnie skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W dniu 19 grudnia 2013 r. do akt sprawy wpłynął wypełniony i podpisany przez skarżącego urzędowy formularz PPF, z treści którego wynikało, że skarżący wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 1217/13 Referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego popierał skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga J. B.nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. nr 270 ze zm.)-dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, gdyż nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. mogłoby stanowić przesłankę do jej uchylenia. Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 t. j.). W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z brzmienia tego przepisu, wynika, iż jedyną przesłanką decydującą o pozytywnym rozpatrzeniu przez organ wniosku o wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest fakt opuszczenia przez tę osobę miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym lokalu. Wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi zatem ustanie pobytu w lokalu, oznaczające faktyczne nieprzebywanie w lokalu. Podkreślenia wymaga, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, który Sąd w niniejszym składzie podziela, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu omawianego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 716/09, LEX nr 597803, wskazał ponadto, że w dorobku orzeczniczym Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowane zostało stanowisko, iż nawet kwestia dobrowolności ma drugorzędne znaczenie, o ile tylko opuszczeniu lokalu towarzyszy zamiar opuszczenia go w sposób trwały. Przyczyna opuszczenia nie koniecznie musi więc mieć znaczenie dla oceny czy podlegająca wymeldowaniu osoba dokonała trwałego wyboru zamieszkania w innym miejscu. Zamiar ma zatem istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim sensie fizycznym, praca, nauka) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX NR 50123; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969, wyrok WSA z dnia 18 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 613/00, niepublikowane). Trzeba również wskazać, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 600/05, Lex nr 192912). Sporadyczne, krótkotrwałe pobyty w mieszkaniu w obecności osób trzecich, z całą pewnością nie dają podstawy do uznania, że w mieszkaniu tym skoncentrowane zostały czynności życiowe strony. Najistotniejsze zatem dla oceny prawidłowości podjętych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć jest to, czy w zgromadzonym materiale dowodowym odzwierciedlił się w sposób obiektywny zamiar skarżącego zerwania wszelkich więzów z lokalem nr [...] przy ul. R. w Ł., w którym skarżący był zameldowany na pobyt stały. Z materiału dowodowego zgromadzonego przez organy meldunkowe w toku postępowania administracyjnego wynika, że skarżący J. B. (przebywający aktualnie w ZK w G.) wraz z żoną A. B. od kilku lat, dobrowolnie nie przebywają w miejscu zameldowania na pobyt stały. Wyżej wymienieni skoncentrowali swoje centrum życiowe na posesji położonej w Ł. przy ul. Z., której skarżący jest współwłaścicielem. Przyczyną opuszczenia spornego lokalu była chęć jego pozostawienia do dyspozycji synowi – K. B. i jego żonie. Na prawidłowość powyższych ustaleń wskazują znajdujące się w aktach sprawy protokoły przesłuchań świadków, jak również protokoły kontroli meldunkowych przeprowadzonych w lokalu położonym przy ul. R. i na nieruchomości położonej przy ul Z.. W szczególności wskazać należy, na treść oświadczenia A. B. z dnia 14 maja 2013 r. (k. 67 akt administracyjnych), z którego wynika, że wraz z mężem, na 2-3 lata przed jego aresztowaniem ( co nastąpiło w lipcu 2012 r.) , zabrali z lokalu przy ul. R. swoje rzeczy osobiste, segment oraz wersalkę i przenieśli się na działkę przy ul. Z.w Ł. Lokal przy ul. R pozostawili swojemu synowi i synowej, którzy zamieszkiwali tam do października 2012 r. W tym czasie pomagali synowi finansowo w utrzymaniu tego mieszkania. A B oświadczyła nadto, że dopełni obowiązku wymeldowania się z przedmiotowego lokalu, co też uczyniła w dniu 14 maja 2013 r. Ponadto w ocenie Sądu za dobrowolnym i trwałym zamiarem opuszczenia przedmiotowego lokalu świadczy fakt, iż na wniosek A B rozwiązana została umowa na dostawę energii elektrycznej do lokalu nr [...] przy ul. R. w Ł. Jak wynika z pism PGE Obrót S.A. I Oddziału z siedzibą w Ł z dnia 13 września 2013 r. i 1 października 2013 r. (k. 110 i 112 akt administracyjnych), z uwagi na wypowiedzenie umowy, w dniu 29 listopada 2012 r. do w/w lokalu zaprzestano dostarczania energii elektrycznej i zdemontowano urządzenie pomiarowo-rozliczeniowe. Fakt skoncentrowania centrum życiowego skarżącego w nieruchomości położonej przy ul. Z. potwierdza także przeprowadzona w dniu 30 kwietnia 2013 r. kontrola meldunkowa pod w/w adresem W toku przeprowadzonych czynności pracownicy organu meldunkowego ustalili, że skarżący oraz jego żona zamieszkują pod tym adresem od ponad 16 lat. Rozpytana na powyższą okoliczność sąsiadka z nieruchomości sąsiedniej oświadczyła, że A. B. aktualnie mieszka pod tym adresem. Natomiast J. B. nie był przez nią widziany od kilku miesięcy (protokół kontroli k. 57 akt administracyjnych). Natomiast w trakcie kontroli meldunkowej w lokalu nr [...] przy ul. R., przeprowadzonej w dniu 24 kwietnia 2013 r. (k. 54 akt administracyjnych) pracownicy organu administracji stwierdzili, że w/ w lokalu nikt nie zamieszkuje. Powyższa okoliczność potwierdza odebrane w toku postępowania zeznania świadków - pozostałych lokatorów oraz zarządcy tej nieruchomości (k. 33, k. 35, k 40 akt administracyjnych). Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania skarżącego prowadzi do wniosku, iż fakt dobrowolnego i trwałego opuszczenia miejsca zameldowania przez J. B. z nie budzi wątpliwości. Za trwałością opuszczenia przez skarżącego dotychczasowego miejsca stałego zameldowania i dobrowolnością tego opuszczenia w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przemawia fakt skoncentrowania swojego życia w innym miejscu. Skarżący, który obecnie przebywa w ZK w G., kwestionuje co prawda powyższe ustalenia, wskazując na zamiar powrotu do przedmiotowego lokalu oraz na nakłady finansowe poniesione na ten lokal, związane z jego remontem. Podkreślić w tym miejscu należy, iż powyższe nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Okoliczności te nie świadczą bowiem, że skarżący nadal koncentruje w przedmiotowym lokalu swoje centrum życiowe. Należy mieć na uwadze, że o ocenie charakteru pobytu, czy też opuszczenia lokalu decyduje nie tyle werbalna treść oświadczenia woli, lecz okoliczności faktyczne wskazujące na rzeczywisty zamiar. Samo wyrażenie woli skarżącego do dalszego zamieszkiwania w opuszczonym lokalu nie jest okolicznością wystarczającą do uznania, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu. Przy ustalaniu przesłanek wymienionych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy mieć na uwadze, że tak zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy; nie ma natomiast nic wspólnego z prawem rzeczowym bądź obligacyjnym, jakie danej osobie przysługuje do lokalu. Dla zapewnienia zgodności między stanem faktycznym a zapisami ewidencji ludności niezbędne jest, by organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelach czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne (decyzja o zameldowaniu i wymeldowaniu) zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności między ewidencją a istniejącym stanem rzeczy. Ewidencja ludności ma bowiem potwierdzać jedynie fakt przebywania w lokalu. Natomiast uprawnień do przebywania w lokalu, czy też roszczeń z tytułu poniesionych nakładów na lokal, można dochodzić w razie sporu na drodze postępowania przed sądem powszechnym. Na marginesie wskazać również należy, że od lipca 2012 r. skarżący jest pozbawiony wolności i obecnie przebywa w ZK w G.. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2407/11 (pub. www.cbois.nsa.gov.pl) stwierdził, że choć w orzecznictwie sądów administracyjnych wykształcił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego dla podjęcia decyzji o wymeldowaniu jest co do zasady spełniona wtedy, gdy opuszczenie ma charakter trwały i dobrowolny, niemniej jednak z brzmienia cytowanego przepisu nie wynika wprost, by w każdym przypadku ustalenie dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego było konieczne. Mogą bowiem zaistnieć takie sytuacje, w których ustalenie woli osoby, wobec której prowadzone jest postępowanie o wymeldowanie, nie będzie wymagane, np. z uwagi na fakt osadzenia strony w zakładzie karnym. Sąd uznał, że odbywanie kary pozbawienia wolności, co wiąże się z opuszczeniem miejsca stałego pobytu, potwierdza zaistnienie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż w rozpoznawanej sprawie Wojewoda [...] nie naruszył przepisów prawa materialnego, jak również procesowego w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga została oddalona. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 19 i § 18 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tj. Dz.U. z 2013 r. poz. 461). e.o.