III SA/Łd 1235/13

III SA/Łd 1235/13 POSTANOWIENIE Dnia 3 marca 2014 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III – Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.S. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2010 r. postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. AG III SA/Łd 1235/13 U z a s a d n i e n i e W związku ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2010 r. A.S. wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym oświadczeniu o majątku i dochodach skarżący wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dwojgiem małoletnich dzieci, nie posiada żadnego majątku ani oszczędności, nie osiąga żadnych dochodów. Na podstawie art. 255 p.p.s.a. skarżący został wezwany do nadesłania: 1) informacji dotyczących stanu rodzinnego, w tym informacji o dochodach i stanie majątkowym żony, niezależnie od istniejącego między małżonkami ustroju majątkowego; 2) wyciągów z rachunków bankowych, których skarżący jest posiadaczem lub współposiadaczem za ostatnie 3 miesiące, a także informacji o posiadanych lokatach bankowych i zaciągniętych kredytach (z podaniem dokładnej wysokości zaciągniętego kredytu i miesięcznej raty); 3) informacji o wysokości miesięcznych wydatków na utrzymanie siebie i rodziny oraz źródłach ich pokrycia; 4) kopii deklaracji dla podatku VAT za ostatnie 3 okresy rozliczeniowe. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, iż pozostaje w związku małżeńskim, w którym ustanowiona została rozdzielność majątkowa. Żona skarżącego osiąga roczne dochody w wysokości 10.028 zł, posiada 100% udziałów w A sp. z o.o. Strona zadeklarowała zobowiązania kredytowe w łącznej kwocie 1.000.000 zł, z tytułu których rata miesięczna to kwota 6.000 zł. Strona oświadczyła, że posiada troje dzieci, na których utrzymanie wydaje ok. 700 zł, jednocześnie wskazała, że na utrzymanie rodziny wydaje ok. 2.000 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył również, że "źródłem finansowania kosztów utrzymania rodziny jest żona". W załączeniu skarżący przedstawił kopie deklaracji dla podatku VAT za listopad i grudzień 2013 r., wynik finansowy za 2013 r. oraz wyciągi z rachunku bankowego, którego skarżący jest posiadaczem za okres listopad 2013 – styczeń 2014 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, opubl. Lex nr 75481). Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Otóż przede wszystkim podkreślić należy, iż skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oznacza to, iż strona zobowiązana była do wykazania, iż poniesienie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek dla utrzymania strony i jego rodziny. Przedstawione przez stronę informacje i dokumenty nie dają jednak podstaw do twierdzenia, iż skarżącego zaliczyć można do kręgu osób, którym przypisać można jakikolwiek stopień ubóstwa, warunkujący przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy miał na uwadze przede wszystkim fakt, iż skarżący prowadzi działalność gospodarczą – [...] – z tytułu której zadeklarował za rok 2013 stratę w wysokości 183.017,61 zł (wynik bilansowy). Jednocześnie wypada zauważyć, że w roku 2013 strona osiągnęła przychody z tytułu dostawy towarów i uświadczenia usług w wysokości 10.782.904,83 zł, ponosząc koszty prowadzonej działalności w wysokości 10.965.926,72 zł. Odnosząc się do powyższych danych warto wskazać, że rozmiary prowadzonej działalności nie świadczą o trudnej sytuacji skarżącego na rynku. Rozmiar obrotów wskazuje, że skarżący może część środków pieniężnych przeznaczonych na finansowanie działalności gospodarczej, wygospodarować na pokrycie kosztów sądowych. Oceny takiej nie zmienia wskazywanie przez stronę na straty w prowadzonej działalności gospodarczej ani na zaciągnięte kredyty. Podnieść należy, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast realnego braku środków finansowych. Powstanie straty nie oznacza zatem jeszcze utraty płynności finansowej podmiotu (por. post. NSA z dnia 12 kwietnia 2011r., I GZ 92/11, post. NSA z dnia 11 maja 2011r., II GZ 228/11). W przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria dochodu, lecz przychodu. Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że strona uzyskuje przychody z działalności gospodarczej (por. post. NSA z dnia 18 kwietnia 2012r., II FZ 280/12). O możliwościach płatniczych skarżącego świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi on działalność gospodarczą. Jak podnosi się w orzecznictwie podmiot gospodarczy, który nie wykazał, że utracił płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. post. NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08). Twierdzenie, że wykazanie straty nie może stanowić kwestii determinującej przyznanie prawa pomocy jest tym bardziej uzasadnione, że skarżący oświadczył, że rodzina utrzymuje się z dochodów żony w kwocie 10.028 zł. Wskazana roczna kwota dochodu oznacza dysponowanie kwotą ok. 835 zł miesięcznie. Kwota ta w żaden sposób nie pozwala na ponoszenie wydatków na utrzymanie rodziny w deklarowanej kwocie - 2000 zł na utrzymanie rodziny oraz 700 zł na utrzymanie dzieci skarżącego, nie wspominając o koszcie obsługi kredytów bankowych. Uprawnione jest również twierdzenie, że sama okoliczność spłacania przez skarżącego kredytów w wysokości 1.000.000 zł nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Przeciwnie biorąc pod uwagę obecne realia, tj. konieczność spełnienia wysokich kryteriów majątkowych przy obliczaniu zdolności kredytowej, uzyskanie i korzystanie z kredytów o tak znacznej wysokości wskazuje na płynność finansową skarżącego jako przedsiębiorcy. W innym wypadku bank nie przyznałby kredytu, zwłaszcza osobie, której działalność gospodarcza generuje stratę. Odnosząc się natomiast do załączonych wyciągów z rachunku bankowych, to Referendarz sądowy nie dał wiary, że jest to jedyny rachunek bankowy skarżącego. W zestawieniu z informacją, iż skarżący obsługuje znacznej wysokości kredyty należałoby spodziewać się, że ich obsługa znajdzie odzwierciedlenie w historii rachunku bankowego. Tymczasem załączone wyciągi nie zawierają takich pozycji. Co więcej, z przedstawionych wyciągów bankowych za miesiące listopad 2013 r. – styczeń 2014 r. wynika, że na rachunku skarżącego niezmiennie pozostaje kwota 8.068,57 zł, co uprawnia do wniosku, że skarżący posiada środki na rachunku bankowym (brak adnotacji o zajęciu rachunku bankowego), których wysokość wystarczy na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem przed sądem administracyjnym (kwota wpisu sądowego od złożonej skargi – 100 zł, opłata kancelaryjna za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem w przypadku oddalenia skargi - 100 zł, a ewentualny wpis od skargi kasacyjnej – 100 zł). Reasumując - uznać należało, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Strona skarżąca ma możliwość uzyskania środków na pokrycie kosztów sądowych – posiada bowiem środki na rachunku bankowym. W konsekwencji nie można zatem przyjąć, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co jest przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w postanowieniu. AG