III SA/Łd 127/16

Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [..] Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy R.A. III SA/Łd 127/16 Uzasadnienie Z. S. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 28 kwietnia 2016 r. oddalił skargę. Następnie w związku z wezwaniem do uiszczenia opłaty kancelaryjnej od odpisu orzeczenia z uzasadnieniem skarżący sformułował wniosek o przyznanie prawa pomocy, przedkładając formularz wniosku na druku "PPF". Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i trojgiem dzieci. Jest właścicielem domu o powierzchni 120 m2, nieruchomości rolnej o powierzchni 5,99 ha oraz zabudowań gospodarczych. Odnośnie dochodów osiąganych w ramach gospodarstwa domowego wnioskodawca stwierdził, iż utrzymuje się jedynie z dochodów z gospodarstwa rolnego i dopłat rolnych, które wyliczył na kwotę łączną ok. 740 zł miesięcznie. Nadmienił, że jest właścicielem samochodu marki Mercedes Benz z 2000 r. W związku z powyższymi ustaleniami, mając na uwadze, że zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie strony skarżącej o jej stanie majątkowym i rodzinnym było niepełne i nie zawierało wszystkich niezbędnych informacji referendarz wezwał skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), do nadesłania w terminie 10 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy dokumentów i informacji, które umożliwiłyby prawidłową ocenę zdolności płatniczych strony. Zażądano w związku z tym: złożenia zaświadczenia z banku(ów) o posiadanych przez skarżącego lub jego żonę rachunkach bankowych, kontach i lokatach bankowych oraz wyciągów z tych kont (rachunków) z okresu ostatnich sześciu miesięcy, w tym w szczególności rachunku służącego do obsługi płatności bezpośrednich z ARiMR; przekazania zaświadczenia z właściwego oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa informacji o otrzymywanych ewentualnie przez skarżących w roku 2014, 2015 i 2016 dopłatach bezpośrednich i ewentualnych innych świadczeniach budżetowych; wyjaśnienia, czy pełnoletni synowie skarżącego – pozostający z nim we wspólnym gospodarstwie domowym – uzyskują dochody i w jakiej wysokości, jeżeli je uzyskują udokumentowania tych twierdzeń stosownymi dokumentami, w przypadku nieuzyskiwania dochodów przez synów wyjaśnienia przyczyn braku zatrudniania i osiągania dochodu. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu 23 lipca 2016 r. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie mimo upływu wskazanego w wezwaniu 10-dniowego terminu na odpowiedź. W piśmie wzywającym do uzupełnienia informacji o stanie rodzinnym, majątku i dochodach znalazło się pouczenie, iż brak odpowiedzi w tym zakresie skutkować może odmową przyznania prawa pomocy. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, iż stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04; z dnia 21 grudnia 2010, sygn. akt I OZ 967/10; z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 606/08). We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przekazał wszystkich niezbędnych do prawidłowej oceny jego stanu majątkowego informacji. Nie przekazał także takich informacji w związku z dodatkowym wezwaniem. W szczególności nie przedstawił zaświadczenia z właściwego oddziału ARiMR informacji o otrzymywanych ewentualnie przez skarżących w latach 2014 – 2016 dopłatach bezpośrednich i ewentualnych innych świadczeniach budżetowych. Informacje te, w szczególności dotyczące ewentualnych dopłat bezpośrednich, czy też informacje o ewentualnych innych świadczeń budżetowych oraz informacje o dochodach osiąganych przez pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym dorosłych synów mogą mieć istotne znaczenie dla ustalenia faktycznych możliwości finansowych skarżącego (możliwościach zarobkowych), a tym samym jego możliwościach płatniczych. Skarżący nie przedłożył także informacji o posiadanych ewentualnie rachunkach i lokatach bankowych i zgromadzonych na nich środkach finansowych, a co za tym idzie pozbawił referendarza możliwości ustaleń w zakresie stanu ewentualnych oszczędności. Wszystkie te informacje były istotne z punktu widzenia ustalenia faktycznych możliwości płatniczych strony. W tej sytuacji, w ocenie referendarza, fakt odmowy przekazania żądanych informacji o stanie majątkowym czyni niewiarygodnym powoływanie się przez skarżącego na okoliczność braku możliwości płatniczych i poniesienia kosztów postępowania w sprawie. Wskazać w związku z tym należy, iż orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że niedopełnienie w całości lub choćby w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09). W niniejszej sprawie mamy natomiast do czynienia z taką właśnie sytuacją. Nie może być bowiem tak, że to strona wnioskująca o przyznanie jej praw pomocy, a zatem oczekująca, iż to Skarb Państwa pokryje za nią koszty sądowe, będzie decydować jakie informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i rodzinnej przekaże na żądanie rozstrzygającego jej wniosek. Brak precyzyjnych i pełnych informacji o stanie majątkowym skarżącego może zatem w takiej sytuacji stanowić o odmowie przyznania jej prawa pomocy, na co wskazywał wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie. W świetle powyższych ustaleń, uznać należało, że skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek skarżącego nie zasługuje zatem na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 245 § 3 w zw. z art. 252 § 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. R.A.