III SA/Łd 128/17

Dnia 8 marca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w osobie: Sędziego NSA - Janusza Furmanka po rozpoznaniu 8 marca 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego z 9 lutego 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł z [...] r. znak[...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie III SA/Łd 128/17 UZASADNIENIE A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W (dalej: Spółka lub skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł z [...] r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Postanowieniem z 9 lutego 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej Spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że co prawda skarżąca deklaruje stratę z prowadzonej działalności gospodarczej, jednak – jak podkreślił referendarz - strata w zakresie prowadzonej działalności jest co do zasady jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, które to koszty są wynikiem decyzji gospodarczych danego podmiotu, nie oznacza to natomiast realnego braku środków finansowych. Spółka nie znajduje się ani w stanie likwidacji, ani upadłości, formalnie prowadząc działalność gospodarczą, co oznacza, że jej wspólnicy są w stanie ponosić koszty jej funkcjonowania. Dalej referendarz podniósł, że nie bez znaczenia dla oceny zdolności płatniczych strony pozostaje możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. W orzecznictwie sądowym podnosi się z kolei, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Końcowo referendarz wskazał na fakt, że spółka jest spółką jednoosobową. Przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych jednoosobowej spółce oznaczałoby de facto po pierwsze, przyznanie tej pomocy osobie fizycznej – R S którego sytuacja majątkowa nie jest Sądowi znana, a po wtóre – finansowanie przez Skarb Państwa funkcjonowania tej spółki w zastępstwie jej jedynego wspólnika. Od powyższego postanowienia skarżąca Spółka złożyła sprzeciw. Zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych, w sytuacji gdy z zebranego materiału dowodowego wynikało, że sytuacja finansowa Spółki jest skrajnie trudna i nie posiada ona środków na opłacenie wpisu. W uzasadnieniu Spółka wskazała, że za ostatni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 93.993,70 zł, na rachunku bankowym widnieje saldo ujemne (-56 zł). Zdaniem Spółki błędnie też wskazano, że zwolnienie od wpisu Spółki byłoby w praktyce zwolnieniem od wpisu R S – jedynego wspólnika Spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Jak stanowi zaś § 2 tego przepisu w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje - gdy osoba prawna wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 i 2 powoływanej ustawy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - Komentarz; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554). W ocenie Sądu słusznie stwierdził referendarz, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie należy uznać, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a zatem wniosek skarżącej Spółki nie zasługuje na uwzględnienie. Trafnie podniósł referendarz, iż fakt, że spółka nie osiąga dochodu, lecz wykazuje straty nie może stanowić automatycznie podstawy przyznania prawa pomocy. Co prawda skarżąca deklaruje stratę z prowadzonej działalności gospodarczej, jednak podkreślenia wymaga, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest co do zasady jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, które to koszty są wynikiem decyzji gospodarczych danego podmiotu, nie oznacza to natomiast realnego braku środków finansowych. Zgodzić się także należy z twierdzeniami, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest tworem prawnym powołanym przez wspólników do prowadzenia działalności gospodarczej i osiągania celu zarobkowego. Oznacza to, że w przypadku, gdy nie może ona działać w oparciu o rachunek ekonomiczny powinna zostać zlikwidowana, a ewentualne dalsze jej funkcjonowanie, jeśli łączy się tylko z kosztami, a nie dochodami, powinno obciążać wyłącznie jej wspólników, nie zaś innych obywateli. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest przy tym pogląd o możliwości zobowiązania wspólników Spółki do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Dopłaty te mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. Dopłata jest bowiem formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki i może być wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. post. NSA z 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 702/11). Sądowi rozpoznającemu wniosek o przyznanie prawa pomocy znane są także informacje o sytuacji majątkowej skarżącej Spółki zebrane w toku postępowania w innym postępowaniu przed WSA w Warszawie. Analizując te dane pod kątem możliwości uregulowania wpisu od skargi nie sposób także pominąć informacji, że Spółka posiada majątek w postaci środków trwałych, których wartość – według oświadczenia złożonego we wniosku PPPr wynosi 8.885,66 zł. Spółka nieprzerwanie prowadzi też działalność gospodarczą. Przychody netto ze sprzedaży wyniosły w 2015 roku 168.254,79 zł, a w okresie od początku stycznia do końca listopada 2016 r. zamknęły się w kwocie 115.129,38 zł. Skarżąca nie znajduje się w stanie likwidacji; nie wszczęto wobec niej postępowania upadłościowego. Ustosunkowując się do podnoszonych przez spółkę trudności finansowych, zauważyć należy, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 191/11). W orzecznictwie wskazuje się również, że nawet brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel, ani też w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. W postanowieniu z 4 września 2014 r., sygn. akt V SAB/Wa 5/14, WSA w Warszawie wskazał, iż celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku. Jeżeli więc przedsiębiorca prowadzi działalność gospodarczą, to mu się ona opłaca, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby likwidacja działalności. Jeśli natomiast przedsiębiorca faktycznie działalności nie prowadzi, jak również jej nie likwiduje ani nie występuje o ogłoszenie upadłości, to brak jest podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W orzecznictwie zwraca się również uwagę, iż przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Skoro spółka osiąga przychody, jest kwestią jej wyboru, czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy na pokrycie kosztów sądowych, przy czym zaznaczyć należy, że nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przez kosztami sądowymi. Powyższej oceny nie zmienia okoliczność, iż spółka w 2015 roku oraz w okresie od stycznia do listopada ubiegłego roku poniosła stratę. Jak wynika z postanowienia NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r. o sygn. akt I FZ 327/13, w obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie świadczy o braku środków finansowych. Istotny jest poziom osiąganego przez spółkę przychodu i rozmiar prowadzonej przez nią działalności gospodarczej Stwierdzając zatem, że przedstawiona przez stronę sytuacja finansowa nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zasadne jest utrzymanie w mocy orzeczenia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. k.p.