III SA/Łd 129/15
WyrokWSA w Łodzi2015-04-30
Skład orzekający: Małgorzata Łuczyńska, Irena Krzemieniewska, Teresa Rutkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy wydana na podstawie ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych może zostać utrzymana w mocy, jeśli istnieje wątpliwość co do prawidłowości doręczenia tej pierwszej decyzji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy została wydana z naruszeniem prawa, ponieważ nie wyjaśniono w sposób dostateczny wątpliwości dotyczących prawidłowości doręczenia decyzji o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Brak prawidłowego doręczenia tej decyzji uniemożliwia uznanie jej za ostateczną, co z kolei jest warunkiem wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy W. W. jako dłużnikowi alimentacyjnemu. Organ I instancji wydał decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, opierając się na ostatecznej decyzji o uznaniu skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący podniósł w skardze, że przesyłki pocztowe nie docierały do niego z powodu braku stałego miejsca zamieszkania, co uniemożliwiło mu podjęcie pracy i pogłębiło zadłużenie alimentacyjne.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 30 kwietnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), , Protokolant Specjalista Agnieszka Kowalik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 kwietnia 2015 roku sprawy ze skargi W. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. T. z dnia [...] roku, nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 t.j. ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania W. W. od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy kategorii A, B, C, BE, CE - nr [...] wydanego w dniu 30 maja 2005 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Jak wynika z akt sprawy w dniu 4 września 2014 r. do Referatu Komunikacji Urzędu Miasta P. wpłynął wniosek działającego z up. Prezydenta Miasta P. Pełnomocnika Prezydenta Miasta ds. Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych , Zdrowia i Pomocy Społecznej o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego W. W. zam. P. ul. A 4/5. Z wniosku wynikało, że do strony skierowano wezwanie celem stawienia się na wywiad alimentacyjny i odebrania oświadczenia majątkowego. Przesyłkę poleconą skierowano na adres P. ul. B 64 m. 23. Wysłane wezwanie zostało dwukrotnie awizowane i uznane za doręczone, a dłużnik nie zgłosił się na wywiad w celu złożenia oświadczenia majątkowego. Organ wszczął w związku z tym z urzędu postępowanie w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, które wysłano na adres: P. ul. B 64a m.23. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta P. orzekł o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzję skierowano na adres P. ul. A 4/5. Przesyłka została dwukrotnie awizowana i uznana za doręczoną w trybie "awizo". Organ ustalił, że decyzja [...] z dnia [...] jest decyzją ostateczną od dnia 13 czerwca 2014 r.
Wobec powyższego Prezydent Miasta P. wszczął z urzędu postępowanie wobec dłużnika alimentacyjnego w sprawie zatrzymania prawa jazdy. Zawiadomienie nr [...] skierowano i doręczono skarżącemu pod adresem P., ul. C 312.
Decyzją z dnia [...] organ I instancji, na podstawie art. 5 ust. 5 w zw. z art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1128 ze zm.), orzekł o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy.
W odwołaniu skarżący wskazał, że z powodu braku stałego miejsca zamieszkania nie docierały do niego przesyłki pocztowe i miał także z tego powodu kłopoty ze znalezieniem pracy, co jest udokumentowane w jego podaniu o lokal socjalny. Wyjaśnił, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy zawiesza jego przyjęcie do stałej pracy.
Pismem z dnia 8 grudnia 2014 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zwróciło się do Prezydenta Miasta P. o wyjaśnienie, czy spełnione zostały przesłanki doręczenia decyzji o uznaniu skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w trybie doręczenia zastępczego z art. 44 k.p.a. i czy przesyłka została skierowana na właściwy adres strony postępowania. Kolegium wskazało, że z odwołania wynika, że z powodu braku stałego miejsca zamieszkania do skarżącego nie docierały przesyłki pocztowe.
W odpowiedzi, w piśmie z dnia 8 grudnia 2014 r. wskazano, że cała korespondencja w sprawie kierowana była na adresy skarżącego: ul. B 64A m. 23 i A 4 m.5 w P. Komornik sądowy prowadzący sprawę Pana W. W. wskazuje adres P. ul. B 64 A m.23. Organ wyjaśnił ponadto, że Referat Ewidencji Ludności w UM w P. nie posiada w swoim zbiorze żadnego adresu, zameldowania lub zameldowania czasowego W. W. Adresy korespondencyjne dłużnika ulegały częstej zmianie, co ustalono po ostatnim wywiadzie udzielonym w dniu 4 listopada 2014 r. O zmianach dłużnik nie informował urzędu.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja organu I instancji podjęta została na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do art. 5 ust. 3b ww. ustawy, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji, oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny. W myśl art. 5 ust. 5 ww. ustawy, na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy.
Kolegium stwierdziło, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu podjęta przez organ I instancji na podstawie wyżej przytoczonej normy nie należy do kategorii decyzji uznaniowych, w związku z czym, organ administracji publicznej, stosując przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, obowiązany jest do jej wydania.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że wątpliwość budziła kwestia ostateczności decyzji orzekającej o uznaniu W. W. za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organ I instancji wystąpił w dniu 17 października 2014 r. do Pełnomocnika Prezydenta Miasta ds. Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Zdrowia i Pomocy Społecznej, który w piśmie z dnia 23 października 2014 r. potwierdził, że decyzja uznająca skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych jest ostateczna. W tej kwestii do Prezydenta Miasta P. organu wydającego decyzję z dnia [...] zwróciło się również Kolegium Odwoławcze pismem z dnia 8 grudnia 2014 r. Organ ten nie podważył przymiotu ostateczności wspomnianej decyzji.
W tym stanie Kolegium uznało, że decyzja uznająca skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych jest decyzją ostateczną, a skoro tak, to zostały zrealizowane wszystkie wymogi ustawowe do podjęcia decyzji w przedmiocie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy.
Ponadto organ wyjaśnił, że stosownie do art. 5 ust. 6 cytowanej wcześniej ustawy, uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, gdy:
ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3, oraz dłużnik
alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązał się w każdym miesiącu
ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych
alimentów lub
nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego.
W skardze skierowanej do sądu W. W. wskazał, że od około 3 lat używa adresu do korespondencji: P., ul C 312. W ocenie skarżącego "fundusz alimentacyjny" wysłał decyzję na niewłaściwy adres. Wskazał, że jest bez stałego miejsca zamieszkania. Skarżący wyjaśnił, że w 2011 r. stracił pracę z powodu braku adresu, a w transporcie drogowym jest to wymagane. Podkreślił, że udało mu się znaleźć firmę, która go zatrudni po ukończeniu kursu, na który skierował go PUP w P. Skarżący podniósł, że jest kierowcą zawodowym i jest zarejestrowany w PUP. Od października 2014 r., nie może podjąć pracy zarobkowej i powiększa się jego zadłużenie alimentacyjne.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w decyzji.
Postanowieniem z dnia 18 marca 2015 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Zarządzeniem z dnia 23 kwietnia 2015 r. zobowiązano organ odwoławczy do nadesłania w terminie 3 dni pełnych akt administracyjnych dotyczących uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W dniu 27 kwietnia 2015 r. do Sądu wpłynęły akta administracyjne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:
Skarga W. W. jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).
Stosowne do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2102r. poz. 270) – [dalej p.p.s.a.] sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
Sąd administracyjny ocenia, czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji (postanowienia).
Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Oznacza to, że kontrola sądowa sprawowana jest w granicach sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją, a sąd administracyjny ma obowiązek uwzględnić każde dostrzeżone naruszenie prawa, o ile miało lub mogło mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, określone zostały w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a.
Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja wydane zostały z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta P. orzekającą o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy jako dłużnikowi alimentacyjnemu.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów obu instancji stanowił przepis art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.), który stanowi, że na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Brzmienie art. 5 ust. 5 ustawy jest jednoznaczne i wskazuje, że decyzja właściwego starosty o zatrzymaniu prawa jazdy nie jest decyzją uznaniową lecz decyzją związaną. Sformułowanie "starosta wydaje decyzję/../" oznacza obowiązek wydania decyzji w przypadku spełnienia przesłanki wskazanej w przepisie.
Wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, organ właściwy dłużnika kieruje do starosty, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, dołączając odpis tej decyzji, oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny ( Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.) ( art. 5 ust. 3b ustawy).
Podkreślić należy, że decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wydawana jest w odrębnym postępowaniu administracyjnym przez organ właściwy dłużnika, gdy zaistnieją podstawy wskazane w art. 5 ust. 3 ustawy. Organ orzekający w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy nie dokonuje więc oceny spełnienia przesłanek określonych w art. 5 ust. 3 warunkujących wydanie decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Przesłanką wydania przez starostę decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy jest wniosek organu właściwego dłużnika, który musi spełniać wymogi określone w art. 5 ust. 3b ustawy. Z art. 5 ust. 3b ustawy wynika zaś jednoznacznie, że podstawą skierowania wniosku może być tylko decyzja ostateczna.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 2 pkt 9 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ilekroć w ustawie jest mowa o organie właściwym dłużnika – oznacza to wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej. W tej sprawie organem właściwym dłużnika, ze względu na miejsce zamieszkania skarżącego jest Prezydent Miasta P.
Starosta (w rozpoznawanej sprawie funkcje starosty pełni również Prezydent Miasta P.), do którego wpłynął wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu miał obowiązek ustalić, czy decyzja będąca podstawą jego sporządzenia była decyzją ostateczną. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie kwestia ta nie została w sposób dostateczny wyjaśniona.
W rozpoznawanej sprawie decyzja z dnia [...] uznająca skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych została wysłana na adres: P. ul. A 4/.5 i uznana za doręczoną skarżącemu w trybie "awizo", tj. art. 44 k.p.a. Na tej podstawie we wniosku o zatrzymanie prawa jazdy organ wskazał, że w decyzja ta stała się ostateczna.
Zdaniem sądu, z załączonych akt administracyjnych nie wynika jednak, w sposób nie budzący wątpliwości, że decyzja z dnia [...] uznająca skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stała się ostateczna. Na podstawie załączonej kserokopii dowodu doręczenia decyzji, nie można było uznać, że doręczenie to było prawidłowe i w związku z tym istniały podstawy prawne do uznania przesyłki zawierającej tę decyzję za doręczoną w trybie tzw. awizo, a następnie czy upłynął dla skarżącego 14-dniowy termin do wniesienia odwołania.
Nie wiadomo również dlaczego ten sam organ w ramach różnych wydziałów doręczał skarżącemu korespondencję na różne adresy .
Z akt sprawy w sprawie uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wynika skąd organ dysponował adresem "P. ul. A 4/.5". Nie jest też jasne, czy chodziło o adres "P. ul. A 4/5", czy adres "P. ul. A 45", na który wysyłane było skarżącemu 18.10.2013r. zawiadomienie o przyznaniu na dziecko świadczenia z funduszu alimentacyjnego ( w aktach brak dowodu doręczenia a nawet wysłania tego zawiadomienia). Nie wiadomo również dlaczego Prezydent Miasta P. wysłał skarżącemu tę decyzję na adres "P. ul. A 4/5", skoro w uzasadnieniu decyzji stwierdza, że adres zameldowania dłużnika alimentacyjnego podany przez Referat Ewidencji Ludności UM P. to "P. ul. B 64a m.23" , na który przesłano zawiadomienie o wszczęciu postępowania ( przesyłka również była awizowana).
Stwierdzenie to pozostaje ponadto w sprzeczności z treścią odpowiedzi udzielonej przez organ I instancji na zapytanie SKO w P., gdzie podano, że Referat Ewidencji Ludności nie posiada w swoim zbiorze żadnego adresu, zameldowania lub zameldowania czasowego W. W. Wymagało to wyjaśnienia.
Równocześnie należy zauważyć, że Prezydent Miasta P. jako organ I instancji, zawiadamiając o wszczęciu postępowania w sprawie zatrzymania skarżącemu prawa jazdy, od razu skutecznie doręczył 1.10.2014 r. stronie korespondencję, ale na adres: P. ul. C 312, a zarówno w przedmiotowej sprawie jak i w sprawie o uznanie dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań organem I instancji jest ten sam organ - Prezydent Miasta P.
W ocenie Sądu, potrzebę wyjaśnienia przedstawionych powyżej wątpliwości dostrzegło również Samorządowe Kolegium Odwoławcze, czego wyrazem było pismo z dnia 8 grudnia 2014 r. wzywające organ I instancji do wyjaśnienia, czy decyzja z dnia [...] został prawidłowo doręczona tj. czy zostały spełnione wszystkie przesłanki doręczenia zastępczego. Otrzymana odpowiedź nie była jednak wystarczająca, a za taką została uznana.
Skarżący w odwołaniu jak i w skardze podnosi, że nie ma stałego miejsca zamieszkania, prawdopodobnie od 2011 r., kiedy z tego powodu, jak podał, stracił pracę. Należy zatem wyjaśnić czy prawidłowe było przesłanie decyzji na ul. A w P., gdy z akt wynikało, że skarżący wskazywał przed tym samym organem w Referacie Komunikacji UM adres do korespondencji: "P. ul. C 312" i pod tym adresem odbierał korespondencję (w tym decyzję o odmowie dokonania w prawie jazdy wpisu o szkoleniu).
W ocenie Sądu okoliczności te powinny zostać w sposób nie budzący wątpliwości wyjaśnione, gdyż od tego, czy doręczenie decyzji w sprawie uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych było prawidłowe zależy, czy rozpoczął bieg termin do wniesienia przez niego odwołania od tej decyzji i czy termin ten upłynął, a w związku z tym decyzja stała się ostateczna. W postępowaniu w sprawie zatrzymania prawa jazdy dłużnik alimentacyjny nie ma już żadnych możliwości wykazywania niezasadności uznania go za uchylającego się od tego obowiązku.
W związku z powyższym należy zauważyć, że sposób doręczania pism w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy art. 39-45 k.p.a. Jak stanowi art. 39 k.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. poz.1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy.
Osobie fizycznej, pisma w postępowaniu administracyjnym należy doręczać zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1 – 3 k.p.a.. Zastosowanie znajdują tu także art. 43 i art. 44 k.p.a. Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy ( art. 42 § 1 k.p.a.), mogą być doręczane również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (§ 2), a w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w §1 i §2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie. W postanowieniach art. 42 zawarto unormowanie doręczenia trybie zwykłym (§1) oraz w trybach dodatkowych (§2 i §3), w każdym przypadku chodzi tu jednak o doręczenie osobiste adresatowi. W przepisie ustalono też kolejność miejsc, w których doręczenie może nastąpić, a którą organ zobowiązany jest zachować. Ten sposób doręczania korespondencji dotyczy wszystkich uczestników postępowania w tym także osób, które nie posiadają, jak skarżący, zameldowania na pobyt stały lub czasowy
Art. 42 § 1 k.pa. mówi o doręczaniu pisma osobom fizycznym w ich mieszkaniu przez co należy rozumieć szeroko rozumiane miejsce zamieszkania danej osoby, w tym również miejsce, w którym osoba nie posiadająca zameldowania na pobyt stały lub czasowy faktycznie przebywa. Jak stwierdził WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 3.12.2013 r. w sprawie II SA/Ol 924/13 brak legalnych definicji użytych w k.p.a. pojęć "mieszkanie" i "adres", pozwala przyjąć, że mogą być one traktowane zamiennie i nie muszą być tożsame z miejscem zameldowania na pobyt stały bądź stałego zamieszkania.
Dopiero w następnej kolejności w grę wchodzi doręczenie zastępcze uregulowane w art. 43 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.
W myśl art. 44 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 wskazanej ustawy:
1) operator pocztowy /.../ przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.
Stosownie do § 2 tego przepisu, zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3 wskazywanego przepisu).
Jak stanowi art. 44 § 4 k.p.a., doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Unormowanie uregulowane w art. 44 k.p.a. spełnia dwojakie zadanie. Po pierwsze, przepisy te stwarzają dla adresata pisma prawo do odebrania w określonym czasie pisma osobiście lub przez osobę upełnomocnioną do działania w jego imieniu, stanowiąc odpowiednio do tego o prawnym obowiązku przechowywania pisma z zawiadomieniem o tym fakcie adresata. Po drugie, zapobiegają tamowaniu biegu postępowania, ale dopiero w przypadku zaniechania odbioru pisma przez adresata w określonym terminie (B. Adamiak, J. Borkowski "KPA Komentarz" Wyd. 11 str. 254) Stosowanie instytucji prawnej doręczenia zastępczego służyć ma zapewnieniu ekonomiki postępowania i zapobiegać przewlekaniu postępowania administracyjnego przez adresatów pism. Jednocześnie omawiany sposób doręczenia stwarza stan fikcji w tym zakresie. Pozwala bowiem na przyjęcie domniemania, iż strona odebrała w określonej dacie skierowaną do niej przesyłkę, pomimo iż w rzeczywistości sytuacja taka nie miała miejsca. Wobec tego stosowanie tej instytucji nie może być dowolne. Przyjęcie domniemania doręczenie przesyłki może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy spełnione są wszystkie przesłanki wymienione w kolejnych paragrafach art. 44 k.p.a., przy czym poszczególne czynności doręczenia muszą być wykonane z należytą starannością i w kolejności przewidzianej w przepisie . W orzecznictwie sądowym podkreśla się , że niezawiadomienie o miejscu pozostawienia przesyłki, jak też zupełny brak informacji na zwrotce lub też jej nieczytelne wypełnienie oznaczają, że doręczenie jest bezskuteczne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2007 roku, sygn. akt I FSK 485/07 - niepublikowane, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 sierpnia 1998 roku, sygn. akt I SA/Gd 1457/1996 - Lex nr 34760, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2001 roku, sygn. akt III RN 70/2000 - OSNP 2001/19/574,wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2.07.2013 r sygn. II OSK 572/12 –Lex 1372126)
Ponadto prawny skutek upływu terminu przechowywania pisma ustanowiony w art.44 § 4 powstanie tylko wtedy, gdy pismo skierowano do odbiorcy pod poprawny adres. Domniemanie ustanowione w art. 44 nie dotyczy bowiem pism z błędnym adresem odbiorcy, poza przypadkiem unormowanym w art. 41 § 2 k.p.a. (B. Adamiak, J. Borkowski "KPA Komentarz" Wyd. 11 str. 255, postanowienie SN z 6.04.2000 r. III RN 141/99 – OSNP 2001, Nr 1, poz. 6).
W rozpoznawanej sprawie organ nie wyjaśnił i nie ocenił w sposób dostateczny wątpliwości dotyczących poprawności adresu, na który przesłano decyzję będącą podstawą wniosku, co stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. i następnie prawidłowości uznania jej za doręczoną, choć jest to warunek uznania decyzji za ostateczną (po upływie terminu do wniesienia odwołania ). Nadesłana wraz z decyzją kserokopia dowodu doręczenia nie zawiera m.in. adnotacji o tym, gdzie adresat ma możliwości odbioru przesyłki. Organ ponownie rozpoznając sprawę powinien wyjaśnić i ocenić powyższe rozbieżności. Dopiero wówczas będzie mógł stwierdzić, czy jest spełniona przesłanka do wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, czy też postępowanie jest bezprzedmiotowe.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.
D.J.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło