III SA/Łd 20/25

WyrokWSA w Łodzi2025-03-19

Skład orzekający: Agnieszka Krawczyk, Ewa Alberciak, Joanna Wyporska-Frankiewicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego został złożony w ustawowym terminie, jeśli strona dowiedziała się o nowej okoliczności faktycznej, która mogła stanowić podstawę wznowienia, ale uzyskała jej pisemne potwierdzenie (oświadczenie świadka) znacznie później?
Ratio decidendi
Wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego został złożony po terminie, ponieważ termin miesięczny na jego złożenie, liczony od dnia dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę wznowienia, rozpoczął bieg od momentu faktycznego powzięcia wiedzy o tej okoliczności przez stronę, a nie od daty uzyskania pisemnego oświadczenia potwierdzającego tę okoliczność. Organy prawidłowo odmówiły wznowienia postępowania z powodu uchybienia terminowi.
Stan faktyczny
Strona złożyła wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego dotyczącego płatności obszarowych, powołując się na nowe okoliczności faktyczne związane z wiedzą świadka M. K. Organy administracji odmówiły wznowienia postępowania, uznając, że wniosek został złożony po upływie miesięcznego terminu, liczonego od dnia, w którym strona dowiedziała się o tych okolicznościach. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w tym zasad wyjaśniania stanu faktycznego i czynnego udziału strony. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 19 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi z dnia 3 kwietnia 2024 roku nr 36/2024 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Postanowieniem z 3 kwietnia 2024 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi (dalej również: organ II instancji) utrzymał w mocy postanowienie z 23 listopada 2023 r. wydane przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu z 11 stycznia 2017 r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu z 9 grudnia 2011 r. w sprawie dotyczącej płatności obszarowych. W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne: Pismem z 23 października 2023 r. (które wpłynęło do Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu 24 października) M. W. (dalej również: strona, skarżący lub strona skarżąca) złożył wniosek o wznowienie postępowań za lata 2004 - 2012 w sprawach przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz w sprawach przyznania płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania - w tym sprawy o przyznanie płatności obszarowych, opatrzonej znakiem: 0095-6400-0095-00008032/11, zakończonej ostateczną decyzją z 11 stycznia 2017 r. stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu z 9 grudnia 2011 r. w sprawie dotyczącej płatności obszarowych. Wraz ze wskazanym powyżej wnioskiem o wznowienie postępowania strona złożyła następujące dokumenty: oświadczenie M. K. z 23 września 2023 r.; zawiadomienie z 29 stycznia 2021 r. o przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków M. K. i K. J. wraz z listą pytań do świadków; oświadczenie K. J. z 16 lutego 2022 r. będące odpowiedzią na wezwanie organu I instancji z 28 stycznia 2021 r. na rozprawę administracyjną w trybie korespondencyjnym. Postanowieniem z 23 listopada 2023 r Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu odmówił wznowienia postępowania i wskazał, że strona nie zachowała określonego przez ustawodawcę miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania - liczonego od dnia dowiedzenia się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Pismem z 11 grudnia 2023 skarżący wniósł zażalenia na ww. postanowienie, wskazując, że do 23 września 2023 r. nie miał kontaktu z M. K., stąd w jego ocenie termin na wniesienie podania o wznowienie postępowania został dochowany. Ponadto skarżący zarzucił organowi I instancji, że nie wzywając a następnie nie przesłuchując M. K. w charakterze świadka w toku wznowionych postępowań za lata 2004 - 2012 naruszył obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Zdaniem skarżącego oświadczenie M. K. jest istotną okolicznością faktyczną, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Zaskarżonym na wstępie postanowieniem z 3 kwietnia 2024 r. Dyrektor Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie z 23 listopada 2023 r. wydane przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu o odmowie wznowienia postępowania. Organ odwoławczy wskazał, że wznowienie postępowania może nastąpić z urzędu lub na wniosek strony, a jednym z warunków formalnych jest zachowanie terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Przesłanki wznowienia postępowania zostały natomiast w sposób enumeratywny uregulowane w art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b k.p.a. Dalej organ odwoławczy podniósł, że z informacji znanych organowi z urzędu oraz z akt sprawy wynika, że postępowanie w sprawie, której dotyczy wniosek strony o wznowienie postępowania złożony 23 października 2023 r., zostało zakończone ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu z 9 grudnia 2011 r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2011. Ponieważ przedmiotowa decyzja uwzględniała w całości żądanie strony i nie określała zmniejszeń lub wykluczeni to została doręczona w trybie art. 19 ust 10 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst pierwotny: Dz.U. z 2007 r., Nr 35, poz. 217, tekst jedn.: Dz.U. z 2008 r., Nr 170, poz. 1051 ze zm.). Strona nie złożyła od tej decyzji odwołania, a co za tym idzie decyzja ta uzyskała - po upływie 14 dni - walor ostateczności. Z uwagi na ujawnienie nowych istotnych okoliczności faktycznych, istniejących w dniu wydania ww. decyzji a nieznanych organowi, który ją wydał, postanowieniem z 23 października 2015 r. organ I instancji wznowił z urzędu, na podstawie 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowanie w sprawie przyznania płatności bezpośrednich na 2011 rok. W toku ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego zebrano materiał dowodowy w postaci m.in. zeznań świadków oraz strony. W ocenie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwolił na stwierdzenie, że M. W. nie prowadził działalności rolniczej na części gruntów deklarowanych do płatności na rok 2011. W konsekwencji, 11 stycznia 2017 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu wydał na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. decyzję stwierdzającą wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa. Strona nie skorzystała z prawa do wniesienia odwołania od ww. decyzji i decyzja stała się ostateczna. W ocenie organu odwoławczego zażalenie wniesione przez stronę należy uznać za niezasadne. Organ II instancji wyjaśnił, że w rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, iż wniosek z 23 października 2023 r. o wznowienie postępowania został złożony przez skarżącego po terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a. Zdaniem organu odwoławczego słusznie organ I instancji uznał, że miesięczny termin, o którym mowa we wskazanym powyżej przepisie, nie może być w niniejszej sprawie liczony tak jak tego domaga się skarżący, czyli od dnia spotkania z M. K. 23 września 2023 r., kiedy to jakoby skarżący dowiedział się o nowej okoliczności w sprawie, nieznanej organowi 11 stycznia 2017 r. (czyli dacie wydania decyzji), a mianowicie o tym, że M. K. powinna zostać przesłuchana w charakterze świadka przed wydaniem decyzji wznowieniowej w celu ustalenia, że to skarżący użytkował grunty rolne w latach 2004 - 2012. Organ odwoławczy powtórzył za organem I instancji, iż po raz pierwszy M. K. jako potencjalny świadek została wskazana 5 stycznia 2016 r. przez S. S. w toku jej przesłuchania w siedzibie biura powiatowego przeprowadzonego na okoliczność prowadzenia przez skarżącego w latach 2004 - 2012 działalności rolniczej na gruntach rolnych stanowiących działki ewidencyjne o nr [...], [...], [...], [...] i [...] położone w obrębie [...] oraz działki ewidencyjne o nr [...], [...], [...] znajdujące się w obrębie K.. Z zeznań S. S. wynikało, że M. K. była świadkiem prowadzenia działalności rolniczej na spornych działkach w D.. Skarżący jako strona uczestniczył w przesłuchaniu S. S.. Co więcej, skarżący dwukrotnie wystąpił z wnioskiem o przesłuchanie M. K. w charakterze świadka, po raz pierwszy 26 października 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR kilkukrotnie podejmował próby przesłuchania świadka M. K. na okoliczność użytkowania gruntów rolnych przez skarżącego. Za każdym jednak razem przesyłka do M. K., która zawierała wezwanie (pierwsze z 26 października 2017 r., następne z 23 listopada 2017 r., i kolejne z 7 lutego 2018 r.) i kierowana na adres wskazany przez skarżącego – tj. [...] B., ul. [...] po podwójnym awizowaniu była zwracana do nadawcy z adnotacją "nie podjęto w terminie". W konsekwencji przesłuchanie nigdy się nie odbyło. Po raz ostatni (czwarty) organ I instancji wezwał M. K. w charakterze świadka na rozprawę w trybie korespondencyjnym, w związku z kolejnym wnioskiem strony datowanym na 19 listopada 2020 r. Tym razem podano jednak inny adres świadka: tj. [...] B., ul. [...]. Wezwanie zostało skutecznie doręczone 3 lutego 2022 r. - zgodnie z adnotacją na dokumencie zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwani jego odbiór pokwitował dorosły domownik. Niemniej jednak M. K. nie odpowiedziała na wezwanie, o czym skarżący został poinformowany pismem z 8 kwietnia 2021 r. (doręczonym w dniu 15 kwietnia 2021 r.). Organ II instancji wskazał, że miesięczny termin do złożenia podania o wznowienie postępowania liczony jest od dnia uzyskania informacji o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym strona powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wznowienia postępowania. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznych, jako podstawy wznowienia, nie ma wpływu na ocenę zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. Istotne zatem w niniejszej sprawie było ustalenie, kiedy skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej, w jego przekonaniu, podstawę do wznowienia postępowania, tj. o wiedzy M. K. pozwalającej na dokonanie ustaleń, że to skarżący użytkował grunty rolne m.in. w 2011 r. a nie uzyskanie tej wiedzy na piśmie w postaci oświadczenia spisanego 23 września 2023 r. Dalej organ II instancji stwierdził, że jak słusznie przyjął organ I instancji okoliczności zawarte w oświadczeniu M. K. były stronie znane już znacznie wcześniej - kwestia uznania M. K. za potencjalnego świadka wynikała już z zeznań S. S. z 5 stycznia 2016 r. Co więcej skarżący dwukrotnie, tj. 26 października 2017 r. oraz 19 listopada 2020 r. wnioskował o jej przysłuchanie, w celu wykazania swojego prawa do dopłat w odniesieniu do zadeklarowanych we wniosku działek. Zatem skoro za początek terminu uznaje się datę faktycznego dowiedzenia się o danej okoliczności, a nie fakt jej opisania na piśmie, a skarżący wniosek o wznowienie postępowania złożył 23 października 2023 r., choć o okolicznościach stanowiących, w jego ocenie, podstawę wznowienia wiedział znacznie wcześniej (przedstawione okoliczności zostały już choćby wskazane przez skarżącego w piśmie z 26 października 2017 r., w którym, w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji do wskazania świadków potwierdzających fakt jego rolniczego użytkowania zadeklarowanych we wniosku działek rolnych, sam wskazał na M. K.), to termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania nie został dochowany. Tym samym prawidłowo, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., organ I instancji wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Organ II instancji dodał jeszcze, że organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia skupił się na aspekcie uchybienia terminowi do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Rozważaniom powinien zostać poddany także aspekt wskazania przez stronę przesłanki wznowieniowej, ponieważ dopiero po dokonaniu takich ustaleń możliwe jest wyznaczenie daty, od której należy liczyć upływ terminu na wniesienie podania o wznowienie postępowania. Zgodnie jednak z orzecznictwem wadliwość uzasadnienia decyzji wydanej przez organ I instancji może naprawić (sanować) organ II instancji. Wobec powyższego organ odwoławczy badając kwestię istnienia podstawy wznowienia postępowania wyjaśnił, że katalog podstaw wznowieniowych jest w wyczerpujący sposób uregulowany w k.p.a. Strona powinna zatem powołać się na jedną z przyczyn z art. 145 § 1 k.p.a. albo też na art. 145a § 1 k.p.a. czy art. 145b § 1 k.p.a. Strona nie ma jednak obowiązku przytoczenia podstawy prawnej wznowienia postępowania. Skarżący we wniosku o wznowienie postępowania formułuje w sposób opisowy podstawę, która w jego ocenie uzasadnia wznowienie postępowania, stwierdzając iż nową okolicznością jest fakt nieprzesłuchania przez organ I instancji świadka – M. K., która to posiadała wiedzę dotyczącą użytkowania gruntów przez stronę, o czym strona dowiedziała się w trakcie spotkania z M. K. 23 września 2023 r. i co znajduje potwierdzenie w złożonym przez nią oświadczeniu. Wobec braku obowiązku nałożonego na stronę, polegającego na przytaczaniu treści przepisu, na który się powołuje oraz wobec opisowego sformułowania żądania, w ocenie organu odwoławczego wniosek ów należy uznać za próbę zindywidualizowania przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Dalej organ II instancji wyjaśnił, że w przypadku ujawnienia, że podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a. bądź nie został zachowany termin jego złożenia przewidziany w art. 148 k.p.a. organ administracji na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wydaje postanowienie odmawiające wznowienia postępowania. Organ stwierdził, że za datę dowiedzenia się o omawianych okolicznościach organ przyjmuje datę faktycznego powzięcia wiedzy o zdarzeniu przez stronę. Organ odwoławczy wskazuje, że od daty sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania z 23 października 2023 r. należało w analizowanej sprawie obliczać upływ terminu uregulowanego w art. 148 § 1 k.p.a. - a w konsekwencji jego dochowanie bądź niedochowanie. Zgodnie bowiem z poglądem prezentowanym przez sądy administracyjne skoro strona powołała się na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., to rzeczą organu było w pierwszej kolejności zobowiązanie wnioskodawcy do skonkretyzowania, jaki dowód lub jaka okoliczność faktyczna nieznana organowi w dacie wydawania decyzji wyszła na jaw, a która w ich ocenie stanowi podstawę do wznowienia postępowania oraz w jakiej dacie wnioskodawcy powzięli wiadomość o tej przesłance. Dopiero jednoznaczne wskazanie, jaka nowa okoliczność (lub nowy dowód) nieznana organowi stanowić ma przesłankę do wznowienia postępowania i wyjaśnienie, w jakiej dacie wnioskodawca o przesłance tej powziął wiadomość, pozwoli na jednoznaczne stwierdzenie, czy został zachowany termin do złożenia wniosku. Wobec niedochowania przez stronę ustawowego terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie o odmowie wznowienia postępowania wydane przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu zajmując w tym przedmiocie takie stanowisko jak organ I instancji. Stanowisko organu I instancji organ odwoławczy uznaje zatem co do zasady za prawidłowe. Jednocześnie ze względu na to, że postanowienie o odmowie wznowienia postępowania ma jedynie charakter formalny organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutów sformułowanych przez stronę w uzasadnieniu zażalenia. Organ II instancji wyjaśnił przy tym, że co prawda uzasadniając wznowienie postępowania na 2011 r. strona powoływała się jedynie na wiedzę posiadaną przez M. K. i konieczność jej przesłuchania w charakterze świadka to jednocześnie do wniosku wznowieniowego dołączyła także oświadczenie K. J. z 30 listopada 2020 r. Z informacji, do których ma organ dostęp z urzędu wynika, że przedmiotowym oświadczeniem strona uzasadniała swój uprzedni wniosek o wznowienie postępowań za lata 2004 - 2011 z 30 grudnia 2020 r. W sprawach nim zainicjonowanych organ I instancji odmówił wznowienia postępowań na podstawie art. 149 k.p.a. z uwagi na uchybienie miesięcznego terminu na jego złożenie. Rozstrzygnięcia organu I instancji zostały utrzymane w mocy przez organ II instancji a następnie poddane ocenie prawnej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. I tak w prawomocnym wyroku z dnia 28 października 2021 r. (sygn. akt III SA/Łd 571/21) sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, iż skarżący o okolicznościach o których jest mowa w oświadczeniu K. J. z 30 listopada 2020 r. wiedział już wcześniej, najpóźniej od daty rozprawy administracyjnej przeprowadzonej 28 października 2019 r. Skoro za początek terminu uznaje się datę faktycznego dowiedzenia się o danej okoliczności, a nie fakt jej utrwalenia na piśmie to termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania nie został dochowany. Tym samym organ prawidłowo, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Skarga kasacyjna strony została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2023 r. (sygn. akt I GSK 181/22) - NSA nie zmienił ww. oceny prawnej. Organ II instancji uznał, że powyższe dodatkowo potwierdza, że rozstrzygnięcie wydane w niniejszej sprawie jest zgodne z prawem. Równocześnie organ odwoławczy nie znalazł podstaw do wznowienia postępowania z urzędu. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zaskarżył powyższe postanowienie organu w całości, zarzucając mu naruszenie: 1) art. 7 w związku z art.77 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego oraz nieprzeprowadzenie postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i naruszenie tym samym zasady słusznego interesu obywateli i błędne przyjęcie, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania; 2) art. 8 k.p.a., tj. zasady zaufania do władzy publicznej; 3) art. 9 k.p.a., tj. zasady informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków; 4) art.10 k.p.a., tj. zasady zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania poprzez niezawiadomienia strony o możliwości zapoznania się z aktami postępowania przed wydaniem postanowień. Zawiadomienie o możliwości zapoznania się z zebranym w sprawie materiałem nie dotyczyło bowiem zaskarżonych postanowień. Zawiadomienie wyraźnie informowało o decyzjach a nie postanowieniach, a postępowania prowadzone przed organem drugiego stopnia prowadzone były w związku z wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego w Wieluniu postanowień a nie decyzji. Nie toczyło się żadne postępowanie, które było następstwem wydania decyzji. Zatem informacja błędnie została skierowana do strony, która nie została zawiadomiona w sposób prawidłowy. W oparciu o wskazane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Łodzi i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi Il instancji. Skarżący wniósł także o zwolnienie od kosztów postpowania sądowego we wszystkich sprawach zakończonych postanowieniami od nr 29-28/2024, które zaskarża w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała aby zaskarżone postanowienie Dyrektora Łódzkiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 3 kwietnia 2024 r., jak i poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Wieluniu z 23 listopada 2023 r. o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 11 stycznia 2017 r., stwierdzającą wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Wieluniu z 9 grudnia 2011 r. w sprawie dotyczącej płatności obszarowych za rok 2011, wydane zostały z naruszeniem prawa. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w trybie nadzwyczajnym – po złożeniu przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w myśl tego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Przechodząc do oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów obu instancji na wstępie wskazać należy, że wznowienie postępowania daje możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli została ona wydana w postępowaniu dotkniętym przynajmniej jedną z wad określonych w art. 145 § 1 k.p.a. lub w sytuacji przewidzianej w art. 145a albo art. 145b k.p.a. Postępowanie o wznowienie postępowania składa się z dwóch etapów. Podanie o wznowienie postępowania wszczyna postępowanie wstępne, które powinno się zakończyć załatwieniem sprawy w sposób przewidziany w art. 149 k.p.a., a więc wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania lub o odmowie jego wznowienia. Pierwszy etap ogranicza się do badania przesłanek formalnych wniosku, do których należy stwierdzenie: czy podanie pochodzi od osoby uprawnionej do złożenia wniosku, czy wniosek dotyczy ostatecznego rozstrzygnięcia organu, czy wskazano podstawę wznowienia, a także czy zachowany został termin do złożenia wniosku. Na tym etapie organ nie bada, czy wskazana we wniosku podstawa wznowienia rzeczywiście istnieje. Jeżeli zostały spełnione wszystkie przesłanki formalne, organ wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a. Natomiast, gdy z wniosku o wznowienie postępowania wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, czy też wniosek składa podmiot w sposób oczywisty niebędący stroną albo że termin do jego złożenia nie został zachowany - wówczas organ wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W myśl art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wskazany w powołanym przepisie miesięczny termin na wniesienie podania o wznowienie postępowania jest terminem ustawowym, którego uchybienie nie podlega przywróceniu. Jednocześnie to strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) powzięła wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od tego dnia. Obowiązkiem organu jest natomiast jednoznaczne ustalenie kwestii dochowania przez stronę terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. W ocenie skarżącego nowymi okolicznościami bądź dowodami, istniejącymi w dniu wydania decyzji i nieznanymi organowi w dniu wydania ostatecznej decyzji z 11 stycznia 2017 r., którą stwierdzono wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji z 9 grudnia 2011 r. w sprawie dotyczącej przyznania płatności obszarowych były oświadczenia M. K. z 23 września 2023 r. oraz K. J. z 16 lutego 2022 r., które potwierdzają, że w latach 2004 – 2012 skarżący uprawiał należące do niego grunty, a tym samym przyznane mu pierwotnie dopłaty zostały przyznane prawidłowo i w związku z tym decyzja z 11 stycznia 2017 r. stwierdzająca wydanie z naruszeniem prawa ostatecznej decyzji z 9 grudnia 2011 r. powinna zostać, po wznowieniu postępowania, uchylona. W ocenie sądu organy trafnie przyjęły, że wniosek o wznowienie postępowania złożony został przez skarżącego po terminie określonym w art. 148 § 1 k.p.a. Nie ulega wątpliwości sądu, że miesięczny termin, o którym mowa w tym przepisie, nie może być w niniejszej sprawie liczony, jak się tego domaga skarżący, od dnia uzyskania pisemnego oświadczenia od M. K., a więc od 23 września 2023 r. Jak słusznie uznały organy termin ten liczony jest od dnia uzyskania informacji o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym strona powzięła informację, że okoliczność ta może stanowić podstawę wznowienia postępowania. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznych, jako podstawy wznowienia, nie ma wpływu dla oceny zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2021 r., sygn. akt II OSK 1670/20 – dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/9EFAF63830). Istotne zatem w niniejszej sprawie było ustalenie, kiedy skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej, w jego przekonaniu, podstawę do wznowienia postępowania, tj. o wiedzy M. K. o wykonywaniu przez niego prac polowych na należących do niego gruntach, a nie uzyskanie w tej kwestii pisemnego oświadczenia świadka w dniu 23 września 2023 r. Prawidłowo w tym kontekście przyjęły organy obydwu instancji, że okoliczności zawarte w złożonym przez M. K. pisemnym oświadczeniu były już skarżącemu znane znacznie wcześniej i podnoszone w trakcie innych postępowań. Przy czym organ obszernie przedstawił w zaskarżonym postanowieniu, kiedy i w jakich okolicznościach skarżący powoływał się na konieczność przesłuchania M. K. na okoliczność prowadzenia przez niego działalności rolniczej ba zgłoszonych do płatności działkach. Organ prawidłowo ustalił, że po raz pierwszy M. K. jako potencjalny świadek została wskazana 5 stycznia 2016 r. przez S. S. w toku jej przesłuchania na okoliczność prowadzenia przez skarżącego w latach 2004 - 2012 działalności rolniczej na gruntach rolnych stanowiących działki ewidencyjne o nr [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w obrębie [...] oraz nr [...], [...], [...] znajdujących się w obrębie [...]. Z zeznań S. S. wynikało, że M. K. była świadkiem prowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej na spornych działkach w D.. Znamienny przy tym jest fakt, iż skarżący jako strona uczestniczył w przesłuchaniu S. S., a nadto dwukrotnie wystąpił z wnioskiem o przesłuchanie M. K. w charakterze świadka. Świadek ten jednak nigdy nie został przez organy przesłuchany bowiem nie stawiał się na ich wezwanie. Nie sposób zatem przyjąć, że skarżący nie wiedział wówczas o tych okolicznościach. Zdaniem sądu okoliczność nieprzeprowadzenia przez organy wnioskowanego przez stronę dowodu z zeznań M. K. powinna być przez stronę kwestionowana w postępowaniu, w którym wniosek o jej przesłuchanie został przez stronę złożony i tylko w ramach jego kontroli mogła ewentualnie podlegać weryfikacji przez sąd. Nie może ona natomiast stanowić nowej okoliczności uzasadniającej wznowienia postępowania. Zaznaczyć również należy, że sformułowanie "wyjdą na jaw" oznacza, że istotny jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, przy czym chwilą ujawnienia jest moment, w którym dana okoliczność lub dowód zostały udostępnione organowi, a nie moment faktycznego zapoznania się przez organ z ich treścią. W judykaturze wskazuje się, że jeśli organ orzekający w postępowaniu zwykłym posiada wiedzę na temat potencjalnego dowodu, lecz rezygnuje z jego przeprowadzenia, to nie można ujawnionych po wydaniu decyzji informacji, które mogły być potwierdzone takim dowodem kwalifikować z punktu widzenia przesłanki wznowieniowej jako nowych okoliczności faktycznych (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 9 maja 2024 r., sygn. akt III SA/Gd 34/24, LEX nr 3724819, dostępny również na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/2C78CAB80E oraz powołany w nim wyrok NSA z dnia 20 maja 2005 r., sygn. akt FSK 1752/04, LEX nr 171488 dostępny również na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/0F16A9F030). Zgodnie bowiem z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organ ma obowiązek podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zasada ta znajduje rozwinięcie w art. 77 § 1 k.p.a., nakazującym organowi zebranie i rozpatrzenie, w sposób wyczerpujący, materiału dowodowego. Znajdowała ona też zastosowanie w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną. Przypomnieć w związku z tym należy, że instytucja wznowienia postępowania nie może być wykorzystana do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, gdyż nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego, tj. kolejna jego instancja. W następstwie tego postępowania nie następuje merytoryczna kontrola ostatecznej decyzji we wszelkich jej aspektach, gdyż w sposób oczywisty naruszałoby to zasadę trwałości decyzji ostatecznych (np. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II FSK 47/05 – dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/7BA9EF2719). Nie można zatem w postępowaniu wznowieniowym dokonać odmiennej oceny wyłącznie na podstawie dowodu, który nie istniał w dacie wydania decyzji bądź na skutek przeprowadzenia dowodu, którego organ nie przeprowadził, choć potencjalnie mógł mieć wiedzę o jego istnieniu (por. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt: II FSK 933/08, II FSK 278/06, II FSK 1834/12 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Reasumując powyższe wskazać należy, że informacje zawarte w oświadczeniu M. K. zostały przedstawione już podczas przesłuchania S. S. 5 stycznia 2016 r. Sam skarżący dwukrotnie, tj. 26 października 2017 r. oraz 19 listopada 2020 r. wnioskował o przysłuchanie M. K., w celu wykazania swojego prawa do dopłat w odniesieniu do zadeklarowanych we wniosku działek. Co więcej, o przesłuchanie w charakterze świadka M. K. skarżący wnosił już w odwołaniu od decyzji z 28 maja 2021 r. Przy czym świadek ten miałby potwierdzić użytkowanie gruntów przez skarżącego i zarządzanie gospodarstwem. Organ I instancji wezwaniem z 28 stycznia 2021 r. wezwał M. K. do udziału w charakterze świadka na rozprawie, której przedmiotem miało być ustalenie faktycznego użytkowania działek w 2012 r., co wynika również z prawomocnych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 4 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 972/21, III SA/Łd 973/21, III SA/Łd 974/21 i III SA/Łd 975/21 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych. Wobec powyższego nie można podzielić stanowiska skarżącego. Z prawidłowo poczynionych przez siebie ustaleń faktycznych organ wyprowadził trafny wniosek, że skoro za początek terminu uznać należy datę faktycznego dowiedzenia się przez stronę o danej okoliczności, a nie fakt jej utrwalenia na piśmie, to wniosek skarżącego o wznowienie postępowania złożony 23 października 2023 r. uznać należy za spóźniony. Tym samym organ prawidłowo, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Zgodzić należy się z organem II instancji, że załączone do wniosku o wznowienie postępowania oświadczenie K. J. także należy uznać za spóźnione skoro było ono już podstawą wcześniejszego wniosku skarżącego o wznowienie postępowania z 30 grudnia 2020 r. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że to strona ma wykazać zachowanie terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania wznowieniowego, a organ tę okoliczność ocenia swobodnie (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2000 r., I SA/Wr 1038/97, LEX nr 43046). Z art. 148 § 1 k.p.a. wprost wynika, że strona zamierzająca doprowadzić do wszczęcia postępowania wznowieniowego powinna takie podanie wnieść w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Ponieważ organ bada spełnienie tej przesłanki z urzędu, stwierdzenie, w fazie wstępnej postępowania, uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie sprawy i musi skutkować odmową jego wznowienia z przyczyn formalnych. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek, pomimo uchybienia terminu, stanowiłoby więc rażące naruszenie prawa, godzące w wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. zasadę trwałości decyzji ostatecznych (wyrok NSA z 25 października 2018 r., I OSK 2813/16 – dostępny na stronie: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/ED40CF48F8). Skoro, jak już wskazano, za początek terminu o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. uznaje datę faktycznego dowiedzenia się o danej okoliczności, a nie fakt jej utrwalenia na piśmie, a skarżący wniosek o wznowienie postępowania złożył 23 października 2023 r., choć o okolicznościach stanowiących w jego ocenie podstawę wznowienia wiedział znacznie wcześniej, to termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania nie został dochowany. Tym samym organ prawidłowo, na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Końcowo wskazać jeszcze należy, że w sprawie nie zostały naruszone wskazane w skardze art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 k.p.a. statuujące zasady ogólne postępowania administracyjnego: prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, uwzględnienia słusznego interesu strony, informowania i czynnego udziału strony w postępowaniu. W szczególności należy stwierdzić, że skarżący miał zagwarantowane prawo czynnego udziału w postępowaniu, mając pełną możliwość wypowiadania się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów, a także miał prawo do składania żądań i przedstawiania własnych twierdzeń i dowodów. Należy przy tym podkreślić, że ani niezgodny z oczekiwaniami strony skarżącej wynik przeprowadzonego postępowania administracyjnego, ani też subiektywne jej przekonanie o wadliwości zaskarżonego postanowienia, nie mogą same w sobie stanowić podstawy uwzględnienia skargi. Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w oparciu o art. 119 pkt 3 p.p.s.a. ds

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło