III SA/Łd 227/14

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. S. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przeniesienia na niższe stanowisko służbowe postanawia 1) umorzyć postępowanie sądowe w zakresie dotyczącym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2) odmówić D. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata R.A. III SA/Łd 227/14 Uzasadnienie D. S., pismem z dnia 10 kwietnia 2014 r., wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz dwoma córkami – obie studiujące. Skarżący jest właścicielem mieszkania o powierzchni 50 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 2,30 ha. Dochody gospodarstwa domowego, na które składają się wynagrodzenia skarżącego i jego żony ze stosunków pracy, zamykają się łączną kwotą 7.700 zł brutto. W związku z wezwaniem do udzielenia dodatkowych informacji o stanie majątkowym i dochodach skarżący przekazał żądane dokumenty i złożył stosowane wyjaśnienia. Z zeznania podatkowego PIT-36 za 2012 r. wynikało, że skarżący uzyskał dochody w wysokości 68.395,31 zł, a jego żona w kwocie 40.228,11 zł. PIT-36 za rok 2013 wskazywał, że skarżący uzyskał dochód w wysokości 66.772,30 zł, a jego żona w kwocie 41.375,41 zł. Z przekazanych wyciągów z rachunku bankowego wynikało, że saldo rachunku bieżącego - na dzień 25 kwietnia 2014 r. - wynosiło 119,24 zł. Zauważyć przy tym należy, iż w okresie ostatnich trzech miesięcy skarżący uzyskał dodatkowe wpływy na rachunek – w dniu 09.04.2014 w kwocie 1.834,80 zł (z tytułu odszkodowania); w dniu 7 marca 2014 r. w kwocie 2.214 zł (zwrot podatku); w dniu 3.03.2014 r. w kwocie 2.115,52 zł (dodatkowe wynagrodzenie roczne); w dniu 21.02.2014 r. w kwocie 3.923,20 (nagroda roczna). Na rachunku oszczędnościowym miał zgromadzone (na dzień 10.04.2014 r.) środki w kwocie 2.703,57 zł. Jak wynika z wyjaśnień złożonych przez skarżącego w posiada on także lokatę na kwotę 30.000 zł. Wyjaśnił przy tym, że jest to pożyczka z Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej KPP i pobrana została celem sfinansowania ślubu i wesela córki. Dalej wskazał na fakt spłacania rat kredytu hipotecznego (kwota kredytu 190.000 zł, rata – ok. 900 zł). Z przekazanych dalszych informacji wynika ponadto, iż skarżący opłaca koszty czynszu i innych świadczeń mieszkaniowych w dwóch miejscach (A. i K.). Jest posiadaczem dwóch pojazdów – [...] o wartości ok. 2.000 zł oraz [...] o wartości ok. 20.000 zł. Nadmienił także, że w ostatnim czasie poniósł koszty opłacenia egzaminów poprawkowych studiujących córek (4 x 270 zł) oraz koszty naprawy centralnego ogrzewania – ok. 8.000 zł. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie należy uznać, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy, tym samym wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem koniecznego utrzymania dla niej i jej rodziny. Wskazać w związku z tym należy, że skarżący wraz z żoną osiągają stałe dochody z tytułu umów o pracę w kwocie 7.784 zł brutto (5.700 zł netto). Zauważyć również należy, iż skarżący, zgodnie z przedłożonym oświadczeniem na dzień 25 kwietnia 2014 r. dysponował kwotą 119,24 zł na rachunku bieżącym, a na rachunku oszczędnościowym kwotą 2.703,57 zł. Dalej podnieść należy, iż skarżący uzyskał w dniu 05.02.2014 r. pożyczkę w kwocie 30.000 zł z kasy zapomogowo-pożyczkowej. Ponadto jest właścicielem dwóch pojazdów: marki [...] (wartość ok. 2.000 zł) i [...] (wartość ok. 20.000 zł). Dla rozstrzygnięcia w sprawie nie może także pozostać obojętny fakt, że skarżący wykazuje na swoich kontach bankowych wysokie obroty bieżące i dodatkowe wpływy. Jak bowiem wynika z analizy przepływów na rachunku bieżącym skarżącego w okresie ostatnich trzech miesięcy uzyskał on dodatkowe wpływy na rachunek – w dniu 09.04.2014 w kwocie 1.834,80 zł (z tytułu odszkodowania); w dniu 7 marca 2014 r. w kwocie 2.214 zł (zwrot podatku); w dniu 3.03.2014 r. w kwocie 2.115,52 zł (dodatkowe wynagrodzenie roczne); w dniu 21.02.2014 r. w kwocie 3.923,20 (nagroda roczna). Przedmiotowe informacje mogą świadczyć o tym, że skarżący dysponuje bieżącymi środkami pieniężnymi, w szczególności uzyskanymi w ostatnim czasie i to od jego zapobiegliwości zależy, czy przeznaczy je na bieżące wydatki, czy też mając na uwadze fakt prowadzonego sporu sądowego zabezpieczy choć część z nich na ewentualne niezbędne koszty sądowe. Wyborem zatem skarżącego pozostawało, w jaki sposób dodatkowe wpływające środki majątkowe spożytkuje. Należy też mieć na uwadze, że skarżący ponosi wydatki związane z utrzymaniem dwóch pojazdów. Stwierdzić w tym zakresie należy, że osoba która posiada środki na pokrycie zwiększonych wydatków w ramach swojego gospodarstwa domowego (m.in. kosztów paliwa do samochodu i rat kredytu, zwiększonych wydatków na rachunki telefoniczne) jest również w stanie ponieść koszty postępowania sądowego. Kwestią wyboru strony pozostaje czy uiści ona koszty sądowe, czy pokryje inne swoje wydatki nie związane z koniecznym utrzymaniem. Zwrócić także należy uwagę na fakt, że podnoszone przez skarżącego argumenty, mające przemawiać za jego trudną sytuacją finansową nie stanowiły przeszkody do zaciągnięcia kredytu hipotecznego, którego rata obecnie – jak wynika z wyciągów z rachunku bankowego wynosi ok. 900 zł. Podkreślić w związku z tym należy, iż zobowiązania cywilnoprawne, w tym przypadku koszty regulowania rat kredytu, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, nie może przedkładać pierwszeństwa ponoszenia zobowiązań cywilnoprawnych (np. rat kredytów, niezależnie jakiemu celowi one służą) przed koszty postępowania sądowego (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06; z dnia 25 kwietnia 2006, sygn. akt I FZ 150/06). W tej sytuacji, w ocenie referendarza, w sytuacji uzyskiwania w gospodarstwie domowym wskazanych dochodów oraz posiadania bieżących środków majątkowych na koncie oszczędnościowym skarżący nie może zasłaniać się argumentem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania (przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) – por. m.in. orzeczenia NSA z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt II OZ 985/07, z dnia 1 października 2010 r., sygn. akt I OZ 730/10; z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II OZ 1231/10. Jedynie na marginesie wskazać jeszcze należy na fakt uzyskania przez skarżącego pożyczki z kasy zapomogowo-pożyczkowej w kwocie 30.000 zł. Nie może być przy tym argumentem całkowicie wyłączającym z analizy sytuacji materialnej skarżącego tej pożyczki fakt, iż zaciągnął on ją na potrzeby sfinansowania – jak wskazał – ślubu i wesela córki. Niewątpliwie są to ważne wydatki z punktu widzenia skarżącego, ale nie może on ich jednak całkowicie przedkładać ponad swoje zobowiązania publicznoprawne - w tym przypadku konieczność poniesienia kosztów związanych z prowadzonym postępowaniem sądowym. Reasumując, wszystkie przedstawione okoliczności pozwalają na przyjęcie, że poniesienie przez skarżącego kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika nie doprowadzi do uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Przypomnieć należy w tym miejscu, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest rozwiązaniem wyjątkowym i może dotyczyć tylko tych osób, które znalazły się w sytuacji uniemożliwiającej ich poniesienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Tego rodzaju sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności referendarz sądowy stwierdził, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący i wystarczający, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, a ich uiszczenie spowoduje uszczerbek dla utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. R.A.