III SA/Łd 24/13

Dnia 26 czerwca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), , Protokolant specjalista Agnieszka Kowalik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2013 roku sprawy ze skargi H. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], nr [...], 2. przyznaje adwokat P. B. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] , kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu uczestniczce postępowania E. D. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokat P. B. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wojewoda [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] r. po rozpatrzeniu odwołania H. D. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r.( [...]), orzekającej o odmowie wymeldowania E.D. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ulicy M. [...] w Ł., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w uzasadnieniu wydanego orzeczenia wyjaśnił, ze w dniu [...] r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek H.D., właściciela lokalu nr [...] przy ul. M. [...] w Ł. o wymeldowanie córki – E.D., z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu. Wnioskodawca wskazał, że córka w 2006 r. wyjechała do Stanów Zjednoczonych Ameryki. Od tej pory nie kontaktowała się z nim. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Ł. odmówił wymeldowania E.D. z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu. H. D. odwołał się od powyższej decyzji. Wojewoda [...] uchylił w dniu [...]r. decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego i wykonaniu zaleceń organu odwoławczego, Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] r. odmówił ponownie wymeldowania E.D. z przedmiotowego lokalu. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ I instancji ocenił, iż nie występują przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzasadniające wymeldowanie w/w z pobytu stałego. Charakter tymczasowego pobytu E. D. na terytorium Stanów Zjednoczonych związany jest nauką w S., a deklarowany zamiar jej powrotu do kraju nastąpi po zakończeniu studiów ( po 31 maja 2013 r.). Odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia [...] r. wniósł H. D. W uzasadnieniu podniósł, że decyzja w porównaniu do wcześniej wydanej zawiera nową informację dotyczącą przedłużeniu studiów córki do maja 2013 r. oraz znalezieniu przez nią sponsora. W jego ocenie studia podjęte przez córkę są porównywalne do studiów " trzeciego wieku", bowiem w Polsce przed wyjazdem ukończyła Uniwersytet Ł. Ponadto cel wyjazdu córki za granicę stracił na ważności, gdyż brat jego matki H. W., którym opiekowała się, zmarł w roku 2007. Odwołujący się uważa, iż zamiarem córki jest przejęcie mieszkania po jego śmierci, a miejsce dla niej w mieszkaniu jest zawsze, niezależnie od zameldowania. Wojewoda [...] odmawiając uwzględnienia odwołania wyjaśnił, że podstawę materialnoprawną decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Na podstawie art. 15 ust. 2 tej ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z art. 9 ust. 2b omawianej ustawy, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na względzie potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Przepis ten ma charakter porządkowy, odzwierciedlający aktualny stan rzeczywisty, związany z pobytem osoby w konkretnym lokalu. Wojewoda [...] podkreślił, że ocena, czy doszło do opuszczenia miejsca zameldowania na pobyt stały jest szczególnie trudna w sytuacjach spornych i nietypowych. Do takich należy niewątpliwie przypadek wyjazdu z kraju i podjęcia nauki poza jego granicami. Pobyt stały potwierdzają czynniki, na które zwrócił uwagę organ pierwszej instancji, to jest tymczasowy charakter pobytu za granicą oraz deklarowany zamiar powrotu. Organ odwoławczy przytoczył fragment uzasadnienia wyroku NSA z dnia 21 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 77/09, w którym stwierdzono, iż sam fakt pobytu za granicą nie stwarza podstaw do wymeldowania. Jeśli jednak towarzyszą temu okoliczności wskazujące na dobrowolne i trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego, to wówczas pobyt za granicą nie stanowi przeszkody do wymeldowania. W ocenie Wojewody [...] czasowy wyjazd za granicę E.D. jest szczególną okolicznością w przedmiotowym postępowaniu. Podjęcie i kontynuacja nauki poza krajem posiada uwarunkowania czasowe. Wyjazd taki, nawet długotrwały , sam w sobie nie uprawnia do wymeldowania z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w kraju. Podjęcie i kontynuowanie nauki poza miejscem pobytu stałego, za granicą, ustawodawca uznaje za przesłankę uzasadniającą obowiązek zgłoszenia organowi meldunkowemu wyjazdu za granicę trwającego na okres dłuższy niż 3 miesiące ( art. 15 ust. 3 ustawy). Dlatego też , nawet długotrwałe opuszczenie miejsca pobytu stałego, w związku z nauką za zagranicą, nie stanowi przeszkody do otrzymania dotychczasowego zameldowania stałego, jeżeli okoliczności faktyczne związane z opuszczeniem miejsca pobytu stałego w sposób nie budzący wątpliwości nie potwierdzają, że wyjazdowi towarzyszył zamiar zmiany centrum życiowego. Przepisy meldunkowe nie mogą służyć do usuwania z mieszkań osób, które wyjechały za granicę. W rozpatrywanej sprawie E.D. wyjechała do Stanów Zjednoczonych w dniu 28 grudnia 2006 r. ( pieczęć przekroczenia granicy przy wizie). Najpierw opiekowała się H. W. ( bratem matki H. D.). Po jego śmierci w 2007 r. podjęła naukę w S. w K. Zgodnie z załączonym do akt postępowania zaświadczeniem z uczelni ( z dnia [...] r.) oraz zaświadczeniem Departamentu Sprawiedliwości Stanów Zjednoczonych Urzędu ds. Imigracji i Naturalizacji ( z dnia [...] r.), pobyt E.D. związany z nauką powinien się skończyć nie później niż do dnia 31 maja 2013 r. Pobyt w/w na terytorium Stanów Zjednoczonych posiada charakter tymczasowy. Pani E.D. nie posiada statusu rezydenta ani też obywatela Stanów Zjednoczonych ( zaświadczenie z dnia [...] r.). E.D. zadeklarowała zamiar i wolę powrotu do Polski po ukończeniu studiów i dalszego zamieszkiwania z zamiarem pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. M. [...] pismo z dnia [...] r.). Z powyższego wynika, że córka H. D. nie skupiła na terytorium Stanów Zjednoczonych swego centrum życiowego na stałe, a jej charakter pobytu jest tymczasowy, połączony z wolą powrotu do kraju i dalszym zamieszkiwaniem w dotychczasowym lokalu. Ponadto sam skarżący deklaruje zapewnienie miejsca dla córki w spornym lokalu. Każda osoba może i ma prawo podejmować dalszą naukę, bez względu na wiek i ukończone już studia. Zatem podjęcie przez córkę nauki za granicą nie może stanowić przesłanki do wymeldowania z mieszkania. Pobyt czasowy związany z nauką stanowi przesłankę do czasowego zameldowania osoby, który jednocześnie nie pozbawia tej osoby zameldowania na pobyt stały ( art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy). Jeżeli E.D. nie powróci do Polski, po ukończeniu nauki w 2013 r. i nie zrealizuje deklarowanego zamiaru powrotu i zamieszkania w spornym lokalu na stałe, wówczas skarżący może ponownie wystąpić z wnioskiem o jej wymeldowanie z pobytu stałego. H. D. wniósł skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W uzasadnieniu skargi podniósł, ze niezrozumiałe są dla niego informacje zawarte w decyzji, m.in., że " lokal jest sporny". Wyjaśnił, ze wykupił mieszkanie nr [...] przy ulicy M. [...] przed 15 laty. Pełnomocnik skarżącego, jego brat J. D., w piśmie z dnia [...] r. stwierdził, ze E. D. od czasu wyjazdu do Stanów Zjednoczonych zerwała kontakty z ojcem i jego rodzina. Jeżeli woli mieć kontakt z matką H. R. to może zameldować się u niej. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 15 marca 2013 r. przyznane zostało uczestniczce postępowania E. D. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Na rozprawie w dniu 12 czerwca 2013 r. pełnomocnik uczestniczki E.D. wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśnił ponadto, że według oświadczenia matki uczestniczki E. D. nie powróciła do Polski. W lipcu 2013 r. będzie zdawała egzaminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz.U. 2012.270 – dalej: p.p.s.a.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Wyjaśnić również należy, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego - art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jedn. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm. – dalej: ustawa), poprzez dokonanie wadliwej subsumcji stanu faktycznego. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. W świetle przepisu art. 15 ust. 2, jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania jest ustalenie przez organ administracji publicznej, że osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu omawianego art. 15 ust. 2, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (tak m.in. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123; wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969, wyrok WSA z dnia 18 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 613/00, niepublik.). W myśl postanowień art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Przesłanki te (dobrowolność i trwałość opuszczenia, zamiar zamieszkania w innym miejscu i tam skoncentrowanie swych spraw) winny być stwierdzone na podstawie obiektywnie istniejących okoliczności faktycznych, z których taki wniosek da się logicznie wyprowadzić. W ocenie Sądu organy administracji obu instancji wadliwie zinterpretowały postanowienia art. 15 ust. 2 ustawy w kontekście stanu faktycznego niniejszej sprawy przyjmując, że pobyt uczestniczki poza przedmiotowym lokalem ma charakter tymczasowy oraz uczestniczka ma rzeczywiście zamiar powrócić do tego lokalu. O trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego świadczy upływ czasu, to jest okres pozostawania poza miejscem dotychczasowego pobytu. E. D. nie przebywa w mieszkaniu nr [...] przy ul. M. [...] w Ł. od ponad 6 lat. Zerwała wszelkie związki z tym lokalem, a także z ojcem , który w nim mieszka. Wyjazd w 2006 roku do USA spowodowany był chęcią czasowego sprawowania opieki nad chorym członkiem rodziny, a następnie powrotu do Polski. Jednakże po śmierci tego krewnego w 2007 roku uczestniczka postępowania zmieniła dotychczasowe plany dotyczące powrotu i pozostała za granicą. Od tej pory jej pobyt poza przedmiotowym lokalem utracił tymczasowy charakter. Od miesiąca grudnia 2006 r. nigdy nie przebywała w mieszkaniu nr [...] przy ul. M. [...], nie ponosiła w jakimkolwiek stopniu kosztów jego utrzymania i nie interesowała się przebywającym w nim starym i chorym ojcem. W korespondencji kierowanej do organu administracji jednoznacznie deklarowała niechętny stosunek do ojca. Tym samym nie można przyjąć, iż rzeczywiście ma obecnie zamiar powrotu do mieszkania, w którym przebywa ojciec. Pobyt czasowy poza miejscem zamieszkania wiąże się z powrotami do miejsca pobytu stałego. W przypadku uczestniczki powroty takie nie miały miejsca. W ocenie Sądu deklaracje uczestniczki o zamiarze powrotu do przedmiotowego lokalu są niezgodne z jej rzeczywistymi intencjami. Postępowanie w przedmiocie wymeldowania wszczęte zostało w miesiącu lutym 2012 r. i od tej pory uczestniczka podaje kolejne, bardziej odległe w czasie terminy powrotu. Początkowo miał to być maj 2012 r. Następnie maj 2013 r. Pełnomocnik uczestniczki na rozprawie w dniu 12 czerwca 2013 r. wyjaśnił, że dotychczas nie powróciła ona do Polski. Wobec powyższego oświadczenia o zamiarze powrotu do przedmiotowego lokalu nie mogą być uznane za wiarygodne. Okoliczność podjęcia i kontynuowania przez uczestniczkę studiów za granicą nie może automatycznie skutkować uznaniem tymczasowości pozostawania poza przedmiotowym lokalem. Uwzględniając bardzo długi okres pobytu za granicą ( ponad 6 lat), całkowity brak zainteresowania mieszkaniem znajdującym się w Ł. przy ul. M. [...] oraz brak rzeczywistego zamiaru powrotu do przedmiotowego lokalu uznać należy, iż pobyt poza miejscem zameldowania utracił tymczasowy charakter. Uczestniczka swoje centrum życiowe przeniosła na stałe poza lokal, w którym była zameldowana. Tym samym wystąpiły przesłanki uzasadniające jej wymeldowanie z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ulicy M. [...] w Ł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a uchylił decyzję ją poprzedzającą. O wynagrodzeniu pełnomocnika uczestniczki postępowania orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. D.T.