III SA/Łd 253/13

Dnia 24 czerwca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Protokolant specjalista Aneta Brzezińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2013 roku sprawy ze skargi J. K. – S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi A. D. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej J. K. – S. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi A. D. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wnioskiem z dnia 7 listopada 2012 r. [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa A. zwróciła się do Prezydenta Ł. o wymeldowanie J. K. – S. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. A. 10. W uzasadnieniu wskazano, że osoba ta opuściła ww. lokal w dniu 6 lipca 2012 r. z tytułu eksmisji i nie wymeldowała się. Do wniosku załączono protokół z eksmisji przeprowadzonej przez komornika sądowego. Decyzją z dnia [...].nr [...] Prezydent Miasta Ł., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz na podstawie art. 104 k.p.a., orzekł o wymeldowaniu J. K. – S.. z pobytu stałego w lokalu nr [...] położonego przy ul. A. 10 w Ł. Organ wskazał, że skarżąca nie przybywa we wskazanym lokalu. Zdaniem organu, potwierdzeniem powyższego jest fakt przeprowadzenia czynności egzekucyjnych zgodnie z wyrokiem eksmisyjnym w dniu 6 lipca 2012 r. W odwołaniu J. K. – S. wniosła o uchylenie powyższej decyzji, wskazując, że w toku prowadzonego postępowania domagała się ustanowienia kuratora w celu reprezentowania jej interesów przed organem. Wyjaśniła, że składała sprzeciw od wyroku eksmisyjnego oraz pozew o wstrzymanie wynajmu i sprzedaży przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Decyzją z dnia [...]. nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ, powołując się na treść przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wyjaśnił, że pojęcie opuszczenia miejsca pobytu stałego obejmuje zarówno obiektywny element nieprzebywania w tym miejscu, jak i subiektywny element woli, zamiaru nieprzebywania w nim. Wola opuszczenia miejsca pobytu stałego ustalana jest w pierwszej kolejności na podstawie oświadczenia strony, które w sytuacji, gdy nie pozostaje w sprzeczności z elementem obiektywnym, jest wystarczające dla stwierdzenia, iż doszło do opuszczenia miejsca stałego pobytu. Oznacza to, że nieprzebywanie w lokalu przy jednoczesnym braku zamiaru powrotu do tego lokalu i niedopełnieniu obowiązku meldunkowego stanowi dostateczną podstawę do wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej. Jednocześnie Wojewoda [...] wskazał, że jeżeli opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego pobytu jest powodowane zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa (np. w przypadku wykonania w drodze egzekucji wyroku nakazującego eksmisję z lokalu czy też wynikającego z decyzji administracyjnej nakazu opuszczenia lokalu w związku z wyłączeniem budynku z użytkowania), to przy ustalaniu spełnienia przesłanek do wymeldowania tej osoby przesłanka dobrowolności nie może być brana pod uwagę, ponieważ oczywistym jest, że te działania organów najczęściej nie są zgodne z wolą osoby, która ma opuścić lokal. W ocenie organu odwoławczego z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed organem I instancji wynika jednoznacznie, iż skarżąca nie przebywa w lokalu nr [...] przy ulicy A. 10 w Ł. Opuściła ona lokal w dniu 6 lipca 2012 r. Egzekucja wyroku Sądu Rejonowego dla Ł. – Ś. w Ł. z dnia [...]. ([...]), nakazującego skarżącej oraz J. K. – S. opuszczenie i opróżnienie przedmiotowego lokalu, została wykonana w dniu 6 lipca 2012 r. przez komornika sądowego. Wojewoda wyjaśnił, że z informacji przedstawionych przez wnioskodawcę wynika, iż lokal nr [...] przy ulicy A. 10 w Ł. został sprzedany w dniu 8 listopada 2012 r. Organ zaznaczył, że podejmowane przez J. K.-S. działania o charakterze prawnym nie doprowadziły do podważenia legalności wspomnianego wyroku eksmisyjnego i w związku z tym nie mają w kontekście powyższych rozważań znaczenia dla sprawy. Funkcjonowanie zaś w obrocie prawnym prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego opróżnienie lokalu, którego wykonanie skutkuje przymusowym opuszczeniem miejsca dotychczasowego stałego pobytu, stanowi podstawę do wymeldowania w trybie przewidzianym przepisem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Ponadto Wojewoda [...] podkreślił, że w zakresie kompetencji organów administracji publicznej nie mieści się prawo do kwestionowania zgodności z prawem prawomocnych wyroków sądów powszechnych. Sprawa o opróżnienie lokalu z osób i rzeczy ma charakter cywilnoprawny. Oznacza to, że wszelkie spory na jej tle należą do właściwości sądów powszechnych, nie zaś do organów administracji publicznej właściwych w sprawach meldunkowych. W zakresie kompetencji tych ostatnich leży bowiem jedynie rejestracja stanu faktycznego w przedmiocie miejsca rzeczywistego pobytu osób fizycznych. Od wymienionej decyzji J. K. – S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wniosła o uchylenie, zmianę decyzji organów I i II instancji. Skarżąca podniosła, że do momentu wniesienia skargi nie został rozpoznany sprzeciw od wyroku nakazującego eksmisję, ponadto w dniu 3 marca 2008 r. złożony został do Sądu Rejonowego wniosek o wstrzymanie tytułu eksmisyjnego oraz skarga o wznowienie postępowania w sprawie [...]. Skarżąca podkreśliła, że nie miała ani zamiaru ani woli opuszczenia przedmiotowego lokalu, zatem organy nieprawidłowo ustaliły stan sprawy. Jej zdaniem organ nie zbadał w jakich okolicznościach doszło do opuszczenia lokalu nr [...] przy ul. A. 10. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 19 marca 2013 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2102.270) – dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź procesowego uzasadniającego jej uchylenie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią powołanej normy prawnej organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, iż do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Orzecznictwo sądowoadministracyjne przyjęło, iż - w zasadzie - wymeldowanie uzasadnia opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu, gdy jest ono dobrowolne i trwałe. Brak cechy dobrowolności nie zawsze jednak stanowi przeszkodę do wymeldowania. Typowym przykładem tego jest wykonanie eksmisji osoby zamieszkałej w lokalu na podstawie wyroku sądu wykonanego przez komornika. Dochodzi wówczas do przymusowego opuszczenia miejsca pobytu o charakterze najczęściej trwałym, skutkujące powstanie obowiązku wymeldowania. Organy orzekające w sprawie ustaliły, iż Sąd Rejonowy dla Ł. – Ś. w Ł. I Wydział Cywilny - w sprawie z powództwa [...] Spółdzielni Mieszkaniowej przeciwko J. K. – S. i J. K. – S. z udziałem interwenta ubocznego - Miasta Ł. o eksmisję – wyrokiem z dnia [...]r. 1) nakazał pozwanym J. K. – S. i J. K. – S. opuszczenie i opróżnienie lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w budynku przy ul. A. 10 w Ł. wraz z mieniem, 2) nie przyznał pozwanym J. K. – S. i J. K. – S. uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego, [...], 4) nadał wyrokowi w zakresie punktu 1–szego rygor natychmiastowej wykonalności. Powyższe orzeczenie jest prawomocne. Skoro prawomocne orzeczenie sądu cywilnego w sprawie o eksmisję J. K. – S. wydane zostało przed rozstrzygnięciem sprawy o wymeldowanie, organy administracji były zobowiązane wziąć je pod uwagę, oceniając zaistnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wyrok eksmisyjny może być wykonany przez zobowiązanego dobrowolnie bądź w drodze egzekucji. Jak wynika z akt administracyjnych eksmisja J. K. – S. została wykonana w dniu 6 lipca 2012 r. przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Ł.– Ś. (protokół z dnia 6 lipca 2012 r.). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd, że opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzasadniającym wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej. Prawomocny wyrok eksmisyjny sądu powszechnego potwierdza zaistnienie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy z 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W sprawach, w których przeprowadzona była egzekucja komornicza, wykonanie eksmisji jest równoznaczne z ustaniem pobytu skarżącego w spornym lokalu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2012r, sygn. akt II OSK 526/11, LEX nr 1216746; z dnia 8 marca 2012r., sygn. akt II OSK 1515/10, LEX nr 1145560; z dnia 4 lipca 2008r., sygn. akt II OSK 788/07, LEX nr 498351). W sytuacji gdy w dniu 6 lipca 2012r. został wykonany wyrok nakazujący eksmisję skarżącej ze spornego lokalu to oznacza, że z tym dniem opuściła ona lokal w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. Uzasadniało to je jej wymeldowanie z miejsca stałego pobytu. Nieuzasadniony jest zarzut skarżącej naruszenia przez organy administracji art.34 § 1 kpa. Zgodnie z treścią tego przepisu organ administracji publicznej wystąpi do sądu z wnioskiem o wyznaczenie przedstawiciela dla osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych, o ile przedstawiciel nie został już wyznaczony. W niniejszej sprawie nie miała miejsce żadna z sytuacji, o których mowa w wymienionym przepisie. J. K. – S. nie była "osobą nieobecną" w rozumieniu tego przepisu. Podała ona miejsce swojego pobytu oraz aktywnie uczestniczyła w postępowaniu składając szereg wniosków i oświadczeń. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika również aby była ona niezdolna do czynności prawnych. W związku z czym zarzut naruszenia art.34 § 1 kpa nie jest zasadny. Odnośnie pozwu skarżącej o zawieszenie postępowania komorniczego w sprawie [...] wraz ze skargą na czynności komornicze to został on złożony w Sądzie Rejonowym dla Ł. Ś. w dniu [...]. (k.59-60). J. K. – S. nie złożyła jednak żadnego orzeczenia sądu wydanego w przedmiocie tego pozwu. Analiza pozwu wskazuje, że skarżąca kwestionuje w nim jedynie prawidłowość wyroku eksmisyjnego w spr. [...], który jest wyrokiem prawomocnym. Okoliczność złożenia tego pozwu nie ma żadnego znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W dniu 6 lipca 2012r. został bowiem wykonany wyrok nakazujący eksmisję skarżącej ze spornego lokalu co jest równoznaczne z opuszczeniem przez nią tego lokalu w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. Jeżeli chodzi o pozew o wstrzymanie wynajmu lub sprzedaży spornego lokalu złożony przez skarżącą to również nie ma on znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Należy zaznaczyć, iż został on złożony w Sądzie Rejonowym dla Ł. Ś. w dniu 1 sierpnia 2012r. (k.17) a więc już po wykonaniu wyroku eksmisyjnego. J. K. – S. nie złożyła jednak żadnego orzeczenia sądu wydanego w sprawie tego pozwu. Dodać należy, iż w dniu 8 listopada 2012r. [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa sprzedała sporny lokal innej osobie. Obecnie skarżąca nie posiada żadnego tytułu prawnego do tego mieszkania. Wprawdzie brak uprawnień do lokalu nie jest już przesłanką wymeldowania lecz trudno sobie wyobrazić, aby skarżąca mogła nadal zamieszkiwać w spornym mieszkaniu skoro jest on teraz własnością innej osoby. Reasumując Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. W dniu 6 lipca 2012r. został wykonany wyrok nakazujący eksmisję skarżącej ze spornego lokalu co jest równoznaczne z opuszczeniem przez nią tego lokalu w rozumieniu art.15 ust.2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. Organy administracji słusznie uznały, że spełnione zostały przesłanki wymeldowania J. K. – S. z pobytu stałego. Rozpoznając sprawę Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę J. K. – S.. Zaznaczyć należy, iż nieprawomocnym wyrokiem z dnia 5 czerwca 2013r. w sprawie III SA/Łd 254/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J. K. – S. na decyzję Wojewody [...] o wymeldowaniu go z lokalu nr [...] przy ul. A. 10. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.250 p.p.s.a. e.o.