III SA/Łd 267/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi W. K. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy Al. [...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej T. M. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi W. K. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W dniu [...] r. do Prezydenta Miasta K. wpłynął wniosek A. Ś. o wymeldowanie córki – T. M. z pobytu stałego z nieruchomości położonej przy u. S. B. [...] w K. Z uzasadnienia wynika, że córka nie zamieszkuje pod wskazanym adresem od października 2010 r. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta K. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o wymeldowaniu T. M. z pobytu stałego ze wskazanego wyżej adresu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że skarżąca opuściła przedmiotowy lokal w sposób dobrowolny i trwały oraz skupiła życie osobiste i zawodowe w Ł., gdzie przebywa, zamieszkuje i pracuje. Zainteresowana deklaruje zamiar powrotu do spornego lokalu, po kilku latach, kiedy dokona spłaty zaciągniętego kredytu. Ponadto organ orzekający wskazał na konflikt rodzinny między skarżącą a jej siostrą - K. G., przebywającą obecnie z matką – A. Ś., który wpłynął na decyzję o opuszczeniu lokalu. W odwołaniu T. M. podniosła, że wydana decyzja jest dla niej krzywdząca, niesprawiedliwa i niezgodna z faktami, podanymi w toku postępowania w urzędzie miasta. Nie zgodziła się z opinią siostry - K. G. i matki, iż jej konkubent w czasie wspólnego zamieszkiwania w spornym lokalu wywoływał awantury. Zdaniem skarżącej, to jej siostra jest sprawcą nieporozumień rodzinnych, ponieważ przekazała synowi swój dom w W. [...] i wprowadziła się do domu matki w K., aby zagarnąć majątek, który w większej części jej się należy. Skarżąca czuje się także poszkodowana, bowiem w jej ocenie, została "naciągnięta" przez siostrę i brata na kredyty gotówkowe i obecnie posiada zadłużenie wynoszące prawie 11 tysięcy złotych. Okoliczność ta zmusiła skarżącą do wyjazdu z K. i podjęcia pracy w Ł.. Na miejscu znalazła pracę oraz otrzymała pomoc ze strony byłego konkubenta, który wyraził zgodę na przechowywanie jej rzeczy w swoim mieszkaniu, a także udostępnił możliwość odbioru korespondencji, przesyłanej na jego adres. Z uwagi na konflikt rodzinny syn T. M. również wyprowadził się do Ł., a ona sama odwiedza sporny lokal 2 razy w miesiącu i przyjeżdża tam ze swoimi rzeczami. Zakwestionowała prawdziwość oświadczenia brata - M. Ś., iż stanowiła zagrożenie dla matki. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organ odwoławczy podzielił argumentację Prezydenta Miasta K. przyjmującą, że doszło do dobrowolnego i trwałego opuszczenia przez T. M. miejsca pobytu stałego, w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy. W toku prowadzonego postępowania organ meldunkowy ustalił bowiem bezspornie, że T. M. nie zamieszkuje i nie przebywa w lokalu przy ul. S. B. [...] w K., co najmniej od miesiąca października 2010 r. Organ wyjaśnił, że skarżąca opuściła mieszkanie w związku z konfliktem z siostrą - K. G. oraz koniecznością poprawy warunków materialnych. Z zeznań matki - A. Ś. i siostry - K. G. wynika, że wyjazd skarżącej był dobrowolny i wynikał z kontynuacji związku z konkubentem, u którego skarżąca zamieszkała. W ocenie organu odwoławczego okoliczności te potwierdził również syn T. M. – K. Wojewoda Ł. wskazał także, że skarżąca zabrała z nieruchomości swoje rzeczy osobiste, a do lokalu posiada klucze lecz w nim nie zamieszkuje. Organ odwoławczy ustalił, że T. M. skupiła centrum swojego życia osobistego i zawodowego w Ł., natomiast sporny lokal w K. odwiedza 1-2 razy w miesiącu, w związku z wizytami u lekarza. Czasami nocuje w lokalu. Nigdy nie zatrzymuje się na dłużej. Z akt sprawy zgromadzonych w postępowaniu wynika, że skarżąca opuściła sporny lokal definitywnie, a zamiar powrotu uzależnia od spłaty zaciągniętego kredytu oraz unormowania sytuacji konfliktowej z siostrą. Natomiast w treści protokołu z dnia [...] r. T. M. wskazała że: "wróci do K., gdy pospłaca pożyczki - najprawdopodobniej za kilka lat". W ocenie organu, z powyższego wynika, iż realizacja w przyszłości woli powrotu skarżącej do spornego lokalu jest niepewna i niejednoznaczna. W skardze z dnia 23 lutego 2012 r. T. M. podniosła, że powyższa decyzja jest krzywdząca, niesprawiedliwa i niezgodna z rzeczywistymi faktami. Skarżąca szczegółowo opisała konflikt z siostrą – K. G., wskazując, że siostra "naciągnęła" ją na kilka kredytów bankowych, które teraz musi spłacać. Wyjaśniła, że październiku 2010 r. wyjechała z K. do Ł. w poszukiwaniu pracy i do chwili obecnie pracuje na pół etatu w Zakładzie Pracy Chronionej. Wskazała, że w spornym lokalu zostały jej meble i rzeczy osobiste. Skarżąca podkreśliła, że siostra chce ją wyrzucić z mieszkania i przejąć majątek, dlatego podjęła działania, żeby ja wymeldować. W odpowiedzi na skargę z dnia 21 marca 2012 r. Wojewoda Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację wyrażoną w uzasadnieniu decyzji. Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2012 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata. W piśmie procesowym z dnia 12 czerwca 2012 r. pełnomocnik skarżącej wskazał, iż organ II instancji bezzasadnie przyjął spełnienie przesłanek do wymeldowania, mimo, że z zebranego materiału dowodowego, zwłaszcza wyjaśnień skarżącej wynika, że nie opuściła trawle i dobrowolnie spornego lokalu. Wojewoda dopuścił się przy tym błędnego zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Pełnomocnik strony podkreślił, iż w toku postępowania skarżąca wielokrotnie wskazywała na istniejący konflikt między nią, a zamieszkującą w tym samym miejscu siostrą, która uporczywie uprzykrzała życie skarżącej. Zaznaczył ponownie, iż skarżąca na skutek działań siostry zmuszona była szukać pracy, którą podjęła ostatecznie w Ł., jednak nie oznacza to wcale, że do tego miasta przeniosła swoje centrum życiowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga T. M. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. nr 270 t.j.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, gdyż nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogłoby stanowić przesłankę do jej uchylenia. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 t.j.). W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z brzmienia tego przepisu, wynika, iż jedyną przesłanką decydującą o pozytywnym rozpatrzeniu przez organ wniosku o wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest fakt opuszczenie przez tę osobę miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym lokalu. Wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi zatem ustanie pobytu w lokalu - nieprzebywanie w lokalu. Z materiału dowodowego zgromadzonego przez organy meldunkowe w toku postępowania administracyjnego bezspornie wynika, iż T. M. opuściła miejsce stałego pobytu w lokalu przy ul. S. B. [...] w K. w październiku 2010 r. Skarżąca sama przyznała, że pod koniec 2010 r. wyjechała z K. do Ł. w celu poszukiwania pracy, którą znalazła w Zakładzie Pracy Chronionej. Podkreślała jednak w toku postępowania, że musiała opuścić lokal w obawie o swoje bezpieczeństwo w związku z silnym konfliktem z siostrą – K. G.. Z przeprowadzonych oględzin lokalu oraz zeznań świadków wynika, że skarżąca we wskazanym mieszkaniu przebywa sporadycznie – 1,2 razy w miesiącu, zazwyczaj nocuje dzień wcześniej przed wyznaczoną wizytą lekarską (k. 106, k. 136 - akt administracyjnych). Podczas przesłuchania strony, skarżąca wyjaśniła do protokołu, że nie może określić terminu powrotu do spornego lokalu, stwierdziła, że chciałaby wrócić do K., gdy pospłaca pożyczki, najprawdopodobniej za kilka lat (k. 126, k. 139 - akt administracyjnych). Wskazała również, że nie może mieszkać z matką, ponieważ przebywa tam siostra, a ona jej nie toleruje (protokół przesłuchania strony – k. 14 akt admin.). Istotne jest również, iż okoliczności faktyczne sprawy nie są między stronami sporne, bowiem skarżąca nie neguje, że pod koniec 2010 roku opuściła przedmiotowy lokal przy ul. B. [...] w K., jak również organ daje wiarę wyjaśnieniom skarżącej, iż opuszczenie lokalu wiązało się z konfliktami, do jakich dochodziło z siostrą i matką. Jednak, w ocenie organu, wobec stwierdzenia przez skarżącą, iż ma wolę powrotu do spornej nieruchomości, jednak nie wie kiedy, opuszczenie przedmiotowego lokalu w sposób trwały i skoncentrowanie życia osobistego w innym mieście spowodowały, iż zaistniały przesłanki do zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Takie stanowisko organu należy uznać za zasadne. Warto podkreślić, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, który Sąd w niniejszym składzie podziela, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu omawianego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 26 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 716/09, LEX nr 597803, wskazał ponadto, że w dorobku orzeczniczym Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowane zostało stanowisko, iż nawet kwestia dobrowolności ma drugorzędne znaczenie, o ile tylko opuszczeniu lokalu towarzyszy zamiar opuszczenia go w sposób trwały. Przyczyna opuszczenia nie koniecznie musi więc mieć znaczenie dla oceny czy podlegająca wymeldowaniu osoba dokonała trwałego wyboru zamieszkania w innym miejscu. Najistotniejsze zatem dla oceny prawidłowości podjętych w tej sprawie rozstrzygnięć jest to, czy w zgromadzonym materiale dowodowym odzwierciedlił się w sposób obiektywny zamiar skarżącej zerwania wszelkich więzów z lokalem przy ul. S. B. [...] w K., w którym do roku 2010 przebywała na stałe. Zamiar ma zatem istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim sensie fizycznym, praca, nauka) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por. wyrok NSA z dnia 23.04.2001r., sygn. akt V S.A. 3169/00, LEX NR 50123; wyrok NSA z dnia 7.12.2005R., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969, wyrok WSA z dnia 18.12.2001r. sygn. akt II S.A./Ka 613/00, niepublik.). Trzeba również wskazać, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22.05.2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 600/05, Lex nr 192912). Sporadyczne, krótkotrwałe pobyty w mieszaniu, związane z wyznaczonym wizytą u znajdującego się w pobliżu lekarza z całą pewnością nie dają podstawy do uznania, że w mieszkaniu tym skoncentrowane zostały czynności życiowe strony. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania skarżącej prowadzi do wniosku, iż fakt dobrowolnego i trwałego opuszczenia miejsca zameldowania przez T. M. z nie budzi wątpliwości. Skarżąca, jak sama przyznaje, nie przebywa i nie zamieszkuje w lokalu przy ul. S. B. w K. od końca 2010 r. Mieszkanie opuściła w związku z konfliktem z siostrą – K. G. oraz koniecznością podjęcia zatrudnienia. Powyższe fakty wynikają z zeznań i pism skarżącej składanych w toku postępowania (protokół z dnia [...], pismo z dnia [...] r., protokół z dnia [...] r.). Skarżąca podnosi przy tym, że do opuszczenia miejsca pobytu stałego została zmuszona przez siostrę, która "uprzykrzała jej życie", a zatem nie można uznać, zdaniem strony, iż opuszczenie to miało charakter dobrowolny. W ocenie Sądu, za dobrowolnością i trwałością opuszczenia przez skarżącą dotychczasowego miejsca stałego zameldowania przemawia jednak fakt skoncentrowania swojego życia w innym miejscu – w Ł., gdzie skarżąca pracuje w Zakładzie Pracy Chronionej oraz długość okresu, jaki upłynął od momentu opuszczenia miejsca pobytu stałego. Opuszczenie przez skarżącą miejsca zameldowania na pobyt stały miało charakter dobrowolny w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, ponieważ za taki przyjmuje się sytuację, gdy strona opuszcza miejsce zameldowania na skutek konfliktu rodzinnego i nie podejmuje działań mających na celu powrót do dotychczasowego mieszkania. Godzi się na opuszczenie miejsca zameldowania, by uniknąć konfliktów w przyszłości, nie podejmując przy tym żadnych kroków zmierzających do powrotu do spornego lokalu. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest bowiem stanowisko, w pełni akceptowane przez skład w niniejszej sprawie, zgodnie z którym za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych w postaci: powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania albo o eksmisję, umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyrok NSA z dnia 25.10.2005r. sygn. II OSK 127/05, LEX nr 201427, wyrok NSA z dnia 18.04.2000r. sygn. akt S.A. 1424/99, LEX NR 79243, wyrok NSA z dnia 12.04.2001r. sygn. akt S.A. 3078/00, LEX nr 78937). Sąd w obecnym składzie w pełni podziela również stanowisko zaprezentowane w wyroku NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r. (sygn. akt II OSK 352/07) zgodnie z którym, nawet ustalenie w dacie orzekania o wymeldowaniu, że sama przyczyna opuszczenia lokalu nie była dobrowolna, to jednak następne trwałe przeniesienie centrum życiowego, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej by odzyskać możliwość zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z dawniej zajmowanego lokalu, skoro obowiązku meldunkowego sama nie dopełniła. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie podnosiła, aby zostały przez nią podjęte jakiekolwiek działania, zmierzające do powrotu do miejsca zameldowania. Należy mieć na uwadze, że o ocenie charakteru pobytu, czy też opuszczenia lokalu decyduje nie tyle werbalna treść oświadczenia woli, lecz okoliczności faktyczne wskazujące na rzeczywisty zamiar. Samo jedynie wyrażenie woli dalszego zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, bez jednoczesnego zobiektywizowania tej woli i przejawienia jej przez wykorzystanie instytucji prawnych umożliwiających dopuszczenie do współposiadania lokalu, nie jest okolicznością wystarczającą do uznania, że nie doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu. Nieskorzystanie z prawnych środków umożliwiających powrót do lokalu powoduje, że brak jest podstaw prawych do utrzymywania fikcji meldunkowej. Wymóg dobrowolności opuszczenia miejsca dotychczasowego pobytu stałego nie może być przyjmowany bezkrytycznie i automatycznie, ale powinien być oceniany według kryteriów obiektywnych. W sytuacji, gdy osoba faktycznie nie mieszka w miejscu zameldowania już od dłuższego czasu i nie koncentruje w nim swoich spraw życiowych, odmowa wymeldowania stałaby się utrzymaniem fikcji, naruszającej sens i wiarygodność ewidencji ludności. Zauważyć także należy, że T. M. od końca 2010 roku nie ponosi żadnych opłat za sporny lokal, co zdaniem Sądu również przemawia za stwierdzeniem, że uczestniczka na trwałe zerwała więzi z mieszkaniem przy ul. B. [...] w K.. Przy ustalaniu przesłanek wymienionych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy mieć na uwadze, że tak zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy; nie ma natomiast nic wspólnego z prawem rzeczowym bądź obligacyjnym, jakie danej osobie przysługuje do lokalu. Dla zapewnienia zgodności między stanem faktycznym a zapisami ewidencji ludności niezbędne jest, by organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelach czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez rozstrzygnięcia własne (decyzja o zameldowaniu i wymeldowaniu) zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności między ewidencją a istniejącym stanem rzeczy. Odnosząc się zatem do twierdzenia skarżącej, że sprawa dotycząca jej wymeldowania z pobytu stałego jest spowodowania przez siostrę, która chce przejąć jej majątek, to Sąd wyjaśnia, że instytucja zameldowania nie przesądza o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim, które to uprawnienie jest pochodną tytułu do lokalu. Uprawnień tych można dochodzić w razie sporu na drodze postępowania przed sądem powszechnym. W rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych meldunek ma bowiem charakter jedynie rejestracyjny i nie wiąże się z prawem do lokalu. Na etapie czynności zameldowania i wymeldowania nie bada się więc w żadnym razie tytułu prawnego do lokalu. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż w rozpoznawanej sprawie organy meldunkowe nie naruszyły przepisów prawa materialnego, jak również procesowego w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga została oddalona. O wysokości wynagrodzenia przyznanego ustanowionemu w sprawie adwokatowi z urzędu orzeczono na podstawie art. 205 § 2 tej ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). A. B.