III SA/Łd 281/08

Dnia 20 listopada 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Teresa Rutkowska Sędziowie Sędzia WSA: Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędzia WSA: Krzysztof Szczygielski Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2008 roku sprawy ze skargi R. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji I instancji i umorzenia postępowania przed organem I instancji w sprawie utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu upływu okresu jego pobierania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego – R. N. kwotę 12 (dwanaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], Nr [...], po ponownym rozpatrzeniu odwołania R. N., uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], Nr [...] i umorzył postępowanie przed organem I instancji w sprawie utraty prawa do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt administracyjnych, Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] orzekł o utracie przez R.N. prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 8 sierpnia 2007 roku z powodu upływu okresu jego pobierania. W odwołaniu od powyższej decyzji R.N. wniósł o jej zmianę poprzez orzeczenie o utracie prawa do zasiłku od dnia 9 sierpnia 2007 roku, tym samym wniósł również o wypłatę zasiłku za dzień 8 sierpnia 2007 roku wraz z odsetkami ustawowymi. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], Nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 11 grudnia 2007 roku, sygn. akt: III SA/Łd 711/07, po rozpoznaniu skargi R.N., uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Po ponownym rozpoznaniu odwołania R.N., Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] uchylił decyzję I instancji i umorzył postępowanie przed organem I instancji w sprawie utraty prawa do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "i", art. 10 ust. 4 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 1, art. 71, art. 72 ust. 11, art. 73 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.). W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że uwzględnił zmianę stanu faktycznego, jaka zaistniała po dniu wniesienia odwołania. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "i" ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, za bezrobotnego należy uważać określoną osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy (...) jeżeli nie pobiera na podstawie przepisów o pomocy społecznej zasiłku stałego. Z akt sprawy wynika, że R.N. uzyskał prawo co zasiłku dla bezrobotnych od dnia 8 lutego 2007 roku, na okres 6 miesięcy. Decyzją I instancji organ orzekł o utracie prawa do zasiłku z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania. Po złożeniu przez R. N. odwołania od tej decyzji, w dniu 16 sierpnia 2007 roku do Powiatowego Urzędu Pracy Nr [...] w Ł., wpłynęła decyzja Prezydenta Miasta [...] o przyznaniu R. N. świadczenia z pomocy społecznej w postaci zasiłku stałego od dnia [...] na czas nieokreślony (decyzja z dnia [...], Nr [...]). Organ odwoławczy ponownie rozpoznając odwołanie uwzględnił tę okoliczność, gdyż ma ona istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ odwoławczy ma uprawnienia reformacyjne i kontrolne, zatem ma obowiązek uwzględnić zmianę stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Dokumenty załączone do akt administracyjnych jednoznacznie potwierdzają, że R. N. otrzymał świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego od dnia 8 sierpnia 2007 roku. W tej sytuacji, zdaniem organu odwoławczego, z dniem 8 sierpnia 2007 roku, R.N. przestał spełniać warunki niezbędne do posiadania statusu osoby bezrobotnej określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "i" ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a zatem z dniem 8 sierpnia 2007 roku powinien on utracić prawo do zasiłku dla bezrobotnych. W konkluzji organ wskazał, że zasiłek dla bezrobotnych, jak i zasiłek z pomocy społecznej są świadczeniami finansowanymi z środków publicznych pochodzących z budżetu państwa i nie ma prawnej, ani faktycznej możliwości pobierania obu tych świadczeń w jednym okresie. W tej sytuacji organ odstąpił od ustalania momentu utraty przez R. N. prawa do zasiłku z powodu upływu okresu jego pobierania, gdyż postępowanie w tym przedmiocie stało się bezprzedmiotowe. Tym samym organ ocenił, że brak było podstaw do uchylenia decyzji I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z uwagi na zmianę stanu faktycznego. W skardze na powyższą decyzję R. N. wskazał, iż organ odwoławczy naruszył szereg przepisów prawa, a w szczególności art. 6, 7, 8, 12 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewoda [...], po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2007 roku powinien uchylić decyzję Prezydenta Miasta [...] i orzec w sprawie. Następnie Prezydent Miasta [...], po otrzymaniu decyzji Wojewody [...] powinien, na podstawie art. 145 § 1 pkt 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, wznowić postępowanie w sprawie przyznania zasiłku stałego. Poprzez bezprawne działanie organów skarżący został pozbawiony zasiłku dla bezrobotnych za jeden dzień. Owszem, skarżący za ten dzień otrzymał świadczenie z pomocy społecznej, tym niemniej oba świadczenia przyznawane są w różniej wysokości, a przede wszystkim czas pobierania zasiłku dla bezrobotnych liczy się do uprawnień emerytalnych jako tzw. "okres składkowy". Z tych powodów R. N. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, jako sprzecznej z prawem i szczególnie naruszającej jego słuszny interes. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 1 § 2 wymienionej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Po myśli przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi): 1. uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Na wstępie wskazać należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 11 grudnia 2007 roku, sygn. akt: III SA/Łd 711/07, po rozpoznaniu skargi R. N., uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...]. W uzasadnieniu Sąd wyraził pogląd, iż decyzja Wojewody [...] z dnia [...], jak również decyzja ją poprzedzająca (decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], Nr [...]) zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, a uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy. Charakter tego uchybienia nie uzasadniał jednak uchylenia decyzji obu instancji przez Sąd, bowiem dla wydania zgodnej z prawem decyzji nie było konieczne przeprowadzenie postępowania dowodowego w całości bądź znacznej części. Sąd w powyższym wyroku wyraził pogląd, że skoro zasiłek dla bezrobotnych został przyznany skarżącemu od dnia 8 lutego 2007 roku, na okres 6 miesięcy, to termin jego pobierania upływał w dniu 8 sierpnia 2007 roku. Tymczasem, organy orzekł o utracie przez skarżącego prawa do zasiłku dla bezrobotnych od 8 sierpnia 2007 roku, a więc od dnia, gdy prawo do tego świadczenia jeszcze przysługiwało. Wyrok ten jest prawomocny od dnia 14 lutego 2008 roku. Zgodnie z treścią art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą z tej sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Z treści tego przepisu wynika, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd i organ, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ administracji publicznej w przyszłości, jeżeli ocena prawna, bądź wskazania wyrażone w tym orzeczeniu nie zostaną uchylone w prawem określonym trybie i jeżeli nie uległy zmianie przepisy prawne stanowiące podstawę oceny w danej sprawie. Związanie oceną prawną i jej konsekwencjami w postaci wskazań, co do dalszego postępowania zawartymi w orzeczeniu sądowym, może być wyłączone tylko w razie istotnej zmiany (po wydaniu wyroku) stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu wyroku. Naruszenie przez organy tej zasady powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu, bez względu na poglądy prawne wyrażone w zaskarżonej decyzji. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu. Tym samym naruszenie przez organ administracji publicznej postanowień przepisu art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powinno być brane pod uwagę przez Sąd z urzędu, by zapewnić realizację obowiązującej w polskim prawie zasady sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji. Zaprezentowane poglądy potwierdza zarówno orzecznictwo (por. np. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2007 roku, II GSK 240/06, Lex Nr 325365; wyroki WSA z dnia 22 lutego 2007 roku, II SA/Wa 2227/06, Lex Nr 318283; z dnia 12 lutego 2007 roku, IV SA/Wa 2312/06, Lex Nr 325367; 27 lipca 2006 roku, II SA/Wa 634/06, Lex Nr 258355), jak i doktryna (por. np. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, str. 324-326). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że Wojewoda [...] naruszył treść art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 11 grudnia 2007 roku zawarł wyraźną ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania. Tymczasem organ odwoławczy odstąpił od realizacji oceny wyrażonej w wyroku wskazując na fakt zmiany okoliczności faktycznych zaistniałych w sprawie. Zdaniem organu okolicznością tą miało być wydanie przez Prezydenta Miasta [...] decyzji z dnia [...], Nr [...] o przyznaniu R.N. od dnia 8 sierpnia 2007 roku zasiłku stałego. Tym niemniej, w ocenie składu orzekającego, fakt wydania w dniu [...] decyzji o przyznaniu świadczeń z pomocy społecznej, nie wyłącza związania organów administracji oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku z dnia 11 grudnia 2007 roku. Z zestawienia dat bowiem wyraźnie wynika, że okoliczność wydania decyzji o przyznaniu zasiłku stałego, nastąpiła przed wydaniem wyroku w sprawie. Wynika z tego, że nie jest to nowa okoliczność faktyczna, która może zmieniać lub wyłączać ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku. Na tej podstawie Sąd uznał, że w sprawie w toku ponownego rozpoznawania sprawy doszło do naruszenia art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na tej podstawie Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie kosztów postępowania sądowego w wysokości 12 (dwunastu) złotych na rzecz skarżącego od organu administracji, Sąd orzekł, jak w punkcie drugim wyroku, na mocy art. 205 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. TG