III SA/Łd 297/10

Dnia 20 października 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2010 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach oddala skargę. Decyzją z dnia [...]roku, nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł., na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 24 ust. 1a, art. 35 ust. 1 i 4, art. 36 ust. 1 i art. 37 ustawy z dnia 29 lipca 1992 roku o grach i zakładach wzajemnych (tekst jedn. Dz.U. z 2004r., Nr 4, poz. 27 ze zm.) i § 3 ust. 1 rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 3 czerwca 2003 roku w sprawie warunków urządzania gier i zakładów wzajemnych (Dz.U. Nr 102, poz. 946 ze zm.), udzielił "A" Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P., zezwolenia na urządzenie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w 36 punktach gier na terenie województwa ł., na okres sześciu lat. Pismem z dnia 11 września 2009 roku "A" Spółka z o.o. z siedzibą w P. zwróciła się do Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. o przedłużenie, na podstawie art. 36 ust. 3 i 4 w związku z ust. 1 i art. 35 ust. 1, art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 1992 roku o grach i zakładach wzajemnych oraz art. 104 k.p.a., na okres kolejnych sześciu lat zezwolenia na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych w 36 punktach gier na terenie województwa ł. udzielonego na podstawie ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...]roku. Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł., na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz art. 8, art. 118, art. 138 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych (Dz.U. nr 201 poz.1540), odmówił przedłużenia zezwolenia udzielonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] roku. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ administracji powołując się na treść art. 129 ust. 1 i art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, wskazał, że działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy prowadzona jest do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych , o ile ustawa nie stanowi inaczej. Od powyższej decyzji Spółka "A" złożyła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie wniosku, bądź uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła, naruszenie art. 34, art. 49 i art. 56 Traktatu o Unii Europejskiej i Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską z dnia 13 grudnia 2007 roku, art. 2, art. 31 ust. 3 w związku z art. 22, art. 61, art. 7 w związku z art. 123 ust. 1 Konstytucji RP. Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, iż zgodnie z art. 144 ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych, z dniem 1 stycznia 2010 roku utraciła moc ustawa z dnia 29 lipca 1992 roku o grach i zakładach wzajemnych. Przepis art. 8 ww. ustawy stanowi, że do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), chyba że ustawa stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 118 ustawy o grach hazardowych do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy ustawy, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Art. 129 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, stanowi natomiast, że działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. W myśl zaś art. 138 ust. 1 cytowanej ustawy, zezwolenia, o których mowa w art. 129 ust. 1, nie mogą być przedłużane. Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w odwołaniu dotyczących naruszenia art. 34, art. 49 i art. 56 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dyrektor Izby Celnej podniósł, iż prawo wspólnotowe w hierarchii źródeł prawa znajduje się ponad ustawodawstwem krajowym, natomiast obowiązkiem organów administracji państwowej jest odmowa stosowania prawa krajowego sprzecznego z prawem wspólnotowym. Odwołując do zasady legalizmu wyrażonej w art. 120 Ordynacji podatkowej wskazał, iż jest organem władzy wykonawczej zobligowanym do działania na podstawie i w granicach prawa powszechnie obowiązującego. Na powyższą decyzję, Spółka "A" wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, podnosząc zarzut; 1) naruszenia przepisów procedury, polegające w szczególności na wydaniu orzeczenia w oparciu o akt prawny, który na tle prawa Unii Europejskiej powinien zostać uznany przez organ za nieobowiązujący i co skutkować powinno odmową jego zastosowania, a to przede wszystkim z uwagi na doniosłe uchybienie w procedurze prawotwórczej – tj. brak realizacji obowiązku notyfikacji projektu ustawy o grach hazardowych Komisji Europejskiej, wynikającego w szczególności z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy nr 98/34 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998r.; 2) naruszenie fundamentalnych zasad prawa Unii Europejskiej, uregulowanych w Traktacie z Lizbony zmieniającym Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską z dnia 13 grudnia 2007 r. zwany "Traktatem o funkcjonowaniu Unii Europejskiej" (Dz. U. z 2009 r. Nr 203 poz. 1569; dalej: TFUE) tj. - art. 34 TFUE (poprzednio art. 28 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską; dalej: TWE), - art. 49 TFUE (poprzednio art. 43 TWE), - art. 56 TFUE (poprzednio art. 49 TWE) w związku z zasadą pierwszeństwa prawa wspólnotowego oraz zasadą bezpośredniego stosowania i bezpośredniej skuteczności prawa wspólnotowego. W zakresie prawa krajowego Spółka podniosła zarzut naruszenia zasad demokratycznego państwa prawnego, legalizmu, ochrony praw podmiotowych słusznie nabytych, zaufania obywateli do państwa prawa, obowiązku informacyjnego organów władzy publicznej, przyzwoitej legislacji, wynikających z treści art. 2, art. 7, art. 22, art. 31 ust. 3, art. 61 i art. 123 Konstytucji RP. W przypadku natomiast jak wskazała, ewentualnych wątpliwości Sądu wniosła o zwrócenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi z pytaniem prejudycjalnym do Trybunału Sprawiedliwości w Luksemburgu w zakresie dotyczącym : - ustalenia istnienia obowiązku notyfikacyjnego obciążającego Rzeczpospolitą Polską w związku z uchwaleniem ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych; - ustalenia skutków prawnych wywodzonych z faktu uchybienia przez Rzeczpospolitą Polską takiemu ewentualnie istniejącemu obowiązkowi notyfikacyjnemu, zwłaszcza w odniesieniu do ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. grach hazardowych, w tym co do jej obowiązywania i skuteczności; - ustalenia zakresu obowiązków krajowej administracji publicznej, w tym celnej, w kierunku badania prawidłowości procesu legislacyjnego pod kątem jego zgodności z zasadami i przepisami prawa Unii Europejskiej oraz ustalenie obowiązków organu w przypadku ewentualnego stwierdzenia naruszenia tych zasad lub przepisów. W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka powołała szereg orzeczeń ETS na potwierdzenie tezy o nadrzędności prawa Unii Europejskiej nad prawem krajowym i jego bezpośredniego skutku w odniesieniu do podmiotów prawa krajowego. Odwołując się natomiast do podstawowych celów Unii Europejskiej, zasad funkcjonowania wspólnego rynku, wynikających między innymi z norm traktatowych dotyczących swobody przepływu towarów, osób, kapitałów i świadczenia usług, Spółka podniosła, że nie mogą być wprowadzane przez Państwa Członkowskie działania (w tym przepisy) utrudniające wewnątrzwspólnotową wymianę handlową, czego potwierdzeniem jest stanowisko Trybunału Sprawiedliwości zaprezentowane w orzeczeniach : - Dassonville z dnia 11 lipca 1974 r. (8/74), gdzie Trybunał stwierdził, że wszelkie przepisy Państw Członkowskich dotyczące obrotu handlowego mogące bezpośrednio lub pośrednio, rzeczywiście lub potencjalnie utrudnić wewnątrzwspólnotową wymianę handlową uznać należy za środek o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych (punkt 5); - Cassis de Dijon z dnia 20 lutego 1979 r. (120/78), w którym Trybunał wprowadził regułę swobodnej komercjalizacji produktów legalnie wyprodukowanych w innych Państwach Członkowskich; - Keck i Mithouard z dnia 24 listopada 1993 r. (267/91 i 268/91), gdzie Trybunał uznał, że "przeszkody w swobodnym przepływie towarów, będące - w braku harmonizacji ustawodawstw wynikiem stosowania do towarów pochodzących z innych państw członkowskich, w których są zgodnie z prawem produkowane i wprowadzane do obrotu, przepisów określających wymogi, które te produkty muszą spełniać (takich jak dotyczące ich oznaczania, formy, rozmiarów, wagi, składu, prezentacji, etykietowania, konfekcjonowania), stanowią środki o skutku równoważnym, zakazane na mocy art. 30, nawet jeśli przepisy te są stosowane bez rozróżnienia do wszystkich produktów, chyba że ich stosowanie może zostać uzasadnione celem dotyczącym interesu ogólnego przeważającym nad wymogami swobody przepływu towarów." W dalszych wywodach Spółka wskazała, że ustawa o grach hazardowych zawiera przepisy techniczne w rozumieniu dyrektywy 98/34 wobec czego brak uprzedniej notyfikacji Komisji Europejskiej projektu tej ustawy jest istotnym błędem proceduralnym, czego potwierdzeniem jest stanowisko Trybunału w orzeczeniu CIA Security International z dnia 30 kwietnia 1996 r. (C- 194/94). Trybunał uznał, że naruszenie obowiązku notyfikacji powoduje bezskuteczność przepisów technicznych, co oznacza, że nie można się na nie powołać wobec jednostek" (pkt 54) i wskazał, że: "jednostki mogą się na nie powoływać przed sądem krajowym, na którym ciąży obowiązek odmowy zastosowania krajowego przepisu technicznego, który nie został notyfikowany zgodnie z dyrektywą" (pkt 55). Powyższą argumentację Trybunał powtórzył w orzeczeniu Unilever Italia z dnia 26 września 2000 r., stwierdzając, że wręcz obowiązkiem sędziego krajowego jest odmówić stosowania wewnętrznych przepisów technicznych, które nie były przedmiotem uprzedniej notyfikacji, jak również tych co do których procedura notyfikacji nie została zakończona. W orzeczeniu Komisja p-ko Grecji z dnia 26 października 2006 r. (C-85/05), ETS uznał, że wprowadzenie środków, które zabraniają korzystania z wszelkich gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych, w tym wszelkich gier komputerowych, we wszelkich miejscach publicznych i prywatnych, z wyjątkiem kasyn, jak również korzystania z gier na komputerach znajdujących się w przedsiębiorstwach świadczących usługi internetowe oraz poddają prowadzenie tych przedsiębiorstw obowiązkowi uzyskania specjalnego pozwolenia, należy uznać za przepisy techniczne w rozumieniu dyrektywy 98/34, i że jako takie podlegają uprzedniej notyfikacji. W orzeczeniu tym ETS wyraźnie zatem przyznał, że zakaz instalowania wszelkich gier we wszelkich miejscach publicznych i prywatnych z wyjątkiem kasyn, stanowi środek o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych, i jako taki może być uzasadniony jedynie nadrzędnymi względami interesu ogólnego, jeśli jednocześnie jest proporcjonalny do realizowanych w ten sposób celów. W zakresie norm, reguł czy innych specyfikacji technicznych dotyczących towarów obowiązują zasady i definicje zawarte w w/w dyrektywie. Dyrektywa ta wprowadza rzeczywisty system zmierzający do wyeliminowania przeszkód w wymianach wewnątrzwspólnotowych, w myśl którego Państwo Członkowskie, chcące wprowadzić do swojego wewnętrznego porządku prawnego normę, regułę, specyfikację techniczną, czy inne wymagania mające zastosowanie co do produkcji, użytkowania bądź komercjalizacji produktu zobowiązane jest uprzednio poinformować o tym Komisję. W orzeczeniu Bic Benelux z dnia 20 marca 1997 r. (C-13/96) Trybunał sprecyzował, że celem dyrektywy 98/34 jest chronić za pomocą kontroli prewencyjnej wolny przepływ towarów i że kontrola ta jest obowiązkowa za każdym razem, gdy reguły techniczne objęte dyrektywą mogą zagrozić bezpośrednio lub pośrednio rzeczywiście bądź potencjalnie wewnątrzwspólnotowej wymianie towarów. Badanie ryzyka wystąpienia zagrożenia dla swobodnego przepływu powinno najpierw odbywać się na poziomie krajowym. Traktat przewiduje sytuacje, w których Państwo Członkowskie może wprowadzić restrykcje w swobodnym przepływie pod warunkiem, że będą one uzasadnione nadrzędnymi względami interesu ogólnego, takimi jak ochrona moralności, porządku i bezpieczeństwa publicznego oraz, że będą proporcjonalne do realizowanych w ten sposób celów. W orzeczeniu Campus Oil Limited z dnia 10 lipca 1984 r. (72/83) oraz orzeczeniu Komisja p-ko Niemcy z dnia 12 lipca 1979 (153/78), Trybunał wskazał, że postanowienia traktatowe (art. 30) pozwalające w szczególnych przypadkach na zastosowanie ograniczeń w wolnym przepływie nie mają na celu przekazania do wyłącznej kompetencji Państw Członkowskich niektórych zadań, ale dopuszczają jedynie, że ustawodawca krajowy może w drodze wyjątku odstąpić od zasady swobody przepływu towarów, jeżeli jest to uzasadnione osiągnięciem zamierzonych celów wynikających z tych postanowień. W orzeczeniu Komisja p-ko Irlandii z dnia 17 czerwca 1981r. ETS sprecyzował, że wyjątki zawarte w art. 30 nie mogą absolutnie być interpretowane rozszerzająco. Powołując się na zasadę prymatu prawa Unii Europejskiej nad prawem krajowym, stanowiącą jeden z fundamentów prawa Unii Europejskiej, a znajdującą wyraz w trwałej linii orzeczniczej ETS ( wyroki z dnia 5 lutego 1963 r. (sygn. 26/62) w sprawie Van Gend en Loos przeciwko holenderskiej administracji celnej, z dnia 15 lipca 1964 r. (sygn. 6/64) w sprawie Costa przeciwko E.N.E.L., z dnia 9 marca 1978r. (sygn. 106/77) w sprawie Amministrazione delie Finanze delio Stato (Włochy) przeciwko spółce Simmenthal i inne), Spółka podniosła, iż podmiot prawa krajowego ma prawo i możliwość powoływania się przed organami i sądami krajowymi na sprzeczność działań administracji krajowej z prawem Unii Europejskiej. Zasady nadrzędności prawa wspólnotowego i jego skutek bezpośredni muszą być respektowane i stosowane zarówno przez sądy jak i wszystkie inne organy władzy publicznej, co odzwierciedla wyrok ETS z dnia 22 czerwca 1989 r. (sygn. 103/88) w sprawie Fratelli Constanzo przeciwko Commune di Milano, w którym Trybunał stwierdził, że obowiązek niestosowania prawa krajowego sprzecznego z prawem wspólnotowym i wynikający z niego obowiązek stosowania tego ostatniego odnosi się nie tylko do sądów, ale również do wszystkich organów administracji publicznej. Dyrektywa 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 roku, stanowi bezpośrednio źródło obowiązku notyfikacyjnego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Wobec tego strona ma prawo powołać się na naruszenie tego obowiązku, który został złamany podczas uchwalania ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, w wyniku czego do obrotu prawnego wszedł akt prawny naruszający prawo Unii Europejskiej, a będący jednocześnie podstawą zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej. Uchybienie w zakresie procedury notyfikacyjnej oznacza faktyczne pozbawienie Komisji Europejskiej możliwości prewencyjnej kontroli projektowanych rozwiązań prawnych, uznać należy za istotny błąd proceduralny, pozbawiający tak uchwalony akt prawny mocy obowiązującej. Do skargi Spółka załączyła opinię prawną prof. P. K., w konkluzji której stwierdzono, że "ustawowe przepisy krajowe zakazujące korzystania z gier hazardowych za wyjątkiem kasyn, należy uznać za przepisy techniczne w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34 i w związku z tym przepisy te powinny zostać notyfikowane Komisji na podstawie art. 8 ust. 1 tej dyrektywy. Uchybienie obowiązkowi notyfikacji stanowiące uchybienie proceduralne przy przyjmowaniu danych przepisów technicznych, powoduje bezskuteczność tych przepisów, co oznacza, że nie można się powołać na nie wobec jednostek, to jest wobec podmiotów prawa prywatnego. Zdaniem natomiast prof. M. K., poważne wątpliwości konstytucyjne budzi sam tryb uchwalenia ustawy o grach hazardowych, bowiem projekt ustawy nie był konsultowany z organizacjami pracodawców reprezentatywnymi w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 roku o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno – Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego. Zastrzeżenia budzi zgodność art. 120 ust. 1 w związku z art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych z wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadą zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Dotyczy to również art. 139 ust. 1 ustawy, który podwyższył podatek obciążający podmioty prowadzące gry na niskich automatach do kwoty 2 000 zł. Według z kolei przedstawionej opinii autorstwa T. G. i M. J., projekt ustawy o grach hazardowych w sposób znaczny ingeruje w prawa nabyte podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, narusza istotę wolności gospodarczej tych podmiotów, narusza również art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz jej art. 2 w zakresie ochrony praw nabytych. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej w Ł., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do załączonych do skargi opinii prawnych organ odwoławczy stanął na stanowisku, że w świetle art. 106 § 3 oraz art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) brak jest podstaw prawnych do dopuszczenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym dowodu z dokumentu, w postaci opinii prawnych. W piśmie procesowym z dnia 30 czerwca 2010 roku zatytułowanym "uzupełnienie wniosków skargi" Spółka wniosła o wystąpienie w trybie art. 193 Konstytucji RP do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności z Konstytucją RP przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych. Strona wskazała, iż załączone do skargi opinie prawne służą wzmocnieniu argumentacji prawnej przedstawionej w skardze, stanowiąc rzeczowe rozwinięcie przedstawionych w skardze wywodów. W kolejnym piśmie procesowym z dnia 7 października 2010 roku złożonym na rozprawie Spółka w uzupełnieniu i usystematyzowaniu zarzutów podniesionych w skardze wskazała, iż zaskarżone w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia narusza przepisy prawa procesowego w zakresie stanowienia prawa, jak i przepisy prawa materialnego. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów o charakterze proceduralnym podniesiono, iż naruszenia tych przepisów polega na zaniechaniu przez Rzeczypospolitą Polską obowiązku notyfikowania Komisji Europejskiej oraz państwom członkowskim przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych, a w szczególności art. 129 ust. 2 w związku z art. 3 ustawy. Obowiązkiem notyfikacji bowiem, zgodnie z Dyrektywą Nr 98/34/WE objęte zostały wszelkie projekty aktów prawa krajowego państwa członkowskiego, które dotyczą wprowadzania albo wprowadzające potencjalne ograniczenia w handlu na rynku wspólnym w zakresie usług oraz towarów tj. ograniczenia ilościowe lub środki o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych. Bezspornym natomiast w ocenie Spółki jest, że automat do gier spełnia definicję towaru- produktu, o którym mowa w powołanej dyrektywie. Zakaz natomiast urządzania gier na automatach do niskich wygranych poza kasynami, jaki wprowadziła ustawa o grach hazardowych z dnia 19 listopada 2009 roku stanowi środek o skutku równoważnym do ograniczenia ilościowego, co oznacza, że jego wprowadzenie wymagało uprzedniej notyfikacji Komisji Europejskiej. W ocenie Spółki do przepisów o charakterze technicznym należy również zaliczyć przepis art. 138 ust. 1 dotyczący zakazu przedłużania zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, art. 135 ust. 2 dotyczący zakazu zmiany lokalizacji miejsca urządzania gier, a także art. 139 ust. 1 ustawy. Systematyzując zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego Spółka podniosła, że skoro "gry na automatach" spełniają definicję "towaru" o której mowa w Traktacie tzn. ich wartość może być wyrażona w pieniądzu i jako takie mogą być przedmiotem transakcji handlowych to podlegają również ochronie traktatowej przed nieuzasadnionymi ograniczeniami. Zawarte w ustawie o grach hazardowych regulacje naruszają natomiast zasadę swobodnego przesyłu towarów, zasadę proporcjonalności oraz zasadę swobody usług i przedsiębiorczości. W związku natomiast z postawionym zarzutem naruszenia prawa europejskiego o charakterze materialnym, konieczne zdaniem Spółki jest rozszerzenie "zapytania prejudycjalnego" poprzez dokonanie przez Trybunał interpretacji zasady wyrażonej art. 34 TUE w celu ustalenia, czy wprowadzony do krajowego porządku prawnego całkowity zakaz urządzania gier na automatach stanowi środek o skutku równoważnym z ograniczeniem ilościowym, ograniczającym swobodny przepływ towarów. Dokonanie natomiast interpretacji art. 56 TUE czyli zasady swobody przepływu towarów pozwoli ustalić, czy wprowadzony do polskiego prawa krajowego całkowity zakaz urządzania gier na automatach poza kasynami ogranicza swobodny przepływ usług wewątrzwspólnotowy. Interpretacja zasady swobody przedsiębiorczości zawartej w art. 49 TUE pozwoli na ustalenie, czy wprowadzony zakaz urządzania gier na automatach poza kasynami ogranicza swobodę przedsiębiorczości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz.1270 ze zm.) – [zwanej dalej p.p.s.a.], sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. W rozpoznawanej sprawie organ administracji prawidłowo zastosował przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009 roku o grach hazardowych (Dz.U. z 2009 r. Nr 201 poz.1540). Do dnia 31 grudnia 2009 roku warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych regulowała ustawa z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (tj. Dz.U. z 2004 r. Nr 4. poz. 27 z późn. zm.) Ustawa ta utraciła moc na podstawie art. 144 ustawy z 19 listopada 2009 roku. Od dnia 1 stycznia 2010 roku obowiązuje ustawa o grach hazardowych. Zgodnie z treścią art.118 ustawy z 19 listopada 2009 roku do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy ustawy o ile ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 8 wymienionej ustawy do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.) – [zwanej dalej o.p], chyba że ustawa stanowi inaczej. W niniejszej sprawie wniosek strony skarżącej o przedłużenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych z [...]roku, został złożony w dniu 11 września 2009 roku czyli w okresie obowiązywania ustawy z 29 lipca 1992 roku. Decyzja organu pierwszej instancji została wydana w dniu [...] roku, zaś zaskarżoną decyzję wydano [...] roku. Postępowanie wszczęte wnioskiem strony skarżącej nie zostało zakończone decyzją ostateczną przed wejściem w życie ustawy o grach hazardowych, a więc wniosek spółki winien zostać rozpoznany w oparciu o przepisy ustawy z 19 listopada 2009 roku. Zgodnie z treścią art.129 ust.1 ustawy z 19 listopada 2009r. działalność w zakresie gier na automatach i niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. W myśl zaś art.138 ust.1 wymienionej ustawy zezwolenia, o których mowa w art.129 ust.1 nie mogą być przedłużane. Z wymienionych przepisów wynika, iż działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych prowadzona na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem 1 stycznia 2010r. może być nadal prowadzona do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń i zezwolenia te nie mogą być przedłużane. W rozpoznawanej sprawie w dniu 17 sierpnia 2004r. stronie skarżącej wydane zostało zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach i niskich wygranych. Z uwagi na treść przepisu art.138 ust.1 ustawy z 19 lipca 2009r. zezwolenia te nie mogą zostać przedłużone. Organ administracji trafnie zatem odmówił stronie skarżącej przedłużenia zezwolenia na wskazany okres. W przekonaniu sądu niezasadny jest zarzut strony skarżącej zastosowania przepisów ustawy z 19 listopada 2009 roku w sytuacji gdy ustawa ta jest bezskuteczna wobec braku jej notyfikacji do Komisji Europejskiej zgodnie z dyrektywą 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 roku ustanawiającą procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.U.L. 98/204/37 z późn. zm.). Nadto strona skarżąca wniosła o zwrócenie się z pytaniem prejudycjalnym do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości dotyczącym konieczności notyfikacji ustawy z 19 listopada 2009 roku do Komisji Europejskiej zgodnie z dyrektywą 98/34/WE. Sąd w obecnym składzie stanął na stanowisku, iż ustawa o grach hazardowych, w części dotyczącej działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, nie wymagała notyfikacji do Komisji Europejskiej i brak jest podstaw do zwracania się z pytaniem wstępnym do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej Należy zaznaczyć, iż jednym z elementów normatywnych systemu prawnego Unii Europejskiej są dyrektywy. Za prawidłową implementację dyrektyw odpowiedzialne są państwa członkowskie. Wynika to zarówno z definicji zamieszczonej w art. 249 TWE, jak i z zasady solidarności wyrażonej w art. 10 TWE. Na tym tle właśnie należy rozważyć obowiązek notyfikacji w odniesieniu do treści powołanej wyżej dyrektywy Nr 98/34/WE. Została ona implementowana do krajowego porządku prawnego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 roku w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz.U z 2002r., nr 239, poz. 2039 ze zm.) oraz zmieniającym je rozporządzeniem z dnia 6 kwietnia 2004 roku (Dz.U. z 2004 r., nr 65, poz. 597), które wydane zostało w oparciu o art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 2002 roku o normalizacji (Dz.U. Nr 169, poz. 1386), a jej przepisy do prawa krajowego wprowadzone zostały prawidłowo. Notyfikacji, w myśl § 4 ust.1 rozporządzenia z 23 grudnia 2002r., co do zasady podlegają akty prawne zawierające przepisy techniczne, tj. specyfikacje techniczne, inne wymagania, przepisy dotyczące usług, regulacje wprowadzające zakaz produkcji, przywozu lub wprowadzenia produktu do obrotu, świadczenia usług lub prowadzenia działalności polegającej na świadczeniu usług ( § 2 pkt. 5 ). Ponadto na mocy § 5 wymienionego rozporządzenia notyfikacji aktów prawnych podlegają akty prawne wyłączające stosowanie zasady swobodnego przepływu towarów z wyjątkiem przypadków wymienionych w pkt. 1-6 ust. 2 § 5 rozporządzenia. Zgodnie z § 2 pkt. 2 rozporządzenia, przez "specyfikacje techniczne" należy rozumieć specyfikację określającą cechy produktu, w szczególności w zakresie jakości, parametrów technicznych, bezpieczeństwa lub wymiarów, w tym w odniesieniu do nazewnictwa, symboli, badań, opakowania, znakowania lub oznaczania, a także procedury oceny zgodności tego produktu, jak również wymagania dotyczące metod i procesów produkcji produktów rolnych, produktów przeznaczonych do spożycia przez ludzi lub zwierzęta, produktów leczniczych i innych produktów, jeżeli wywierają one wpływ na cechy produktu. Natomiast pojęcie "usługi" zostało zdefiniowane w § 2 pkt. 1 rozporządzenia. Zgodnie z tą definicją jest to usługa w ramach społeczeństwa informacyjnego świadczona za wynagrodzeniem, bez obecności stron (na odległość), poprzez przesyłanie danych na indywidualne żądanie usługobiorcy, przesyłaną pierwotnie i otrzymywaną w miejscu przeznaczenia za pomocą sprzętu do elektronicznego przesyłania i przechowywania danych, włącznie z kompresją cyfrową, która jest w całości przesyłana, kierowana i otrzymywana za pomocą kabla, drogą radiową, przy użyciu środków optycznych lub innych środków elektromagnetycznych (droga elektroniczną). Pojęcie przepisu technicznego zawarte jest w art. 1 pkt. 11 dyrektywy. Przyjmuje ona, iż przepisy techniczne obejmują de facto: - "przepisy techniczne", specyfikacje techniczne i inne wymagania bądź zasady dotyczące usług, włącznie z odpowiednimi przepisami administracyjnymi, których przestrzeganie jest obowiązkowe, de iure lub de facto, w przypadku wprowadzenia do obrotu, świadczenia usługi, ustanowienia operatora usług lub stosowania w Państwie Członkowskim lub na przeważającej jego części jak również przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne Państw Członkowskich, z wyjątkiem określonych w art. 10, zakazujących produkcji, przywozu, wprowadzania do obrotu i stosowania produktu lub zakazujących świadczenia bądź korzystania z usługi lub ustanawiania dostawcy usług; – przepisy ustawowe, wykonawcze lub administracyjne Państwa Członkowskiego, które odnoszą się do specyfikacji technicznych bądź innych wymagań lub zasad dotyczących usług, bądź też do kodeksów zawodowych lub kodeksów postępowania, które z kolei odnoszą się do specyfikacji technicznych bądź do innych wymogów lub zasad dotyczących usług, zgodność z którymi pociąga za sobą domniemanie zgodności z zobowiązaniami nałożonymi przez wspomniane przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne; – dobrowolne porozumienia, w których władze publiczne są stroną umawiającą się, a które przewidują, w interesie ogólnym, zgodność ze specyfikacjami technicznymi lub innymi wymogami albo zasadami dotyczącymi usług, z wyjątkiem specyfikacji odnoszących się do przetargów przy zamówieniach publicznych; – specyfikacje techniczne lub inne wymogi bądź zasady dotyczące usług, które powiązane są ze środkami fiskalnymi lub finansowymi mającymi wpływ na konsumpcję produktów lub usług przez wspomaganie przestrzegania takich specyfikacji technicznych lub innych wymogów bądź zasad dotyczących usług; specyfikacje techniczne lub inne wymogi bądź zasady dotyczące usług powiązanych z systemami zabezpieczenia społecznego nie są objęte tym znaczeniem. Istotą niniejszej sprawy jest jednak rozstrzygnięcie, czy w zakresie przedmiotu sprawy owa notyfikacja była obowiązkowa. Wniosek skarżącej dotyczył bowiem przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych i tylko w tym zakresie dopuszczalne jest badanie wpływu problematyki notyfikacyjnej na stosowalność, a zatem możliwość powołania art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, jako podstawy prawnej wydanych decyzji. W ocenie sądu przepis zabraniający przedłużenia zezwolenia, którym mowa w art.138 ust.1 ustawy o grach hazardowych) nie ma charakteru przepisu technicznego w rozumieniu dyrektywy Nr 98/34/WE. W zakresie zastosowania tego przepisu zakaz przedłużenia zezwolenia na prowadzenie gry na automatach o niskich wygranych nie może być bowiem rozpatrywana w kategoriach "gry" jako "towaru" w rozumieniu Traktatu Wspólnoty Europejskiej, jak również ,,produktu" w rozumieniu art. 1 pkt 1 powołanej dyrektywy, lecz wyłącznie jako zakaz przedłużenia zezwolenia na wykonywanie "usługi". Należy tu zauważyć, iż ochronie przewidzianej pkt 2 art. 1 dyrektywy podlega wyłącznie "usługa społeczeństwa informacyjnego", która spełnia w trakcie jej świadczenia jednocześnie cztery wymogi: 1) powinna być świadczona za wynagrodzeniem, 2) na odległość, 3) drogą elektroniczną, 4) na indywidualne żądanie odbiorcy usług. Działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych nie jest świadczona na odległość i nie jest świadczona drogą elektroniczną. "Droga elektroniczna" oznacza, iż usługa jest przesyłana pierwotnie i otrzymywana w miejscu przeznaczenia za pomocą sprzętu elektronicznego do przetwarzania (włącznie z kompresją cyfrową) oraz przechowywania danych, i która jest całkowicie przesyłana, kierowana i otrzymywana za pomocą kabla, odbiornika radiowego, środków optycznych lub innych środków elektromagnetycznych, zaś do usług, które nie są świadczone "na odległość" dyrektywa zalicza usługi świadczone w fizycznej obecności dostawcy i odbiorcy, nawet jeżeli korzystają oni z urządzeń elektronicznych, a wśród nich wymienia udostępnienie gier elektronicznych w salonie przy fizycznej obecności użytkownika. Zatem działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych nie mieści się w definicji usługi zawartej w powołanej dyrektywie. Powyższy pogląd, iż działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych nie jest "usługą" w rozumieniu art.1 pkt. 2 dyrektywy 98/34/WE, nie podlega ona regulacjom wymienionej dyrektywy i nie zachodzi koniczność notyfikacji ustawy z 19 listopada 2009r. do Komisji Europejskiej wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. w wyroku z dnia 22 września 2010 r., w spr. III SA/Łd 347/10 (niepublikowany); Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyrokach: w spr. I SA/Bk 157/10 z 23 czerwca 2010r. (niepublikowany), w spr. I SA/Bk 227/10 z 21 lipca 2010r. (niepublikowany), w spr. I SA/Bk 237/10 z 21 lipca 2010r. (niepublikowany) i w spr. I SA/Bk 238/10 z 25 sierpnia 2010r. (niepublikowany), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyrokach: w spr. II SA/Ol 448/10 z 6 lipca 2010r. (niepublikowany). w spr. II SA/Ol 447/10 z 6 lipca 2010r. (niepublikowany) i w spr. II SA/Ol 650/10 z 26 sierpnia 2010r. (niepublikowany) oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku w spr. III SA/Wr 292/10 z 25 sierpnia 2010r. (niepublikowany). Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych wyrokach. Kwestionowany przepis ustawy, tj. art. 138 ust. 1 nie stanowi także specyfikacji technicznej. Zgodnie bowiem z art. 1 pkt 3 powołanej dyrektywy "specyfikacja techniczna" oznacza specyfikację zawartą w dokumencie, który opisuje wymagane cechy produktu, takie jak: poziom jakości, wydajności, bezpieczeństwa lub wymiary, włącznie z wymaganiami mającymi zastosowanie do produktu w zakresie nazwy, pod jaką jest sprzedawany, terminologii, symboli, badań i metod badania, opakowania, oznakowania i etykietowania oraz procedur oceny zgodności. Termin "specyfikacja techniczna" obejmuje także metody produkcji oraz przetwórstwa stosowanego w stosunku do produktów rolniczych, zgodnie z art. 38 ust. 1 Traktatu, produktów przeznaczonych do spożycia przez człowieka oraz zwierzęta, oraz produktów leczniczych określonych w art. 1 dyrektywy 65/65/EWG(8), jak również metody produkcji oraz przetwarzania odnoszące się do innych produktów, gdzie mają one wpływ na ich charakterystykę. Jak jednak wskazał Europejski Trybunał Sprawiedliwości w sprawie C-267/03 Lars Lindberg pojęcie specyfikacji technicznej zakłada, że krajowy przepis odnosi się zawsze do produktu lub jego opakowania, a zatem ustala jedną z wymaganych cech produktu. Zdaniem Trybunału nie stanowią specyfikacji technicznej przepisy krajowe ustanawiające warunki zakładania przedsiębiorstw jak na przykład przepisy poddające wykonywanie działalności zawodowej uprzedniemu uzyskaniu zezwolenia. Odnośnie zaś zakwalifikowania przedmiotowych przepisów do innych wymagań stwierdzić należy, iż w myśl art. 1 pkt. 4 powołanej dyrektywy "inne wymagania" to wymagania inne niż specyfikacje techniczne, nałożone na produkt w celu ochrony, w szczególności konsumentów i środowiska, które wpływają na jego cykl życiowy po wprowadzeniu go na rynek, takie jak warunki użytkowania, powtórne przetwarzanie, ponowne zastosowanie lub składowanie, gdzie takie warunki mogą mieć istotny wpływ na skład lub rodzaj produktu lub jego obrót. Zatem także pojęcie innych wymagań odnosi się do produktu. Wprawdzie w powołanym wyżej wyroku ETS w sprawie C-267/03 Trybunał uznał, iż także zakaz używania automatów do gier można zakwalifikować jako inne wymaganie, jeżeli stanowi warunek dotyczący używania danego produktu, który może mieć istotny wpływ na skład lub charakter produktu bądź na jego sprzedaż. Jednakże przepisy krajowe podlegające ocenie Trybunału wyłączały możliwość urządzania gier na określonych rodzajowo automatach i w tym zakresie odnosiły się do produktu. Przepisy, które miały zastosowanie w niniejszej sprawie dotyczyły przedłużenia zezwolenia dotyczącego prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, nie odnoszą się zaś do automatów do gier. Podobnie w ocenie sądu nie można w niniejszej sprawie skutecznie powoływać się na wyrok ETS w sprawie C-65/05 Komisja Wspólnot Europejskich przeciwko Republice Greckiej, gdyż badane w tej sprawie przez Trybunał przepisy krajowe, określające zakaz korzystania z wszelkich gier elektrycznych, elektromechanicznych i elektronicznych we wszelkich miejscach publicznych i prywatnych za wyjątkiem kasyn, odnosiły się do gier nie mających charakteru gier hazardowych. Tymczasem z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych wynika, iż gry na automatach o niskich wygranych są grami hazardowymi. Należy zaś wskazać, iż w tym samym wyroku Trybunał jednoznacznie stwierdził, powołując się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, iż w odniesieniu do gier hazardowych ochrona adresatów usług, a bardziej ogólnie konsumentów oraz ochrona porządku publicznego należą do celów które mogą zostać uznane za nadrzędne względy interesu ogólnego i mogą one uzasadniać ograniczenia polegające nawet na zakazie loterii i innych gier pieniężnych na terytorium państwa członkowskiego. Ponadto w tym samym wyroku Trybunał uznał, iż przepisy krajowe, które utrudniają swobodny przepływ towarów nie muszą koniecznie pozostawać w sprzeczności z prawem wspólnotowym, jeżeli mogą zostać uzasadnione względami interesu ogólnego określonymi przepisami traktatowymi lub wymogami nadrzędnymi wskazanymi w orzecznictwie Trybunału. Przy czym jak wskazano wyżej Trybunał uznawał prawo państwa członkowskiego do ograniczenia zasady swobody przepływu towarów i usług w odniesieniu do gier hazardowych. W tym kontekście zatem należy uznać, że podniesione zarzuty nie rodzą uzasadnionych wątpliwości prowadzących do uruchomienia trybu pytania prejudycjalnego z art. 234 TWE w stosunku do wskazanych przepisów ustawy o grach hazardowych lub też odmowy zastosowania przepisów prawa krajowego w zakresie dotyczącym przedmiotu sprawy (podob. WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 26 sierpnia 2010 roku , sygn. akt II SA/Ol 650/10). W związku z powyższym, w ocenie sądu, nie było powodów do zwracania się z pytaniem prejudycjalnym do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości dotyczącym konieczności notyfikacji ustawy o grach hazardowych w tym zakresie do Komisji Europejskiej. Należy przy tym podkreślić, iż sąd ograniczył się w analizie zgodności przepisów ustawy o grach hazardowych z przepisami prawa wspólnotowego tylko w takim zakresie w jakim dotyczą danej sprawy. Sąd nie jest zobowiązany do dokonywania analizy każdego artykułu wymienionej ustawy pod kątem ustalenia, czy jest on przepisem technicznym i wymaga notyfikacji do Komisji Europejskiej. Zadaniem sądu była ocena artykułu 138 ust. 1 i sąd uznał, że przepis ten nie wymagał notyfikacji. Ewentualne pytanie prejudycjalne może bowiem być sformułowane tylko w takim przypadku, gdy jest to niezbędne do wydania wyroku. Zatem sąd orzekający w konkretnej sprawie nie jest uprawniony do oceny zgodności z przepisami prawa wspólnotowego całej ustawy. Odnośnie złożonych przez spółkę opinii prawnych prof. dr hab. P. K., prof. dr hab. M. K. oraz T. G. i dr M. J. to, w przekonaniu sądu, nie mają one istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Pierwsza z wymienionych opinii dotyczyła zapytania czy ustawa z 19 listopada 2009r. o grach hazardowych, ze względu na wprowadzony przepisami tej ustawy zakaz urządzania gier hazardowych poza kasynami podlega obowiązkowi notyfikacji do Komisji Europejskiej, a jeżeli tak, to czy przepisy tej ustawy są prawnie skuteczne. Należy zaznaczyć, iż przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie była ocena legalności decyzji odmawiającej przedłużenia zezwolenia. Wiązało się to z oceną czy ustawa z 19 listopada 2009r. w części dotyczącej działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych (art.138 ust. 1) wymagała notyfikacji do Komisji Europejskiej i ocena taka została dokonana. Ustawa o grach hazardowych liczy 145 artykułów. Sąd nie jest zobowiązany do dokonywania analizy każdego artykułu wymienionej ustawy pod kątem ustalenia, czy jest on przepisem technicznym i wymaga notyfikacji do Komisji Europejskiej. Zadaniem sądu była ocena artykułu 138 ust. 1 i sąd uznał, że przepis ten nie wymagał notyfikacji. Przedstawiona opinia prawna dotyczy uregulowania odnoszącego się do zakazu urządzania gier hazardowych poza kasynami. Kwestia ta nie była przedmiotem rozważań sądu w rozpoznawanej sprawie gdyż nie ma ona znaczenia dla oceny legalności zaskarżonej decyzji. W związku z czym, sąd uznał, iż poglądy wyrażone w wymienionej opinii nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Pozostałe opinie, sporządzone na zlecenie podmiotów prowadzących działalność w zakresie gier na automatach, sąd potraktował zgodnie z wnioskiem strony jako materiał uzupełniający jej argumentację zawartą w pismach procesowych. W przekonaniu sądu nie było również podstaw do wystąpienia z wnioskowanymi przez stronę skarżącą pytaniami prawnymi do Trybunału Konstytucyjnego. W ocenie sądu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy kwestia zgodności z normami Konstytucji RP przepisów ustawy o grach hazardowych. W ocenie sądu regulacje ustawy o grach hazardowych nie naruszają zasad uregulowanych w art. 2, art. 31 ust. 3, art. 22, art. 61, art. 7 i 123 Konstytucji RP ( zasad wskazanych przez Spółkę w skardze k.4-10).Zarzut naruszenia ochrony praw nabytych można co najwyżej rozważać w odniesieniu do uprawnień wynikających z ostatecznej decyzji administracyjnej, jaką jest zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Ich treścią jest prawo do prowadzenia działalności gospodarczej na rachunek własny, z zachowaniem warunków określonych w decyzji oraz wynikających z przepisów prawa dotyczących tego rodzaju działalności, wymagającej angażowania określonych środków materialnych, rzeczowych i finansowych oraz czynnika ludzkiego, wreszcie podejmowania licznych przedsięwzięć organizacyjnych (zob. M. Jackowski, Ochrona praw nabytych w polskim systemie konstytucyjnym, Warszawa 2008, s. 135). Koncesja (zezwolenie) korzysta z ochrony trwałości służącej ostatecznym decyzjom administracyjnym, zatem może być uchylona lub zmieniona tylko w szczególnych określonych w przepisach warunkach. Niewątpliwe skarżąca Spółka ma prawo oczekiwać ażeby prawodawca uszanował prawa nabyte wynikające z ostatecznej decyzji administracyjnej. W ocenie sądu z naruszeniem zasady ochrony praw słusznie nabytych mielibyśmy do czynienia w sytuacji, gdyby na posiadaczy ostatecznych zezwoleń nałożono nowy obowiązek, zwłaszcza wówczas, gdyby nastąpiło to z mocą wsteczną. W niniejszej sprawie nie miało to jednak miejsca. Ustawodawca nie ma natomiast obowiązku wstrzymywać się ze zmianą przepisów procedury oraz regulacji umożliwiających modyfikowanie stosunków administracyjnych usankcjonowanych ostateczną decyzją administracyjną, nawet jeżeli została wydana w innym stanie prawnym. Zauważyć bowiem należy, że z uwagi na konstrukcję decyzji w przedmiocie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, są one wydawane na czas określony – w przedmiotowej sprawie na okres 6 letni. Zatem w okresie tym skarżąca Spółka, korzystając z udzielonego zezwolenia, mogła prowadzić działalność gospodarczą – zgodnie, co do zasady z przepisami dotychczas obowiązującymi – art. 129 ust. 1 ustawy o grach hazardowych. Tym samym za prawo nabyte nie może być uznana potencjalna możliwość uruchomienia postępowania zmierzającego do przedłużenia udzielonego poprzednio zezwolenia – która to decyzja jest de facto nowym pozwoleniem na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. W ocenie sądu nie ma też żadnych podstaw, by traktować tę możliwość jako podlegającą ochronie dostatecznie ukształtowaną ekspektatywę. Zbyt daleko idące jest także twierdzenie, że jej ograniczenie narusza zasadę ochrony interesów w toku. Wprowadzona zmiana nie wpływa bowiem na możliwość prowadzenia przez stronę skarżącą działalności dotyczącej gier na automatach o niskich wygranych w zakresie uprawnień wynikających z dotychczas udzielonego zezwolenia. Podobnie należy ocenić wniosek dotyczący wystąpienia z pytaniem prawnym odnośnie zgodności przepisów ustawy o grach hazardowych z art. 22 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, stanowiących zdaniem strony nieproporcjonalną, nieuzasadnioną i nieadekwatną ingerencję w swobodę działalności gospodarczej. Poza ogólnymi uwagami dotyczącymi zasad proporcjonalności i swobody działalności gospodarczej strona nie wyjaśniła, w czym dopatruje się ich naruszenia w odniesieniu do ograniczenia możliwości przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Sąd nie stwierdził też podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniami prawnymi, co do zgodności ustawy o grach hazardowych z przepisami Konstytucji RP w zakresie dochowania konstytucyjnego trybu uchwalania ustaw. Sąd nie dostrzegł bowiem istotnych wątpliwości prawnych dotyczących konstytucyjności procedury legislacyjnej prowadzącej do uchwalenia ustawy o grach hazardowych. Trzeba wskazać, że instytucja pytania prawnego przewidziana w art. 193 Konstytucji RP nie daje skarżącym uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Wystąpienie z takim pytaniem jest uprawnieniem sądu i uzależnione jest od powzięcia uzasadnionych wątpliwości przez sąd, a nie przez skarżących (m.in. wyrok WSA w P. z 26.02.2008 r., III SA/Po 821/07, LEX nr 491905). Niewystąpienie przez sąd z wnioskowanymi pytaniami prawnymi nie zamyka stronie skarżącej drogi do zbadania konstytucyjności określonych przepisów z uwagi na przepisy art. 79 i art. 191 Konstytucji RP. Mając powyższe na uwadze sąd nie podzielił wątpliwości strony skarżącej w kwestii niekonstytucyjności przepisów ustawy o grach hazardowych wskazanych w skardze. Pogląd, iż brak jest podstaw do zwracania się z pytaniami prejudycjalnymi do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości oraz z pytaniami prawnymi do Trybunału Konstytucyjnego w sprawach, w których stroną skarżącą była Spółka A, przy podobnym stanie faktycznym jak w niniejszej sprawie, wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. w wyrokach z 7 października 2010r. w spr. II SA/Łd 296/10 (niepublikowany) i w spr. III SA/Łd 298/10 (niepublikowany), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 14 października 2010r. w spr. II SA/Go 526/10 (niepublikowany) oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku: z 30 sierpnia 2010r. w spr. I SA/Bk 250/10 (niepublikowany). Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych wyrokach. Reasumując sąd uznał, iż skarga nie jest zasadna. Z uwagi na treść przepisu art.138 ust. 1 ustawy z 19 listopada 2009 roku przedłużenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych nie była możliwa. Działalność w tym zakresie nie jest jednocześnie "usługą" w rozumieniu art. 1 pkt 2 dyrektywy 98/34/WE, nie podlega ona regulacjom wymienionej dyrektywy i nie było wymogu notyfikacji ustawy z 19 listopada 2009 roku w tym zakresie do Komisji Europejskiej. Organ administracji trafnie odmówił uwzględnienia wniosku strony skarżącej. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., sąd oddalił skargę . A. B.