III SA/Łd 31/11

Dnia 3 marca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędzia NSA Janusz Furmanek Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2011 roku sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, po rozpoznaniu odwołania M. K. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie wymeldowania M. K. z pobytu stałego w lokalu nr 5a przy ul. W.j 42 w Ł., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W toku postępowania ustalono, że wnioskiem z dnia [...] K. K. zwrócił się o wymeldowanie byłej żony – M. K. z pobytu stałego w lokalu nr 5a przy ul. W. 42 w Ł. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że skarżąca od ponad dwóch lat nie przybywa i nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Podkreślił, że zameldowanie jest potwierdzeniem faktu pobytu w lokalu, stąd też wnosi o wymeldowanie. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. orzekł o wymeldowaniu M. K. z pobytu stałego w lokalu nr 5a przy ul. W. 42 w Ł. W uzasadnieniu wyjaśnił, że M. K. opuściła miejsce pobytu stałego. Organ wskazał, że okoliczności te potwierdzają zeznania stron i świadków oraz przeprowadzone oględziny. W ocenie organu, skarżąca koncentruje swoje życie w innym miejscu, w związku z czym spełniona została przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W odwołaniu M. K. podniosła, że w treści swojej decyzji organ I instancji nie uwzględnił zeznań świadka J. F., dotyczących okoliczności opuszczenia spornego lokalu oraz oświadczenia siostry byłego męża, że posiada klucze do lokalu. Skarżąca wskazała, że chciałaby powrócić do mieszkania, ale każda wizyta w lokalu kończy się awanturą i interwencją Policji. Podkreśliła, że złożyła wniosek o przydział lokalu zastępczego, jednak do tej pory nie otrzymała odpowiedzi. Podniosła ponadto, że jej były mąż nie przebywa w lokalu nr 5a przy ul. W. 42 w Ł., bowiem zamieszkuje u siostry. Skarżąca wskazała, iż założyła sprawę o eksmisję byłego męża z przedmiotowego lokalu, lecz z niewiadomych dla niej powodów sprawę tę przegrała. Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił argumentację Prezydenta Miasta Ł. i podkreślił, iż przedmiotowa sprawa została rozpoznana wnikliwie, a okoliczności istotne dla sprawy zostały wyjaśnione w sposób wyczerpujący i zupełny. Zdaniem Wojewody, organ I instancji dokonał również prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. Organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Podkreślono, iż zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego winna być rozumiana jako rezygnacja z posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu oraz dobrowolne wyprowadzenie się. Oznacza to, że opuszczenie lokalu ma miejsce wówczas, gdy osoba zainteresowana dobrowolnie rezygnuje z zamieszkiwania w lokalu, definitywnie zrywa w nim wszelkie więzi. W ocenie organu II instancji, nie powinno budzić wątpliwości, iż wyżej wymienione przesłanki zostały wobec M. K. spełnione. Jak wynika bowiem ze zgromadzonego materiału dowodowego, skarżąca opuściła miejsce stałego zameldowania i swoje życie osobiste skoncentrowała w innym lokalu – przy ul. B. 10 m 12 w Ł.. Podkreślono, że skarżąca nie zamieszkuje w lokalu, w którym jest zameldowana na pobyt stały od ponad dwóch lat. Ustalono również, że z wyjaśnień M. K. wynika, iż choruje ona na astmę, a sporny lokal jest zniszczony i zagrzybiony i nie może tam zamieszkiwać. W ocenie organu odwoławczego, opuszczeniu lokalu przez skarżącą nie można przypisywać cechy dobrowolności z uwagi na występujący konflikt w sferze stosunków z byłym mężem. Wojewoda podkreślił, że skarżąca opuściła mieszkanie z obawy o swoje bezpieczeństwo, w związku z nadużywaniem przez byłego męża alkoholu i wynikające stąd awantury. Podniósł także, że skarżąca podejmowała próby powrotu do domu oraz złożyła wniosek o eksmisję męża, jednak działania te nie przyniosły rezultatu. Organ administracji wyjaśnił jednocześnie, że skarżąca nie określiła terminu powrotu do lokalu, wskazała natomiast, że najlepiej gdyby lokal ten zamieniono na dwa niezależne. Ponadto, z wyjaśnień skarżącej wynika, iż nie ma ona zamiaru wrócić do lokalu, pragnie jedynie utrzymać zameldowanie z uwagi na meble, które nadal tam się znajdują. W skardze z dnia [...] M. K. podniosła, że pouczono ją, iż będzie przesłuchana w toku postępowania odwoławczego, lecz nic takiego nie nastąpiło. Wskazała, iż w międzyczasie były mąż zmienił zamek w drzwiach mieszkania i obecnie nie może w ogóle do tego lokalu się dostać. Wyjaśniła, że zwracała się o pomoc do różnych instytucji, ale jej nie uzyskała. Skarżąca dokładnie opisała okoliczności związane z wymianą zamka przez K. K. i podniosła, że organ odwoławczy nie zadał sobie trudu, aby należycie wyjaśnić okoliczności sprawy. Podkreśliła, iż wielokrotnie występowała do prokuratury i dzielnicowego ze skargami na byłego męża, ale sprawy były umarzane. W ocenie skarżącej, argumenty podniesione w odwołaniu zostały użyte przeciwko niej i przekręcone na jej niekorzyść. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga M. K. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, gdyż nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogłoby stanowić przesłankę do jej uchylenia. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 roku, Nr 139, poz. 993). W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z brzmienia tego przepisu, wynika, iż jedyną przesłanką decydującą o pozytywnym rozpatrzeniu przez organ wniosku o wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest fakt opuszczenie przez tę osobę miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym lokalu. Wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi zatem ustanie pobytu w lokalu - nieprzebywanie w lokalu. Z materiału dowodowego zgromadzonego przez organy meldunkowe w toku postępowania administracyjnego bezspornie wynika, iż M. K. opuściła miejsce stałego pobytu w lokalu nr 5a przy ul. W. 42 w Ł. ponad dwa lata temu. Skarżąca sama przyznała, że nie mieszka we wskazanym lokalu, bowiem zamieszkuje przy ul. B. 10 lokal 12 w Ł. Podkreślała jednak w toku postępowania, że musiała opuścić lokal w obawie o swoje bezpieczeństwo w związku z licznymi konfliktami z byłym mężem. Z przeprowadzonych oględzin lokalu oraz zeznań świadków wynika, że skarżąca we wskazanym mieszkaniu przebywa sporadycznie (k. 46 akt administracyjnych). Podczas przesłuchania strony, skarżąca wyjaśniła do protokołu, że nie może określić terminu powrotu do spornego lokalu, a najlepszym rozwiązaniem byłaby zamiana tego lokalu na dwa mniejsze (k. 45 akt administracyjnych). Istotne jest również, iż okoliczności faktyczne sprawy nie są między stronami sporne, bowiem skarżąca nie neguje, iż od dwóch lat nie przebywa na stałe w mieszkaniu przy ul. W. 42 m. 5a w Ł., jak również organ daje wiarę wyjaśnieniom skarżącej, iż opuszczenie lokalu wiązało się z konfliktami, do jakich dochodziło z byłym mężem. Jednak, w ocenie organu, wobec nieskuteczności środków prawnych podjętych przez skarżącą w celu ochrony swoich praw i powrotu do miejsca zameldowania na pobyt stały, opuszczenie przedmiotowego lokalu w sposób trwały i skoncentrowanie życia osobistego w innym lokalu spowodowały, iż zaistniały przesłanki do zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Takie stanowisko organu należy uznać za zasadne. Warto podkreślić, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, który Sąd w niniejszym składzie podziela, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, w rozumieniu omawianego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie to, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim sensie fizycznym, praca, nauka) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por. wyrok NSA z dnia 23.04.2001r., sygn. akt V S.A. 3169/00, LEX NR 50123; wyrok NSA z dnia 7.12.2005R., sygn. akt II OSK 302/05, LEX nr 190969, wyrok WSA z dnia 18.12.2001r. sygn. akt II S.A./Ka 613/00, niepublik.). Trzeba również wskazać, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22.05.2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 600/05, Lex nr 192912). Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania skarżącej prowadzi do wniosku, iż fakt trwałego opuszczenia miejsca zameldowania przez M. K. nie budzi wątpliwości. W ocenie Sądu, za trwałością opuszczenia przez skarżącą dotychczasowego miejsca stałego zameldowania przemawia fakt skoncentrowania swojego życia w innym miejscu – w Ł. przy ul. B. 10 oraz długość okresu, jaki upłynął od momentu opuszczenia miejsca pobytu stałego. Wskazać również należy, że rację ma organ odwoławczy twierdząc, iż skarżąca nie opuściła przedmiotowego lokalu z własnej woli, bowiem z akt sprawy wynika, że istniał silny konflikt z byłym mężem, który nadużywał alkoholu. W ocenie Sądu nie można jednak tej okoliczności oceniać bezkrytycznie. M. K. podjęła nieskuteczne działania mające na celu usunięcie K. K. z mieszkania m. in. poprzez złożenie wniosku o eksmisję byłego męża oraz częste interwencje Policji, jednak czynności te nie przyniosły pozytywnego dla niej rezultatu. Postanowieniami z dnia [...] oraz [...] umorzono dochodzenie dotyczące gróźb karalnych oraz odmówiono wszczęcia postępowania o naruszenie miru domowego, a sąd rejonowy odrzucił pozew skarżącej o eksmisję byłego męża z uwagi na brak tytułu prawnego strony do lokalu. Oznacza to, iż roszczenia i zarzuty skarżącej nie zasługiwały na ochronę prawną. Nie może ona zatem powoływać się na bezprawne działanie byłego męża zmierzające do zmuszenia jej do opuszczenia miejsca stałego zameldowania, skoro twierdzenia te nie znajdują poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Z ustaleń organów wynika niewątpliwie, iż między M. K. a K. K. istnieje poważny spór, który ostatecznie doprowadził do rozwodu i spowodował, że skarżąca zdecydowała się na opuszczenie miejsca zamieszkania, jednak takie postępowanie - w sytuacji niepodjęcia skutecznych środków prawnych zmierzających do powrotu do miejsca zameldowania - powoduje, że opuszczenie przez M. K. miejsca stałego zameldowania nosi cechy dobrowolności w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest bowiem stanowisko, w pełni akceptowane przez skład w niniejszej sprawie, zgodnie z którym za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych w postaci: powództwa cywilnego o przywrócenie naruszonego posiadania albo o eksmisję, umożliwiających powrót do lokalu, których podjęcie doprowadziłoby do uznania działań dysponenta lokalu za bezprawne (por. wyrok NSA z dnia 25.10.2005r. sygn. II OSK 127/05, LEX nr 201427, wyrok NSA z dnia 18.04.2000r. sygn. akt S.A. 1424/99, LEX NR 79243, wyrok NSA z dnia 12.04.2001r. sygn. akt S.A. 3078/00, LEX nr 78937). Reasumując wskazać należy, że ewidencja ludności ma jedynie charakter rejestracyjny. Jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu - faktycznego miejsca pobytu osoby. Miejsce pobytu stałego jest to miejsce, gdzie skoncentrowane są interesy życiowe danej osoby, przebywa ona tam w sensie fizycznym, realizuje w nim swoje potrzeby życiowe, posiada tam przedmioty, rzeczy osobiste potrzebne do codziennej egzystencji. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania mieszkania będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Utrzymywanie zaś miejsca zameldowania skarżącej w ewidencji ludności, niezgodnego z miejscem faktycznego i długoletniego jego pobytu, stanowi naruszenie art. 1 ust. 2 i art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności, podważając ustawowy cel tej ewidencji, dlatego wymeldowanie służy doprowadzeniu stanu ewidencyjnego do nakazanej przez ustawodawcę zgodności ze stanem faktycznym. Odnosząc się do zarzutu skarżącej dotyczącego niewłaściwego przeprowadzenia postępowania przez organ odwoławczy z uwagi na zaniechanie wysłuchania strony, wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 138 § 1 k.p.a. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo umarza postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy wydaje decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji wówczas, gdy stwierdzi, że decyzja organu pierwszej instancji na tle ustalonego stanu faktycznego i prawnego jest prawidłowa. Obowiązkiem organu II instancji jest zatem ocenić prawidłowość zaskarżonej decyzji nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. Nie oznacza to jednak, że organ odwoławczy każdorazowo zobligowany jest do uzupełnienia postępowania dowodowego i ponownego przesłuchiwania świadków wysłuchanych przez organ I instancji, jeśli nie widzi takiej konieczności. Jak zaznaczono wyżej, w przedmiotowej sprawie organ nie negował podnoszonych przez skarżącą okoliczności opuszczenia lokalu nr 5a przy ul. W. 42 w Ł., niesporny był również okres nieprzebywania skarżącej w miejscu zameldowania, zatem prowadzenie dalszego postępowania wyjaśniającego mającego na celu wykazanie, iż K. K. bezpośrednio przyczynił się do opuszczenia lokalu przez stronę byłoby bezcelowe. Kluczowe znaczenie w sprawie miał fakt, iż skarżąca przez okres pond dwóch lat nie podjęła skutecznych działań prawnych w celu powrotu do miejsca stałego zameldowania, a na tę okoliczność strona nie przedstawiła w toku postępowania odwoławczego żadnych nowych dowodów, których potwierdzenia wymagałoby dalsze postępowanie wyjaśniające. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż w rozpoznawanej sprawie organy meldunkowe nie naruszyły przepisów prawa materialnego, jak również procesowego w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga została oddalona. b.a.