III SA/Łd 347/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Dębowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), po rozpatrzeniu odwołania E.G. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...], orzekającej wymeldowaniu E.G. z pobytu stałego w lokalu nr 29 przy ul. A 7 w K., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 4 listopada 2013 r. do organu meldunkowego wpłynął wniosek Z.G., współwłaściciela lokalu mieszkalnego nr 29 przy ul. A 7 w K., o wymeldowanie byłej żony – E.G. z przedmiotowego lokalu. Wnioskodawca wskazał, że była żona nie zamieszkuje w lokalu od dnia 23 października 2010 r. Ostatni raz przebywała krótko w mieszkaniu w dniu 19 sierpnia 2011 r. Skarżąca nie partycypuje w utrzymaniu lokalu od 2008 r. Przebywa i zamieszkuje w S.. Tam też skupiła swoje życie osobiste, pracę zawodową. Wnioskodawca wniósł o wymeldowanie byłej żony z pobytu stałego. Prezydent Miasta K. wszczął w dniu 4 listopada 2013 r. postępowanie administracyjne. W wyniku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i analizy zgromadzonych dowodów, organ I instancji wydał w dniu [...] r. decyzję, o wymeldowaniu skarżącej ze spornego lokalu. W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżąca nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że ww. od kilku lat zamieszkuje z partnerem w S.. W tym mieście prowadzi gospodarstwo domowe. Skarżąca potwierdziła, że skupia centrum życiowe w nowym miejscu - tutaj przebywa i nocuje, przechowuje swoje rzeczy osobiste, a także nie partycypuje w kosztach utrzymania spornego lokalu w K.. Z powodów finansowych skarżąca nie wyegzekwowała wyroku eksmisyjnego wobec Z.G.. Organ I instancji uznał, że skarżąca opuściła sporny lokal trwale oraz nie zamieszkuje w nim od 2010 r. Mając na uwadze powyższe Prezydent Miasta K. ocenił, że wobec skarżącej zachodzą uzasadnione przesłanki do wymeldowania jej z pobytu stałego. W odwołaniu skarżąca podkreśliła, że organ I instancji nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności nie ocenił, iż opuszczenie lokalu przez skarżącą było wynikiem obawy o życie i zdrowie oraz przymuszeniem jej do opuszczenia, spowodowanym nieprzyjaznym zachowaniem drugiego współwłaściciela, byłego męża. Skarżąca podkreśliła, że uzyskała wyrok eksmisyjny sądu powszechnego, wobec byłego męża, ale nie może wyegzekwować go z przyczyn finansowych. Wyjaśniła, że brak jest dobrowolności w opuszczeniu przez nią mieszkania, a charakter opuszczenia jest czasowy, bowiem nie ma zamiaru wyprowadzać się z lokalu na stałe. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania lub zmianę decyzji poprzez odmowę wymeldowania. W piśmie z dnia 21 lutego 2014 r. wnioskodawca opisał trwający konflikt między stronami, jego walkę z uzależnieniem od alkoholu oraz obecne życie w abstynencji. Odniósł się także do opuszczenia przez byłą żonę lokalu podnosząc, że wprowadził się do mieszkania dwa miesiące po wyjeździe byłej żony do S., co przeczy jej twierdzeniu, iż opuściła lokal czując się zagrożona z jego strony. Z.G. podkreślił także, iż uregulował samodzielnie zadłużenie lokalu mieszkalnego, a była żona nie partycypuje w kosztach jego utrzymania. Do pisma załączył dokumenty na potwierdzenie wskazanych okoliczności. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję, w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ odwoławczy ocenił, że skarżąca samodzielnie opuściła sporny lokal jesienią 2010 r. i do niego nie powróciła. Organ ustalił, że skarżąca nie ponosi kosztów utrzymania lokalu, a mieszka w mieszkaniu koleżanki w S.. Wojewoda [...] wskazał, że z treści zgromadzonego materiału wynika, że E.G. wskazuje, iż opuściła sporny lokal w wyniku trwającego konfliktu rodzinnego i obawy o własne bezpieczeństwo. Małżeństwo Państwa E. i Z.G. zostało rozwiązane przez Sąd Okręgowy w Łodzi w dniu 12 stycznia 2011 r. Jednocześnie sąd nakazał eksmisję z lokalu Z.G.. Organ odwoławczy ocenił, że konflikt rodzinny między stronami trwa od kilku lat, a powstał na długo przed wyjazdem skarżącej z K.. Jego eskalacja jest udziałem obydwu stron postępowania. Pogląd w powyższej kwestii odzwierciedlają interwencje policji w poprzednich latach oraz wydane wyroki sądowe w postępowaniu karnym. Z powyższego zdaniem Wojewody wynika, że samodzielne opuszczenie lokalu przez skarżącą z obawy o własne życie i bezpieczeństwo, stanowi o jej zamiarze przerwania trwającego konfliktu z byłym mężem. Organ powołał się na zeznania partnera skarżącej R.K., który stwierdził, że wyprowadził się ze skarżącą do S. i zamieszkuje z nią od trzech lat, a także nie mają zamiaru wracać do K.. Odnosząc się zatem do konfliktu rodzinnego organ odwoławczy ocenił, że był on przyczyną samodzielnego i trwałego opuszczenia mieszkania w K. przez skarżącą i skupienia centrum życiowego w S., w celu poprawy komfortu życiowego, poprzez uniknięcie sytuacji konfliktowej z byłym mężem we wspólnym mieszkaniu. W orzecznictwie administracyjnym utrwalił się także pogląd, iż sam fakt istnienia konfliktu między stronami postępowania nie powoduje podważenia oceny, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Wojewoda wyjaśnił, że organ I instancji rozpoznawał dwukrotnie sprawę wymeldowania E.G. z lokalu nr 29 przy ul. A 7 w K. (decyzja z dnia z dnia 12 września 2011 r., nr SO-51151/152/S1M/2010-4 - odmowa wymeldowania, decyzja z 12 kwietnia 2012 r. nr SO.5343.1.5.2012.SiM.10 - umorzenie postępowania). Organ odwoławczy wskazał, że niniejszym postępowaniu organ I instancji odmiennie, od poprzednich decyzji, ocenił stan faktyczny sprawy, biorąc pod uwagę trwałość opuszczenia lokalu przez skarżącą, zerwanie z nim więzi - brak zainteresowania lokalem, wyrażającym się rezygnacją z ponoszenia kosztów utrzymania mieszkania w Kutnie, a także skupienie centrum życiowego w S.. Organ odwoławczy, podobnie jak i organ I instancji ocenił, iż samodzielne opuszczenie lokalu przez skarżącą i przebywanie poza nim od 2010 r., a także rezygnacja z ponoszenia kosztów utrzymania lokalu w K., który był zadłużony, świadczą o trwałym opuszczeniu mieszkania i stoją w sprzeczności z deklaracją skarżącej o czasowym opuszczeniu mieszkania, jak i zamiarze powrotu do niego. Wprawdzie Sąd Okręgowy w Łodzi w dniu 12 stycznia 2011 r., przy orzekaniu rozwodu (sygn. akt I C 213/09), nakazał eksmisję byłego małżonka z lokalu, jednak od uprawomocnienia się wyroku (30 maja 2011 r.) skarżąca nie podjęła skutecznych działań na rzecz wyegzekwowania wyroku, a skierowany wniosek do komornika sądowego o przeprowadzenie eksmisji z lokalu został pozostawiony bez rozpoznania. Zatem, w ocenie organu odwoławczego zamiar powrotu skarżącej do mieszkania w K., uzależniony jest od opuszczenia tego lokalu przez byłego męża, w wyniku skutecznie przeprowadzonej eksmisji komorniczej. Od chwili rozwiązania małżeństwa i uprawomocnienia się wyroku eksmisyjnego (2011 r.) skarżąca nie podjęła skutecznych działań w tym zakresie. Stąd też deklarowany zamiar jej powrotu do spornego lokalu, na dzień podejmowania niniejszej decyzji, jest nieokreślony w przyszłości. W skardze z dnia 27 marca 2014 r. E.G. wniosła o uchylenie powyższej decyzji oraz umorzenie postępowania, ewentualnie zmianę decyzję poprzez odmowę wymeldowania. Skarżąca zarzuciła niewyjaśnienie wszystkich okoliczności w sprawie, w szczególności, że brak pobytu w spornym lokalu spowodowany jest obawą o życie i zdrowie. Wyjazd skarżącej ma charakter czasowy. Strona wyjaśniła, że nie ma środków finansowych na wyegzekwowanie wyroku eksmisyjnego wnioskodawcy ze spornego lokalu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację wyrażoną w decyzji. Postanowieniem z dnia 16 maja 2014 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga E.G. nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270- ze zm.) (dalej p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Z kolei w myśl ust. 2 powołanego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W tym miejscu należy podkreślić, iż zameldowanie i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Jak stanowi przepis art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu tego przepisu winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu (z przeniesieniem do tego lokalu) centrum życiowego danej osoby. Zatem miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2005r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05; Lex nr 192912). W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest jednolity pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu", zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Jeżeli zatem strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu np. wobec wymiany zamków w drzwiach, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02, LEX nr 159183; z dnia 17 września 2003 r., sygn. akt V SA 402/03, LEX nr 159179; z dnia 3 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1784/99, LEX nr 49415; z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, LEX nr 80643; z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123). Jednocześnie jednak w orzecznictwie administracyjnym wyrażono pogląd, że możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez najemcę, właściciela lub osobę pozostałą w lokalu, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania ustanowionego w omawianym przepisie. Podjęcie decyzji w tym trybie uzależnione jest od ustalenia, czy osoba, której postępowanie dotyczy, podejmowała środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. W sytuacji zatem, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (współwłaściciela) to o dobrowolnym opuszczeniu lokalu w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu, lub gdy podjęte środki okazały się nieskuteczne (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r. sygn. V SA 3078/00, Lex nr 78937, z dnia 19 maja 2011 r. sygn. II OSK 894/10, Lex nr 1081945, z dnia 7 marca 2012 r. sygn. II OSK 2122/11 Lex nr 1296074). Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela powyższy pogląd. Z ustaleń dokonanych w sprawie wynika, że skarżąca trwale opuściła lokal nr 29 położony w K. przy ul. A 7 jesienią 2010 r. i skupiła swoje centrum życiowe w innym miejscu – w S.. (k. 17c akt admin. – protokół z przesłuchania skarżącej, k. 8 akt admin. – protokół kontroli meldunkowej). W czasie tego okresu skarżąca nie próbowała powrócić do lokalu. Wobec tego należy podzielić stanowisko organów administracji, że opuszczenie przez skarżącą przedmiotowego lokalu miało charakter trwały. W toku postępowania ustalono, że opuszczenie nie było dobrowolne, ponieważ skarżąca podjęła decyzję o opuszczeniu lokalu w związku z istniejącym konfliktem z mężem – Z.G.. Wyrokiem z dnia 12 stycznia 2011 r. Sąd Okręgowy w Łodzi I Wydział Cywilny rozwiązał małżeństwo E.G. i Z.G., orzekając przy tym eksmisję uczestnika ze spornego lokalu (sygn. I C 213/09 – k. 1c akt admin.). W ocenie Sądu organy słusznie uznały, że skarżąca nie podjęła skutecznych działań w celu wyegzekwowania orzeczonego nakazu eksmisji, bowiem wniosek skierowany do komornika sądowego o przeprowadzenie eksmisji został pozostawiony bez rozpoznania wobec nieuzupełnienia braków formalnych (k. 15 akt admin. – pismo Komornika przy Sądzie Rejonowym w K.). W tej sytuacji organy zasadnie oceniły, że deklarowany przez skarżącą zamiar powrotu do lokalu w przyszłości jest nieokreślony. Skarżąca nie podjęła bowiem żadnych skutecznych działań, które świadczyłby o jej zamiarze powrotu. Skarżąca na stałe zamieszkuje w S., który stanowi jej centrum życiowe. Tam prowadzi gospodarstwo domowe. Nie ponosi kosztów utrzymania lokalu nr 29 w K. położnego przy ul. A 7. Kwotę wynikającą z zadłużenia spornego lokalu w całości uregulował uczestnik postępowania (k. 25 akt admin. – zaświadczenie z Robotniczej Spółdzielni Mieszkaniowej w K.). W tak ustalonym stanie faktycznym należało podzielić stanowisko organów administracji, że skarżąca zerwała więź ze spornym lokalem, a opuszczeniu tego lokalu niewątpliwie można przypisać cechę długotrwałości. Prawidłowo zatem, na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, orzeczono o wymeldowaniu skarżącej. Należy zauważyć, że ewidencja ma jedynie rejestracyjny charakter, nie przesądza o prawie własności lokalu, czy też kwestiach dotyczących podziału majątku pomiędzy byłymi małżonkami. W tym zakresie właściwe jest postępowanie przed sądem powszechnym. Jak wynika z oświadczenia uczestnika postępowania Z.G. na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2014 r. obecnie toczy się między stronami postępowanie o podział majątku dorobkowego (k. 45). Za nietrafne należało uznać zarzuty skarżącej polegające na tym, że organy administracji rozpatrujące sprawę nie wyjaśniły przyczyn i okoliczności opuszczenia przez skarżącą spornego lokalu, bowiem o spełnieniu przesłanek wymeldowania przesądziły przede wszystkim oświadczenia samej skarżącej oraz jej bierna postawa w dążeniu do przywrócenia posiadania lokalu. Ewidencja ludności ma jedynie charakter rejestracyjny, której celem jest odzwierciedlenie stanu faktycznego miejsca pobytu osoby. Jej ewidencyjno-rejestrowy charakter służy zbieraniu informacji w zakresie miejsca zamieszkania i pobytu osób. Zagadnienia dotyczące podziału majątku pomiędzy stronami regulowane są przepisami prawa cywilnego, a wszelkie spory w tym zakresie podlegają kognicji sądów powszechnych. Niewątpliwie, okoliczność nieprzebywania skarżącej w miejscu stałego zameldowania spowodowała, iż zapis figurujący w ewidencji ludności, a dotyczący jej miejsca pobytu miał charakter fikcyjny. Utrzymywanie zaś miejsca zameldowania skarżącej w ewidencji ludności, niezgodnego z miejscem faktycznego i długoletniego jej pobytu w innym miejscu, stanowi naruszenie art. 1 ust. 2 i art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, podważając ustawowy cel tej ewidencji, dlatego wymeldowanie służy doprowadzeniu stanu ewidencyjnego do nakazanej przez ustawodawcę zgodności ze stanem faktycznym. Sąd nie podzielił zatem zarzutów skarżącej co do nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy. Ze względu na długotrwałość opuszczenia spornego lokalu oraz brak skutecznych działań ze strony skarżącej w celu powrotu do lokalu nie ma znaczenia okoliczność, że organ I instancji wcześniej dwukrotnie rozpoznawał sprawę o wymeldowanie E.G. z przedmiotowego lokalu i postępowania te zakończyły się wydaniem decyzji odmownej oraz umorzeniem postępowania (decyzja z dnia 12 września 2011 r., nr SO-51151/152/S1M/2010-4 - odmowa wymeldowania k. 42-49 akt admin., decyzja z dnia 12 kwietnia 2012 r. nr SO.5343.1.5.2012.SiM.10 - umorzenie postępowania – k. 50-55 akt admin.). W ocenie Sądu okoliczność, że skarżąca od uprawomocnienia się wyroku eksmisyjnego w 2011 r. przez okres około 3 lat nie podjęła żadnych skutecznych kroków w kierunku powrotu do spornego lokalu, dawał organowi podstawę do przyjęcia, że lokal ten opuściła na stałe. O tym, czy opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu ma charakter trwały decydują nie tyle pisemne deklaracje, ile konkretne zachowania i działania, które te deklaracja powinny potwierdzać i uwiarygodnić. Z powyższych względów prawidłowo organy oceniły, że zmiana miejsca pobytu skarżącej, nawet jeżeli na początku miała charakter tymczasowy, na skutek upływu czasu uzyskała cechę trwałości. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie organy meldunkowe nie naruszyły przepisów prawa materialnego, jak również procesowego i dlatego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi. D.Cz.