III SA/Łd 383/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego A Z o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi J W na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych postanawia: 1. przyznać radcy prawnemu A Z kwotę 369,00 (trzysta sześćdziesiąt dziewięć) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej J W za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną i nakazać wypłacenie powyższej kwoty radcy prawnemu A Z z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi; 2. oddalić wniosek o zasądzenie kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O z dnia [...] r. ustalającą J W kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w łącznej wysokości 2 613,48 zł. Na decyzję tę J W wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę. Postanowieniem z dnia 10 lipca 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał J W prawo pomocy poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz ustanowienie radcy prawnego. Pełnomocnikiem skarżącej z urzędu została wyznaczona radca prawny A Z. Wyrokiem z dnia 11 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O z dnia [...] r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. Odpis skargi kasacyjnej doręczono radcy prawnemu A Z w dniu 16 grudnia 2013 r. W dniu 30 grudnia 2013 r. radca prawny A Z wniosła odpowiedź na skargę kasacyjną organu administracji, zaś w dniu 30 stycznia 2014 r. – wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. We wniosku tym pełnomocnik oświadczyła, że opłaty nie zostały zapłacone w całości ani w części. Wyrokiem z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 109/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu administracji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 października 2013 r. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2015 r. referendarz sądowy przyznał radcy prawnemu A Z kwotę 147,60 zł, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym przed Naczelnym Sądem Administracyjnym skarżącej J W. W sprzeciwie od tego postanowienia radca prawny A Z zarzuciła postanowieniu referendarza sądowego naruszenie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w zw. z § 15 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn.: Dz.U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) poprzez uznanie, że sprawa niniejsza jest "inną sprawą" (§ 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) a nie sprawą, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna (§ 14 ust. 2 pkt 1 lit. a). Wskazując na powyższe radca prawny A Z wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości poprzez przyznanie kwoty 300 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej na podstawie § 6 pkt 3 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 15 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b wskazanego rozporządzenia z tytułu sporządzenia odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz o zasądzenie niezbędnych kosztów niniejszego postępowania w kwocie 120 zł określonego według stawki minimalnej zgodnie z jego § 2 ust. 2 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. d. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 250 p.p.s.a. wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Wprowadzenie w tym przepisie zewnętrznego odesłania do odrębnych przepisów oznacza, że art. 250 p.p.s.a. nie stanowi uregulowania pełnego. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez radcę prawnego reguluje wskazane wyżej rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. W § 2 ust. 1 powołanego rozporządzenia sformułowano zasadę, że zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy radcy prawnego, a także charakter sprawy i wkład pracy radcy prawnego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Podstawę zasądzenia opłaty, zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia, stanowią stawki minimalne określone w rozdziałach 3 – 4. Opłata ta nie może być wyższa niż sześciokrotna stawka minimalna ani przekraczać wartości przedmiotu sprawy. W myśl § 2 ust. 3 rozporządzenia w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, opłaty, o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Z przepisu tego wynika więc, że opłata za pomoc prawną udzieloną z urzędu jest opłatą, o której mowa w § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia. W konsekwencji tego do opłaty tej mają zastosowanie także zasady określone w § 2 ust. 1 i 2, z modyfikacją wynikającą z § 15 pkt 1 rozporządzenia, który to przepis stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 – 4. Oznacza to, że opłata zasądzana od Skarbu Państwa za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu przez radcę prawnego nie może być wyższa od 150 % stawki minimalnej. Z tych względów kryteria określone w § 2 ust. 1 rozporządzenia mają znaczenie dla określenia wysokości opłaty ponoszonej przez Skarb Państwa za pomoc prawną udzieloną przez radcę prawnego z urzędu w granicach pomiędzy opłatą wynikającą z zastosowania właściwych stawek minimalnych a opłatą podwyższoną do 150 % tych stawek. Zaskarżoną decyzją Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O z dnia [...] r. ustalającą skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w wysokości 2 613,48 zł. W niniejszej sprawie kwota ta stanowi jej przedmiot. Przy takiej wartości przedmiotu sprawy stawka minimalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji – zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a w zw. z § 6 pkt 3 rozporządzenia wynosi 600 zł. Zgodnie natomiast z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b rozporządzenia, stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej – 50 % stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny w drugiej instancji – 75 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Radca prawny A Z reprezentowała skarżącą zarówno w pierwszej instancji przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, jak i w drugiej instancji przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W ramach postępowania kasacyjnego pełnomocnik z urzędu sporządziła i wniosła w terminie określonym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedź na skargę kasacyjną. W uchwale z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że odpowiedź na skargę kasacyjną, o której mowa w art. 179 p.p.s.a., jest pismem procesowym strony, która nie wniosła skargi kasacyjnej. Mimo, że pismo to nie podlega szczególnym rygorom poza wskazanymi w art. 49 p.p.s.a., jej autor, profesjonalny pełnomocnik, powinien w terminie jaki zakreślił mu ustawodawca, ustosunkować się do żądań zawartych w skardze kasacyjnej, podnosić zarzuty i argumenty przeciwko podstawom kasacyjnym i ich uzasadnieniu. Zatem swym charakterem odpowiedź na skargę kasacyjną najbardziej zbliżona jest do czynności sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. W związku z tym przyjąć należy, że za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną profesjonalnemu pełnomocnikowi przysługuje opłata (stawka minimalna) jak za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej (por. postanowienie NSA z dnia 27 sierpnia 2013 r., I OZ 710/13). W związku z tym stwierdzić należy, że podstawę prawną do obliczenia wynagrodzenia dla radcy prawnego A Z w niniejszej sprawie stanowi przepis § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. b i § 6 pkt 3 rozporządzenia. Prawidłowa wysokość opłaty za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną wynosi zatem 300 zł. Kwota ta podwyższona o stawkę podatku od towarów i usług to 369 zł. Nie jest natomiast zasadny zawarty w sprzeciwie wniosek o "zasądzenie niezbędnych kosztów niniejszego postępowania w kwocie 120 zł określonego według stawki minimalnej zgodnie z jego § 2 ust. 2 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. d". Przepis § 14 ust. 2 pkt 2 lit. d rozporządzenia określa wysokość stawki minimalnej w postępowaniu zażaleniowym. Przede wszystkim należy zauważyć, że sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego nie jest zażaleniem, lecz specyficznym rodzajem środka prawnego, związanym z wprowadzeniem instytucji referendarza sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 26 kwietnia 2004 r., FZ 58/04), który powoduje przejęcie kompetencji do rozpoznania i rozpatrzenia incydentalnej kwestii przyznania prawa pomocy przez sąd, nie zaś badanie prawidłowości zakwestionowanego postanowienia lub zarządzenia wydanego przez referendarza. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest więc wyłącznie utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarza sądowego z mocy ustawy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej wyżej uchwale z dnia 19 listopada 2011 r., o tym, co stanowi niezbędny koszt postępowania strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego oraz rzecznika patentowego) rozstrzyga w sposób wyczerpujący art. 205 § 2 p.p.s.a. Niezbędnym kosztem postępowania jest więc, zgodnie z tym przepisem, wynagrodzenie tegoż pełnomocnika, jednak nie wyższe niż stawki określone w odrębnych przepisach, wydatki jednego pełnomocnika, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Analizowany przepis nie wymienia, jakie czynności wykonywane przez pełnomocnika stanowią podstawę jego wynagrodzenia. Przyjąć w związku z tym należy, zgodnie z regułami języka polskiego, że wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika to nic innego jak zapłata za pracę, jaką wykonał ten pełnomocnik na rzecz strony w ramach łączącego ich stosunku pełnomocnictwa. W ocenie sądu wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, którego przedmiotem jest przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez pełnomocnika nie jest czynnością w żaden sposób wpływający na wynik sprawy, w której został ustanowiony. Nie jest działaniem, pracą na rzecz strony, którą reprezentuje. Wniesienie tego rodzaju sprzeciwu leżeć może wyłącznie w interesie samego pełnomocnika, w którego ocenie postanowienie referendarza sądowego nie jest prawidłowe. W tego rodzaju incydentalnym postępowaniu pełnomocnik działa nie na rzecz strony, którą reprezentuje, lecz w imieniu własnym i na swoją rzecz. Brak jest w tym stanie rzeczy podstaw prawnych do uznania, że w rozpoznawanej sprawie z tytułu wniesienia sprzeciwu radcy prawnemu A Z przysługuje dodatkowe wynagrodzenie za tę czynność lub zwrot kosztów postępowania. Nie ma też w tym wypadku zastosowania art. 205 § 1 p.p.s.a., który to przepis do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Jak stanowi art. 261 p.p.s.a. od sprzeciwu nie pobiera się opłat sądowych. Ze sprzeciwu nie wynika, aby wnioskodawczyni w związku z jego wniesieniem poniosła jakieś wymienione w art. 205 § 1 p.p.s.a. niezbędne koszty postępowania. Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 260 w zw. z art. 250 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. b i § 6 pkt 3 oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. d rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, orzekł jak w postanowieniu. k.p.