III SA/Łd 4/13

Dnia 5 kwietnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant sekr. sąd. Dominika Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2013 roku sprawy ze skargi I. J.-G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. W dniu 10 lutego 2012 r. K. G. wystąpił do Burmistrza Miasta [...] o wymeldowanie z pobytu stałego z lokalu położonego przy ul. [...] w Ł. przedmiotowym lokalu byłej żony – I. J.-G. oraz małoletniej córki M. G. Wnioskodawca wskazał, iż ww. osoby opuściły lokal w dniu 13 grudnia 2011 r. w wykonaniu egzekucji komorniczej i obecnie zamieszkują w lokalu przy ul. [...] w Ł. W toku prowadzonego postępowania Sąd Rejonowy w Ł. Wydział III Rodzinny i Nieletnich ustanowił kuratora dla małoletniej M. G. w osobie adwokata A. D. celem reprezentowania jej interesów w toczącym się postępowaniu o wymeldowanie. Decyzją z dnia [...] nr [...] organ I instancji orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego I. J.-G. oraz małoletniej M. G. w wyżej wskazanego lokalu w Ł. W uzasadnieniu organ uznał, że ww. osoby opuściły definitywnie sporny lokal w dniu 13 grudnia 2011 r. w wyniku eksmisji komorniczej i skupiły swoje centrum życiowe poza przedmiotowym lokalem. Ponadto organ orzekający podkreślił, iż utrzymanie dalszego zameldowania skarżącej i jej małoletniej córki w spornym lokalu, byłoby fikcją meldunkową niezgodną z obowiązującymi przepisami meldunkowymi. Od powyższej decyzji odwołanie do Wojewody Ł. wniosła w dniu 9 października 2012 r. I. J.-G., która zarzuciła decyzji naruszenie: prawa administracyjnego: art. 7, art. 77, art. 80, art. 86 i art.107 k.p.a.; przepisów prawa rodzinnego: art. 23, art. 24, art. 27, art. 28 i art. 45 k.r.io.; przepisów kodeksu cywilnego: art. 5; przepisów Konwencji o Prawach Dziecka: artykułów - 2, 3, 4, 5, 6 pkt 2, 8, 9, 12, 13, 14, 16, 19,20,26, 36, 37 i 39; zasad współżycia społecznego i społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa, przez ich błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie, bądź też nieodwołanie się do tych przepisów, co ma i miało istotny wpływ na treść orzeczenia; przepisów postępowania przez jednostronne i nieobiektywne prowadzenie tegoż postępowania i nieuwzględnienie istotnych wniosków dowodowych dla merytorycznego i formalno-prawnego rozstrzygnięcia sprawy na niekorzyść małoletniej M. G. i uczestniczki postępowania, co miało istotny wpływ na treść orzeczenia; błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych w treści orzeczenia, a mianowicie przez przyjęcie, iż istniały podstawy do administracyjnego wymeldowania nieletniej M. G. i jej matki z mieszkania w Ł. przy ul. A "na bruk", bez wskazania mieszkania, do którego miałyby być wymeldowane i które miałoby stanowić centrum życiowe dziecka i jego matki. W uzasadnieniu powyższych zarzutów skarżąca podkreśliła, iż decyzję organu I instancji uważa za nieobiektywną, bezpodstawną i bezzasadną oraz wniosła o uchylenie decyzji organu I instancji. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie przesłanka dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie znajduje zastosowania. Jeżeli opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego pobytu jest powodowane zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa (np. w przypadku wykonania w drodze egzekucji wyroku nakazującego eksmisję z lokalu), to przy ustalaniu spełnienia przesłanek do wymeldowania tej osoby, przesłanka dobrowolności nie może być brana pod uwagę, ponieważ oczywistym jest, że te działania organów najczęściej nie są zgodne z wolą osoby, która ma opuścić lokal. W wielu przypadkach nawet przymusowe opuszczenie lokalu będzie uzasadniało wymeldowanie danej osoby z pobytu stałego w tym lokalu, gdyż zostanie spełniona podstawowa przesłanka ustawowa wymeldowania tj. opuszczenie miejsca pobytu stałego. Wojewoda Ł. zaznaczył, że Sąd Okręgowy w Ł. [...] Wydział Cywilny z siedzibą w S. wyrokiem z dnia 19 maja 2008 r. rozwiązał małżeństwo I. J.-G. i K. G. poprzez rozwód. Jednocześnie sąd powierzył obojgu rodzicom wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią M. G. ustalając, że miejscem zamieszkania dziecka będzie każdorazowe miejsce zamieszkania matki (sygn. akt [...]). Organ odwoławczy ocenił, iż I. J.-G. oraz małoletnia córka M. G. opuściły sporny lokal definitywnie, w wyniku eksmisji komorniczej przeprowadzonej w dniu 13 grudnia 2011 r. Prawomocnym wyrokiem z dnia 11 grudnia 2009 r. Sąd Rejonowy w Ł. Wydział I Cywilny (sygn. akt [...]) nakazał I. J.-G. wraz z małoletnią córką M. G. opróżnienie lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] i wydanie go K. G. Jednocześnie sąd nie przyznał ww. prawa do lokalu socjalnego. Egzekucja komornicza została przeprowadzona skutecznie w asyście policji, w dniu 13 grudnia 2011 r. Lokal został przekazany K. G., a w drzwiach wejściowych został wymieniony zamek (protokół - sygn. akt [...]). Organ odwoławczy wyjaśnił, że fakt bezspornego opuszczenia lokalu nr [...] przy ul. [...] w Ł. potwierdziła skarżąca. Okoliczności wskazane powyżej zostały także potwierdzone przez wnioskodawcę (wniosek o wymeldowanie) oraz powołanych w postępowaniu świadków: H. B. i Z. O. (protokoły z dnia 2 sierpnia 2012 r.). Wojewoda wskazał, że świadkowie M. C. - komornik, E. K. i M. R. - funkcjonariusze policji asystujący przy eksmisji ocenili, iż sporny lokal był niezamieszkały przed przeprowadzeniem eksmisji (odcięty dopływ prądu, wyłączona i pusta lodówka, brak odzieży codziennego użytku, zakurzone meble, zaniedbane mieszkanie) - protokoły z dnia 2 sierpnia 2012 r. Wojewoda Ł. podkreślił, że opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej, zarówno wówczas, gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie, jak i wtedy, gdy wyrok zostanie wykonany w drodze eksmisji, Na czynności komornika skargę go sądu wniosła I. J.-G. Sąd Rejonowy w Ł. wydał w dniu 29 lutego 2012 r. postanowienie o oddaleniu skargi na czynności komornika dotyczące opróżnienia przedmiotowego lokalu. Zgodnie z informacją sądu z dnia 26 lipca 2012 r. (sygn. akt [...]) skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie sądu, które do chwili obecnej nie zostało rozpoznane. Organ odwoławczy podkreślił, że postępowanie administracyjne o wymeldowanie z pobytu stałego, nie jest zależne od badania przez sąd powszechny zażalenia na czynności komornika, a rozstrzygnięcia sądu w tej kwestii nie wpływają na rozstrzygnięcia administracyjne w sprawie meldunkowej. Wojewoda Ł. wyjaśnił, że skarżąca wraz z córką zamieszkały w mieszkaniu przy ul. [...] w Ł., u mamy J.-G. Córka M. uczęszcza do gimnazjum nr [...] (protokół z dnia 22 czerwca 2012 r.). Odnosząc się do treści odwołań - adwokat A. D. oraz I. J.-G., organ odwoławczy podnosi, iż udokumentowanym i bezspornym faktem jest opuszczenie spornego lokalu przez skarżącą wraz z małoletnią córką M. G., w wyniku skutecznie przeprowadzonej w dniu 13 grudnia 2011 r. egzekucji komorniczej. Prawomocny wyrok eksmisyjny pozbawia osoby eksmitowane możliwości powrotu i zamieszkania w lokalu, z którego zostały eksmitowane chyba, że uzyskają one zmianę wyroku sądowego. Zatem przesłuchanie wnioskodawcy oraz świadków: Państwa U., A. i P. S., nie ma istotnego znaczenia w sprawie, bowiem nie wpływa w decydujący sposób, na zmianę udokumentowanych już okoliczności opuszczenia lokalu. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji naruszył w trakcie postępowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w przedmiocie przeprowadzenia dowodu ze świadków. Jednak wobec niekwestionowanego opuszczenia lokalu w wyniku eksmisji komorniczej przez skarżącą I. J.-G. wraz z córką, powyższa okoliczność nie wpłynęła w istotny i zasadniczy sposób na końcowe i merytoryczne rozstrzygnięcie niniejszego postępowania. W skardze z dnia 22 grudnia 2012 r. I. J.-G. powyższej decyzji zarzuciła błędy merytoryczne poprzez brak odniesienia się do przepisów, na których naruszenie powoływała się w zażaleniu z dnia 9 października 2012 r., tj. prawa administracyjnego, rodzinnego, kodeksu cywilnego, prawa międzynarodowego, zasad współżycia społecznego i społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa – poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie lub tez nieodniesienie się do tych przepisów. Skarżąca zarzuciła błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych przez organ meldunkowy w Ł., jak również brak reakcji ba błędy popełnione w decyzji jak i postanowieniu Wojewody [...] z dnia 9 maja 2012 r. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania przez niezachowanie wszystkich zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności zasady prawdy obiektywnej, zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz zasady przekonywania. Skarżąca wskazała na naruszenie art. 5,9,18,21,30,31,32,33,37,40,45,47,48,51,52,64 Konstytucji RP oraz naruszenie przepisów prawa międzynarodowego, a w szczególności Konwencji, czy Karty Dziecka oraz nieobiektywną i nieuczciwą ocenę sytuacji jej oraz córki. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w sprawie. Do pisma procesowego z dnia 4 lutego 2013 r. skarżąca załączyła kserokopie dokumentów m.in. zaświadczenia o wymeldowaniu, umowy najmu z dnia 20 października 2012, pisma z dnia 23 stycznia 2013 r. do organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270- ze zm.) (dalej p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Z kolei w myśl ust. 2 powołanego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W tym miejscu należy podkreślić, iż zameldowanie i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Jak stanowi przepis art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu tego przepisu winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu (z przeniesieniem do tego lokalu) centrum życiowego danej osoby. Zatem miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2005r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05; Lex nr 192912). W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest jednolity pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu", zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Jeżeli zatem strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu np. wobec wymiany zamków w drzwiach, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02, LEX nr 159183; z dnia 17 września 2003 r., sygn. akt V SA 402/03, LEX nr 159179; z dnia 3 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1784/99, LEX nr 49415; z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, LEX nr 80643; z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123). Jednocześnie jednak w orzecznictwie administracyjnym wyrażono pogląd, że możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez najemcę, właściciela lub osobę pozostałą w lokalu, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania ustanowionego w omawianym przepisie. Podjęcie decyzji w tym trybie uzależnione jest od ustalenia, czy osoba, której postępowanie dotyczy, podejmowała środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. W sytuacji zatem, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (współwłaściciela) to o dobrowolnym opuszczeniu lokalu w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu, lub gdy podjęte środki okazały się nieskuteczne. (por. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt: V SA 1424/99, V SA 108/00, V SA 3078/00). Inna natomiast jest sytuacja gdy doszło do eksmisji osoby zamieszkującej lokal na podstawie prawomocnego wyroku sądu. W takiej sytuacji brak cechy dobrowolności nie stanowi przeszkody do wymeldowania tej osoby z lokalu mieszkalnego. Wykonanie eksmisji osoby zamieszkałej w lokalu na podstawie wyroku sądu wykonanego przez komornika powoduje, że dochodzi wówczas do przymusowego opuszczenia miejsca pobytu stałego o charakterze najczęściej trwałym skutkujące powstaniem obowiązku wymeldowania .( Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2013 r sygn. akt : II OSK 1976/11 ). Podobnie w wyroku z dnia 19 czerwca 2012 sygn. akt II OSK 526/11 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Egzekucja wyroku orzekającego eksmisję skarżącego jest równoznaczna z zakończeniem jego pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji w konsekwencji czego należało orzec o jego wymeldowaniu. Opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji uzasadniającym wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej". Ze stanowiskiem tym Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie się zgadza. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, iż bezspornym jest, że prawomocnym wyrokiem z dnia 11 grudnia 2009 r. Sąd Rejonowy w Ł. Wydział I Cywilny ( sygn. akt [...]) nakazał I. J. – G. wraz z małoletnią córką M. G. opróżnienie lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] i wydanie go K. G. Egzekucja komornicza została przeprowadzona skutecznie w dniu 13 grudnia 2011 r. Od tego czasu I. J. – G. wraz z małoletnią córką M. G. nie przebywa w tym lokalu. Skoro egzekucja wyroku orzekającego eksmisję jest równoznaczna z zakończeniem pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych to należy przyjąć, iż I. J. – G. wraz z małoletnią córką M. G. zakończyły pobyt w tym lokalu w dniu 13 grudnia 2011 r . Opuszczenie lokalu przez skarżącą w wyniku wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji . Uzasadniało to wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej. Zarzuty strony skarżącej nie są zasadne. Wobec powyższego stwierdzić należy, iż nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, a naruszenie przepisów proceduralnych przez organ nie miało wpływu na wynik sprawy. Pozostałe zarzuty strony skarżącej nie mają wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Za nietrafny należało uznać zarzut skarżącej dotyczącego tego, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały bez uwzględnienia jej racji. Dokonana analiza akt administracyjnych wskazuje bowiem, iż skarżąca miała zapewnione prawo czynnego udziału w toku postępowania, jak również była informowana o wszelkich podejmowanych przez organy administracyjne czynnościach mających na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy. Zarzuty skarżącej polegające na tym, że organy administracji rozpatrujące sprawę nie wyjaśniły przyczyn i okoliczności opuszczenia przez skarżącą spornego lokalu, czym naruszyły art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. pozostają gołosłowne, bowiem o spełnieniu przesłanek wymeldowania przesądził bowiem fakt wykonania eksmisji z lokalu z którego skarżąca ostatecznie została wymeldowana. Przypomnieć należy, iż ewidencja ludności ma jedynie charakter rejestracyjny, której celem jest odzwierciedlenie stanu faktycznego miejsca pobytu osoby. Jej ewidencyjno-rejestrowy charakter służy zbieraniu informacji w zakresie miejsca zamieszkania i pobytu osób. Zagadnienia dotyczące podziału majątku pomiędzy stronami regulowane są przepisami prawa cywilnego, a wszelkie spory w tym zakresie podlegają kognicji sądów powszechnych. Niewątpliwie, okoliczność nieprzebywania przez skarżącą w miejscu stałego zameldowania przez ponad roczny okres czasu spowodowała, iż zapis figurujący w ewidencji ludności, a dotyczący jej miejsca pobytu miał charakter fikcyjny. Utrzymywanie zaś miejsca zameldowania skarżącej w ewidencji ludności, niezgodnego z miejscem faktycznego jej pobytu w innym miejscu, stanowi naruszenie art. 1 ust. 2 i art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, podważając ustawowy cel tej ewidencji, dlatego wymeldowanie służy doprowadzeniu stanu ewidencyjnego do nakazanej przez ustawodawcę zgodności ze stanem faktycznym. Skoro zatem skarżąca od grudnia 2011r. nie zamieszkuje w przedmiotowym mieszkaniu, konieczne było doprowadzenie do stanu, w którym zapis ewidencji będzie odpowiadał stanowi faktycznemu. Organy administracji trafnie uznały, że wszystkie przesłanki wymeldowania określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zostały spełnione, a wydana w sprawie przez organ odwoławczy decyzja jest prawidłowa. Z powyższych względów Sąd uznał, iż w rozpoznawanej sprawie organy meldunkowe nie naruszyły przepisów prawa materialnego, jak również procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a., skarga została oddalona. ak