III SA/Łd 427/14

Dnia 5 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku D S o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E S i D S na decyzję Wojewody[...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy sporządzenia aktów urodzenia martwych dzieci p o s t a n a w i a: oddalić wniosek. Postanowieniem z dnia 21 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę E i D S na decyzję Wojewody [...] w przedmiocie odmowy sporządzenia aktów urodzenia martwych dzieci. W dniu 12 listopada 2014 r. do Sądu wpłynął wniosek D S o przyznanie prawa pomocy tj. ustanowienie adwokata oraz zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że nie stać go na opłacenie adwokata w celu sporządzenie odwołania do NSA. Do pisma załączony został wypełniony i podpisany formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym strona stwierdza, że bez obniżenia standardu życia rodziny nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i skorzystać z usług adwokata., tym bardziej, że sprawa dotyczy poważnych uchybień w prawie popełnionych przez organ. Skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwiema córkami ( ur. 7.09. 1992 r.). Jest właścicielem mieszkania o powierzchni 57 m², za które spłaca kredyt do 2035 r., nieruchomości rolnej zalesionej o pow. 2,3 ha , która nie przynosi dochodów, samochód marki Toyota z 2005 r. i Fiata z 1999 r. Nie posiada zasobów pieniężnych. Jego dochód miesięczny z pracy wynosi 4784,20 zł brutto ( 3929,62 zł netto), a jego żony 3013 zł brutto ( 2005,94 zł netto), razem ich dochód wynosi 7796,20 zł brutto ( 5935,66 zł netto). Co miesiąc spłaca kredyt ok. 1000 zł i pożyczkę w pracy 2000 zł, jego żona zaś spłaca pożyczkę w pracy w wysokości 500 zł miesięcznie. Rachunki w miesiącu wynoszą 2500 zł ,a koszt utrzymania dwóch studiujących córek 1000 zł. D S załączył postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o posiadaniu gospodarstwa rolnego, zaświadczenie z KWP, z którego wynika, że na jego ROR przekazywana jest tytułem wynagrodzenia kwota1792 zł, a 2000 zł stanowi rata z tytułu spłaty pożyczki z kasy zapomogowo – pożyczkowej., zaświadczenie o zarobkach żony E S, z którego wynika, że jej dochód netto wynosi 2170 zł, a od grudnia 2014 r. ma do spłacenia pożyczkę z kasy zapomogowo- pożyczkowej w wys. 3000 zł i na Fundusz Mieszkaniowy 3227,40 zł . Przedstawił też wykazy operacji na rachunku PKO z wrześnią, października, listopada i grudnia 2014 r. Zaznaczył jednocześnie, że operacje na rachunkach nie obejmują wydatków związanych np. z awarią pieca, zakupem węgla na zimę, wydatków na żywność, paliwo, przejazdów dzieci do miejsca nauki. Z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych wnioskodawcy wynika, że poza wynagrodzeniem jego pracodawca wypłaca mu równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego w wysokości ok. 300 zł miesięcznie oraz ryczałt związany z kosztami dojazdu do miejsca pełnienia służby w wysokości 189 zł miesięcznie. Wnioskodawca wraz z żoną mieszka w domu należącym do teściowej ponosząc z tego tytułu wydatki na opłaty za prąd w wysokości ok 300 zł miesięcznie, oraz gaz w kwocie ok. 150 zł za 2 miesiące. Ponadto wnioskodawca ponosi opłaty związane z zakupionym na kredyt mieszkaniem położonym w K w wysokości ok. 390 zł czynsz, oraz ok 70 zł opłaty za prąd. Ponadto wnioskodawca opłaca dwa abonamenty internetowo-telewizyjne Vectra S.A. oraz Neostrada w wysokości blisko 170 zł miesięcznie. Na telefony komórkowe wydaje kwotę ok. 120 zł miesięcznie. Z kolei wyciąg z rachunku oszczędnościowego wnioskodawcy potwierdza, że na dzień 8 grudnia br. dysponował on na nim kwotą blisko 1.200 zł, zaś w dniu występowania z ponownym wnioskiem o prawo pomocy kwotą 4.000 zł. Wskazać należy, że wcześniej, postanowieniem z 11 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił E S i D S przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z ich skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] roku. Wówczas w złożonym oświadczeniu D S również wskazywał, że prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną i dwiema córkami, uzyskując dochód z wynagrodzenia za pracę w wysokości 4.784 brutto 3.929 zł netto. Podał, że są z żoną właścicielami zakupionego na kredyt mieszania o pow. 50 m², nieruchomości rolnej 2,30 ha, samochodu Toyota Corolla z 2005 r. wartości 22 000. E S swój dochód określiła na 30123 zł brutto. Wnioskodawcy podkreślali, że ciąży na nich obowiązek spłaty kredytu w wysokości 190.000 zł, którego miesięczna rata wynosi 1000 zł i spłacają pożyczki w zakładach pracy łącznie 1590 zł . Na utrzymaniu mają dwie córki. Miesięczne koszty utrzymania określili na 2000 zł Wnioskodawcy wezwani do przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość dochodów i wydatków nie wywiązali się z tego obowiązku. Oddalając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy wskazał, że wnioskodawcy nie wywiązali się z obowiązku udzielenia informacji nałożonych wezwaniem do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy, a wobec powyższego niemożliwym jest ustalenie czy deklarowana wysokość kosztów utrzymania tj. 2.000 zł stanowi w całości wydatki niezbędne, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, iż za wydatki konieczne uznać należy koszty zakupu mediów, podatki, wydatki na leki to jednak do kategorii tej nie można zaliczyć wydatków na spłatę kredytu. Z zawartych we wniosku o prawo pomocy oświadczeń skarżących wynika, że co miesiąc ponoszą oni wysokie przekraczające kwotę 2.500 zł wydatki na zaspokojenie swoich zobowiązań prywatnoprawnych z tytułu umów kredytowych. Przyznanie pierwszeństwa zobowiązaniom prywatnoprawnym wnioskodawców prowadziłoby do ich nieuzasadnionego uprzywilejowania i przerzucenia całości kosztów toczonego postępowania na Skarb Państwa czyli współobywateli. Z informacji zawartych we wniosku wynika, że skarżący posiadają stałe comiesięczne dochody, umożliwiające pokrycie wydatków związanych z niniejszym postępowaniem. Rozpoznając złożony w dniu 12 listopada 2014 r. ponowny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, postanowieniem z dnia 19 grudnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie skarżący wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i pomocy prawnej bez uszczerbku w jego budżecie domowym i obniżeniu standardu życia. Skarżący wskazał, że podjęta przez Wojewodę [...] decyzja jest wadliwa. Uważa, że skoro Wojewoda – jedna strona sporu ma wszystko za darmo, to dlaczego opłat żąda się od drugiej strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Aktualnie rozpoznawany wniosek jest ponownym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Podkreślić należy, że prawomocnym postanowieniem z dnia 11 lipca 2014 r. referendarz sądowy w rozpoznawanej sprawie odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w przedstawionym przez nich stanie faktycznym uznając, że z informacji zawartych we wniosku wynika, że posiadają oni stałe comiesięczne dochody, umożliwiające pokrycie wydatków związanych z niniejszym postępowaniem. Wskazał także, że nie przedstawienie przez nich żądanych informacji spowodowało, że nie było możliwie przeprowadzenie kompleksowej oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Wobec powyższego rozpoznanie kolejnego wniosku skarżącego musi nastąpić w kontekście art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., dającego prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych p.p.s.a. W tym miejscu wskazać należy, że jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o jego przyznanie, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętych wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 p.p.s.a.). Ponowne odmienne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2008 r., II OZ 654/08; z dnia 31 maja 2005 r., II OZ 408/05). Przedstawiona w obecnym wniosku sytuacja materialna skarżącego nie uległa żadnym istotnym zmianom w stosunku od okoliczności będących przedmiotem rozstrzygnięcia w prawomocnym postanowieniu z dnia 11 lipca 2014 r. W ocenie Sądu Skarżący nie wskazał żadnych nowych okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej i rodzinnej, które pozwoliłyby na przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Przedkładając dokumenty w uzupełnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wykazał, że ponosi koszty utrzymania dwóch gospodarstw domowych, w związku z czym ponosi wydatki na dwa abonamenty radiowo-telewizyjne. Fakt, że od grudnia 2014 r. żona skarżącego spłaca kolejną zaciągniętą w kasie zapomogowo – pożyczkowej pożyczkę nie świadczy o tym, że strona nie jest w stanie w przedmiotowej sprawie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i ma być stosowane do osób, dla których pokrycie kosztów sądowych oznaczać będzie niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Nazywane jest w doktrynie "prawem ubogich". Nie chodzi więc o obniżenie standardu życia, jak podnosi skarżący , ale sytuacje gdy strona płacąc koszty sądowe nie będzie mogła zapłacić za niezbędne do egzystencji potrzeby tj. wyżywienie, czynsz za mieszkanie i podstawowe media leki. Zasadniczo nie stanowią niezbędnych kosztów utrzymania koszty utrzymania samochodu ( w rozpoznawanej sprawie skarżący wykazał nabycie drugiego samochodu Fiata z 1999 r, który także generuje koszty ubezpieczenia i paliwa ), czy koszty utrzymania dwóch mieszkań. Nawet pobieżna analiza przedstawionych operacji na rachunku oszczędnościowym, wskazuje , że skarżący posiada na nim środki finansowe. Okoliczności te, w ocenie Sądu, świadczą o możliwości poniesienia kosztów postępowania, jak i ustanowienia pełnomocnika. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w każdym wypadku poczynić w pierwszej kolejności oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, bowiem tylko takie są chronione przez ustawodawcę. Dopiero gdy poczynione w ten sposób oszczędności nie są wystarczające, uzasadnione jest stwierdzenie, że zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do zmiany oceny sytuacji majątkowej skarżącego. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 165 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. k.p.