III SA/Łd 539/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 04 września 2014r. na posiedzeniu niejawnym w sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych postanawia: odrzucić skargę. U.K. "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej odrzucenie podnosząc, że została ona wniesiona na decyzję, której nie doręczono. Alternatywnie podniósł też, że przyjęcie tezy, wedle której skarga została złożona od decyzji doręczonej spółce w dniu 2 kwietnia 2014r. i przekazanej pełnomocnikowi prowadzi do uznania, że została ona wniesiona po upływie trzydziestodniowego terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego; wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia; gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi; jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona; jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie; jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Z przepisu tego wynika, iż przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność, a więc ustala, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi, jakie zostały wymienione enumeratywnie wymienione w tym przepisie. Odrzucenie skargi jest równoznaczne z odmową merytorycznego jej rozpoznania. W rozpoznawanej sprawie istota problemu dopuszczalności skargi wiąże się z kwestią skutecznego doręczenia przez organ zaskarżonej decyzji oraz zachowaniem przez stronę skarżącą terminu do wniesienia skargi. Skuteczność doręczenia decyzji administracyjnej oceniać należy według przepisów, które regulują postępowanie w sprawach zakończonych tą decyzją. W myśl art. 32 K.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi (art. 40 § 1 K.p.a.). Jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi (art. 40 § 2 zd. 1 K.p.a.). Z art. 40 § 1 i 2 zd. 1 K.p.a. wynika, że w postępowaniu administracyjnym zasadą jest doręczanie pism stronie. Zasada ta doznaje jednak istotnego wyłomu, w sytuacji ustanowienia przez stronę pełnomocnika. Konsekwencją ustanowienia przez stronę pełnomocnika jest ciążący na organie obowiązek dokonywania doręczeń wszelkiej korespondencji temu pełnomocnikowi, a nie bezpośrednio samej stronie. Skutkiem udzielenia pełnomocnictwa jest bowiem wejście umocowanego we wszystkie prawa i obowiązki strony. Pełnomocnik działa za stronę i skutki jego działania odnoszą się wprost do mocodawcy. Ustanowienie pełnomocnika w sprawie ma na celu przede wszystkim ochronę strony przed skutkami nieznajomości prawa. W aspekcie uprawnień strony postępowania prawidłowe doręczenie stanowi konkretyzację prawa do jej czynnego udziału w każdym stadium postępowania (art. 10 § 1 K.p.a.). Należy także zauważyć, że stosownie do art. 33 § 2 K.p.a. pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie, w formie dokumentu elektronicznego lub zgłoszone do protokołu. Natomiast art. 33 § 3 zd. 1 K.p.a. stanowi, że pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Organ natomiast musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w danej, konkretnej sprawie przez złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt (por. postanowienie NSA z dnia 3 października 2013r., II FSK 1813/13). W orzecznictwie sądowym zarysowały się dwa nurty co do skutków doręczenia pism stronie w przypadku, gdy działa ona przez pełnomocnika. Według jednego nurtu obowiązkiem organu w takiej sytuacji jest doręczanie wszystkich pism procesowych ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi, a doręczenie stronie nie ma żadnego znaczenia procesowego, jest bezskuteczne. Ma jedynie charakter informacyjny (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 8 sierpnia 2008r., I SA/Łd 383/08, LEX nr 487185 czy wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 lutego 2013r., I SA/Gl 693/12, LEX nr 1277857, wyrok WSA w Gdańsku z 5 grudnia 2006r., I SA/Gd 210/06 czy wyrok WSA w Białymstoku z dnia 2 lutego 2009r., I SA/Bk 360/08, LEX nr 486318). Według drugiego nurtu doręczenie decyzji stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika może być uznane za skutecznie dokonane, jeżeli nie wywołuje dla strony ujemnych skutków procesowych (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 maja 2005r., I SA/Bd 130/05, POP 2006/1/3; wyrok NSA z 16 grudnia 2010r., II FSK 1490/09; postanowienie NSA z 3 października 2013r., II FSK 1813/13). W przypadku, gdy strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Każde inne doręczenie, o ile powoduje dla strony ujemne skutki procesowe, jest niewłaściwe i nie może być uznane za skuteczne (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008r., I FSK 965/07, LEX nr 494575 czy wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 kwietnia 2012r., I SA/Gd 135/12, LEX nr 1145224). Orzecznictwo sądowe prezentuje też pogląd, wedle którego w przypadku, gdy nie da się wyjaśnić okoliczności związanych z doręczeniem w sposób niebudzący wątpliwości, które to wyjaśnienia zasadniczo wymagają respektowania wymogów formalnych związanych z tą czynnością procesową, bądź też wspomnianych wymogów nie dopełniono, wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być tłumaczone na korzyść strony (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008r., I FSK 965/07, LEX nr 494575 czy wyrok WSA w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2009r., I SA/Po 1511/08, LEX nr 504661). Z akt niniejszej sprawy wynika, że w dniu 24 marca 2014r., a więc na dwa dni przed wydaniem zaskarżonej decyzji, wpłynęło do organu pełnomocnictwo udzielone w dniu 17 marca 2014r. przez skarżącą spółkę doradcy podatkowemu A.W.. W dniu 24 marca 2014r. wpłynęło do organu także pismo pełnomocnika skarżącej spółki z dnia 19 marca 2014r. zawierające zastrzeżenia co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie. Pełnomocnik ten był zatem umocowany do reprezentowania skarżącej spółki w postępowaniu poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji i to jemu decyzja ta powinna zostać doręczona zgodnie z dyspozycją art. 40 § 2 zd. 1 K.p.a. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji znajdującego się w aktach administracyjnych została ona doręczona w dniu 2 kwietnia 2014r. skarżącej spółce, nie zaś jej pełnomocnikowi. Skarżąca spółka nie kwestionuje tego, że w dniu 2 kwietnia 2014r. otrzymała przesyłkę zawierającą zaskarżoną decyzję i zapoznała się z jej treścią. Zaskarżona decyzja zawierała pouczenie o możliwości jej zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w terminie 30 dni od dnia doręczenia, za pośrednictwem Oddziału ZUS w T.. W piśmie z dnia 30 lipca 2014r. skarżąca spółka poinformowała sąd o tym, że doradca podatkowy A.W. jest jej pracownikiem. Skargę opatrzoną datą 8 maja 2014r. w imieniu skarżącej spółki w dniu 15 maja 2014r. wniosła doradca podatkowy A.W.. Organ doręczył przesyłkę zawierającą zaskarżoną decyzję pełnomocnikowi skarżącej spółki dopiero w dniu 20 czerwca 2014r., co wynika z załączonej do pisma organu z dnia 9 lipca 2014r. kserokopii zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 38). Skargę do sądu administracyjnego w myśl art. 53 § 1 p.p.s.a. wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, zgodnie zaś z art. 54 § 1 p.p.s.a. wnosi się ją za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. O zachowaniu określonego w powołanym wyżej art. 53 § 1 p.p.s.a. trzydziestodniowego terminu decyduje więc data nadania skargi do właściwego organu administracji za pośrednictwem którego należy ją wnieść do sądu. W okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy odrębnego rozważenia wymaga ocena skutków doręczenia decyzji spółce. I tak, przyjęcie, że doręczenie zaskarżonej decyzji skarżącej spółce w dniu 2 kwietnia 2014r., dokonane z naruszeniem przez organ art. 40 § 2 zd. 1 K.p.a., nie miało wpływu na spełnienie funkcji gwarancyjnej przepisów o doręczeniach, skoro ponad wszelką wątpliwość skarżąca spółka zapoznała się z jej treścią, a następnie przekazała ją pełnomocnikowi, będącemu zresztą jej pracownikiem, który następnie sporządził i wniósł skargę do sądu, oznacza, że trzydziestodniowy termin do złożenia skargi rozpoczął swój bieg w dniu 3 kwietnia, a zakończył w dniu 2 maja 2014r. (w piątek). Tymczasem przesyłka zawierająca skargę została nadana w urzędzie pocztowym "Skierniewice 1" dopiero w dniu 15 maja 2014r., a więc 13 dni później. Wniesienie skargi po upływie terminu do jej wniesienia skutkuje zatem odrzuceniem skargi stosownie do art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Istotne jest tu i to, że pełnomocnik wnosząc w imieniu skarżącej spółki skargę wraz z nią nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uznanie natomiast, że doręczenie to nie ma żadnego znaczenia procesowego i jest bezskuteczne, a w konsekwencji uznanie, że zaskarżona decyzja nie weszła do obrotu prawnego jako akt administracyjny załatwiający konkretną indywidualną sprawę oznacza, że z doręczeniem tym nie można wiązać żadnych skutków prawnych, jakie ustawodawca wiąże z doręczeniem, w tym z rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia skargi. Skargę wniesioną w dniu 15 maja 2014r. uznać więc należy za przedwczesną, a w konsekwencji tego za niedopuszczalną, co z kolei stanowi podstawę do odrzucenia skargi określoną w art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Skargę tę należało wnieść w trzydziestodniowym terminie liczonym od dnia 21 czerwca 2014r. W dniu 20 czerwca 2014r. organ doręczył bowiem ponownie zaskarżoną decyzję, tym razem w sposób zgodny z art. 40 § 2 zd. 1 K.p.a., bo pełnomocnikowi skarżącej spółki. Kolejna skarga na zaskarżoną decyzję nie została jednak wniesiona w terminie trzydziestu dni od dnia jej doręczenia przez organ w dniu 20 czerwca 2014r. pełnomocnikowi skarżącej spółki. Niezależnie od powyższego należy także podnieść, że zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Z powyższego przepisu wynika, że na pełnomocniku strony skarżącej, wnoszącemu do sądu skargę, ciąży obowiązek dołączenia dokumentu pełnomocnictwa, z którego treści wynikać ma umocowanie do działania w imieniu skarżącej. Przy czym, przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 p.p.s.a.). W myśl art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Jeżeli zatem stroną skarżącą jest osoba prawna lub jednostka organizacyjna mająca zdolność sądową, tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to do pełnomocnictwa należy dołączyć również dokumenty pozwalające na ustalenie, czy osoby udzielające pełnomocnictwa były do tej czynności należycie umocowane. Dokumentem takim może być w szczególności aktualny odpis z KRS. Braki tego rodzaju dokumentów stanowią braki formalne skargi, które podlegają uzupełnieniu w trybie przewidzianym w art. art. 49 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Skutkiem nieuzupełnienia braków formalnych skargi w terminie jest odrzucenie skargi, o czym stanowi art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie zarządzeniem z dnia 18 czerwca 2014r. Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wezwał pełnomocnika strony skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi w terminie siedmiu dni, pod rygorem jej odrzucenia, przez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym oraz dokumentu wykazującego umocowanie do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej (KRS, statut) zgodnie z art. 29 p.p.s.a. Wezwanie do usunięcia wskazanych wyżej braków formalnych doręczono pełnomocnikowi skarżącej spółki w dniu 27 czerwca 2014r. (zwrotne potwierdzenie odbioru wezwania k. 25). Siedmiodniowy termin do wykonania powyższego wezwania rozpoczął zatem swój bieg w dniu 28 czerwca 2014r., a zakończył w dniu 4 lipca 2014r. (w piątek). W odpowiedzi na to wezwanie dopiero w dniu 7 lipca 2014r., a więc trzy dni później, pełnomocnik skarżącej spółki złożyła pełnomocnictwo procesowe oraz informację z Krajowego Rejestru Sądowego (koperta k. 36). Oznacza to, że skarżąca spółka usunęła braki formalne skargi z uchybieniem terminu. Tego rodzaju uchybienie obliguje z kolei sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Reasumując, niezależnie od tego, jak w okolicznościach faktycznych tej sprawy zostałyby ocenione skutki doręczenia decyzji bezpośrednio spółce zamiast pełnomocnikowi, to skarga jest niedopuszczalna także dlatego, że nie usunięto jej braków formalnych w zakreślonym przez sąd terminie. Mając powyższe na uwadze, sąd orzekł jak w postanowieniu. U.K.