III SA/Łd 552/14

Dnia 8 października 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia NSA Janusz Nowacki, , Protokolant specjalista Aneta Brzezińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2014 roku sprawy ze skargi W.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jedn. Dz.U. nr 139 z 2006 r., poz. 993 ze zm.), wymeldował W. S. z miejsca pobytu stałego w K., ul. A. Uzasadniając decyzję organ I instancji wyjaśnił, że W. S. został zameldowany na pobyt stały w przedmiotowym lokalu komunalnym w dniu 28 lipca 2006 r. Lokal przydzielono w dniu 29 czerwca 2006 r. M. S., a uprawnionymi do wspólnego zamieszkiwania z nim byli jego dwaj synowie: D. i W. Z dniem 27 września 2013 r. ww. najemca utracił tytuł prawny do przedmiotowego lokalu, a w dniu 27 stycznia 2014 r. dopełnił obowiązku meldunkowego – wymeldował się z pobytu stałego w K. przy ul. A, podobnie jak jego syn D. – w dniu 14 stycznia 2014 r. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że W. S. nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego w K. przy ul. A. Zarząd Nieruchomości Miejskich w K. występując z wnioskiem o wymeldowanie wyjaśnił, że przedmiotowy lokal został porzucony i zdewastowany przez osoby nielegalnie w nim przebywające, które doprowadziły do pożaru w dniu 28 marca 2013 r. Bezpośrednio po tym zdarzeniu ( 29 marca 2013 r.) lokal został przejęty i zabezpieczony przez Zarząd Nieruchomości Miejskich w K. Wyposażenie lokalu uległo znacznej dewastacji w wyniku pożaru, jak i braku nadzoru ze strony najemcy. Najemca od dłuższego czasu przebywa u swojej matki na wsi. Podczas pobytu w zakładzie karnym W. S. dwukrotnie występował do Zarządu Nieruchomości z prośbą o uzyskanie informacji w sprawie mieszkania. Został poinformowany o porzuceniu lokalu ( wyrwane drzwi wejściowe, dewastacja i pożar) oraz o jego przejęciu przez administrację i terminie wygaśnięcia umowy najmu. W dniu 30 grudnia 2013 r. poinformowano W. S., że umowa najmu przedmiotowego lokalu zawarta z jego ojcem wygasła w dniu 27 września 2013 r.). W. S. uważa, że nie widzi podstaw do wymeldowania go z lokalu, bowiem " nie opuścił go z przyczyn niezależnych". Z krajowego rejestru karnego wynika, iż karę pozbawienia wolności 5 lat i 6 miesięcy odbywał on w okresie od 27 października 2008 r. do 25 marca 2009 r. i aktualnie kontynuuje od 8 grudnia 2009 r. Próba przeprowadzenia kontroli meldunkowej w przedmiotowym lokalu w dniu 3 stycznia 2014 r. dowiodła, że jest on niezamieszkiwany. Jest zamknięty i remontowany. Organ administracji pierwszej instancji ustalił, że strona opuściła lokal z uwagi na czynności organów ścigania w związku z popełnieniem przestępstwa. Została zatem zmuszona do jego opuszczenia w konsekwencji własnych czynów, za które skazano ją prawomocnym wyrokiem sądu. Wydawać by się mogło zatem, iż nie została spełniona niezbędna do wymeldowania przesłanka dobrowolności w podjęciu decyzji o wyprowadzeniu się, jednak wnikliwa analiza materiału dowodowego, w oparciu o zasady logiki i doświadczenia życiowego wyklucza powyższe. Bezkrytyczne podejście do zaistnienia przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu, doprowadziłoby do schematycznego podejścia do sprawy bez uwzględnienia jej realiów, a w konsekwencji do sytuacji utrzymywania fikcji meldunkowej. Natomiast celem postępowania meldunkowego jest zapewnienie zgodności zapisów w ewidencji ludności z rzeczywistym stanem faktycznym. Zdaniem Prezydenta Miasta K., dla oceny charakteru opuszczenia lokalu istotne jest obiektywne stwierdzenie faktycznej możliwości realizacji woli strony przebywania w przedmiotowym lokalu po opuszczeniu zakładu karnego. W. S. był jedynie uprawniony do wspólnego zamieszkiwania z najemcą. Miał świadomość, iż jego ojciec nie zajmuje się w sposób należyty mieszkaniem. Nie zrobił jednak nic wymiernego, co pozwoliłoby na utrzymanie tytułu prawnego do lokalu przez ojca. Lokal po opuszczeniu przez ojca został podpalony. Następnie zabezpieczył go i remontuje Zarząd Nieruchomości Miejskich w K. Jest on przygotowywany do zasiedlenia przez innych najemców. Instytucja zameldowania nie służy zapewnieniu prawa do lokalu. Posiada jedynie charakter ewidencyjny. W przypadku stwierdzenia, że stan uwidoczniony w ewidencji nie odpowiada rzeczywistemu organy administracji mają obowiązek doprowadzić do zgodności prowadzonej ewidencji ze stanem istniejącym. Skoro W. S. w przedmiotowym lokalu na dzień dzisiejszy nie przebywa i nie ma możliwości przebywać po opuszczeniu zakładu karnego, to to dalsze zameldowanie na pobyt stały byłoby równoznaczne z utrzymaniem fikcji meldunkowej. W. S. odwołał się od decyzji organu I instancji, podnosząc, iż nie opuścił lokalu w sposób dobrowolny. Brak zameldowania pozbawi go możliwości wcześniejszego zakończenia kary i bezkolizyjnego powrotu do społeczeństwa. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia powołał się na art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym do wydania decyzji o wymeldowaniu muszą być spełnione łącznie dwie przesłanki: opuszczenie miejsca pobytu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Odnosząc się do zarzutu strony, iż umieszczenie w jednostce penitencjarnej nie może być utożsamiane z dobrowolnym opuszczeniem lokalu stwierdził, że przesłanka dobrowolności opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu nie może podlegać nadinterpretacji. W ocenie organu odwoławczego, co do zasady z brakiem dobrowolności opuszczenia lokalu mamy do czynienia wówczas, gdy było ono wynikiem bezprawnego działania osób trzecich. Chronione są zatem osoby, które zostały zmuszone do opuszczenia lokalu na skutek niezgodnych z prawem działań, czy to współlokatorów, czy też innych osób. Dobrowolność opuszczenia miejsca pobytu stałego nie jest ustawową przesłanką wymeldowania, dlatego też nie w każdym przypadku wykazanie zaistnienia przesłanek wymeldowania będzie wymagało ustalenia, czy opuszczenie miejsca pobytu stałego przez daną osobę nie nastąpiło wbrew jej woli. Wojewoda [...] powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 46/10, w którym wskazano, że jeśli opuszczenie przez daną osobę miejsca pobytu stałego powodowane jest zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa, to przy ustalaniu przesłanek do wymeldowania tej osoby przesłanka dobrowolności nie może być brana pod uwagę, ponieważ oczywiste jest, że te działania organów najczęściej nie są zgodne z wolą osoby, która ma opuścić lokal. W rozpoznawanej sprawie pozostaje bezsporne, że strona nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. A w K., gdyż od dnia 18 stycznia 2008 r. do chwili obecnej odbywa karę pozbawienia wolności. Oczywiście odbywanie kary pozbawienia wolności nie następuje z woli zatrzymanego, nie oznacza to jednak, że osoba taka nie może zostać wymeldowana. Sądy administracyjne wielokrotnie prezentowały stanowisko, iż utrzymywanie zameldowania osób odbywających długotrwałe kary pozbawienia wonności stanowiłoby ewidentną fikcję meldunkową. Dobrowolność opuszczenia lokalu ma bowiem znaczenie jedynie wówczas, gdy dana osoba została zmuszona do opuszczenia lokalu na skutek bezprawnych działań innych osób, ale nie w sytuacji kiedy opuszczenie przez nią lokalu było następstwem zawinionych przez nią działań. W niniejszej sprawie doszło do takiej sytuacji, bowiem strona opuściła lokal na mocy prawomocnego wyroku karnego, czyli w drodze legalnego przymusu. Ponadto w zaistniałych okolicznościach sprawy, to jest utraty tytułu prawnego dotychczasowego najemcy lokalu, przejęcia lokalu przez zarządcę nieruchomości oraz zawarcia umowy z nowymi najemcami, brak jest możliwości powrotu strony, po odbyciu kary, do spornego lokalu i ponownego zamieszkania w nim. Wobec powyższego dalsze zameldowanie W. S. pod dotychczasowym adresem byłoby pozbawione racjonalnego uzasadnienia i sprzeczne z prawem. W. S. wniósł skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, podnosząc brak podstaw do wymeldowania. Wyjaśnił, że nie opuścił przedmiotowego lokalu dobrowolnie, ma zamiar powrócić do niego, a także deklarował chęć wyremontowania lokalu po opuszczeniu zakładu karnego. Zdaniem strony organy administracji pozbawiły go możliwości bezterminowego zwolnienia, gdyż warunkiem takiego zwolnienia jest posiadanie zameldowania. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270- ze zm.- dalej p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.- dalej ustawy). Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Z kolei w myśl ust. 2 powołanego przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W tym miejscu należy podkreślić, iż zameldowanie i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Jak stanowi przepis art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu tego przepisu winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu (z przeniesieniem do tego lokalu) centrum życiowego danej osoby. Zatem miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 maja 2005r., sygn. akt IV SA/Wa 600/05; Lex nr 192912). W ocenie Sądu wymaganą przepisem art. 15 ust. 2 ustawy przesłankę wymeldowania stanowi zatem ustanie pobytu. Odbywanie kary wieloletniego pozbawienia wolności, co do zasady, wiąże się z opuszczeniem miejsca pobytu stałego i potwierdza zaistnienie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy. W tej sytuacji brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu stałego nie oznacza przeszkody do wymeldowania. Opuszczenie lokalu jest bowiem zdarzeniem spowodowanym i zawinionym przez osobę pozbawioną wolności ( v. wyrok NSA z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 394/13 oraz wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2407/11 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Sąd rozpoznający niniejszą skargę uznał za prawidłowe stanowisko Wojewody [...], iż spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy uzasadniające wymeldowanie skarżącego. Od ponad 5 lat nie przebywa on w przedmiotowym lokalu. Lokal ten opuścił w związku z osadzeniem w zakładzie karnym na podstawie prawomocnego wyroku sądu. Utrzymywanie zameldowania osoby odbywającej długotrwałą karę pozbawienia wolności stanowiłoby potwierdzenie fikcji meldunkowej. Ponadto, jak trafnie wskazały organy obu instancji, skarżący nie był w stanie zrealizować deklarowanej woli przebywania w lokalu po opuszczeniu zakładu karnego. Nie był on nigdy najemcą przedmiotowego lokalu. Zamieszkiwał w nim z ojcem, będącym stroną umowy najmu mieszkania. Ojciec skarżącego porzucił lokal, a także wygasła umowa najmu, którą zawarł z zarządem nieruchomości miejskich. Mieszkanie zostało opuszczone, zdewastowane, a następnie spalone. Skarżący w pismach kierowanych do zarządcy nieruchomości informował o chęci przejęcia lokalu. Jednakże jego deklaracje o zamiarze przejęcia i wyremontowania, porzuconego przez ojca mieszkania, nie znalazły potwierdzenia w jakichkolwiek faktycznych działaniach ( np. przekazanie zarządcy środków finansowych na opłacenie opłat czynszowych i kosztów remontu zdewastowanego lokalu). Zdaniem Sądu bezzasadny jest zarzut skarżącego, iż organy administracji orzekające w sprawie pozbawiły go możliwości wcześniejszego zakończenia odbywania kary i bezkolizyjnego powrotu do społeczeństwa. Wyjaśnić należy, że obowiązkiem organów administracji wydających decyzje w przedmiocie wymeldowania jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Ewidencja ta służy zbieraniu i aktualizacji danych dotyczących miejsca zamieszkania i pobytu osób, to jest rejestracji stanu faktycznego. Celem działania tych organów nie jest i nie może być prowadzenie czynności w zakresie opieki nad osobami opuszczającymi zakłady karne. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. m.m.