III SA/Łd 579/22
WyrokWSA w Łodzi2022-11-03
Skład orzekający: Janusz Nowacki, Małgorzata Kowalska, Anna Dębowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ drugiej instancji prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i nałożył nową karę pieniężną, uwzględniając orzecznictwo NSA dotyczące sumowania kar za naruszenia czasu pracy kierowców?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ drugiej instancji, mimo prawidłowego dostrzeżenia problemu sumowania kar za naruszenia czasu pracy kierowców, nieprawidłowo wyliczył wysokość kary za jedno z naruszeń, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd podkreślił, że niedopuszczalne jest sumowanie kar za to samo naruszenie, a przekroczenie progów powinno skutkować uruchomieniem wyższej sankcji, a nie sumowaniem kar. Ponadto, sąd odrzucił zarzuty skarżącego dotyczące niejasności decyzji oraz możliwości zastosowania pouczenia zamiast kary, wskazując na odrębną regulację w ustawie o transporcie drogowym.Stan faktyczny
Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD) uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (WITD) o nałożeniu kary pieniężnej na P.M. i nałożył nową karę w niższej wysokości. Skarżący zakwestionował decyzję GITD, zarzucając niejasność i błędne niezastosowanie przepisów o pouczeniu. Kontrola drogowa wykazała naruszenia przepisów dotyczących czasu pracy kierowców oraz posługiwania się kartą innego kierowcy. Sąd administracyjny uchylił decyzję GITD, uznając, że organ nieprawidłowo wyliczył wysokość kary za jedno z naruszeń, mimo że prawidłowo dostrzegł problem sumowania kar.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 czerwca 2022 r. i zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego P. M. kwotę 180 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Kowalska Asesor WSA Anna Dębowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 listopada 2022 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 30 czerwca 2022 r. nr BP.501.251.2022.0993.GR4240428 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego P. M. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.l.
Decyzją z 30 czerwca 2022 r., nr BP.501.251.2022.0993.GR4240428, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., art. 4 pkt 22 lit. b, art. 92a ust. 1, 3, 7, art. 92b, art. 92c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 919), powoływanej dalej jako "u.t.d.", Ip. 5.2, Ip. 5.7, lp. 5.11, lp. 6.3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, art. 6, 7, 8 ust. 1-3 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. UE L 102 z 11 kwietnia 2006 r., s. 1), powoływanego dalej jako "rozporządzenie nr 561/2006", art. 27 ust. 1-2, art. 34 ust. 1-4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. U. UE L 60 z 28 lutego 2014 r., s. 1 ze zm.), powoływanego dalej jako "rozporządzenie nr 165/2014", art. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1054 z dnia 15 lipca 2020 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 w odniesieniu do minimalnych wymogów dotyczących maksymalnego dziennego i tygodniowego czasu prowadzenia pojazdu, minimalnych przerw oraz dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 165/2014 w odniesieniu do określania położenia za pomocą tachografów (Dz. U. UE L 249 z dnia 31 lipca 2020 r., s. 1), Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił w całości decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 5 stycznia 2022 r. nr WITD.DI.0152.IV0197/8/22 o nałożeniu na P.M. kary pieniężnej w wysokości 5 300 zł i nałożył na P.M. karę pieniężną w wysokości 4 500 zł.
W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że decyzją z "5 stycznia 2021 r.".[...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na P.M. karę pieniężną w wysokości 5 300 zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło: przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone, skrócenie wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego – zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej, przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy, posługiwanie się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własną kartą. Powyższe naruszenia zostały stwierdzone przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego podczas kontroli drogowej zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki Scania o nr rej. [...] oraz naczepy marki Schmitz o nr rej. [...] , przeprowadzonej 8 listopada 2021 r., na autostradzie A2 [...]. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 tony. Kontrolowanym zespołem pojazdów kierowca S.G. wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy z Polski do Niemiec w imieniu przedsiębiorcy P.M. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: M. Podczas kontroli kierowca okazał wypis z licencji nr [...] dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy udzielonej przedsiębiorcy. Przebieg kontroli został opisany w protokole kontroli z 8 listopada 2021 r.
W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący zakwestionował sumowanie kar cząstkowych za naruszenia czasu pracy określone w lp. 5 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Organ drugiej instancji odnośnie naruszenia lp. 5.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym stwierdził, że zostało udowodnione na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci danych cyfrowych pobranych z tachografu i kart kierowców, protokołu przesłuchania świadka oraz protokołu kontroli, że 2 listopada 2021 r. kierowca S.G. prowadził pojazd od godziny 11:20 do godziny 23:28 przez 10 godzin i 48 minut. Kierowca przekroczył maksymalny dzienny czas prowadzenia pojazdu o 48 minut w stosunku do normy dziesięciogodzinnej. Podczas kontroli kierowca nie okazał dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Kara za naruszenie wynosi 100 zł. Kierowca S.G. prowadził pojazd od godziny 08:35 3 listopada 2021 r. do godziny 00:19 4 listopada 2021 r. przez 11 godzin i 38 minut. Kierowca przekroczył maksymalny dzienny czas prowadzenia pojazdu o 1 godzinę i 38 minut w stosunku do normy dziesięciogodzinnej. Podczas kontroli kierowca nie okazał dokumentu uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Kara za naruszenie wynosi 200 złotych. Decyzją z 5 stycznia 2022 r. organ pierwszej instancji nałożył na skarżącego karę w wysokości 400 zł za naruszenie polegające na przekroczeniu dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone. Organ pierwszej instancji nakładając kary za przekroczeniu dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone dokonał sumowania kar za naruszenia cząstkowe, które to sumowanie nie uwzględnia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 marca 2022 r. o sygn. akt II GSK 819/21, w którym sąd zakwestionował sumowanie kar za naruszenia czasu pracy. Organ drugiej instancji wyjaśnił, że z tego względu uchylił karę pieniężną w wysokości 400 zł nałożoną skarżącego za naruszenie polegające na przekroczeniu dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone i nakłada karę pieniężną w wysokości 300 zł za naruszenie polegające na przekroczeniu dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone.
Odnośnie naruszenia lp. 5.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym organ drugiej instancji podniósł, że zostało udowodnione na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci danych cyfrowych pobranych z tachografu i kart kierowców, protokołu przesłuchania świadka oraz protokołu kontroli, że 3 listopada 2021 r. kierowca S.G. o godzinie 08:35 rozpoczął nowy dwudziestoczterogodzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego powinien odebrać minimum dziewięć godzin nieprzerwanego odpoczynku. Kierowca odebrał jedynie 8 godzin i 16 minut nieprzerwanego odpoczynku 4 listopada 2021 r. w okresie od godz. 00:19 do godziny 08:35 Oznacza to, że kierowca skrócił dzienny czas odpoczynku o 44 minuty. Podczas kontroli nie okazano dokumentu uzasadniającego odstępstwo od przestrzegania przepisów dotyczących maksymalnych okresów prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Kara za naruszenie wynosi 150 zł.
Odnośnie naruszenia lp. 5.11 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym organ drugiej instancji stwierdził, że zostało udowodnione na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w postaci danych cyfrowych pobranych z tachografu i kart kierowców, protokołu przesłuchania świadka oraz protokołu kontroli, że kierowca S.G. 2 listopada 2021 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 2 godziny. Kierowca prowadził pojazd przez 6 godzin i 30 minut od godziny 11:28 do godziny 18:23. Podczas kontroli nie okazano dokumentu, który by uzasadniał przekroczenia dopuszczalnego czasu prowadzenia pojazdu i tym samym stanowił powód do nie przestrzegania norm prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Kierowca w okresie tym nie odebrał przerwy minimum 15 minutowej. Kara za powyższe wynosi 700 zł. 3 listopada 2021 r. kierowca przekroczy maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 1 godzinę i 34 minuty. Kierowca prowadził pojazd przez 6 godzin i 4 minuty od godziny 17:59 3 listopada 2021 r. do godziny 00:19 4 listopada 2021 r. Podczas kontroli nie okazano dokumentu, który by uzasadniał przekroczenia dopuszczalnego czasu prowadzenia pojazdu i tym samym stanowił powód do nie przestrzegania norm prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Kierowca we wskazanym okresie nie odebrał przerwy minimum 15 minutowej. Kara za powyższe wynosi 350 zł. Organ pierwszej instancji nakładając na skarżącego karę za przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy dokonał sumowania kar za naruszenia cząstkowe, które to sumowanie nie uwzględnia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 marca 2022 r., sygn. akt II GSK 819/21, w którym sąd zakwestionował sumowanie kar za naruszenia czasu pracy. Organ drugiej instancji wyjaśnił, że z tego względu uchylił karę pieniężną w wysokości 1 750 zł nałożoną na skarżącego przez organ pierwszej instancji za naruszenie polegające na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy i nałożył karę pieniężną w wysokości 1 050 zł za naruszenie polegające na przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy.
Organ drugiej instancji nakładając na skarżącego karę pieniężną w wysokości 3 000 zł za naruszenie lp. 6.3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym polegające na posługiwaniu się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie była jego własną kartą stwierdził, że 2, 3, 7 i 8 listopada 2021 r. skarżący wykonywał przewozy drogowe w trakcie, których kierowca posługiwał się (rejestrował) kartą kierowcy innego kierowcy. Powyższe naruszenie został stwierdzone przez inspektorów Inspekcji Transportu Drogowego 8 listopada 2021 r. podczas kontroli drogowej zespołu pojazdów składającego się z ciągnika samochodowego marki Scania o nr rej. [...] oraz naczepy marki Schmitz o nr rej.[...]. Kontrolowanym zespołem pojazdów kierowca S.G. wykonywał międzynarodowy transport drogowy rzeczy w imieniu skarżącego. Po zatrzymaniu pojazdu do kontroli zostały pobrane dane cyfrowe z karty kierowcy i tachografu zainstalowanego w pojeździe marki Scania o nr rej.[...]. Analiza danych wykazała, że w momencie zatrzymania pojazdu do kontroli w tachografie zalogowana była karta kierowcy R.G., pomimo że tego kierowcy nie było kabinie pojazdu, a kontrolowanym pojazdem kierował S.G. Kontrolujący przesłuchali kierowcę w charakterze świadka po wcześniejszym pouczeniu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Świadek S.G. zeznał, że 2, 3, 7 i 8 listopada 2021 r. wykonując przewozy pojazdem marki Scania o nr rej. [...] w imieniu przedsiębiorcy M. posługiwał się kartą kierowcy należącą do brata R.G. Stan faktyczny polegający na posługiwaniu się przez kierowcę kartą innego kierowcy kontrolujący zakwalifikowali jako naruszenie określone w lp. 6.3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Po przeprowadzeniu postępowania decyzją z 5 stycznia 2021 r. organ pierwszej instancji nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 3 000 złotych za posługiwanie się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własną kartą. Organ drugiej instancji podkreślił, że z dokumentów przewozowych okazanych w trakcie kontroli wynika, że skarżący był podmiotem wykonującym przewóz pojazdem marki Scania o nr rej. [...] w okresie objętym kontrolą. Kierowca S.G. był jedynie pracownikiem przedsiębiorcy wykonującym w zastępstwie i na rachunek przedsiębiorcy przewóz drogowy. Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 12 000 złotych za każde naruszenie. Konsekwencją powyższego przepisu jest ponoszenie odpowiedzialności przez przedsiębiorcę za naruszenia popełnione przez kierowcę wykonującego w jego imieniu przewozy drogowe. Odpowiedzialność przedsiębiorcy jest odpowiedzialnością obiektywna i powstaje w wyniku ziszczenia się zdarzenia. Tym samym przedsiębiorca nie może się od niej uwolnić poprzez twierdzenie, że to kierowca samowolnie bez zgody przedsiębiorcy dopuścił się ujawnionych naruszeń.
Organ drugiej instancji stwierdził, że nie znalazł podstaw do zastosowania art. 92b u.t.d. Skarżący nie wykazał, aby organizacja i wykonywanie przewozów drogowych odbywała się w sposób wykluczający naruszenie przepisów z zakresu norm czasu pracy. Przedsiębiorca nie przedstawił w postępowaniu dokumentów takich jak zlecenia przewozowe, listy przewozowe, itp. z których wynikałoby jednoznacznie, że podejmował się wykonywania takich zadań przewozowych, których realizacja nie pociągała za sobą naruszenia przez kierowcę przepisów rozporządzenia nr 561/2006. W ramach przesłanek określonych w art. 92b u.t.d. mieści się również organizacja pracy, czyli m.in. wyznaczanie kierującym takiej ilości przewozów oraz ilości załadunków i rozładunków by mogli oni odbierać prawidłowe odpoczynki, przerwy, aby nie przekraczać czasu jazdy. Gdyby przewóz był zorganizowany w sposób prawidłowy, a jednocześnie przedsiębiorca kontrolował pracę zatrudnionych kierowców pod względem przestrzegania norm czasu pracy, kierowca S.G. nie naruszyłby norm czasu pracy. Organ drugiej instancji wskazał także, że art. 92c u.t.d. nie ma zastosowania do błędnych zachowań kierowcy. W przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, niezależnie od tego czy są nimi osoby fizyczne, osoby prawne lub jednostki organizacyjne, którym prawo przypisuje podmiotowość prawną, działanie osób przy pomocy których podmioty te prowadzą działalność gospodarczą (czyli w tym wypadku kierowców) jest działaniem tychże podmiotów. Jeżeli zatem kierowca w ramach swoich obowiązków pracowniczych lub umownych dopuścił się naruszeń przepisów prawa, to podmiot będący dla tego kierowcy pracodawcą bądź zleceniobiorcą, ponosi odpowiedzialność administracyjną zgodnie z przepisami załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Okoliczności, które mogą spowodować zwolnienie się z wyżej opisanej odpowiedzialności muszą mieć charakter czysto zewnętrzny, wyodrębniony od działania przedsiębiorcy. Brak wpływu zachodziłby zatem, jeżeli przekroczenie okresów jazdy, skracanie okresów odpoczynku itp. byłoby związane z okolicznościami mającymi charakter siły wyższej bądź zdarzeniami o charakterze nagłym nietypowymi z punktu widzenia zdarzeń zwykle zachodzących na drodze.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję P.M. wniósł o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie od Głównego Inspektora Transportu Drogowego zwrotu kosztów opłaty sądowej.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
1. przepisów proceduralnych, tj. art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez całkowicie niejasne sformułowanie treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, zarówno jego sentencji, jak i uzasadnienia, przejawiające się uchyleniem nieznanej mu decyzji, co powoduje całkowitą niepewność w zakresie jego obecnej sytuacji prawnej;
2. przepisów proceduralnych, tj. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie możliwości zastosowania przepisu dającego organom administracji możliwość odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu zgodnie z normą zapisaną w art. 189f § 1 k.p.a., jak również towarzyszące mu naruszenie normy proceduralnej, tj. art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną jej wykładnię przejawiającą się uznaniem, że na gruncie niniejszego postępowania nie mogą znaleźć zastosowania normy działu IVa analizowanego tu aktu prawnego.
W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że zaskarżona decyzja jest całkowicie niejasna. 8 listopada 2021 r. dokonano kontroli S.G. prowadzącego pojazd oznaczony znakami rejestracyjnymi :[...]. Skutkiem owej kontroli była decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 5 stycznia 2022 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 5 300 zł. Organ drugiej instancji wypowiedział się natomiast w zakresie decyzji z "5 stycznia 2021 r.". Skarżący nie wie więc, czy decyzja z 5 stycznia 2022 r. pozostaje jeszcze w obrocie prawnym. Data decyzji jest w ocenie skarżącego jednym z elementów konstytuujących indywidualny akt władczy. Tym samym nie powinny w tym zakresie wystąpić żadne niejasności. Obecnie nie można bowiem znaleźć jasnej odpowiedzi na pytanie jaką decyzję, tzn. w jakim dniu wydaną, organ drugiej instancji uchylił. Wobec skarżącego nie wydano bowiem żadnej decyzji z "5 stycznia 2021 r.". Zaskarżona decyzja zasługuje wyłącznie na uchylenie, jako wydane z naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Jej treść nie pozwala na ustalenie obecnej sytuacji prawnej skarżącego. Organy winny rozważyć możliwość zastosowania wobec skarżącego pouczenia, o którym mowa w art. 189f §1 k.p.a. Tego jednak nie uczyniły, naruszając zasady ogólne postępowania administracyjnego i błędnie stosując art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a. Postępowanie przeprowadzone zostało w sposób niepełny i niewyczerpujący.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona aczkolwiek nie z powodu podniesionych w niej zarzutów.
Na wstępie wyjaśnić jednak należy, że niniejszą sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 2095), zwanej dalej "ustawą o COVID-19". Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Na tle powołanego przepisu w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie, m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o COVID-19 jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19. Z perspektywy zachowania prawa do rzetelnego procesu sądowego najistotniejsze jest zachowanie prawa przedstawienia przez stronę swojego stanowiska w sprawie (gwarancja prawa do obrony). Dopuszczalne przepisami szczególnymi odstępstwo od posiedzenia jawnego sądu administracyjnego na rzecz formy niejawnej winno bowiem następować z zachowaniem wymogów rzetelnego procesu sądowego (por. uchwałę NSA z 30 listopada 2020 r., II OPS 6/19).
W okolicznościach niniejszej sprawy należy stwierdzić wypełnienie się warunków określonych w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy o COVID-19. Rozpoznanie niniejszej sprawy jest konieczne. Jednakże rozprawy tej, wymaganej przez ustawę, nie można było przeprowadzić na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W wykonaniu zarządzenia z 31 sierpnia 2022 r. o rozprawie zdalnej poinformowano skarżącego o tym, że sąd przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Zwrócono się także do skarżącego o udzielenie informacji, czy posiada możliwości techniczne uczestnictwa w rozprawie zdalnej przy użyciu informatycznej aplikacji informując, że uczestnictwo w rozprawie zdalnej wymaga wskazania sądowi w terminie 7 dni adresu elektronicznego na platformie ePUAP zgodnie z art. 74a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.".
W związku z brakiem oświadczenia skarżącego co do możliwości technicznych uczestniczenia w rozprawie zdalnej zarządzeniem z 4 października 2022 r. sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w trybie wskazanego przepisu, o czym skarżący i organ administracji zostali zawiadomieni.
Nie ulega zatem wątpliwości, że wymagany przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego standard ochrony praw stron w niniejszej sprawie został zachowany, skoro wskazanym zarządzeniem strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i miały możliwość zajęcia stanowiska w sprawie, względnie uzupełnienia dotychczasowej argumentacji. Z możliwości tej strony nie skorzystały.
Stosownie natomiast do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Z przepisów tych wynika, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, zgodnie z 134 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów wykazała, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi.
W myśl art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12 000 zł za każde naruszenie. Zgodnie z art. 92a ust. 3 u.t.d. suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12 000 złotych. W art. 92a ust. 1 i 3 u.t.d. ustalono odpowiedzialność podmiotu wykonującego przewóz drogowy za naruszenie przepisów określających warunki i obowiązki tego przewozu, określając jednocześnie granice wysokości kary za naruszenia w tym zakresie stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej. Odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 1 u.t.d. ma charakter obiektywny, jest niezależna od winy podmiotu wykonującego transport drogowy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Kara ta nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., jest przymuszenie podmiotu wykonującego przewóz drogowy do respektowania wynikających z przepisów prawa nakazów i zakazów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewniania wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 7 u.t.d.). Określone w tym załączniku kary pieniężne zostały ustalone w sposób sztywny, co powoduje, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów.
Decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ co do zasady zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej i nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 1 i 3 u.t.d. oraz załącznika nr 3 do niej. Odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz z odpowiedzialności możliwe jest bowiem jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92b i art. 92c u.t.d.
Na podstawie art. 4 pkt 22 u.t.d. przyjąć należy, że odpowiedzialność z art. 92a ust. 1 u.t.d. dotyczy naruszenia obowiązków lub warunków wynikających zarówno z ustawy, jak i podanych w tym przepisie aktów, w tym m.in. z przepisów rozporządzenia nr 561/2006 i rozporządzenia nr 165/2014
Postępowanie w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności i nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92a u.t.d. jest postępowaniem administracyjnym, do którego zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 93 ust. 7 u.t.d. w postępowaniu tym nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.
Przedstawione regulacje prawne wyznaczają granice materialne i formalne sprawy indywidualnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a., rozstrzyganej przez właściwy organ administracji publicznej w formie decyzji administracyjnej. Oznacza to, że organy rozstrzygające tę sprawę muszą przestrzegać określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego standardów ustalania stanu faktycznego.
Powinnością organu administracji publicznej rozstrzygającego władczo o prawach i obowiązkach jednostki jest zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, przy czym czynności te muszą mieć charakter wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.). Nakaz ten posiada rangę zasady postępowania administracyjnego (zasada zupełności postępowania dowodowego) i stanowi logiczną konsekwencję unormowanej w art. 7 k.p.a. zasady prawdy obiektywnej (materialnej). Materiał dowodowy sprawy stanowi nieodłączny element procesu administracyjnego, powstaje w wyniku czynności dowodowych i jest utrwalany celem poddania go wszechstronnej analizie i ocenie. Organ może uznać daną okoliczność za udowodnioną tylko w oparciu o ocenę dokonaną na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Co więcej, w proces ustalania rzeczywistego stanu faktycznego angażowana jest zawsze strona postępowania. W myśl bowiem art. 81 k.p.a., okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.
Oczywiście, o ile zakres obowiązków organu związanych z realizacją powyższych reguł unormowany jest przepisami proceduralnymi, o tyle zakres okoliczności faktycznych podlegających ustaleniu i ocenie zależeć będzie zawsze od indywidualnej sprawy rozstrzyganej w postępowaniu. Nie ulega wątpliwości, że zakres okoliczności faktycznych niezbędnych do rozpatrzenia sprawy indywidualnej, a tym samym do wydania decyzji administracyjnej, określają zasadniczo przepisy prawa materialnego. To one bowiem określają przesłanki przyznania jednostce uprawnienia bądź nałożenia obowiązku. Organ administrujący musi więc dokonać zawsze prawidłowej subsumcji przepisów prawa materialnego nie tylko na potrzeby rozstrzygnięcia sprawy, ale także dla prawidłowego zakreślenia okoliczności istotnych dla sprawy, podlegających ustaleniu w toku postępowania dowodowego. Przyjęcie więc, że organ wyczerpująco zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy możliwe jest tylko pod warunkiem, że w postępowaniu zostały zebrane i rozważone dowody dotyczące okoliczności przewidzianych we wszystkich przepisach prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie.
Ujawnione w toku kontroli drogowej przeprowadzonej 8 listopada 2021 r. naruszenia miały niewątpliwie miejsce już pod rządami znowelizowanej w tym zakresie ustawy o transporcie drogowym, która stanowiła podstawę prawną wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej za stwierdzone naruszenia. Skarżący nie kwestionował i nie podważał ustaleń organów co do stwierdzony naruszeń oraz kary pieniężnej w wysokości 3 000 zł nałożonej za naruszenie polegające na posługiwaniu się przez kierowcę kartą kierowcy, która nie jest jego własną kartą (I.p.6.3.3. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym). Stan faktyczny ustalony przez organy administracji w zakresie stwierdzonych podczas kontroli drogowej naruszeń nie jest sporny i nie budzi wątpliwości. Kara pieniężna za naruszenie polegające na posługiwaniu się przez kierowcę S.G. kartą kierowcy, która nie jest jego własnością, gdyż jest własnością R.G., jest zgodna z I.p.6.3.3. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący zakwestionował wyłącznie błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego – Ip.5.11 i Ip.5.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym poprzez bezpodstawne sumowanie kar. W skardze natomiast zarzucił, że decyzja organu drugiej instancji jest niejasna, gdyż odnosi się do decyzji z "5 stycznia 2021 r.", podczas gdy decyzja organu pierwszej instancji została wydana 5 stycznia 2022 r. i brak rozważenia przez organy możliwości zastosowania wobec skarżącego pouczenia, o którym mowa w art. 189f § 1 k.p.a. zamiast kary.
Wobec tego wskazać należy, że na mocy ustawy z 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1481), która weszła w życie 3 września 2018 r., uległa zmianie treść załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym , m. in. w zakresie dotyczącym kar pieniężnych dotyczących naruszenia czasu pracy kierowców zastosowanych przez organy przy wymierzaniu kary pieniężnej w rozpoznawanej sprawie, określonych w Ip. 5.2 i Ip. 5.11.
Wskazana nowelizacja ustawy o transporcie drogowym w załączniku nr 3 zmodyfikowała sposób opisu poszczególnych naruszeń i wysokość kar za poszczególne naruszenia, a ponadto wysokość kar powiązano bezpośrednio (w większości przypadków) z wagą danego naruszenia. Jak już wcześniej podniesiono, treść załącznika nr 3 do u.t.d., w brzmieniu obowiązującym od 3 września 2018 r., jest odmienna od poprzednio obowiązującego uregulowania. Zdaniem sądu, wykładnia omawianej regulacji sprzed nowelizacji, wedle której dopuszczalne jest sumowanie kar za poszczególne naruszenia jest obecnie nieprawidłowa. Ustawodawca konstruując w znowelizowanej ustawie przepisy I.p.5.2.1 – I.p.5.2.3 oraz I.p.5.11.1-5.11.3 użył zwrotów "o czas do mniej", "o czas od", "za każdą rozpoczętą godzinę od", "za każde rozpoczęte" dla określenia norm czasowych naruszeń, od których uzależnił wysokość kary. W tym kontekście zwroty "powyżej", "od", "za każdą rozpoczętą" zostały użyte na określenie zdarzeń, które trwają od ich zaistnienia (por. np. wyrok NSA z 26 listopada 2021 r., II GSK 1738/21). W załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym w opisie poszczególnych naruszeń dotyczących czasu pracy kierowców, określonych w Ip.5.2 i I.p.5.11, którym przyporządkowano kary w określonych wysokościach nie ma zwrotu nawiązującego do następującego po sobie sumowania kar z poszczególnych punktów 1, 2 i 3. Ustawodawca posłużył się zwrotami "o czas do", "o czas od", "za każdą rozpoczętą", "za każde rozpoczęte" zamiast zwrotami "za każde następne rozpoczęte", "za każdą następną rozpoczętą".
Poszczególne punkty stanowią samodzielną i wyłączną podstawę do wymierzenia kary pieniężnej w każdym przypadku oddzielnie. Brzmienie aktualnie obowiązującego załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym nie pozwala zatem na przyjęcie, że przewidziane w nim kary za to samo naruszenie przepisów podlegają łączeniu. Tym samym sąd podziela utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, że niedopuszczalna jest praktyka sumowania kar w stosunku do jednego naruszenia przepisów transportu drogowego. Przekroczenie progów przewidzianych dla poszczególnych naruszeń powoduje uruchomienie kolejnej, wyższej sankcji, a nie sumowanie sankcji od najniższej do najwyższej. W przypadku sumowania kar, o których mowa, dochodzi do nieuprawnionego, kilkukrotnego sankcjonowania jednego naruszenia przepisów, a takie działanie należy ocenić jako nieproporcjonalne i automatyczne, a tym samym niezgodne z pkt 26 wprowadzenia do rozporządzenia nr 561/2006, nakazującego, aby kary stosowane przez państwa członkowskie w przypadku naruszeń jego przepisów były skuteczne, proporcjonalne, odstraszające i niedyskryminujące. Sumowania tego nie można tłumaczyć koniecznością zapewnienie skuteczności i proporcjonalności kar, w celu osiągnięcia odstraszającego ich celu, zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z rozporządzenia nr 561/2006, gdyż państwa członkowskie mogą osiągnąć ten cel poprzez odpowiednie (progresywne) określenie stawek kar, za poszczególne okresy naruszeń (por. wyroki WSA w Olsztynie z 23 stycznia 2020 r., II SA/Ol 1106/19; WSA w Rzeszowie z 19 lutego 2020 r., II SA/Rz 1386/19; WSA w Opolu z 3 września 2020 r., II SA/Op 170/20; WSA w Łodzi z 25 września 2020 r., III SA/Łd 227/20; z 11 listopada 2020 r., III SA/Łd 154/20; z 22 lutego 2022 r., III SA/Łd 778/21; wyroki NSA: z 23 września 2021 r., II GSK 604/21; z 24 listopada 2021 r., II GSK 1753/21; z 26 listopada 2021 r., II GSK 1738/21 i II GSK 1863/21; z 1 marca 2022 r., II GSK 819/21).
Powyższe ma wpływ na wymiar kary i stanowiło wyłączną przyczynę uchylenia zaskarżonej decyzji.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ drugiej instancji zasadnie dostrzegł, że organ pierwszej instancji błędnie dokonał sumowania nałożonych na skarżącego kar pieniężnych za przekroczenie dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej 10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone (I.p.5.2.1-I.p.5.2.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym) oraz za przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy (I.p.5.11.1-I.p.11.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym). Organ drugiej instancji prawidłowo nałożył na skarżącego kary pieniężne za naruszenia określone w I.p.5.2.1 i I.p.5.2.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym łącznie w wysokości 300 zł w miejsce kar nałożonych przez organ pierwszej instancji w łącznej wysokości 400 zł. Organ drugiej instancji zasadnie bowiem nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 200 zł na podstawie I.p.5.2.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym za przekroczenie przez kierowcę S.G. maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu o 1 godzinę i 38 minut w stosunku do normy dziesięciogodzinnej w okresie od 08:35 3 listopada 2021 r. do 00:19 4 listopada 2021 r. w miejsce nałożonej przez organ pierwszej instancji na podstawie I.p.5.2.1 i I.p.5.2.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym kary pieniężnej w wysokości 300 zł. Organ drugiej instancji prawidłowo też wymierzył skarżącemu karę pieniężną za przekroczenie przez kierowcę S.G. 3 listopada 2021 r. maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o 1 godzinę i 34 minuty na podstawie I.p.5.11.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym w wysokości 350 zł w miejsce nałożonej przez organ pierwszej instancji na podstawie I.p.5.11.1 – I.p.11.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym kary pieniężnej w wysokości 700 zł. W myśl I.p.5.11.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym w wysokości 350 zł wysokość kary pieniężnej za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy za każde rozpoczęte 30 minut od 1 godziny i 30 minut wynosi 350 zł.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika jednakże w wystarczających stopniu, dlaczego za przekroczenie przez kierowcę S.G. 2 listopada 2021 r. maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy o 2 godziny nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 700 zł w miejsce nałożonej przez organ pierwszej instancji kary pieniężnej w wysokości 1 050 zł. Organ drugiej instancji nie wyjaśnił, w jaki sposób wyliczył wysokość kary za to naruszenie na 700 zł. W tej sytuacji można jedynie wysnuć przypuszczenie, że organ drugiej instancji prawdopodobnie dwukrotnie nałożył na skarżącego karę pieniężną określoną w I.p.5.11.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, czyli dwukrotność 350 zł. Jeżeli jednak organ drugiej instancji dwukrotnie nałożył na skarżącego karę pieniężną za to samo naruszenie, to stanowisko to należy uznać za nieprawidłowe z przedstawionych już wyżej względów.
W tym stanie rzeczy uznać należy, że organ drugiej instancji wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., a w konsekwencji tego przepisy prawa materialnego nakładając na skarżącego karę pieniężną, a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów konieczne stało się wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni powyższe rozważania.
Za niezasadne sąd natomiast uznał zarzuty skargi odnoszące się do błędnego wskazania w komparycji zaskarżonej decyzji i jej uzasadnieniu, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana "5 stycznia 2021 r.". Zdaniem sądu jest to oczywista omyłka, która może zostać sprostowana przez organ administracji w trybie określonym w art. 113 § 1 k.p.a. Nie budzi bowiem wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie decyzja organu pierwszej instancji, od której skarżący wniósł odwołanie do Głównego Inspektora Transportu Drogowego to decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 5 stycznia 2022 r. a nie decyzja z "5 stycznia 2021 r.". Organ drugiej instancji wydał zaskarżoną decyzję po rozpatrzeniu odwołania od decyzji z 5 stycznia 2022 r. a nie od decyzji z "5 stycznia 2021 r.".
W ocenie sądu prawidłowa także była konstatacja organu drugiej instancji, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala uznać, że zaistniały podstawy do wyłączenia odpowiedzialności skarżącego za stwierdzone naruszenia. Prawidłowo organ drugiej instancji wywodził, że w sprawie nie znajdą zastosowania przepisy art. 189a i n. k.p.a., w tym art. 189f § k.p.a. regulujący przesłanki odstąpienia od nałożenia kary oraz udzielenia pouczenia. Przepisy ustawy o transporcie drogowym zawierają samodzielną regulację w tym zakresie przewidzianą w art. 92b i art. 92c. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 92b ust. 1 u.t.d. nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz drogowy zapewnił:
1) właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców przepisów:
a) rozporządzenia (WE) nr 561/2006,
b) rozporządzenia (UE) nr 165/2014,
c) Umowy AETR,
d) ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców;
2) prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów rozporządzenia, o którym mowa w pkt 1 lit. a, lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.
Z kolei art. 92c ust. 1 u.t.d. stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:
1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub
2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub
3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.
W świetle przytoczonych regulacji ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności zwalniających z odpowiedzialności za naruszenia popełnione przez kierowców, którymi przedsiębiorca się posługuje przy wykonywaniu przewozu, spoczywa na przedsiębiorcy.
Z materiału dowodowego nie wynika, by skarżący przedłożył dowody mogące wskazywać, że na powstałe naruszenia nie miał wpływu, bądź nastąpiły one w skutek zdarzeń, czy okoliczności niemożliwych do przewidzenia. Stanowiące podstawę wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy okoliczności o charakterze wyjątkowym i nadzwyczajnym, mogą stanowić wyłącznie sytuacje powstałe w warunkach od niego niezależnych – takie jak klęski żywiołowe, katastrofy, a nie automatyczny akt jego woli, jak np. niedbałość, niewiedza, zaniechanie czy też niedostateczne sprawdzenie wymaganych prawem warunków prowadzenia działalności w zakresie przewozów (por. wyrok WSA w Gliwicach z 15 lipca 2016 r., II SA/Gl 252/16). Przesłanki egzoneracyjne określone art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie odnoszą się zatem do zachowania samego przedsiębiorcy, jego działań lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności, jak i organizacji pracy przedsiębiorstwa. Nie wystarczy więc wykazanie braku winy przedsiębiorcy, lecz konieczne jest pozytywne udowodnienie przez przedsiębiorcę, że podjął on wszystkie niezbędne środki w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa.
Z tych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
O zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego w postaci uiszczonego wpisu sądowego sąd orzekł na mocy art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
d.j.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło