III SA/Łd 583/15

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 29 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi H.B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy U.K. III SA/Łd 583/15 Uzasadnienie H.B. (dalej skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Wyrokiem z dnia 23 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. Następnie skarżąca sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy, załączając wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF". Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że skarżąca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Zgodnie z oświadczeniem, jest właścicielką domu o powierzchni 108 m2. Nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Podała, że uzyskuje dochody z tytułu emerytury w kwocie 918 zł netto oraz z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie ok. 700 zł. W związku z powyższymi ustaleniami, mając na uwadze, że zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie skarżącej o jej stanie rodzinny, majątku i dochodach było niepełne i nie zawierało wszystkich niezbędnych informacji, referendarz wezwał skarżącą, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), do nadesłania w terminie 14 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy dokumentów i informacji, które umożliwiłyby prawidłową ocenę zdolności płatniczych strony. W związku z tym zażądano: poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych za lata 2013-2014 lub stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiąganych w tych latach dochodów (w sposób umożliwiający ustalenie wysokości przychodów i kosztów uzyskania przychodów); złożenia odpisu deklaracji podatkowej VAT-7 za ostatnie 6 miesięcy lub raportów skróconych okresowych (miesięcznych) dotyczących dochodów z prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej za okres ostatnich sześciu miesięcy; złożenia zaświadczenia z banku(ów) o posiadanych przez skarżącą rachunkach bankowych, kontach i lokatach bankowych oraz wyciągów z tych kont (rachunków) z okresu ostatnich sześciu miesięcy, w tym z rachunku służącego do obsługi działalności gospodarczej; przedstawienia zaświadczenia z banku(ów), w których skarżąca zaciągnęła wskazane we wniosku kredyty, z określeniem informacji o terminach i wysokości spłacanych rat; złożenia dokumentów potwierdzających wysokość osiąganych przez skarżącą dochodów z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych (np. decyzji organu emerytalnego lub odpowiednio rentowego). Wezwanie to zostało skarżącej doręczone w dniu 27 sierpnia 2015 r., o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru korespondencji. W treści wezwania skarżąca została pouczona, iż brak odpowiedzi w tym zakresie skutkować może odmową przyznania prawa pomocy. Skarżąca nie udzieliła odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, iż stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że skarżąca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04; z dnia 21 grudnia 2010, sygn. akt I OZ 967/10; z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 606/08). We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca nie przekazała wszystkich niezbędnych do prawidłowej oceny jego stanu majątkowego informacji. Nie przekazała także takich informacji w związku z dodatkowym wezwaniem Sądu. W szczególności nie przedstawiła poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych lub stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiąganych dochodów, nie złożyła zaświadczenia z banku(ów) o posiadanych rachunkach bankowych, kontach i lokatach bankowych oraz wyciągów z tych kont (rachunków) z okresu ostatnich sześciu miesięcy, nie przedłożyła także informacji o zaciągniętych kredytach. Wszystkie te informacje, w szczególności dotyczące posiadanych rachunków i lokat bankowych i zgromadzonych na nich środkach finansowych mają istotne znaczenie dla ustalenia faktycznych możliwości zarobkowych wnioskodawczyni, a tym samym jej możliwości płatniczych. Informacje były istotne z punktu widzenia ustalenia faktycznych możliwości płatniczych strony. W ocenie referendarza, fakt odmowy przekazania żądanych informacji o stanie majątkowym czyni niewiarygodnym powoływanie się przez skarżącą na okoliczność braku możliwości płatniczych i poniesienia kosztów postępowania w sprawie. Tym samym strona pozbawiła referendarza informacji niezbędnych do faktycznej oceny jej zdolności płatniczych. Wskazać w związku z tym należy, iż orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że niedopełnienie w całości lub choćby w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09). W niniejszej sprawie mamy natomiast do czynienia z taką właśnie sytuacją, albowiem skarżąca odmówiła przekazania dodatkowych informacji w związku z wezwaniem do ich przedłożenia. Zatem w praktyce odmówiła przekazania stosownych informacji i dokumentów. Nie może być tak, że to strona wnioskująca o przyznanie jej praw pomocy, a zatem oczekująca, iż to Skarb Państwa pokryje za nią koszty sądowe, będzie decydować jakie informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i rodzinnej przekaże na żądanie rozstrzygającego jej wniosek. Brak precyzyjnych i pełnych informacji o stanie majątkowym skarżącej może zatem w takiej sytuacji stanowić o odmowie przyznania jej prawa pomocy, na co wskazywał wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie. W świetle powyższych ustaleń, złożone przez skarżącą oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera – zdaniem referendarza – dostatecznych danych koniecznych do oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Skarżąca nie wykazała w związku z tym w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uznając złożone oświadczenie za niewystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznać należało, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, art. 245 § 2 w zw. z art. 252 § 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. U.K.