III SA/Łd 602/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. H. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. H. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego p o s t a n a w i a : wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. W dniu 20 maja 2015r. D. H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. W skardze skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując w uzasadnieniu, że wysokość kwoty ustalonej z tytułu nienależnie pobranych płatności jest ogromna. Podał, że nie dysponuje środkami pieniężnymi i możliwościami ich pozyskania w celu dobrowolnego wykonania decyzji. Sposobem egzekucji byłaby zapewne egzekucja z nieruchomości, co rodziłoby zagrożenie jej utraty na rzecz nabywcy w drodze licytacji bez możliwości odzyskania w przypadku późniejszego korzystnego wyniku sprawy sądowoadministracyjnej. Nabycie w drodze egzekucji częstokroć następuje poniżej wartości rynkowej nieruchomości, co z kolei powodowałoby szkodę samą w sobie. Wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadziłoby skarżącego nie tylko do zaprzestania działalności rolniczej, ale do upadłości. Miałoby to negatywne skutki nie tylko w sferze finansowej, ale prawdopodobnie psychicznej i zdrowotnej. Postanowieniem z dnia 17 listopada 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) - dalej p.p.s.a., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia sąd wskazał, że skarżący nie wykazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby go narazić na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący nie przedstawił żadnych konkretnych okoliczności, informacji i dokumentów mogących świadczyć o tym, że zostały spełnione przesłanki pozytywne warunkujące uwzględnienie wniosku, o jakich stanowi art. 61 § 3 p.p.s.a. Subiektywna natomiast obawa skarżącego, że ewentualne postępowanie egzekucyjne pozbawi go nieruchomości nie mogła być, zdaniem sądu uznana za znaczną szkodę lub trudny do odwrócenia skutek. Opierając się na dokumentach złożonych przez skarżącego w związku z postępowaniem w przedmiocie prawa pomocy sąd ustalił, że skarżący w czerwcu 2015r. otrzymał z ARiMR tytułem płatności łącznie 89.582,29 zł, tj. kwotę znacznie przewyższają wartość należności pieniężnej, której dotyczy zaskarżona decyzja (54.000 zł). Powyższe ustalenie było głównym powodem odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, w którym zarzucając sądowi błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że ustalona w decyzji kwota nienależnie pobranych płatności wynosi 54.000 zł, podczas gdy faktycznie wynosi ona 540.000 zł, wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2016r., sygn. akt II GZ 104/16 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Podzielając stanowisko skarżącego NSA wskazał, że sąd I instancji błędnie wskazał kwotę nienależnie pobranych płatności ustaloną w decyzji organu II instancji. Błędne ustalenia w tym zakresie nie mogły prowadzić do oddalenia wniosku. W ocenie NSA niezbędne jest ponowne rozważenie, czy wykonanie decyzji w rozpoznawanej sprawie (z uwzględnieniem właściwej kwoty, tj. 540.000 zł) może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nałożony na skarżącego obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia są odwracalne. W ocenie NSA, skutków zapłaty należności pieniężnej, które co do zasady są odwracalne, nie można jednak rozpatrywać w oderwaniu od jej wysokości, która w okolicznościach konkretnego przypadku może wpłynąć na uzasadnione przypuszczenie wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ma na celu ochronę strony przed negatywnymi skutkami, które może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności. Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od reguły wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Przesłanki, jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania w sposób wyczerpujący zostały określone w cyt. powyżej art. 61 § 3 p.p.s.a., są nimi: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanki te należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że niebezpieczeństwo, o którym mowa w cytowanym przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Trudne zaś do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012r., sygn. akt II FZ 140/12, postanowienie NSA z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OZ 692/11, postanowienie NSA z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 1116/10, postanowienie NSA z dnia 6 listopada II OZ 975/09, postanowienie NSA z dnia 8 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 132/12). Oceniając okoliczności faktyczne występujące w niniejszej sprawie w kontekście przesłanek uprawniających do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy przypomnieć, że stosownie do treści art. 190 p.p.s.a., sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przepis ten w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., stosowany jest odpowiednio do postępowania toczącego się na skutek zażalenia. Oznacza to, że wojewódzki sąd administracyjny przy ponownym rozpoznawaniu danej sprawy jest związany wykładnią dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny zarówno w zakresie prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, przy czym ocena ustaleń faktycznych jest pochodną oceny wykładni (a w konsekwencji zastosowania) przepisów postępowania. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 540.000 zł. W ocenie sądu wykonanie powyższej decyzji przed rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków. Należy podzielić stanowisko strony skarżącej, że realnym następstwem wykonania zaskarżonej decyzji może być egzekucja z nieruchomości w drodze licytacji, co rodzi zagrożenie jej utraty bez możliwości odzyskania w przypadku późniejszego korzystnego wyniku sprawy sądowoadministracyjnej. Nabycie natomiast nieruchomości w drodze egzekucji, jak wskazał skarżący częstokroć następuje poniżej wartości rynkowej nieruchomości, co z kolei, spowodowałoby szkodę samą w sobie. Podał, że nie dysponuje środkami pieniężnymi i możliwościami ich pozyskania w celu dobrowolnego wykonania decyzji. Wykonanie natomiast zaskarżonej decyzji ustalającej nienależnie pobrane płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 540.000 zł, tj. w kwocie znacznie przewyższającej wartość przyznanej skarżącemu w czerwcu 2015r. płatności (tj. w łącznej kwocie 89.582,29 zł) doprowadziłoby nie tylko do zaprzestania prowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej ale i do upadłości. W dalszej natomiast konsekwencji spowodowałoby to negatywne skutki nie tylko w sferze finansowej, ale prawdopodobnie psychicznej i zdrowotnej skarżącego. Zdaniem Sądu przedstawione okoliczności uprawniają do stwierdzenia, że w niniejszej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący uprawdopodobnił, że w jego konkretnej sytuacji zaistniały okoliczności faktyczne, które przemawiają za uwzględnieniem wniosku. Na marginesie powyższych rozważań podkreślić jedynie należy, że kwestia zgodności, bądź braku zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie może być badana w toku postępowania wpadkowego, jakim jest postępowanie zainicjowane wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Przesłanki umożliwiające wstrzymanie wykonania decyzji w toku postępowania sądowoadministracyjnego (art. 61 § 3 p.p.s.a.) nie odwołują się w żaden sposób do merytorycznej oceny zasadności działań podjętych w toku postępowania administracyjnego. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu. e.o.