III SA/Łd 606/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 16 września 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. M. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego postanawia: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego. R. M. wniósł skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...]., znak [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego. Zarządzeniem Przewodniczącego III Wydziału skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 220 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie to zostało doręczone skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego w dniu 23 sierpnia 2016r. (wtorek). W dniu 1 września 2016r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Uzasadniając ten wniosek wskazał, że nie mógł odebrać pisma, ponieważ przebywał za granicą. Do wniosku załączony został dowód uiszczenia wpisu w należnej wysokości w dniu 1 września 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucję przywrócenia terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym normują przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, rozpoczyna zatem bieg od daty powzięcia wiadomości, iż do uchybienia terminu doszło. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Jej celem jest ochrona jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę (strony) lub uczestników postępowania. Z treści przywołanych przepisów wynika bowiem, że uchybiony termin do dokonania czynności należy przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego. W niniejszej sprawie nie jest sporne, że zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego zostało doręczone skarżącemu w trybie awizo. Jak bowiem wynika z zawartego w aktach administracyjnych zwrotnego potwierdzenia odbioru oraz koperty zawierającej to zarządzenie było ono w dniu 8 sierpnia 2016r. po raz pierwszy awizowane, po czym wobec jego nieodebrania z urzędu pocztowego zostało awizowane po raz drugi w dniu 16 sierpnia 2016r., zaś w dniu 23 sierpnia 2016r. w związku z jego nieodebraniem zostało zwrócone do adresata – WSA w Łodzi. Awizo zostało jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru pozostawione na drzwiach adresata. Powyższych okoliczności skarżący zresztą nie kwestionuje, a jedynie podnosi, iż z uwagi na pobyt za granicą nie mógł go odebrać w terminie. Powyższe oznacza, iż przesyłka została w sposób prawidłowy awizowana, co w konsekwencji oznacza, że jej doręczenie jest skuteczne. Wobec tego uznać należało, iż zarządzenie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 22 sierpnia 2016r. Stosownie bowiem do art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 – 72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012r. – Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Przepis art. 73 § 2 p.p.s.a. stanowi natomiast, że zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 p.p.s.a.). Niepodjęcie przesyłki w terminach określonych w powołanych przepisach zgodnie z art. 73 § 4 p.p.s.a. powoduje przyjęcie domniemania doręczenia przesyłki adresatowi z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 73 § 1 p.p.s.a. Wynikająca z tego przepisu fikcja doręczenia polega na uznaniu doręczenia za skuteczne mimo, że strona postępowania faktycznie nie zapoznała się z treścią kierowanej do niej korespondencji. Zważywszy na powyższe przyjąć należało, że uiszczając w dniu 1 września 2016r. wpis sądowy skarżący uchybił terminowi do jego uiszczenia. Choć skarżący nie podaje daty ustania przyczyny uchybienia terminu, to jednak biorąc pod uwagę okres między datą uznania wezwania za doręczone a datą złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu przyjąć należało, iż skarżący dochował 7 dniowemu terminowi do złożenia tego wniosku. Nie wykazał natomiast braku swojej winy w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu od skargi. Przesłanka ta oznacza bowiem, jak podnosi orzecznictwo sądowe i literatura, niedochowanie terminu pomimo dołożenia przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu jest skutkiem przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por.: postanowienia NSA: z dnia 2 października 2002r., V SA 793/02, M. Praw. 2002, nr 23, s. 1059; z dnia 12 stycznia 2011r., I OZ 997/10). Brak winy polega zatem na dopełnieniu obowiązku maksymalnej w danych warunkach staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się na przykład: przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por.: postanowienia NSA: z dnia 8 lipca 2008r., II OZ 712/08; z dnia 10 września 2010r., II OZ 849/10; z dnia 9 czerwca 2011r., I OZ 402/11). Brak winy przy dokonywaniu czynności procesowej osoba zainteresowana winna uprawdopodobnić, tj. powinna wykazać swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej i trwała po jego upływie aż do wystąpienia z wnioskiem) - por. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2002r., V SA 2320/01, LEX nr 109300. To na jej wniosek (prośbę), złożony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, organ rozstrzyga sprawę przywrócenia terminu. Obowiązkiem wnioskodawcy jest więc wykazanie zasadności wniosku, okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu znane są tylko stronie i muszą wynikać z braku jej winy. Uprawdopodobnienie istnienia przesłanki braku winy jest przy tym środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu, środkiem słabszym niż dowód, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002r., II SA/Kr 1977/00, niepubl.). Pojęcie uprawdopodobnienia sprowadza się do: postępowania zmierzającego do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia określonego zdarzenia, czynności podjętej w ramach postępowania, wyniku tego postępowania bądź wreszcie do zastępczego środka dowodowego. Z tego powodu uprawdopodobnienie uznawane jest jako ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastkę dowodu bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (M. Iżykowski, Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym, "Nowe Prawo" 1980, nr 3, s. 75). Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy, lecz prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie w rzeczywistości miało miejsce. Ustawodawca dopuszcza ten mniej pewny środek, aby w ten sposób ułatwić zainteresowanym przedstawienie swoich racji. Ocena, czy uprawdopodobnienie braku winy nastąpiło czy nie należy natomiast do Sądu. Sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, ani też upoważniony w świetle powołanych przepisów do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczność uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Tak rozumianej przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego, a więc i podstawy do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do jego uiszczenia nie stanowi wskazana przez skarżącego okoliczność pobytu za granicą w okresie awizowania wezwania. Przede wszystkim podnieść należy, iż swoją argumentację skarżący – pomimo ciążącego na nim jak wskazano obowiązku wykazania okoliczności uchybienia terminowi - ograniczył do jednego zdania o pobycie za granicą. Nie wskazał ani okresu pobytu za granicą, ani też okoliczności uzasadniających ów wyjazd. Nie sposób zatem ocenić konieczności tego wyjazdu. Co istotne wyjazd za granicę nie stanowi okoliczności nagłej, która uniemożliwiałaby dochowanie terminu do dokonania czynności procesowej przy dochowaniu wymogów należytej dbałości o własne sprawy. Nie wyklucza bowiem wyręczenia się pomocą innej osoby w dopełnieniu czynności. Skarżący nie podnosi zresztą, iż nie mógł się wyręczyć inną osobą w uczynieniu zadość wezwaniu Sądu w terminie, tym bardziej, że skarżący zanim wyjechał za granice mógł zadbać o to, aby w tak ważnej dla niego - jak zdaje się wynikać ze skargi - sprawie upoważnić zaufana czy bliską osobę do odbioru korespondencji sądowej i odpowiedzi na wezwanie Sądu, tym bardziej, że nie wymagało to osobistego działania samego skarżącego. Wezwanie dotyczyło wszak jedynie uiszczenia wpisu sądowego. Nie bez znaczenia jest i to, że postępowanie sądowoadministracyjne jest postępowaniem wnioskowym, opartym na zasadzie skargowości. Uruchamiając to postępowanie skarżący miał świadomość wiążących się z tym swoich obowiązków i skutków uchybienia tym obowiązkom. Powszechnie jest wiadomym, że wszczęcie postępowania sądowego wiąże się z obowiązkiem ponoszenia kosztów tego postępowania. Wnosząc w dniu 15 lipca 2016r. skargę skarżący nie uiścił wpisu sądowego. Mógł zatem spodziewać się, że zostanie wezwany do jego uiszczenia w najbliższym czasie. Ostrożność i należyta dbałość o własne sprawy wymagała tego, że planując wyjazd za granicę powinien był również uwzględnić tę okoliczność, co tym bardziej uzasadniało co najmniej zabezpieczenie się przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu poprzez skorzystanie z pomocy innej osoby i upoważnienie jej do odbioru korespondencji sądowej. Nie bez znaczenia jest i to, że wszczęte przez skarżącego postępowanie dotyczy kary pieniężnej z tytułu naruszenia przepisów o transporcie drogowym, a więc jest to kara w związku z prowadzona działalnością gospodarczą, co również uprawnia do stawiania skarżącemu jako przedsiębiorcy wyższego standardu staranności i przezorności w prowadzeniu własnych spraw. Wobec tego, że skarżący nie wskazał charakteru wyjazdu za granicę można jedynie dodać, że co do zasady wyjazdy takie są planowane z jakimś dłuższym lub mniejszym wyprzedzeniem, co z kolei musi prowadzić do wniosku, iż możliwe jest zapobieżenie się przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej. Nie wymaga to podjęcia nadzwyczajnych działań czy zaangażowania nadzwyczajnych środków. Planowany zagraniczny wyjazd nie jest okolicznością, którego negatywnych skutków dla toczącego się już postępowania nie można uniknąć. Ale również nagły wyjazd za granicę nie stanowi obiektywnej przeszkody w zabezpieczeniu interesów skarżącego w postępowaniu, gdyż nie wyłącza to podjęcia odpowiednich działań. Z tych też względów, na podstawie art. 86 p.p.s.a. orzeczono, jak w postanowieniu. e.o.