III SA/Łd 611/18

Dnia 18 grudnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), , Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2018 roku sprawy ze skargi I. D. na pismo Rektora [...] w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów i ustalenie wysokości odpłatności za studia postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz skarżącej I. D. kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, zaksięgowaną w dniu 12 października 2018 roku pod pozycją 4396. Decyzją z (...), wydaną na podstawie art. 190 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn.: Dz. U. 2017 r., poz. 2183 ze zm.) Rektor Wyższej Szkoły Zawodowej skreślił I.D. z listy studentów Wyższej Szkoły Zawodowej z powodu złożenia rezygnacji, która wpłynęła 18 kwietnia 2018 r. Jednocześnie organ administracji zaznaczył, że zgodnie § 4 pkt 4 umowy o warunkach odpłatności uczelnia nie zwalnia z opłat za dany semestr nauki, w którym student składa rezygnację – zaległość wynosi 2 000 zł. Ponieważ decyzja jest zgodna z wolą studenta nie wymaga uzasadnienia. Decyzję tę doręczono skarżącej 21 kwietnia 2018 r. W piśmie z 26 kwietnia 2018 r. I. D. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy odpłatności ustalonej decyzją z (...) Skarżąca podniosła, że § 4 pkt 4 umowy o warunkach odpłatności pozwala na żądanie tylko zaległych opłat. Wszystkie bieżące należności zostały przez skarżącą uiszczone. Zgodnie z regulaminem finansowym, tj. § 5 ust. 1 opłata czesnego pokrywa zapewnienie warunków kadrowych i lokalowych, a te wobec rezygnacji są zbędne. Umowa jest niezgodna z przepisami powszechnie obowiązującymi i zawiera niedozwolone klauzule umowne. W odpowiedzi na powyższy wniosek w piśmie z (...) Rektor Wyższej Szkoły Zawodowej stwierdził, że podtrzymuje decyzję. W uzasadnieniu organ administracji stwierdził, że zgodnie z § 5 ust. 4 regulaminu finansowego obowiązującego kandydatów na studia oraz studentów studiów pierwszego stopnia na Wydziale Chemii Stosowanej od roku akademickiego 2017/2018 oraz w związku § 3 ust. 3 i 4 umowy o warunkach odpłatności na studiach I stopnia na Wydziale Chemii Stosowanej w WSZ. z siedzibą Ł. nr [...] zawartą 30 września 2017 r. student jest zobowiązany do uregulowania należnej opłaty czesnego w wysokości 2400 zł za semestr, przy czym dopuszczalne są wpłaty w postaci rat miesięcznych. Zgodnie z § 4 ust. 4 uczelnia nie zwalnia skreślonego studenta z obowiązku uregulowania zaległych opłat. Nie zgadzając się ze stanowiskiem Rektora Wyższej Szkoły Zawodowa I. D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W skardze tej skarżąca stwierdziła, że zaskarża decyzję Rektora Wyższej Szkoły Zawodowej z (...) utrzymującą w mocy decyzję z (...) w przedmiocie ustalenia wysokości odpłatności za studia w części ustalającej wysokość zaległości w odpłatności za studia. Zaskarżonej decyzji zarzuca: 1. naruszenie prawa materialnego, a to w szczególności: a. art. 190 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez ustalenie w decyzji o skreśleniu z listy studentów wysokości zaległości za studia; b. art. 160a ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z § 4 ust. 4 umowy o warunkach odpłatności i § 5 regulaminu finansowego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i ustalenie odpłatności za okres nauki na przyszłość; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a w szczególności art.: a. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych w sprawie, zaniechanie wnikliwego i wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego prowadzące w konsekwencji do ustaleń nie znajdujących oparcia w dowodach zgromadzonych w sprawie; b. art. 107 § 3 i 4 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia decyzji w części ustalającej odpłatność, mimo spornego charakteru rozstrzygnięcia. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Rektora Wyższej Szkoły Zawodowej z (...) i utrzymującej ją w mocy decyzji z (...) w przedmiocie ustalenia wysokości odpłatności za studia. W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Ustala bowiem konieczność ponoszenia przez skarżącego odpłatności za studia na przyszłość. Obowiązująca strony umowa o warunkach odpłatności w § 4 ust. 4 w związku z § 5 regulaminu finansowego dopuszcza w przypadku skreślenia studenta z listy jedynie pobieranie opłat zaległych. Wobec rezygnacji z kontynuacji studiów, organ prowadzący nie może pobierać tym samym opłat na przyszłość. Skoro bowiem skarżący zobowiązany był do ponoszenia opłat za "okres studiów", ich przerwanie powoduje zaprzestanie konieczności ponoszenia opłat. Wątpliwość budzi dopuszczalność zarówno wskazania w treści decyzji obowiązku uiszczenia zaległych opłat i ich wysokości, która jest sporna, jak również odstąpienie od uzasadnienia rozstrzygnięcia. Decyzja o skreśleniu z listy studentów powinna być niezależna od innych rozstrzygnięć, w tym wypadku o ustaleniu kosztów odpłatności. Skoro natomiast zawiera powyższe rozstrzygnięcie konieczne jest jej uzasadnienie, co w sprawie nie miało miejsca. W odpowiedzi na skargę Rektor Wyższej Szkoły Zawodowej wniósł o jej oddalenie w całości. W uzasadnieniu organ administracji wyjaśnił, że 23 września 2017 r. skarżąca została przyjęta na studia pierwszego stopnia na Wydziale Chemii Stosowanej Wyższej Szkoły Zawodowej 22 lutego 2018 r. zaliczyła pierwszy semestr studiów na kierunku chemia o profilu praktycznym w formie niestacjonarnej. 18 kwietnia 2018 r. na podstawie art. 46 ust. 1 i 2 Regulaminu studiów złożyła rezygnację ze studiów z skutkiem na dzień złożenia rezygnacji i jednocześnie wniosła o zaprzestanie naliczania odpłatności za studia. Decyzją z (...) Rektor Wyższej Szkoły Zawodowej skreślił skarżącą z listy studentów i poinformował, że zgodnie z § 4 pkt. 4 umowy o warunkach odpłatności uczelnia nie zwalnia z odpłatności za dany semestr nauki, a zaległość wynosi 2 000 zł. Od tej decyzji skarżąca wniosła w terminie, tj. 27 kwietnia 2018 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że opłaty wnosiła w terminie. Zgodnie z § 3 ust. 4 umowy o warunkach odpłatności za studia pierwszego stopnia skarżąca zobowiązała się do uiszczenia kwoty 2 400 zł za semestr studiów z możliwością rozłożenia na 6 rat każda po 400 zł płatnych co miesiąc w danym semestrze. Na tej podstawie Rektor Wyższej Szkoły Zawodowej nie uwzględnił wniosku skarżącej, gdyż rozłożenie należności na raty nie zmieniło wysokości należności za drugi semestr studiów skarżącej. Na rozprawie 12 grudnia 2018 r. skarżąca oświadczyła, że popiera skargę i wnosi o zwrot wpisu sądowego. W zaświadczeniu z 7 kwietnia 2018 r. Rektor Wyższej Szkoły Zawodowej potwierdził, że skarżąca nie ma żadnych zaległych zobowiązań finansowych wobec szkoły. Za pierwszy semestr zapłaciła 6 rat po 400 zł, łącznie 2 400 zł, a Rektor Wyższej Szkoły Zawodowej żądał opłaty czesnego za semestr letni. Skarżąca oświadczyła także, iż nie chce wnosić opłaty za semestr letni i nie kwestionuje opłat za semestr zimowy, za który opłaciła czesne. Po decyzji z (...) nie było żadnych wezwań do opłaty czesnego za semestr letni. zaś oświadczył na rozprawie, że skarżąca nie ma żądnych zaległości. Rektor wniósł o oddalenie skargi i oświadczył, że nie ma żadnych roszczeń w stosunku do skarżącej za semestr letni. W piśmie z 17 grudnia 2018 r. organ administracji ponownie wniósł o oddalenie skargi oraz podniósł, że decyzja o skreśleniu skarżącej z listy studentów nie określa czesnego. Wysokość czesnego i sposób jego wnoszenia określa umowa o warunkach odpłatności za studia. Ewentualne spory rozstrzyga sąd powszechny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z treścią art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i wówczas stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności jej dopuszczalność. Jednym zaś z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego. Stosownie bowiem do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego skarga podlega odrzuceniu. Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest pismo Rektora Wyższej Szkoły Zawodowej z (...) dotyczące odpłatności za studia za dany semestr nauki. W ocenie Sądu, pismo to nie jest decyzją administracyjną. Zgodnie z art. 104 k.p.a. organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, która rozstrzyga sprawę co do jej istoty. Decyzja jest władczym, jednostronnym oświadczeniem woli organu, opartym na przepisach prawa administracyjnego i określającym sytuację prawną konkretnie wskazanego adresata w indywidualnie oznaczonej sprawie (Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz. R. Hauser, M. Wierzbowski, wydanie 5, C.H. Beck Warszawa 2018, str.805). Zatem podstawę prawną decyzji stanowią przepisy prawa materialnego dotyczące rozstrzyganej sprawy, a więc przepisy prawa powszechnie obowiązującego, tj. ustawy i rozporządzenia. Wskazać w tym miejscu należy, że ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm.) w art. 99 ust. 1 pkt 1 przewiduje, że uczelnia publiczna może pobierać opłaty za świadczone usługi edukacyjne związane z kształceniem studentów na studiach niestacjonarnych. Zgodnie z art. 160a ustawy - warunki pobierania opłat oraz ich wysokość określa umowa zawarta między uczelnią a studentem w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Umowa o warunkach odpłatności za studia powinna zatem obejmować takie zagadnienia jak przedmiot opłat, ich wysokość, zasady i terminy ich wnoszenia, skutki nieuiszczenia opłat, a zatem kwestie decydujące o treści tego konkretnego zobowiązania pieniężnego. Umowa ta ma charakter umowy cywilnoprawnej. Stąd też do ewentualnych roszczeń (przysługujących zarówno uczelni, jak i studentowi) zastosowanie znajdą odpowiednie regulacje prawa cywilnego (materialnego, jak i procesowego). Zgodnie natomiast z art. 99 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie zasady pobierania opłat i wysokość opłat w uczelni niepublicznej określa organ wskazany w statucie. W rozpoznawanej sprawie Regulamin Studiów Wyższej Szkoły Zawodowej stanowi w § 9, że wysokość opłat za zajęcia dydaktyczne, opłaty rekrutacyjnej oraz innych opłat określa Regulamin Finansowy studiów, zaś zobowiązania finansowe studenta wobec uczelni reguluje odrębna umowa zawarta między uczelnią a studentem w formie pisemnej. W szczególnych przypadkach na uzasadniony wniosek studenta kanclerz może odroczyć termin płatności opłaty za zajęcia dydaktyczne. W świetle powołanych wyżej uregulowań źródłem roszczeń dotyczących kwestii odpłatności za studia jest w tej sprawie umowa cywilnoprawna. Zawarcie rozstrzygnięcia w tym przedmiocie w piśmie Rektora zawierającym błędne pouczenie o prawie do wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego nie pozbawia zaistniałego w sprawie sporu charakteru cywilnoprawnego. Podobne stanowisko było już wielokrotnie wyrażane w orzeczeniach sądów administracyjnych, w których przyjęto, że jeżeli źródłem roszczeń między studentem a uczelnia wyższą jest umowa cywilnoprawna dotycząca warunków odpłatności za studia, to ewentualne spory dotyczące jej stosowania mogą być rozstrzygane na drodze postępowania cywilnego (por. wyrok WSA w Warszawie z 14 września 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 351/10; postanowienie WSA we Wrocławiu z 10 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 877/13, postanowienie WSA w Poznaniu z 5 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/Po 433/18, wyrok WSA w Białymstoku z 15 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 320/08 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych w skrócie CBOSA www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozstrzyganej sprawie należało przyjąć, że stosunek podstawowy łączący skarżącą z uczelnią, dotyczący odpłatności za studia, wynika z zawartej umowy o warunkach odpłatności za studia, a zatem wszelkie roszczenia wynikające z tej umowy powinny być dochodzone w drodze powództwa przed sądem powszechnym. W tej sytuacji, skoro w niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest informacja zawarta w piśmie Rektora Wyższej Szkoły Zawodowej z (...) dotycząca odpłatności za studia, to tym samym skarga w tym przedmiocie nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wskazać także należy, że w zaświadczeniu z 7 kwietnia 2018 r. Rektor Wyższej Szkoły Zawodowej potwierdził, że skarżąca nie ma żadnych zaległych zobowiązań finansowych wobec szkoły. Za pierwszy semestr zapłaciła 6 rat po 400 zł, łącznie 2 400 zł. Powyższe potwierdził także na rozprawie w dniu 12 grudnia 2018 r. Z tych względów skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 oraz § 3 p.p.s.a. B.K.