III SA/Łd 62/25
WyrokWSA w Łodzi2025-03-27
Skład orzekający: Joanna Wyporska-Frankiewicz, Anna Dębowska, Agnieszka Krawczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie egzekucyjne administracyjne w sprawie opłat za używanie kwatery wojskowej może być prowadzone wobec członka rodziny żołnierza zawodowego, który nie był adresatem decyzji o przydziale kwatery i nie zamieszkiwał w niej stale?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego, uznając, że wobec skarżącego nie było podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Stwierdzono błąd co do osoby zobowiązanego, ponieważ skarżący, jako członek rodziny żołnierza, nie był adresatem decyzji o przydziale kwatery ani nie posiadał tytułu prawnego do lokalu, a tym bardziej nie zamieszkiwał w nim stale w okresie objętym tytułem wykonawczym. Ponadto, obowiązek został określony niezgodnie z prawem, a także istniały podstawy do umorzenia postępowania z uwagi na przedawnienie roszczenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne było prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z 2010 r. dotyczącego opłat za używanie kwatery wojskowej przydzielonej ojcu skarżącego. Skarżący zarzucił m.in. błąd co do osoby zobowiązanego, nieistnienie obowiązku, przedawnienie roszczenia oraz wadliwe określenie obowiązku w tytule wykonawczym.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu, zasądzając jednocześnie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz B. K. kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 27 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Anna Dębowska Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 12 listopada 2024 roku znak 1001-IEE.7192.119.2024.11.AG w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1/ uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu z 6 lutego 2024 roku, znak 1026-SEE.7113.14363500.773.P.KK.2024; 2/ zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz B. K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania [pic]
Postanowieniem z dnia 12 listopada 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: DIAS, organ II instancji) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Zgierzu (dalej: NUS w Zgierzu, organ egzekucyjny) z dnia 6 lutego 2024 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec B. K. (dalej: skarżący) na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 20 stycznia 2010 r. nr 32/ORM/10 wystawionego przez W.w W. (obecnie: A.w W. – dalej: wierzyciel).
W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w dniu 20 stycznia 2010 r. W.w W. (aktualnie A. w W.) wystawiła na skarżącego tytuł wykonawczy nr 32/ORM/10, który obejmuje nieuiszczoną opłatę za używanie kwatery i opłaty pośrednie. Odpis tytułu wykonawczego doręczono skarżącemu w dniu 26 kwietnia 2011 r.
W związku ze zbiegiem egzekucji administracyjnych z sądową, Sąd Rejonowy w Pruszkowie postanowieniem z dnia 31 stycznia 2012 r. sygn. akt. [...] wyznaczył Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pruszkowie do dalszego łącznego prowadzenia egzekucji. Następnie, w związku ze zmianą właściwości miejscowej, zawiadomieniem z dnia 21 maja 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pruszkowie przekazał tytuł wykonawczy do NUS w Zgierzu, który odtąd prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne. Zawiadomieniem z dnia 22 maja 2015 r. NUS w Zgierzu zajął wynagrodzenie za pracę skarżącego w P.P.H.U [...] . Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone skarżącemu w trybie art. 43 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w dniu 1 czerwca 2015 r. W dniu 8 czerwca 2015 r. organ egzekucyjny spisał protokół o stanie majątkowym skarżącego.
Przy piśmie z dnia 30 stycznia 2021 r. NUS w Zgierzu zwrócił tytuł wykonawczy do wierzyciela celem potwierdzenia wymagalności obowiązku. W dniu 14 września 2021 r. wierzyciel ponownie przekazał tytuł wykonawczy do organu egzekucyjnego wraz z informacją, że dochodzona należność jest wymagalna.
W dniu 14 stycznia 2022 r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo skarżącego z dnia 10 stycznia 2022 r., w którym zgłosił on zarzuty: nieistnienia obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanego, braku doręczenia upomnienia. W uzasadnieniu swego pisma skarżący wskazał, że tytuł wykonawczy nr 32/ORM/10 zawiera braki, bowiem wierzyciel nie podał w tytule wykonawczym: okresu, za jaki dochodzi od roszczenia oraz adresu lokalu, którego dotyczy zaległość. Skarżący wyjaśnił, że nigdy nie był żołnierzem zawodowym, a lokal nr 40 przy ul. [...] został przydzielony ojcu skarżącego. Skarżący wskazał, że zarówno jego ojciec, jak i on sam nie mieszkali w tym lokalu w dacie 16 listopada 2009 r. Zdaniem skarżącego, należności objęte tytułem wykonawczym uległy przedawnieniu. Stwierdził on również, że o wystawieniu tytułu wykonawczego nr [...] oraz o egzekucji administracyjnej dowiedział się "w chwili obecnej".
Pismem z dnia 18 stycznia 2022 r. organ egzekucyjny przekazał do wierzyciela pismo stanowiące zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Jednocześnie pismem z tej samej daty ponownie wystąpił do wierzyciela o potwierdzenie wymagalności należności objętej tytułem wykonawczym nr 32/ORM/10 i aktualizację kwoty należności głównej, odsetek oraz kosztów upomnienia.
W odpowiedzi, w piśmie z dnia 16 lutego 2022 r. wierzyciel wskazał, że należność objęta tytułem wykonawczym nr [...] nie uległa zmianie i jest nadal wymagalna.
Postanowieniem z dnia 9 lutego 2022 r. wierzyciel oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej z uwagi na uchybienie ustawowego terminu do ich wniesienia. Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego na to postanowienie Prezes [...] postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Następnie organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia 12 kwietnia 2022 r. zajął wierzytelności skarżącego: z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] (w okresie od maja do listopada 2022 r. bank przekazał organowi egzekucyjnemu wpłaty w łącznej wysokości 6 768,49 zł), z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] (w odpowiedzi bank poinformował o przeszkodzie w realizacji zajęcia z powodu braku środków) oraz wierzytelności z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym za 2021 rok (zajęcie okazało się skuteczne, na konto organu egzekucyjnego w dniu 14 kwietnia 2022 r. przekazana została kwota 4 431 zł). Zawiadomienia o zajęciu zostały doręczone skarżącemu w trybie art. 43 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w dniu 15 kwietnia 2022 r.
W piśmie z dnia 13 kwietnia 2022 r. skarżący wystąpił o odstąpienie od czynności egzekucyjnych i umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że nie posiadał tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego położonego w Pruszkowie przy ul. [...]. Uprawnionym do korzystania z tego lokalu był ojciec skarżącego, który był żołnierzem zawodowym. Natomiast skarżący w okresie od 23 grudnia 2008 r. do 31 maja 2019 r. mieszkał w A. przy ul. [...], na dowód czego załączył zaświadczenie TBS w Z. z dnia 12 stycznia 2022 r. Powołując się na przedstawione okoliczności oraz art. 37 ust. 2 i 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, skarżący stwierdził, że prowadzenie względem niego egzekucji administracyjnej jest niedopuszczalne z uwagi na nieistnienie obowiązku, a ponadto może ewentualnie zachodzić błąd co do osoby zobowiązanego. Zdaniem skarżącego, podane w piśmie z dnia 10 stycznia 2022 r. w sprawie zarzutów okoliczności powinny być wzięte pod uwagę przez wierzyciela i organ egzekucyjny, który na podstawie art. 59 § 1 pkt 2-4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobligowany jest do umorzenia postępowania egzekucyjnego, jeżeli uzyska informacje o przyczynach uzasadniających jego umorzenie. Poza tym tytuł wykonawczy nr [...] zawiera wady, które uniemożliwiają prowadzenie egzekucji zgodnie z prawem, bowiem określenie dochodzonego obowiązku nastąpiło w sposób dalece nieprecyzyjny i niejasny, podana w nim została błędna podstawa prawna dochodzonego obowiązku, nie został wymieniony lokal, którego dotyczy egzekwowane roszczenie, nie wskazano okresu, za jaki wierzyciel dochodzi opłaty za użytkowanie lokalu. Wreszcie, jak stwierdził skarżący, należności objęte tytułem wykonawczym przedawniły się, a więc skarżący mógł zasadnie przyjąć, że należności za korzystanie z lokalu nie będą egzekwowane, skoro od 11 lat nie były podejmowane żadne czynności egzekucyjne.
W piśmie z dnia 22 kwietnia 2022 r. skarżący uzupełnił stanowisko przedstawione w piśmie z dnia 13 kwietnia 2022 r. przedkładając oświadczenie z dnia 19 kwietnia 2022 r. A. i S. M. oraz wyrok Sądu Rejonowego w Pruszkowie z dnia 10 października 2006 r. sygn. akt [...]. Wyjaśnił, że w sprawie opłat za korzystanie z lokalu przy ul. [...] toczyło się postępowanie cywilne, które zakończyło się wydaniem wyroku z dnia 10 października 2006 r. sygn. akt [...], zaś powództwo A. zostało prawomocnie oddalone przed Sądem Rejonowym w Sochaczewie sygn. akt [...] oraz przed Sądem Okręgowym w Płocku sygn. akt [...], z powodu nieprzedstawienia przez wierzyciela dowodów na poparcie dochodzonego roszczenia (do pisma nie zostały załączone wyroki: Sądu Rejonowego w Sochaczewie sygn. akt [...] oraz Sądu Okręgowego w Płocku sygn. akt IV [...]).
Postanowieniem z dnia 10 maja 2022 NUS w Zgierzu odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów na egzekucję administracyjną prowadzoną na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z uwagi na ich wniesienie z uchybieniem ustawowego terminu. Postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 12 maja 2022 r.
Następnie organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w zakresie wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego i odstąpienie od czynności egzekucyjnych. W odpowiedzi wierzyciel poinformował, że należność objęta tytułem wykonawczym nr [...] pozostaje nadal wymagalna, czego potwierdzeniem jest ostateczne postanowienie organu drugiej instancji, tj. Prezesa [...] z dnia 5 kwietnia 2022 r., którym utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela z dnia 9 lutego 2022 r. (pismo z dnia 20 maja 2022 r.). W piśmie z dnia 21 września 2022 r. wierzyciel wyjaśnił kwestie związane z przedawnieniem opłat za używanie lokalu, wskazując, że regulacja prawna dotycząca przedawnienia roszczeń A. o charakterze administracyjnoprawnym wprowadzona została ustawą z dnia 10 lipca 2015 r. o A. Z przepisów przejściowych tej ustawy wynika, że nie ma podstaw do zastosowania instytucji przedawnienia do należności powstałych przed 10 lipca 2015 r., w związku z czym w tej sprawie nie ma żadnych podstaw do zastosowania instytucji przedawnienia, ponieważ roszczenie powstało przed 10 lipca 2015 r.
Postanowieniem z dnia 15 listopada 2022 r. organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z nr [...]. Po rozpatrzeniu zażalenia na to postanowienie DIAS postanowieniem z dnia 2 marca 2023 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Jak stwierdził DIAS, organ egzekucyjny zbyt lakonicznie odniósł się do argumentacji związanej z nieistnieniem obowiązku oraz nie odniósł się do przesłanki z art. 59 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. błędu co do osoby zobowiązanego.
W ponownie prowadzonym postępowaniu, organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie zgłoszonych przez skarżącego zarzutów. W odpowiedzi wierzyciel wskazał, że egzekwowane należności dotyczą okresu od 1 marca 2006 r. do 16 listopada 2009 r., zaś zapadłe orzeczenia sądowe o sygn. akt: [...] i [...] nie mają w analizowanej sprawie znaczenia, ponieważ dotyczą okresu od 1 grudnia 2009 r. do 31 października 2011 r. Stwierdził również, że nie wystąpił błąd co do osoby zobowiązanego (pismo z dnia 6 kwietnia 2023 r.). Ponadto wyjaśnił, że w decyzji przydziału osobnej kwatery stałej nr 8/87 z dnia 11 marca 1987 r., to jest lokalu mieszkalnego nr 40 położonego przy ul. [...], tytuł prawny posiadał ojciec skarżącego – K. K., zaś skarżący został wymieniony w tej decyzji. W rezultacie uzyskał walor osoby mającej prawo zamieszkiwania w tym lokalu. Wierzyciel podkreślił, że to, czy osoba uprawniona do zajmowania przyznanego jej lokalu mieszkalnego realizuje to prawo, to znaczy faktycznie w tym lokalu zamieszkuje, czy też przebywa w innym miejscu, pozostaje bez wpływu dla jej obowiązków związanych z uiszczaniem opłat za używanie lokalu oraz opłat pośrednich. Stwierdził, że zarzut nieistnienia obowiązku oraz błędu co do osoby zobowiązanej nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy (pismo z dnia 14 czerwca 2023 r.). Poza tym wraz z pismem z dnia 10 października 2023 r. przekazał kserokopię wyroku Sądu Rejonowego w Sochaczewie sygn. akt [...] z dnia 2 grudnia 2015 r., wyroku Sądu Okręgowego w Płocku sygn. akt [...] z dnia 13 czerwca 2016 r., decyzji przydziału osobnej kwatery stałej nr 8/87 z 1987 r.
W związku z tym organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 6 lutego 2024 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...].
W piśmie z dnia 19 kwietnia 2024 r. wierzyciel poinformował organ egzekucyjny, że 10 kwietnia 2024 r. należności objęte tytułem wykonawczym z nr 32/ORM/10 zostały uregulowane. Wierzyciel wniósł o odstąpienie od czynności egzekucyjnych oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia 12 listopada 2024 r., po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego na postanowienie NUS w Zgierzu z dnia 6 lutego 2024 r., DIAS utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że istnieje różnica między postępowaniem egzekucyjnym i egzekucją administracyjną – sama egzekucja kończy się w momencie wyegzekwowania obowiązków, chyba że wcześniej zakończyło się postępowanie egzekucyjne, gdyż egzekucja może toczyć się tylko i wyłącznie w ramach postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne może natomiast zakończyć się bądź w momencie wyegzekwowania obowiązków objętych tytułem wykonawczym, bądź też w momencie umorzenia postępowania z uwagi na wniesione zarzuty lub podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 u.p.e.a. Może także dojść do sytuacji, w której pomimo wyegzekwowania obowiązku, nie dojdzie do zakończenia postępowania egzekucyjnego, gdyż organ egzekucyjny będzie musiał podjąć jeszcze inne czynności procesowe związane z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, np. rozpatrzeć wniesione przez stronę środki zaskarżenia. Jak wskazał DIAS, w realiach niniejszej sprawy, pomimo uregulowania przez skarżącego zadłużenia w dniu 10 kwietnia 2024 r., postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] nie zakończyło się. Do rozpatrzenia pozostaje bowiem zażalenie na postanowienie z dnia 6 lutego 2024 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, które zostało złożone przed uregulowaniem zadłużenia. Oznacza to, że zachodzą podstawy prawne do zbadania sprawy pod kątem wystąpienia przesłanek skutkujących zastosowaniem instytucji umorzenia postępowania egzekucyjnego.
DIAS stwierdził dalej, że w dniu 30 lipca 2020 r. weszły w życie przepisy ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw. Jednakże stosownie do przepisów przejściowych zawartych w tej ustawie, w niniejszym postępowaniu zastosowanie znajdą przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. Na tej podstawie DIAS przystąpił do oceny zasadności wskazanych przez skarżącego podstaw umorzenia postępowania egzekucyjnego: nieistnienia obowiązku oraz przedawnienia roszczenia (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), określenia obowiązku niezgodnie z przepisami prawa (art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.), błędu co do osoby zobowiązanego (art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a.), wad prawnych tytułu wykonawczego.
W odniesieniu do nieistnienia obowiązku DIAS stwierdził, że chodzi tu wyłącznie o sytuację, kiedy nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po jego wydaniu. Tymczasem dochodzony od skarżącego obowiązek istniał i był wymagalny w chwili jego zapłaty. Wierzyciel przedłożył kserokopię decyzji przydziału osobnej kwatery stałej nr 8/87 na czas pełnienia służby wojskowej przez ojca skarżącego – K. K.. Decyzją tą została przydzielona kwatera stała w P. przy ul. [...]. Ponadto, z decyzji tej wynika, że przy ustalaniu powierzchni mieszkalnej kwatery uwzględnieni zostali członkowie rodziny K. K.: Z. K. (żona), Ł. K. (syn) oraz skarżący (syn). Zgodnie ze stanowiskiem wierzyciela, wyrażonym w piśmie z dnia 14 czerwca 2023 r., poprzez ujęcie skarżącego w decyzji uzyskał on walor osoby mającej prawo zamieszkiwania w lokalu, a w konsekwencji był zobowiązany do uiszczania opłat czynszowych. Z akt sprawy nie wynika, aby decyzja nr 8/87 została wyeliminowana z obrotu prawnego. Według DIAS oznacza to, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym nr[...] powstał, istniał i mógł być egzekwowany.
W odniesieniu do kwestii przedawnienia roszczenia DIAS stwierdził, że należnością pieniężną objętą tytułem wykonawczym nr [...] jest opłata za używanie kwatery i opłaty pośrednie. Obowiązek uiszczenia tego rodzaju opłat wynika z przepisów ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: u.z.S.Z.R.P.). Podstawę prawną tytułu wykonawczego nr [...] stanowił art. 37 ust. 1 w związku z art. 36 ust. 1. u.z.S.Z.R.P. Kwestia przedawnienia powyższych opłat nie została uregulowana przepisami tej ustawy. DIAS powołał się na wyrok NSA z dnia 25 maja 2020 r. I OSK 249/19, w którym stwierdzono, że opłaty za używanie lokalu i opłaty pośrednie stanowią należności publicznoprawne w rozumieniu art. 2 § 1 u.p.e.a. i podlegają egzekucji administracyjnej. Sąd w tym orzeczeniu stwierdził, że brak uregulowania kwestii przedawnienia roszczenia administracyjnoprawnego, przy jednoczesnym braku podstaw do stosowania w prawie administracyjnym analogii legis oznacza, że tego rodzaju roszczenie się nie przedawnia, ponieważ ustawa wyraźnie o tym nie stanowi. A contrario, o przedawnieniu w prawie administracyjnym można mówić dopiero wtedy, gdy przepis ustawy wyraźnie tak stanowi. Jak podkreślił DIAS, kwestie przedawnienia roszczeń administracyjnoprawnych A. reguluje art. 42 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o A. (dalej: u.a.m.w.), który stanowi, że roszczenia A. o charakterze administracyjnoprawnym ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Z kolei jak stanowi art. 42 ust. 2 u.a.m.w., do przedawnienia roszczeń administracyjnoprawnych A. w zakresie nieuregulowanym niniejszą ustawą, stosuje się odpowiednio przepisy księgi pierwszej tytułu VI ustawy Kodeks cywilny. U.a.m.w. weszła w życie 1 października 2015 r. (art. 138 u.a.m.w.), przy czym brak jest w niej przepisów przejściowych, w tym m.in. dotyczących przedawnienia roszczeń o charakterze administracyjnoprawnym (np. z tytułu opłat za używanie kwatery i opłat pośrednich) powstałych przed jej wejściem w życie. W tej sytuacji, skoro w rozpatrywanej sprawie tytuł wykonawczy został wystawiony 20 stycznia 2010 r., tj. przed wejściem w życie u.a.m.w., to obowiązek objęty tytułem wykonawczym nr [...] nie uległ przedawnieniu. Obowiązek ten istniał i był wymagalny do chwili zapłaty przez skarżącego należności.
Co do kwestii określenia obowiązku niezgodnie z przepisami prawa, DIAS uznał stanowisko skarżącego za niezasadne. Podstawę prawną tytułu wykonawczego nr [...] stanowił art. 37 ust. 1 w związku z art. 36 ust. 1. u.z.S.Z.R.P. W art. 37 ust. 2 u.z.S.Z.R.P. przewidziano odpowiedzialność solidarną za uiszczanie opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego osób pełnoletnich, które zamieszkiwały w tym lokalu. Odpowiedzialność tych osób ograniczona jest do wysokości opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich, za okres ich stałego zamieszkiwania. Odpowiedzialność solidarna oznacza, że jeżeli jest kilku dłużników zobowiązanych do spełnienia świadczenia, to wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym może żądać całości lub części świadczenia albo od wszystkich dłużników, albo od każdego z osobna. Innymi słowy, wierzyciel mógł wybrać osobę, od której wyegzekwuje roszczenie. Przy czym z akt sprawy wynika, że pełnoletność skarżący osiągnął 13 lipca 2001 r.
Dalej organ odniósł się do kwestionowanej przez skarżącego wykładni art. 37 ust. 2 u.z.S.Z.R.P. w zakresie pojęcia "osoby zamieszkałej". Jak stwierdził, okolicznością determinującą obowiązek uiszczania należności z tytułu opłat i opłat pośrednich dochodzonych przez A. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], było zajmowanie przez skarżącego lokalu mieszkalnego. Zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 5 u.z.S.Z.R.P., ilekroć w ustawie jest mowa o zajmowaniu lokalu - należy przez to rozumieć posiadanie tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego ustanowionego w drodze decyzji administracyjnej albo umowy najmu albo umowy użyczenia. Pojęcie zajmowania lokalu jest pojęciem szerszym od pojęcia zamieszkiwania - zdefiniowanego w art. 1a ust. 1 pkt 4 u.z.S.Z.R.P. (przebywanie i korzystanie z lokalu mieszkalnego). Organ stwierdził jednak, że treść art. 37 ust. 2 u.z.S.Z.R.P. nie wskazuje, iż osoby posiadające tytuł prawny do lokalu, lecz w nim niezamieszkujące, są wyłączone z obowiązku uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich. Zatem nie tylko faktyczne zajmowanie przydzielonego lokalu obliguje do uiszczania opłat za jego używanie i opłat pośrednich z tytułu jego zajmowania. DIAS podkreślił, że z informacji uzyskanych od wierzyciela wynika, że lokal został zdany do zasobów A. 18 listopada 2011 r., a tym samym do czasu protokolarnego zdania lokalu, skarżący był obowiązany do uiszczania opłat za jego używanie i opłat pośrednich. Zaś przedstawione przez skarżącego zaświadczenie TBS w Z. z dnia 12 stycznia 2022 r. dowodzi, że skarżący nie zawiadomił A. o zmianie miejsca zamieszkania i nie nastąpiło protokolarne zdanie lokalu. Dlatego wskazane zaświadczenie z TBS nie skutkowało brakiem obowiązku uiszczania przedmiotowych opłat.
DIAS nie stwierdził także błędu co do osoby zobowiązanego. Jak stwierdził, błąd tego rodzaju może dotyczyć jedynie kontroli formalnej, a nie merytorycznej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję. Zdaniem DIAS, w przekazanym przez wierzyciela tytule wykonawczym nie istnieją rozbieżności co do imienia oraz nazwiska osoby zobowiązanego.
W ocenie DIAS, nie zaistniały również żadne inne przesłanki określone w u.p.e.a., które nakazują umorzenie postępowania egzekucyjnego. Zarzut, że tytuł wykonawczy został wystawiony nieprawidłowo, nie może stanowić podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r.
W skardze na to postanowienie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie prawa materialnego i procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1. art. 59 § 1 pkt 2, 3, 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; dalej: u.p.e.a.) poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji, gdy zachodziły uzasadnione podstawy do odstąpienia od czynności egzekucyjnych (art. 45 § 1 u.p.e.a.) i umorzenia postępowania ze względu na nieistnienie obowiązku, błąd co do osoby zobowiązanego oraz określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa;
2) art. 7, 77 § 1, 80 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zebranego w sprawie i przekraczające granice swobodnej oceny dowodów uznanie, że skarżący w okresie objętym tytułem wykonawczym zajmował lokal nr [...] położony w P. przy al. [...] i był osobą posiadającą tytuł prawny do tego lokalu oraz pominięcie dowodów, z których wynika, że prawo do powyższego lokalu nabył w drodze decyzji o przydziale nr 8/87 wyłącznie jego ojciec, żołnierz zawodowy – K. K., a w okresie, którego dotyczy tytuł wykonawczy skarżący nie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu,
3) naruszenie art. 37 ust. 1-3 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: ustawa o zakwaterowaniu Sil Zbrojnych RP) poprzez uznanie, że członkowie rodziny zamieszkali z żołnierzem zawodowym wymienieni w decyzji o przydziale, uwzględniani przy ustalaniu powierzchni mieszkaniowej, odpowiadają za opłaty związane z tym lokalem niezależnie od faktu zamieszkiwania przez nich w lokalu, podczas gdy z przepisów tych wynika, że odpowiedzialność solidarna tych osób uzależniona jest od faktu zamieszkiwania w lokalu i ogranicza się do okresu stałego ich zamieszkiwania.
Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że jest synem żołnierza zawodowego K. K., któremu w 1987 r. na mocy decyzji nr 8/87 przydzielono kwaterę do zamieszkania wraz z żoną i dziećmi. Skarżący w dacie przydziału lokalu miał niespełna cztery lata. Z materiału dowodowego wynika, że w dacie wskazanej w tytule wykonawczym tj. 16 listopada 2009 r. skarżący nie zamieszkiwał w lokalu położonym w P. przy al. [...], lecz w A. przy ul. [...], na dowód czego przedłożył zaświadczenie TBS w Z. Wcześniej od ok. kwietnia 2006 r. mieszkał u swoich teściów w A. przy ul. [...], na dowód czego przedstawił złożone przez nich oświadczenie. Zdaniem skarżącego wierzyciel, a w ślad za nim organy egzekucyjne stworzyły nieznajdującą oparcia w przepisach konstrukcję uznając, że "w komparycji decyzji został ujęty syn Pana K. K., Pan B. K.", który tym samym stał się według wierzyciela i organów osobą posiadającą prawo zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. Zarówno organ jak i wierzyciel pomijają fakt, że uprawnienie członków rodziny do zamieszkiwania w lokalu nie jest równoznaczne z posiadaniem tytułu prawnego do lokalu i w związku z tym nie wynika z niego nieograniczona odpowiedzialność za opłaty z tytułu zajmowania tego lokalu. Odpowiedzialność tych osób istnieje w przypadku faktycznego zamieszkiwania w lokalu, dotyczy osób pełnoletnich i jest ograniczona do okresu ich stałego zamieszkiwania. Powyższe wprost znajduje oparcie w treści przepisów obowiązujących w dacie wydania tytułu wykonawczego oraz w dacie przydziału przedmiotowego lokalu. Zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania tytułu wykonawczego oraz w dacie wskazanej w tytule wykonawczym i w dacie jego wydania opłaty za używanie lokalu i opłaty pośrednie z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnych stanowiących podstawę prawną do zajmowania lokalu mieszkalnego, nieuiszczone w ustalonym terminie płatności, podlegają, wraz z odsetkami w wysokości ustawowej za zwłokę, przymusowemu ściągnięciu na podstawie tytułu wykonawczego, w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W myśl art. 37 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP za uiszczenie opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego odpowiadają solidarnie pełnoletnie osoby stałe zamieszkujące w tym lokalu, przy czym ust. 3 tego przepisu przewiduje, że odpowiedzialność osób, o których mowa w ust. 2, ogranicza się do wysokości opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich, za okres ich stałego zamieszkiwania. Ustawa o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP rozróżnia pojęcie zajmowania lokalu mieszkalnego od pojęcia zamieszkiwania. Zgodnie z art. 1a pkt 5 tej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o zamieszkiwaniu należy przez to rozumieć przebywanie i korzystanie z lokalu mieszkalnego. Natomiast stosownie do art. 1a ust. 6 ustawy przez zajmowanie lokalu należy rozumieć posiadanie tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego ustanowionego w drodze decyzji administracyjnej albo umowy najmu albo umowy użyczenia. Jednocześnie przepisy o zakwaterowaniu sił zbrojnych określają wprost na czyją rzecz - tj. żołnierza zawodowego ustanawia się tytuł prawny do lokalu. W 1987 roku, kiedy miał miejsce przydział lokalu na rzecz K. K. obowiązywała ustawa z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 1976 r. prawo do osobnej kwatery stałej (jako samodzielnego lokalu mieszkalnego - art. 8 ust. 2) przysługiwało żołnierzowi zawodowemu. Stan rodzinny żołnierza (m. in. małżonka i dzieci) uwzględniało się natomiast, na podstawie art. 9 ust. 2 i 3 tej ustawy, przy ustalaniu powierzchni mieszkalnej kwatery. Dopiero w razie śmierci żołnierza członkowie rodziny wspólnie z nim zamieszkali nabywali prawo do kwatery (art. 12). Również w orzecznictwie wskazywano, że przydział osobnej kwatery mógł nastąpić wyłącznie na rzecz żołnierza zawodowego (por. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2010 r., I OSK 1004/09; wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2006 r., II SA/Wa 633/06). Podobnie tę kwestię ujęto w następnie obowiązującej ustawie o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP z 1995 r., która w art. 24 ust. 1 stanowi wprost, że decyzję o przydziale kwatery albo innego lokalu mieszkalnego wydaje się żołnierzowi zawodowemu. Również na podstawie tej ustawy stan rodzinny żołnierza, w tym małżonka i dzieci, uwzględnia się natomiast przy ustalaniu powierzchni lokalu (art. 26 ust. 1 ustawy). Z. K., Ł. K. i skarżący nie byli zatem stroną decyzji o przydziale, a jedynie byli uwzględnieni przy ustalaniu powierzchni mieszkalnej lokalu na podstawie powyższych przepisów, co ustalił i potwierdził również organ drugiej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia (a także wierzyciel w toku postępowania). Przytoczone w toku postępowania orzecznictwo, w ocenie skarżącego, również dotyczy sytuacji żołnierza zawodowego. W wyroku NSA z dnia 17 grudnia 2013 r., II GSK 1457/12 stwierdzono: sam fakt nieprzebywania i niekorzystania z lokalu mieszkalnego nie zwalnia żołnierza zawodowego od uiszczania opłat za używanie lokalu mieszkalnego. Wskazane przepisy nie zawężają bowiem kręgu osób odpowiedzialnych za uiszczenie opłat za używanie lokalu jedynie do osób stale zamieszkujących w lokalu, lecz można rzec rozszerzają podmiotowo tę odpowiedzialność, stanowiąc, że nie tylko zajmujący lokal, ale także osoby w nim na stale zamieszkałe odpowiadają solidarnie za uiszczenie opłat za jego używanie. (...) Należy też zauważyć, iż uprawnienie do zamieszkiwania w przyznanym żołnierzowi zawodowemu lokalu mieszkalnym przez inne osoby niż żołnierz ma charakter pochodny i jest ono uzależnione od posiadanego przez żołnierza prawa do zajmowania tego lokalu".
Zdaniem skarżącego oznacza to, że: 1) żołnierz zawodowy, na rzecz którego wydano decyzję o przydziale kwatery, posiada tytuł prawny do lokalu, a zatem odpowiada za opłaty z tytułu zajmowania lokalu tj. niezależnie od faktu zamieszkiwania w nim; 2) członkowie rodziny zamieszkujący w lokalu odpowiadają solidarnie za opłaty z tytułu zajmowania lokalu jedynie za okres ich stałego zamieszkiwania.
Skarżący podkreślił, że konstrukcja zastosowana w art. 37 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP powszechnie stosowana jest również w innych aktach prawnych normujących prawa do lokali mieszkalnych tj. np. art. 6881 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny oraz art. 4 ust. 6 i 61 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, co do których spory rozpoznawane są w trybie cywilnoprawnym. Na gruncie powyższych przepisów nie budzi wątpliwości, że inna jest odpowiedzialność najemcy lokalu, jak również osoby, której przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu na podstawie przydziału lub umowy, a inna jest odpowiedzialność osób wymienionych w umowie lub przydziale jako uprawnione do zamieszkiwania z głównym najemcą. Jak wskazał SN w wyroku z dnia 19 maja 2022 r., I NSNc 561/21 "za zapłatę czynszu i innych należnych opłat odpowiadają solidarnie z najemcą stale zamieszkujące z nim osoby pełnoletnie, z wyjątkiem pełnoletnich zstępnych pozostających na jego utrzymaniu, którzy nie są w stanie utrzymać się samodzielnie. Odpowiedzialność współmieszkańców najemcy służy wzmocnieniu wierzytelności wynajmującego z tytułu czynszu i innych opłat, gdy przedmiotem najmu jest lokal mieszkalny powstaje ex lege i jest to odpowiedzialność solidarna. Odpowiedzialność ta obejmuje osoby stale zamieszkujące z najemcą, wynika zatem wyłącznie z faktu zamieszkiwania w lokalu razem z najemcą. Stałe zamieszkiwanie z najemcą stanowi kryterium faktyczne. Najmowany lokal ma stanowić centrum życiowe danej osoby pełnoletniej. Wobec powyższego stwierdzenie, że konkretna osoba jest odpowiedzialna solidarnie za dług najemcy wynikający z nieuiszczenia opłat za eksploatowaniem lokalu mieszkalnego, wymaga ustalenia, czy na stałe zamieszkiwała ona w spornym okresie w danym lokalu. W przypadku ustalenia, że osoba nie zamieszkiwała stale w lokalu, zobowiązanie nie powstaje.". Tym samym nieprawidłowe jest stanowisko organu egzekucyjnego, że członkowie rodziny wymienieni w decyzji o przydziale, uwzględniani przy ustalaniu powierzchni mieszkaniowej, odpowiadają za opłaty niezależnie od faktu zamieszkiwania w lokalu.
Tym samym do skarżącego nie znajduje zastosowania przepis art. 37 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, bowiem dotyczy on odpowiedzialności osób zajmujących lokal, ani nie znajduje zastosowania przewidziana w art. 37 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP odpowiedzialność solidarna, bowiem ogranicza się ona do opłat za okres stałego zamieszkiwania w lokalu.
Zdaniem skarżącego należy również uznać, że wskazana przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawa prawna jest nieprawidłowa. Skarżący mógłby odpowiadać jedynie w oparciu o art. 37 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym za uiszczanie opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego odpowiadają solidarnie pełnoletnie osoby stale zamieszkujące w tym lokalu, a odpowiedzialność tych osób ogranicza się do wysokości opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich za okres ich stałego zamieszkiwania. W niniejszej sprawie jako podstawę wskazano ustęp 1, chociaż jak wynika z opisanego wcześniej stanu faktycznego skarżący nigdy nie był adresatem decyzji o przydziale, a jego osoba jako rodziny została jedynie uwzględniona przy ustalaniu powierzchni mieszkalnej przydzielonego lokalu.
Odnosząc się do treści tytułu wykonawczego skarżący zarzucił nadto, że nie wskazano w nim w ogóle lokalu, którego dotyczy, dopiero z pism wierzyciela wynika, że dotyczy lokalu mieszkalnego numer 40 położonego w P. przy al. [...]. Tym samym tytuł wykonawczy nie określa przedmiotu zobowiązania, które wierzyciel egzekwuje od zobowiązanego. W tytule wykonawczym nie wskazano także okresu, którego dotyczy, a jedynie jednostkową datę (16 listopada 2009 r.). Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ egzekucyjny na podstawie pism wierzyciela przyjął, że tytuł wykonawczy dotyczy okresu od 1 marca 2006 r. do 16 listopada 2009 r. W wyroku WSA w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2009 r., II SA/Wa 1628/08 dotyczącym również opłat za używanie kwatery przydzielonej żołnierzowi zawodowemu wskazano, że błędy w tytule wykonawczym dotyczące m. in. okresu, za który egzekwowana jest należność, uniemożliwiają skuteczną egzekucję.
Na koniec skarżący wskazał, że ostatecznie zadłużenie dochodzone w toku postępowania zostało uregulowane przez głównego zobowiązanego tj. ojca skarżącego – K. K.. Część należności została jednak wyegzekwowana od skarżącego, wskutek niezasadnie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wobec czego wniesienie skargi jest uzasadnione. Wobec podniesionych okoliczności należy uznać, że w sprawie zachodziły przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego i odstąpienia od czynności egzekucyjnych.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje.
Skarga była w pełni zasadna.
Kontroli Sądu poddano postanowienie DIAS utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr 32/ORM/10 wystawionego przez wierzyciela – W. – w dniu 20 stycznia 2010 r. (k. 96 akt adm.).
W. została utworzona na podstawie art. 8 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 86, poz. 433). Na mocy art. 120 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o A. (Dz. U. poz. 1322) została ona połączona z A. (utworzoną na podstawie ustawy z dnia 30 maja 1996 r. o gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia Skarbu Państwa oraz o A.). Połączenie nastąpiło z dniem 1 października 2015 r. i odtąd W. działa pod nazwą A. (art. 121 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o A.
Ustawa ta weszła w życie 1 października 2015 r. (art. 138), przewidując, że w przypadku postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przed dniem wejścia w życie ustawy przez dyrektora oddziału regionalnego W., o której mowa w art. 120 ust. 1 pkt 1, wierzycielem staje się właściwy dyrektor oddziału regionalnego A. (art. 134 ust. 1). Postępowania egzekucyjne wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy, po dniu jej wejścia w życie prowadzone są przez dyrektorów oddziałów regionalnych A.(art. 135 ust. 1).
W niniejszej sprawie mieliśmy do czynienia z tytułem wykonawczym wystawionym przed 1 stycznia 2015 r. przez Oddział Regionalny W w W. Tytuł wystawiony był 20 stycznia 2010 r. i obejmował należności z tytułu "opłaty za używanie kwatery i opłaty pośrednie" za okres oznaczony jako "16.11.2009" na kwotę należności głównej 26.062,70 zł ze wskazaniem, że nalicza się odsetki ustawowe od dnia 31 października 2009 r.
Z treści tytułu wykonawczego wynika, że tytułem egzekucyjnym (czyli podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego) był przepis art. 37 ust. 1 w związku z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41 poz. 398). Zgodnie z pierwszym z nich, opłaty za używanie lokalu i opłaty pośrednie z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnych stanowiących podstawę prawną do zajmowania lokalu mieszkalnego, nieuiszczone w ustalonym terminie płatności, podlegają, wraz z odsetkami w wysokości ustawowej za zwłokę, przymusowemu ściągnięciu na podstawie tytułu wykonawczego, w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, ze zm.). Stosownie do drugiego z nich, osoby zamieszkujące w lokalach mieszkalnych od dnia wydania decyzji o prawie zamieszkiwania uiszczają opłaty za używanie lokalu w wysokości nie większej niż 3 % wartości odtworzeniowej w skali rocznej, określonej na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 3, oraz zaliczki na opłaty pośrednie w terminie do piętnastego dnia każdego miesiąca, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. Za datę wpłaty przyjmuje się dzień wpływu opłaty na rachunek bankowy A. lub wpłaty do kasy A.
Z uwagi na skierowanie egzekucji tych należności na drogę postępowania egzekucyjnego w administracji konieczne było ustalenie stanu prawnego, wedle którego postępowanie egzekucyjne miałoby być prowadzone. DIAS słusznie przyjął, że są to przepisy u.p.e.a. sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 14 ust. 1 tej ustawy, do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 2 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe – a więc przepisy w brzmieniu obowiązującym na dzień 29 lipca 2020 r.
Do tych przepisów należy m.in. art. 59 § 1 u.p.e.a., którego dotychczasowe brzmienie było następujące: Postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Zgodnie z art. 59 § 3 u.p.e.a., w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4. Postanowienie, o którym mowa w § 3, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu (art. 59 § 4 u.p.e.a.). Na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym (art. 59 § 5 u.p.e.a.).
Skarżący we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego podnosił, że zachodzi podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego w postaci nieistnienia obowiązku oraz przedawnienia roszczenia (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), określenia obowiązku niezgodnie z przepisami prawa (art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.), błędu co do osoby zobowiązanego (art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a.), wad prawnych tytułu wykonawczego. Słusznie podkreślał w skardze, że wszystkie okoliczności uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny ma obowiązek brać pod uwagę z urzędu. Należy dodać, że organ ten czyni to na każdym etapie postępowania egzekucyjnego.
Sąd podziela pogląd skarżącego, że nie było najmniejszych nawet podstaw do prowadzenie wobec niego postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Sądu, wskazane przez skarżącego podstawy umorzenia są zasadne, a pierwszoplanowe znaczenie ma zaistnienie błędu co do osoby zobowiązanego (art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a.).
W aktach sprawy znajduje się decyzja Nr 8/87 z dnia 11 marca 1987 r., przydziału osobnej kwatery stałej na czas pełnienia służby przez por. K. K. (k. 387 akt adm.). Adresat decyzji był żołnierzem zawodowym (jednostka wojskowa 2370).
Podstawą wydania tej decyzji były przepisy ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. Nr 19, poz. 121 ze zm.). Zgodnie z jej art. 8, osobna kwatera stała jest przeznaczona na zakwaterowanie stałe żołnierza zawodowego i jego rodziny (ust. 1). Osobną kwaterą stałą jest samodzielny lokal mieszkalny (ust. 2). Prawo do kwatery stałej było prawem osobistym żołnierza zawodowego. Jak wynikało z art. 9 ustawy, prawo do osobnej kwatery stałej przysługuje żołnierzowi zawodowemu (ust. 1), z tym że przy ustalaniu powierzchni mieszkalnej osobnej kwatery stałej przysługującej żołnierzowi uwzględnia się stan rodzinny żołnierza, jego stopień wojskowy i zajmowane stanowisko służbowe (ust. 2). Członkami rodziny żołnierza, których uwzględniało się przy ustalaniu przysługującej powierzchni mieszkalnej, byli pozostający z żołnierzem we wspólnym gospodarstwie domowym (m.in.): 1) małżonek, 2) dzieci do czasu założenia odrębnej rodziny,
Już z tej części przepisów ustawy wynika, że osobną kwaterę stałą przydzielano żołnierzowi zawodowemu, a nie członkom jego rodziny – stan rodzinny żołnierza zawodowego miał wpływ tylko na to (i po to członków rodziny wskazywano w decyzji), jaka będzie powierzchnia mieszkalna przysługujących żołnierzom zawodowym osobnych kwater stałych.
Taka też była treść decyzji Nr 8/87 z dnia 11 marca 1987 r. o przydziale osobnej kwatery stałej K. K. Wskazano w niej: "Łączna powierzchnia użytkowa osobnej kwatery stałej wynosi 59,84 m2. W tym powierzchni mieszkalnej 42,25 m2", przy czym "przy ustalaniu powierzchni mieszkalnej kwatery uwzględnia się następujących członków rodziny osoby uprawnionej do kwatery: Z. K. – żona, Ł. K. – syn, B. K. – syn".
W żadnym z przepisów tej ustawy nie przewidziano odpowiedzialności osób zamieszkujących z żołnierzem za opłaty za kwaterę przydzieloną żołnierzowi zawodowemu. Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy, należności z tytułu zajmowania kwatery nie uiszczone w terminie płatności podlegały wraz z odsetkami za zwłokę potrąceniu w pełnej wysokości z uposażenia, niezależnie od potrąceń z innych tytułów - jeżeli kwaterę zajmował żołnierz zawodowy (art. 23 ust. 1 pkt 1).
Ustawa ta po raz pierwszy wprowadziła możliwość egzekucji administracyjnej tego typu należności od osób zajmujących kwaterę, niebędących żołnierzem zawodowym (art. 23 ust. 1 pkt 2). Ta ostatnia możliwość nie dotyczyła jednak członków rodziny zamieszkujących z żołnierzem zawodowym w lokalu przydzielonym mu decyzją o przydziale osobnej kwatery stałej, lecz przypadków oddawania kwater rozmaitym kategoriom osób niebędących żołnierzami zawodowymi (w tym żołnierzowi zwolnionemu ze służby, o ile nabył prawo do emerytury wojskowej lub wojskowej renty inwalidzkiej z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą wojskową – art. 11, członkom rodziny wspólnie zamieszkujących z żołnierzem – po jego śmierci – o ile byli uprawnieni do wojskowej renty rodzinnej – art. 12 i 13, pracownikowi zatrudnionemu w jednostce wojskowej – at. 17). W żadnym przypadku osobna kwatera stała nie mogła być oddana w używanie osobie nie posiadającej wydanej przez wojskowy organ kwaterunkowy decyzji o przydziale kwatery (art. 18).
W rozpoznanej sprawie jest jasne, że skarżącemu – niebędącemu żołnierzem zawodowym – nie wydano decyzji o przydziale kwatery, co wyklucza go z kręgu osób, wobec których mogła być prowadzona egzekucja administracyjna stosownie do upoważnienia wynikającego z ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych.
Stan ten nie uległ zasadniczym zmianom po wejściu w życie ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, która w stanie prawnym dotyczącym okresu wskazanego w tytule wykonawczym (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), przewidywała – tak jak poprzednio – że prawo zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym, będącym w dyspozycji W., przysługuje żołnierzowi służby stałej do dnia zwolnienia z zawodowej służby wojskowej (art. 21 ust. 1). Przewidziano też w niej, tak jak wcześniej, zasadę uwzględniania stanu rodzinnego przy przydzielaniu powierzchni mieszkalnej (art. 26) oraz możliwość przydziału lokalu osobom niebędącym żołnierzami (art. 29) – zawsze jednak pod warunkiem wydania im w tym względzie decyzji o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym. W związku z tym tylko takie osoby – i wyłącznie one – zostały zobowiązane ustawą do uiszczania opłaty za używanie lokalu. Wynika to jasno z art. 36 ust. 1 ustawy: osoby zamieszkujące w lokalach mieszkalnych od dnia wydania decyzji o prawie zamieszkiwania uiszczają opłaty za używanie lokalu (w wysokości nie większej niż 3 % wartości odtworzeniowej w skali rocznej, określonej na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 3), oraz zaliczki na opłaty pośrednie w terminie do piętnastego dnia każdego miesiąca, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. Za datę wpłaty przyjmuje się dzień wpływu opłaty na rachunek bankowy A lub wpłaty do kasy A.
Takich opłat od takich osób dotyczy wskazany w tytule wykonawczym przepis art. 37 ust. 1 ustawy. Zgodnie z jego treścią, opłaty za używanie lokalu i opłaty pośrednie z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnych stanowiących podstawę prawną do zajmowania lokalu mieszkalnego, nieuiszczone w ustalonym terminie płatności, podlegają, wraz z odsetkami w wysokości ustawowej za zwłokę, przymusowemu ściągnięciu na podstawie tytułu wykonawczego, w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968, ze zm).
Krąg osób zobowiązany do uiszczania opłat wyznacza ustawa sformułowaniem: opłaty za używanie lokalu i opłaty pośrednie z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego "na podstawie decyzji administracyjnych". To oznacza, że w trybie egzekucji administracyjnej można ściągać opłaty za używanie lokalu i opłaty pośrednie z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego w dyspozycji W. (A.) wyłącznie od osób, które były adresatami decyzji wojskowych organów kwaterunkowych. Egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna wobec innych osób, nawet jeśli były członkami rodziny żołnierza zawodowego, uwzględnianymi przy przydzielaniu powierzchni mieszkalnej.
Wyjątek dotyczy jedynie pełnoletnich i stale zamieszkujących w lokalu członków rodziny żołnierza zawodowego, którzy ponoszą wówczas solidarną odpowiedzialność za uiszczanie opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich. Zgodnie bowiem z art. 37 ust. 2 ustawy, za uiszczanie opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego odpowiadają solidarnie pełnoletnie osoby stale zamieszkujące w tym lokalu, z tym że – zgodnie z ust. 3 – odpowiedzialność osób, o których mowa w ust. 2, ogranicza się do wysokości opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich, za okres ich stałego zamieszkiwania. Aby jednak osoby takie uznać za zobowiązane do zapłaty opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich nie może być sporu co do tego, że zamieszkiwały one stale w tym lokalu – dopiero taka okoliczność daje wierzycielowi możliwość domagania się od nich opłat, i tylko za okres ich stałego zamieszkiwania. Zgodnie z definicją pojęcia "zamieszkiwanie" (art. 1a pkt 5 ustawy), jest nim przebywanie i korzystanie z lokalu mieszkalnego na podstawie tytułu prawnego lub prawa zamieszkiwania. Sąd nie ma najmniejszych wątpliwości, że chodzi to o faktyczne "przebywanie i korzystanie". Trudno wyobrazić sobie, by słowo "przebywanie", czy "korzystanie" mogło mieć inną treść. Jak można gdzieś przebywać lub z czegoś korzystać nie czyniąc tego osobiście? Dotyczy to oczywiście o członka rodziny żołnierza (skarżący), który nie jest adresatem decyzji o przydziale, lecz uprawnionym do zamieszkiwania w lokalu ze względu na więzy rodzinne z uprawnionym. Gdyby chodziło o żołnierza – adresata decyzji, to wtedy rzeczywiście nie ma znaczenia, czy on w tym lokalu przebywa, czy z niego korzysta, czy też nie – zawsze byłby on zobowiązany do uiszczania opłat. Ustawa różnice te przecież uwzględnia – zarówno w samej definicji pojęcia zamieszkiwania (przebywanie i korzystanie z lokalu mieszkalnego "na podstawie tytułu prawnego" - żołnierz lub "prawa zamieszkiwania" – rodzina), jak i zasadach rozkładu odpowiedzialności za opłaty za używanie lokalu i opłaty pośrednie (art. 37 ust. 2 uzależnia odpowiedzialność solidarną członków rodziny od ich pełnoletności i "stałego" zamieszkiwania).
Wszystko to uzasadnia przekonanie, że egzekucja administracyjna wobec skarżącego była dotknięta wadą błędu co do osoby zobowiązanego (art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a.), bo żaden przepis ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych (według stanu prawnego z daty powstania należności), nie przewiduje możliwości ściągnięcia w tym trybie opłat za kwaterę przydzieloną żołnierzowi zawodowemu od członków jego rodziny. Wyjątkowy w tym kontekście przepis art. 37 ust. 2 ustawy, dopuszcza to jednie w przypadku, gdy pełnoletni członek rodziny tam stale zamieszkiwał – ale tego wierzyciel nie wykazał. Przeciwnie, to skarżący wykazał, że w okresie objętym tytułem wykonawczym (jakkolwiek rozumieć podane tam daty: 16.11.2009 r., czy początkową datę naliczania odsetek 30.10.2009) nie mieszkał w kwaterze przydzielonej ojcu. W aktach znajduje się zaświadczenie Towarzystwa Budownictwa Społecznego w Z (k. 232 akt adm.), z którego wynika, że "zgodnie z treścią Aktu notarialnego – umowy najmu lokalu mieszkalnego Rep. A. nr [...] z dnia 19.12.2008 r. sporządzonego przez notariusza T. Ś. był Pan zgłoszony do wspólnego zamieszkiwania z najemcą lokalu nr 27 w A przy ul. [...] w okresie od dnia 23 grudnia 2008 r. do 31 maja 2019 r.". Ponadto w aktach sprawy znajduje się kopia oświadczenia teściów skarżącego – .i S. M. (pismo z dnia 19 kwietnia 2022 r. – k. 250 akt adm.), że zięć B. K. stale zamieszkiwał w ich domu w A przy ul. [...] od kwietnia 2006 r do momentu otrzymania swojego mieszkania w TBS.
Aby zatem uznać stanowisko organu egzekucyjnego o braku podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego za zasadne, wierzyciel lub on sam musiałby zaprzeczyć faktom wynikającym z tych dwóch dowodów. Żaden z nich tego jednak nie uczynił. Co więcej, DIAS dopuścił się rażąco błędnej oceny skutków przedłożenia przez skarżącego zaświadczenia z TBS stwierdzając, że "z informacji uzyskanych od wierzyciela wynika, że przedmiotowy lokal został zdany do zasobów A 18.11.2011 r., a tym samym do czasu protokolarnego zdania lokalu, był Pan obowiązany do uiszczania opłat za jego używanie i opłat pośrednich"; "Pana pełnomocnik załączył do akt sprawy zaświadczenie TBS w Z z 12.01.2022 r. Z tego dowodu wnioskujemy, że nie zawiadomił Pan A o zmianie miejsca zamieszkania i nie nastąpiło protokolarne zdanie lokalu" (s. 11/16 zaskarżonego postanowienia). Sąd przypomina, że zdanie lokalu, (podobnie jak przekazanie), następuje – stosownie do art. 32 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych – protokołem, sporządzonym przez przedstawiciela A. i osobę uprawnioną. Osobą uprawnioną nie jest członek rodziny żołnierza, który otrzymał przydział, lecz ów żołnierz – adresat decyzji o przydziale (a w przewidzianych w ustawie przypadkach przydzielenia kwatery innej osobie niż żołnierz – ta osoba). Nie sposób zatem poczytywać na niekorzyść skarżącego skutków niezdania lokalu, bo nie on był do tego uprawniony.
Ponadto Sąd zwraca uwagę, że organowi egzekucyjnemu przy ocenie dopuszczalności egzekucji administracyjnej wobec skarżącego nie wolno było stosować przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych z daty późniejszej niż data powstania należności wskazanej w tytule wykonawczym. W zaskarżonym postanowieniu błędem było powoływanie się na definicję zajmowania lokalu (art. 1a pkt 4), bowiem została ona wprowadzona do systemu prawnego na podstawie ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143) z mocą od 1 lipca 2010 r. Mimo że nie wpłynęłoby to na zmianę stanowiska Sądu (pozostawiono bowiem dotychczasową definicję zamieszkiwania – art. 1a pkt 5: "przebywanie i korzystanie z lokalu mieszkalnego"), to Sąd zwraca uwagę, że praktyka powoływania się na prawo materialne późniejsze, niż data powstania należności narusza zasadę lex retro non agit (art. 2 Konstytucji RP).
Odnosząc się do stanowiska DIAS, że przesłanka błędu co do osoby zobowiązanego dotyczy jedynie kontroli formalnej tożsamości osoby wobec której prowadzi się egzekucję, Sąd stwierdza, że można się z tym zgodzić tylko co do zasady. Nie ma co do tego wątpliwości, gdy organ egzekucyjny egzekwuje należność wynikającą z decyzji, postanowienia lub zeznania (deklaracji podatkowej), gdzie jest jasne, kto jest adresatem decyzji lub postanowienia lub autorem zeznania podatkowego. Nie dotyczy to jednak przypadków, gdy należność powstaje z mocy prawa, bo w takich sytuacjach nie było wcześniej postępowania jurysdykcyjnego, czy chociażby oświadczenia osoby zobowiązanej do zapłaty, jak w przypadku zeznania, czy deklaracji podatkowej. W takich przypadkach, jak w niniejszej sprawie, osoba zobowiązanego musi być wykazana bezspornie przez wierzyciela i nie może to budzić wątpliwości organu egzekucyjnego, a jeśli budzi – jedynym postępowaniem, w który można (i należy) zbadać, czy egzekucja jest prowadzona wobec właściwej osoby, jest właśnie postępowanie egzekucyjne. Nie można było zatem ograniczyć się do stwierdzenia, że w tytule wykonawczym wpisano imię i nazwisko skarżącego. Sąd uważa takie stwierdzenie za aż nader powierzchowne, a w istocie zmierzające do zignorowania zarzutów skarżącego (s. 11/16).
Reasumując tę część rozważań Sąd stwierdza, że DIAS bezpodstawnie – nie przeprowadzając niezbędnej analizy dopuszczalności prowadzenia egzekucji wobec skarżącego, do czego organ egzekucyjny jest zobowiązany w sprawie z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego – zaaprobował sprzeczne z prawem stanowisko wierzyciela, że nie wystąpił błąd co do osoby zobowiązanego (pismo wierzyciela z dnia 6 kwietnia 2023 r. – k. 262 akt adm.) i niepotwierdzające tej tezy jego wyjaśnienia, że skoro skarżący został wymieniony w decyzji o przydziale kwatery ojcu, to uzyskał walor osoby zobowiązanej i nie ma znaczenia, czy osoba uprawniona do zajmowania przyznanego jej lokalu mieszkalnego realizuje to prawo, to znaczy faktycznie w tym lokalu zamieszkuje, czy też przebywa w innym miejscu (pismo wierzyciela z dnia 14 czerwca 2023 r. – k. 377 akt adm.). Zdaniem Sądu, rzecz przedstawia się zgoła inaczej – skarżący nie był zobowiązanym, bo nie był adresatem decyzji o przydziale kwatery, nie był też odpowiedzialny solidarnie, bo w lokalu nie mieszkał przynajmniej od dnia 23 grudnia 2008 r.
Mimo że pozostałe zarzuty mają drugorzędne znaczenie Sąd uznał za zasadne wypowiedzenie się również w tym zakresie. Zdaniem Sądu, niezależnie od podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego w postaci błędu co do osoby zobowiązanego (która jest tu najważniejsza, bo uwalnia skarżącego od ewentualnej przyszłej egzekucji), zachodziła również inna wada, która uzasadnia takie umorzenie, a mianowicie to, że egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa (art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.). Otóż w tytule wykonawczym nie wskazano przepisu prawa, z którego wynikał obowiązek skarżącego uiszczenia należności, bo z pewnością nie jest nim wskazany w tym tytule przepis art. 37 ust. 1 w zw. z art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41 poz. 398), o czym już była mowa. Co więcej, treść obowiązku została określona w taki sposób, że nie wiadomo o egzekucję za jaki okres chodzi, a mianowicie: rok/okres – 16.11.2009, odsetki nalicza się od dnia: 31.10.2009. W piśmie z dnia 14 czerwca 2023 r. wierzyciel wyjaśnił, że egzekwowane na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] należności dotyczą okresu od 1 marca 2006 r. do 16 listopada 2009 r. Zdaniem Sądu, takie "uzupełnianie" tytułu wykonawczego jest niedopuszczalne, bo to z tytułu ma wynikać, co podlega egzekucji i za jaki okres. Wady w tym zakresie nie podlegają naprawieniu później. Samo to uzasadnia więc umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Oprócz tego, zdaniem Sądu wszystko wskazuje na to, że egzekwowany obowiązek nie istniał, gdyż wygasł (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.) na skutek przedawnienia. Nie jest prawdą, że należności A. powstałe przed 1 października 2015 r. się nie przedawniają. Sąd jest zdania, że nie ma należności nieprzedawnialnych, a inne ujęcie tego problemu godzi w pewność i bezpieczeństwo obrotu, naruszając zasadę praworządności (art. 2 Konstytucji RP). Z natury egzekwowanych należności wynika, że mają charakter cywilnoprawny (opłaty za lokal mieszkalny). Jak wskazały organy, należności te określono jako administracyjne i wprowadzono zasady ich przedawniania dopiero ustawą z dnia 10 lipca 2015 r. o A. W istocie, jak wynika z art. 42 tej ustawy (obowiązującej – przypomnijmy – od 1 października 2015 r.), roszczenia A o charakterze administracyjnoprawnym ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (ust. 1), a do przedawnienia roszczeń administracyjnoprawnych A. w zakresie nieuregulowanym niniejszą ustawą stosuje się odpowiednio przepisy księgi pierwszej tytułu VI ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (ust. 2). To jednak, że do czasu wejścia w życie ustawy o A. nie było przepisów prawa administracyjnego, regulujących ich przedawnienie, nie oznacza, że należności te się nie przedawniają. Przeciwnie, dotąd należało stosować ogólne przepisy o przedawnieniu należności stosownie do ich natury – czyli przepisy kodeksu cywilnego. Zdaniem Sądu, ustawą z dnia 10 lipca 2015 r. o A uporządkowano jednie to, co wcześniej wynikało z natury stosunku prawnego między żołnierzem a A. I tak, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny – według stanu na dzień wymagalności roszczenia (co do którego jednak nie ma pewności, kiedy to nastąpiło, bo nie wynika to z akt sprawy – Sąd przyjął datę z tytułu wykonawczego 31.10.2009 r.), z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu (art. 117 § 1 k.c.), zaś po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne (art. 117 § 2 k.c.). Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej (a tak było w niniejszej sprawie), termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata (art. 118 k.c.). Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 120 § 1 k.c.)
Jak z tego wynika (oczywiście o ile nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia - art. 123 k.c.), roszczenie A, jako roszczenie o świadczenie okresowe, przedawniło się po upływie 3 lat od wymagalności należności. O ile organ egzekucyjny uzna to za potrzebne (zważywszy pozostałe podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego), powinien ustalić i ocenić, kiedy roszczenia A za poszczególne okresy wskazane w tytule wykonawczym (o ile organ egzekucyjny jest w stanie odczytać, jakich okresów tytuł ten dotyczy) stały się wymagalne, i obliczyć biegnący odtąd termin przedawnienia z końcem po upływie 3 lat. Wobec tego, że mamy aktualnie 2025 r. istnieje duże prawdopodobieństwo graniczące z pewnością, że od skarżącego ściągnięto należności przedawnione.
W tym stanie rzeczy Sąd uchylił zaskarżone postanowienie jako wydane z naruszeniem prawa procesowego – art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zw. z art. 37 ust. 1 w zw. z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41 poz. 398) oraz art. 59 § 1 pkt 3 i art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. – w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Jednocześnie, w ramach środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.), Sąd postanowił uchylić również postanowienie organu I instancji jako dotknięte tymi samymi wadami.
W ponownie prowadzonym postępowaniu należy raz jeszcze rozważyć wskazane przez skarżącego podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego, koncentrując się na okoliczności błędu co do osoby zobowiązanego oraz określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisu prawa, nie ignorując przy tym mającego wprawdzie znaczenie drugorzędne, ale podnoszonego przez skarżącego zarzutu nieistnienia / wygaśnięcia obowiązku z uwagi na upływ przedawnienia. W rozważaniach tych należy uwzględnić ocenę prawną i wskazania przedstawione w niniejszym wyroku, którymi organy obu instancji są związane (art. 153 p.p.s.a.).
Na wniosek strony skarżącej Sąd zasądził na jej rzecz zwrot kosztów postępowania w wysokości obejmującej wpis, opłatę skarbową od pełnomocnictwa i koszty zastępstwa procesowego (art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.).
ak
-----------------------
#
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło